장음표시 사용
661쪽
Miriamam utroque fratre, Mose & Aarone, seniorem fuisse,& aetatis annum CXXX attigisse, ex Exod. II. s. I. colligitur. Vnde, cum nasceretur Moses, puellam grandiusculam eam fuisse, apparet,vid. IAC. VSSERTus, loc. est. Pag. 2δ. - . Ob Miri amae mortem aquae penuria laboratum,Iudaeorum commentum est. Aquae enim ex petra in Raphidim percussa profluentis rivos, Israelitas hactenus comitatos credunt, idque Miriamae merito tribuunt. Ea autem mortua, riuos illos exaruisse. cons. R. SAL. IARCHI, ad h. l. Ex hac ipsa autem aquae penuria rectissime colligitur, Κadesta, de quo hic sermo est, diuersum suisse a Kadesch Barnea, ubi nulla aquae penuria. Quod dubium ut tollat IO. LIGI TFOOTus, i. e. frustra supponit, aquae riuos ex petra in Raphidim percusia semper Israelitas comitatos, qui, cum altera vice in Κadesch-Barnea venissent, exaruerint ι quam sententiam sirpra iam ad 9. XVII. explosimus. Nec ullam vir doctissimus rationem reddere potet , quam ob causam exaruerint. Vereor, ne tandem ad commentum iudaicum de morte Miriamae redeundum sit. Ceterum hancce petrae percussionem, ut aqua inde eliceretur, diuersam esse ab illa, quae in Raphidim eontigit, & Exod. XVII. describitur, itidem iam supra ad s. XVII. ob
Idae de re iam ex instituto supra ad s. IX. huius sectionis
g. XXV. Idumaeis transitum per terram suam negantibus, Israelitae ad Horem montem discedunt, quo in loco, mortuo Aarone, filius eius Elearar, ei sum citur. Victo hinc Haradensium, qui in meridiano Cananaeae tractu habitabant, rege, omnibusque eius regionis incolis trucidatis, urbibusque solo aequatis, dum Idumaeorum fines illis circumeundi erant, denuo molestiarum itineris pertaesi, more suo ad fremitus & conuitia se conuertunt. Nec impune istud serunt, sed immissi serpentes, morsibus stimmum
662쪽
ardorem inserentibus, noxios perimunt. Sapientiores hinc facti a Mose auxilium postillant, quod & attulit, iussu Numinis aeneum serpentem, rei longe sublimioris imaginem. erigendo, quem qui intuebantur, conualescebant.
LIiserunt Israelitae ad reges Idumaeorum & Moabitarunt nuntios, eosque rogarunt, Vt per terras illorum sibi transire liceret. Sed tulerunt repulsam. Num. XX. I . ar. Ad. XI. II. Cum Vera transitum plane innoxium desiderarent, iniquum erat, illum denegare. Idque eo magis, quod Idumaei ob cognationem cum Israelitis ad hoe obligati erant. Lectu digna sunt, quae hac de re HIILOLudaeus disserit, de visa Mosiis Ebr. I.p. m. 6st. Videtur autem in narratione Mosaica pugna quaedam esse, siquidcm hic transitum Israelitis denegatum docet, quem Deut. ILap. iis concessum, innuere videtur. Legati enim, quos ad Sichonem Chesbonis regem misit, ut itidem tranSittim ab eo peterent, dixerunt: se fecerunt mihi Gavi posteri Sebirem habitantes, re Mo. Uitae turrem. Haec itaque ut inter se conciliem viri docti , nonnulli quidem existi inant, in posteriori loco non tam de transitu, quam cibi subministratione, sermonem
esse. Nimirum legatos illos a Sichone duo petiisse, & transitum, α cibi pro parata pecunia subministrationeiri; & quod ad posterius a
tinet, prouocasse ad exemplum Idumaeorum, qui idem iecillent. Uerum cum non constet, Idumaeos cibum subministraste Israelitis, & de transitu saltem legatis sermo sit, cibum vero pro pecunia parata, tum demum, si transitus concedatur, expetant, praeferenda illorum se i tentia videtur, qui, Idumaeos & Moabitas transitum quidem per in dias ipsorum regiones negas te, sed per extrema tamen ditionis suae
concessiste, autumant. vid. IAC. vSSERIUS, in annalia. Pag. II. MICHAEL
WALTHERVS , harm. bibl. pag. σε. Magna hic oritur dissicultas, si conseramus, quae Moses Deut. X. 6. de loco, in quo mortuus est Aaron, refert. Verba haec sunt: Israelitae a puteis Ene- Ia an profecti sunt Moseram, ubi mortuurresepultus es Aaron, fluiisque eius Eleazar, loco patris sacerdotio functus , es. Hine profecti sunt in Gudradam, e Gu oda vero in Iothb.rtam, tractum, νbi sunt aquae torrontes. Primo enim verba haec loco plane Minnam aheno.
663쪽
ER. II. A MOSE An CIIRIsT-esieno posita videntur, cum nec cum praecedentibus, nec cum sequentibus rite cohaereant. Deinde, Aaron hic in Moserata mortuus dicitur,
cum tamen ex Num. c. p. XX. aa. H. constet, eum mortuum esse in
monte Hor. Praeterea, hic Israelitae ex Biae. Iahan profecti dicuntur Moseram, cum contra Num. XXXIII. St. dicatur, ipsos ex Mos rati, quae fuit statio xxvII, venisse ad Bne-Iahan. Denique, iuxta ordinem itinerum, prout Num. XXXIII. reseruntur, ex Bne-Iahan Venerunt Gudgodam seu Horgidgadam, hinc Iothbatham, ex Iothbata Abronam, ex Abrona Eriongaberam, ex EZiongabero Κ ad eschum, ex Κad escho ad Horem montem, ubi mortuus est Aaron, cum contra, si Moserae mortuus sit, id contigisse oportet, antequam in locis istis memoratis Israelitae stationes suas haberent. Idaec itaque cum nonnulli considerarent. aut in loco Deuteronomii, aut Numerorum, turbatum ordinem stationum iudicarunt, idque haud dubio librariorum culpa. Ita cum HVGONE GROTIo, aliisque viris doctissimis, de Io. CLFRICVs, ad Deut. X. 6. Videturque haec facillima hinc se expediendi ratio, modo in auctoritatum scripturae sacrae non esset inis iuria. Alii itaque , ne secarent nodum, quem soluere tutius est, va-xias excogitarunt conciliationes I refertque hac de re VATAPLI, NARBACIIII, TREMELLII, Tos ΤΙ, aliorumque sententias, MICHAEL mu IERus, in harm. bibi. p.rg. lo. Quid iudaei, ut hinc se expedirent, commenti sint, patet ex iis, quae R. SAL. IARCHI, ad h. l. di serit. Mea haec est sententia: primo quidem, non sine ratione haec a Mose Deut. X. commemorari, quae a vers. c. ad I . extant, cum in eo sit, ut beneficia Dei populo I,raelitico in memoriam reti Oeet: inter quae & illud, quod per Eleazaris in locum Aaronis substitutioin nem sacerdotium continuauerit: qua occasione, ut fieri selet, stationum & locorum, in quibus eo circiter tempore Israelitae fuerunt,
meminit. Cum etiam veros mile sit, integro isti tram: i, in quo mons Hor fuit, nomen Moserali seu Moseroth fuisse, rectissime & sine contradictione dicitur, Aaronein & in monte Hor, &in Moserali, seu tractu illo, in suo mons Hor situs fuit, mortuum esse. Idem vero nomen Molerati & Moseroth cum & ingenti tractui, & loco peculiari, haud dubio proprium fuerit, Num. XXXIII ubi statio Israelitarum . VII dc signatur, locus aliquis speciali ratione Moserali dictius, sed
664쪽
πCT. I. A MOSE AD IOsTAM. Deut. X. ingens ille tractus eiusdem nominis intelligitur. Nulla itaque de hic est pugna. Cum enim Israesitae ex Moseroth, seu loea specialiter se dicto, profecti essent, venerunt ad puteos Bne-Iahan 'hinc vero per varias stationes tandem ad ingentem illum tr.ictum Moserali dictum, in quo moris Hor fuit, venerunt. Ex istis vero stationibus, in quibus Israelitae fuerunt, priusquam a puteis Bne-Iahan ad montem venirent, priores saltem breuitatis catasa commemorat. omictis reliquis, simulque ως ω et υλι nos condocet, Iothbatam futile regionem fluminibus aquarum irriguam. Ita, ni fallor, cunctauoi constant, & omnis diis cultas evanescit. Quod autem ad Aaro nem attinet, cum ei mors immineret, montem Hor cum Datre Mose, ct filio Eleazaro, constendit, ubi cum Moses eum vestibus exuisset iisque induisset Eleaetarum, mortuus est. Num. XX a .seqq. Id autem de vestibus sacerdotalibus est intes ligendum: significabaturque hac ratione, Eleazarum eius in sacerdotio esse successorem. Nee est, quod ambigamus, Eleazarum deinceps eo modo. quo Deus prae scripserat, rite consecratum esse. Permansit sacerdotium penes Elea.
Earis posteros, usque ad tempora Eli, qui & facerdos summus & iudex fuit, & ex Ithamare descendit in Zadoko a Salomone constituto Elea aris progenies hanc dignitatem recuperauit. vid. IOAN. SEL-
visus , de ces . insontis lib. I. cap. L Num. XXL νers r. s. Non omnes, sed eas saltem, quas
tum ceperunt, delerunt Israelitae, soloque aequarunt. Namque Io.sea demum Haradi regem cepit, DCXLI. l . & quae supererant urbes, expugnatae deletaeque lunt ab aliis Israelitarum, Iud. I. ιε. II Quod autem tanta seueritate usi sint Israelitae, ex Numinis mandato fecerunt. Constitutum enim Deo erat, Cananaeos per Israelitas punire. Ceteroquin a crudelitate hoc non abstisset . quam in
bellis etiam tum naturae leges, tum . gentium Cultiorum mores damnant.
Ex monte IIor profecti Israelitae & deflectentes a via campestrium, quae ab Elatha,& Eetiong.iber & mari rubro recta ad Idumaeam ducit, ad latus orientale circumluerunt terram Idumaelm, &
665쪽
Mosen insurrexerunt. Causa erat, molestia itineris. Hinc dicitur :animum in ria de=onssit populus. Accedebat locorum, in quibuς ve si bantur, sterilitas: nam hic neque panis est, neque aqua & denique mannae fastidium. Istam improbitatem ut Deus ulcisceretur, statim illis immissit: t 'BNUn E Unian serpentes Prentes. Naturales suisse serpentes, non est, quod dubitemus. Qui enim diabolos fuisse putant, ut nonnulli ex Iudaeis, lubrico nituntur fundamento, quod scilicet angeli etiam u appellitentur. Didii autem isti serpentcs sunt re 'V y νrentes, quia flatu & morsu adurunt, caloremque hominibus inducunt intensissimum. Hoc & l . fAL. IARCHIO ad h. l. obseruatii m. Id vero cum variis serpentum generibus commune sit, quodnam speciatim hic per intelligatur, quaeri solet. Haud pauci, preserem seu e senem intelligi, putant, quibus vocum
conuenientia fauere videtur, cum verbum idem sit, ac ει πζῆ- σαμ Vel κριτα κἀυτω. At sAM. BOCHARTVs , rationibus haud con
temnendis probauit, hydrum potius vel chersdrum voce ista significari, qui parum inter se differant. Qui enim hydrus hieme suerat dum aqua erat in lacunis, postquam ea defecit aestu, & in sicco degere cogitur, fieri chersydrum, i. e. hydrum αν χεροτ' in sieco d
gentem. Tum vero infestante siti, in calidis regionibus virus habere multo acrius & nocentius. Nec obstare huic sententiae, quod Israelitae eo in loco versati sint, ubi aquae penuria laborauerint. Hae enim aquae potulentae defuerint, potuisse tamen pallistres&lutulentas hinc inde esse, in quibus laterent hydri; immo hydros deficientei aqua fieri, uti dictum, chersydros. Hoc pluribus confirmat in hi roz. p.rri. II. lib. III. c.F. XIII. pag. μ . Acutissimis itaque doloria. bus, & hos insecuta morte subitanea, si quem eiusmodi serpens momordisset, sapientiores facti Israelitae, admissi facinoris graditatem. intelligentes, magnoque inde dolore perfusi, ad Mosen ri recipiunt, eumque deprecatorem sibi apud Deum expo eum. Quo ossicio ille quoque Promte & ex voLO persunctus, serpentem aeneum facere, tumque perticae imponere iussus est; quem si quis a serpente morsus ad acerer, is statim sanitati res iniebatur. Impia prorsiis non minus ac inconcinna hic est sententia Io. 31ARsHAMI, qui aegyptiacas praestigias, ct imaginta inagivia in hocce serpente aeneo sibi deprehendere
666쪽
videtur. Statione trigesima quinta, inquit, Ualmona ab imagine Heta fecit Mosesserpentem aeneum, reposuit eum seperperticam, quem cum percusisi asst cerent,sanabantur. Se- - pestis nigris inserta medullis Excantata fugit. Aenptii inprimis αα γε . - obserpentum ineantationem celebrantur, post eos Pssit apricae populi. Nearchus Alexandri M. in India comes , refere ,serpontes ibi fatere incolisque molestos esse; μἐπωοους eεφοιτῶν oram υμήνους ἰαPM, κω ειν κεδοm Dein st λονην ἰατρικην, circumvagari incantatores,qui mederi putantur re hane fere uelam esse medicinam s Strabo libr. XV. pag. 7σε. Apud Colchos isti autem Aeraptiorum coloni habrntur Medea draconem aurei velleris cusodem fertur, ηδ-η ἐνοπη-Daui voce magiste; apud
ossonium, argon. tib. IV. P. r. 7. Plura alia eiusdem generis addidvir doctus, tandemque concludit: Apud ebraeos etiam strpentes excantanssi ratio rigui e ridetur, eum David psalm. LVIII s. Salomon eccles X. I. Ieremias cap. VIII II. serpentum memineνint, qui incam tari nollent. Mosis autemserpente aeneo perticae imposito non ta errentes 9neos incantabat,ne norerent, quam eorum venenum extinguebat Is morsus arte leuabat. Erat ἡ πυρωπιν ἀλεξητηριον της τοσαυτης πληγῆς amuletum leneum is in calamitatis; in Gn. chron. sec. IX.
pq ι δ ιυ. Hie vero rationem in viro doctissimo merito desidero. Quae enim est ista probandi vis et apud Aegyptios aliasque gentes magicae artcs, quibus serpentes incantarent, in usu iuere, ergo iisdem usus est Moles i Esto, non fuisse artes istas ignotas ingente ebraea , num ideo probatae sitnt aut usurpatae viris sanctis Incantationes praestigiasque magicas ipsemet Moses seuerissime pro hibuit, aut Deus potius per Mosere, & nilii Esecius eas ab iplomer Mose adhibitas credamus Z Praeterea serpentem istum aeneum Numinis iussu Moses secit. quod ipsemet dici te testatur, non ex suo imgenio,. non ad imitation in Aegyptiorum. Taceo, quam ineptumst, imaginibus eiusmodi, seu figuris Talismanicis vim talem tribuere. Q cquid enim hac de re crediderint veteres, quicquid trais . L Hmmm 3 dant
667쪽
PER. II. A NOSE AD CIIRI Odant recentiores quidam . imaginum, quaeunque demum arte confectarum, eiusmodi virtutem aut essicaciam esse non posse, inter omnes, vel primis sanioris philosophiae elementis imbutos, aut non omni prorsus rationis usu destitutos, satis constat. Longe itaque rectius auctor libri rapientiae cap. XI I. r. non imagini, quae serpentem reserebat, sed diuini Numinis potentiae, quod eius adspeeiu sa.
nati sint Israelitae, tribuit: ό γάρ ἄλπα φώς ου δια B ου μον
, αλλοι διά σἰ τὸν - ναι σωτvera nam conuers ad ιllud signum sanabantur, non per id, quod intuebantur, sed per te omurum salariorem. Contra MARsHAMvM cx instituto etiam disputat NATALIs ALEXANDER, bisor. ecff. vet. tes. aet. mundi IV. dissori. VL. pag. FIO.seqq. dc HERM. ITSIus, aegyptiae. bb. II. cap. VIII. s. ILLit. sΑsNAGIVs, himire des Dis tom. II. m. m. eap. XIX. g. XXVII. add. s LOM. DEΥLINGIVS, Obseruation facrar. Part. II. obsimae. XI pag. σε. q. Serpentem ilhim aeneum imaginem fuisse seruatoris, ipsemet nos condocet. Dan. III. l . Comparationem inter virum. que pluribus exequuntur theologi, speciatim & sAM. BoCHARTvs. Dc. cit. Singularis est sententia FRANCISCI BURMANNI, Contendentis, per serpentem aeneum non tam Christum, quam diabolum cum Christo in crucem eleuandum, ibique omnibus viribus suis spoliandum, significatam fuisse, in comment. Bel. in Num. XXI. I. a. Qua in re praeeuntem sibi habuit IOANNEM EsPAGNEVM , in tract. cui titulus, Schoboletis, opp. tom. II. pag. III. Eandemque argumentis utique speciosis sibi exornandam sumsit CAMPEGIVs VITRINGA , Dis ar. obseruationum lib. II. cap. XL cui nonnulla Opposuit MELCHIOR LEIDERRERus, de republ. Ebraeor. pari. I. lib. IV. cap. XV pag. a P. Valdeque dubito, an cum apertis Christi seruatoris verbis Dan. III. pes. ι . sententia ista commode conciliari queat. cons & IOANNEss,vppous, peculiari dissertatione , de serpente aeneo , GEORGIvs Mor nivs, in exercitatio ib. Iacris, de serpente aeneo , PRIDERicvs
AMDHNus, in pa ηe typica, typo II. p.rg. sto. seqq. Iudaeorum hae de re sententias peculiari itidem distςrtatione exposuit IOANNEs
668쪽
g. XXVI. Diuersis postea stationibus in vallem, quae est in agro Moabitico, sub vertice Phisgae,qui solitudinem respicit, per-
uenerunt.' Hinc missis ad Sichonem Emoraeorum regem, cui Chesbone sedes erat, legatis, ab eo transitum per ei ditiones petierunt. Quo illis denegato,&Sichone insuper cum exercitu occurrente, res ad proelium venit. Victis autem Emoraeis, & ad unum omnibus intersectis, oppidis agrisque eorum potiuntur Ebraei. Similia mox fata Ogus Basianensium rex expertus est.
Stationem xxxvI Punon illis praebuit, Nun . XXXIII. a. 3c xxxvII Oboth, Num. XXL 1o. dc XXXIII. a. Hinc xxxum ita Iie-Λbarim ad fines Moabitarum, seu in deserto Moabi, habuerunt , Num. I. II. XXXIII. - . Dest. II. I. Discedentibus inde, Vt Transirent vallem vel torrentem Zered, ne Moabitis vim inserrent, Deus vetuit, Num. XXI. Ia. Devt. II. I. ad υ. Stationem porris xxxIx Dibon-Gad, dc XL Almon - Diblathaim. quae de Beth. Di bla-' thaim, praebuerunt, Num. XXXIII. s. 6. Transituris hinc te minum Moabitarum Arem, δc appropinquaturis e regione Ammonitarum, ne his quoque arma inferrent, Deus prohibuit, Dem. II. U. Ist. Castra metati itaque sunt trans Arnonem fluuium, qui eo tempore Ioabitas & Enioraeos disterminabat, Num. XXI. N. Deut. II. a . Hoc dum Moses, Num. XXL s. memorat, addit: ideoque memorantur , in narratione besiorum Iehouae, Vaheb in Supha, torrentes Arnonis..defluxus torrentium, qui declinat ad habitationem Haris repraeteriet αδεν fines Moabi In ebraeo est, P ri, id quibus verbis libri cuiusdam titulum indicari. vulgo existimant; ex .quo Moses, quae sequuntur, retulerit. Alii autem vocem ΩΣ per narrationem explicant, ut NIC. LTRANUI, CHRISTOPH. PH ARGVS sHVGO GROTIVs ; quos & IOAN. CLERICus sequitur, qui omnium plac nissime verborum istorum sensunt hunc in modum mihi expressisse Videtur: titioque, quotiescunque posthiec bella Lei austiciis ab Israebiis
669쪽
gesa narrabuntur, horum locorum ante omnia mentio fiet, Vahebi nem .pe , siue M.tithoris in Sipha, re Aragonis eiusque decursus. sc. in paraphrasi ad h. l. Vnde, quae vulgo de libro sessorum Domini tradi Q. Iovi, fra sponte corruunt. Sed hac de re deinceps. Israelitae inde porro prosecti ad loca venerunt, in quibus iustu Mosis, aut ipsius potius Dei, mandatis suis Mosen instruentis, foderunt puteos: in cuius
rei memoriam, quod magnam aquae copiam ibi inuenissent, canticum composuerunt, quod Moses resert Num. XII. 1I. in quo dicitur, prinei pes Israelitarum cum ipso Mose hic enim per ppnta legislatorem intelligitur tanta id effecisse facilitate , ut vel scipionibus
suis eos fodere potuit se videantur. Peragratis tum Iocis reliquis, Num. XXI. II. p. as. indicatis, in Kedemotharum tandem desertum venerunt, Deut. II. aes consederuntque in montibus Abarimorum ante Nebuntem, quae statio illorum fuit xui Num. XXXIII. I. cons. IAC. USSERIus, in που'alib. vet. π nou, tes. p. a'. Ex hocce loco Israel tae nuncios miserunt ad Sichonem Emoraeum, Chesbonis regem, transitum per extrema regionis eius petentes, quo
illis denegato. res prope Iahalam ad proelium venit, eo quidem
euentu, Vt victo Sichone, tota eius ditio cum omnibus ciuitatibus Israelitis cederet. Num. I. M. seqq. Deut. II. a .isi. Dum is hid Moses refert, Chesbonem Sichonis regiam cum agris finitimis ad Arisnonem Moabitis ereptam memorat, idque verbis cuiusdam τῶν arguto dicendi genere res memorabiles complectentium, confirmat. Num. XXI. assi sqq. Iazere quoque cum Oppidis eius. nullis prius exploratoribus, occupata, Emoraeisque inde expulsis, nihil amplius ex Sichonis regno sit pererat, quod non Israelitis subiectum csiet. Num. XXI. ia. -- Constat hoc ex Num. XXI. B.seqq. dc Deut. III. I. seqq. Inusitatae magnitudinis ac proceritatis hominem fuisse Ogum, cola ligitur ex Dent. III. It. Sub Typhonis nomine eum apud Graecos latitare, existimat GERHARDVs IOANNES V SIus, de idololrtr. genticlybr. I. cap. XXVI. Sed omnia ad coniecturas longe incertiuiuias
670쪽
Iam Moabitas ordo tangebat, qua communicato cum Midianitis, vicinis populis, consilio, ' primo ad superstiti nem, accersito Bileamo vate, mox, cum istud ex voto non succederet, eiusdem Bileami consilio, ad Daudes atque dolos se receperunt. Paucis: Moabitidum puellarum amore capti Israelitae, ut idola venerarentur, se induci passi sunt, interque alia illud Baalis, quod in Peore monte adorabatur. Facinus erat poena grauissima luendum. Captus itaque poena flagitii istius reis irrogata, ipsis primoribus, qui eodem se polluerant, in patibula sublatis. Populo hinc in luctu constituto, & lacrymis veniam admissoriun a Deo petente,Zimri vir indomitae libidinis, Midianitidem muli rem omnibus spectantibus in tentorium suum ducit. Quod opprobrium non ferens Pineas, Eleagaris filius, arrepta hasta, virum & mulierem in tentorium secutus,ambos in scortatione deprehensos transverberauit , ob egregium istud facinus ab ipso collaudatus Deo.
Victo Balanensium rege ogo, a montibus Abarimorum profecti Israelitae, in campis Moabiticis ad Iordanem e regione Ierichuntis' stra metati sunt, quae statio illorum fuit XLII, ubi permanserunt, donec sub Iosua inde profecti, ad Iordanem peruenerunt. Nam. XXII. I. XXXIII. I. s. I . III. L Cum Midianitarum nomine Abrahami ex Tethura posteri veniant, quibus Ismaelitae per connubia aliaque ratione admixti fuerunt, quibus iam supra in Arabia sedes assignauimus, hic tamen speciatim illi indicantur, qui Moabitis vicini fuerunt. Hi cum in peris niciem Israelitarum cum Moabitis conspirarent, & multiplici ratione in illos iniurii essent, promeritas sceleris sui dederunt poenas, ut deinceps dicetur. Balalius cumprimis rex Moabitarum, exemplum hominis superstitioni ad ineptias usque dediti, exhibet. Non tantum enim,