장음표시 사용
81쪽
Breuis relatio eorum, qua pectant ad declarationem Sina rum Imperatoris fiam Hi ctc. in quo Libro continetur Decretum Imperatoris , quo inter alia declaratur,per voces Tien, & Xam ii intelligi Caeli, Terrae, rerumque omnium originem, Auctorem, O Dominum oec.
Ibi praeter alia sub nouem para gratiis relata testimonia , habetur testimonium num. Io. Literati Sinensis nominati Li, qui per triginta, & amplitis annos occupatus fuit in Palatio ab Imperatore in componendis libris tum Tartaricis, tum Sinicis, de ijs praesertim, quae pertinent ad varias Religiones, seu Sectas, quae in eo Imperio vigent, qui etiam vertit Libros P. Matthei Ricij de existentia Dei e Sinico in Tartari cum . Itemque librum P. Aleni de rerum omnium vera origine &c. Is pluries asseruit, in libris illis re-ίs lucere genuinam veterum Sapientum Sinarum de colendo Coelo, seu Xam ii doctrinam, ac persectam eius quoad hoc cum Christiana Religione conformitatem &c. & ea quidem claritate, ac soliditate , ut vel sesum Litteratorum iustus ex ipsus libris scilicet P. Ricci j tanti momenti veritatem magna facilitate , ct cum euidentia intueri possit. Habentur in eodem Libro sub finem pluri rei textus Sinici hoc ipsum de vocibus Tien, O Xam ii demonstrantes Possent etiam afferri plurima alia Imperatoris moderni dicta, & facta, quae narrat P. Antonius Thomas in uno tractatu c China recens allato .
At iid Testimonium eiusdem Imperato ris ex Libro Xu Κim impresso anno Imperis sui I9. Ex Commentario ge Κ iam XuΚim qui nomine Imperatorix
moderni Κam hi impressus es, in librum Classicum Xu Kim , ides de La ris Imperialibus . Ibi Tom. r. sol. 22. Xam Tt es Coeli Spiritusfumma Maies
te excelsus . Tom. Α, fol. 2. Imperator Rie peccauit in caelum ; iam vero cum Coelum mihi praeceperit, ut eum plectam, O cum ego a clariam Xamti,feu Supremi Domini mandatum timeam non audeo eius Icelera non plectere .
Ibidem sol. I 6. Xam ii vocatur Caelum, seu Tien . Ibidem fol. 17. Ille Rex Xam ii dum in principio producere carpit omnes homines, infudit illis rectissimam agendi regulam, estque id, quod vocatur Chum . Tom. 6. fol. 3 . Ista recta ratio a Coelo venit &c, quanto autem magis id debet praestare Princeps in docendo, quia eius documenta vere sunt Xam ii, seu Supremi Domini
82쪽
doeumenta, Xam ii quidem non loquit P , ted eius nomine loquitur Princeps. 7Εκ commentario ge Riam Su xu, ide . in quatuor Libroι Aliud εἱusdem Im- Ciascos, qui eiusdem Imperatos ι icam hi nomine peratoris .
Tom. 3. sol. 3 I. Explicans hune Textum Libri Chum rumor Illa Cali lex proh l quam arcane M intermissione agiti sic ait ulla Coeli lex arcana, mysteriusa, sensu imperceptibilis. in qua re et Xam ri supremi Domini iusso,ae Proui-aentia, nunquam suum eur m it
Libello impresso Pie vani, ides errorum D,stimonia Littera
gendo non inane, sed verum , ct reale eηs . Ecquis iane es, qui exsimet, ens inane, O vanum diei , damfex nostri Libri Classici antiqui , quatuor Doctores, Consurius, Memcius, Cuiu , cemeu , omnesque cuiuslibet aeui homines , litteris, O virtute elapi dicunt, Timere Xam ii, eooperari X am ii, inferuire Xam ii, accedere ad Xam ti Supremum Domi
Doctor Yam Tim Yun, quἰ primam Itii euesur Iauream adeptus erat, in impressa Disola praeliminari ad Librum MIud iliε,7u, Chrἰ P. Panisa Cie Κe . Ibi fol. 6. stiani. Christiana Religio haec duo maxime complectitur . Primum
83쪽
κι ita τὸ νι η sae- Deo, seu Tien chu, & hia est, quod nostri Doctores vocant Pius vocat Deu Caetam seruire Cato, Druire Xam ii.
Η Ie Doctor In suis allis epistolis praeli-
Nostri Doctores obseurh loquendo dicunt calum, seu τieri Europaei clar8 loquendo dicunt Dominum caliseumen obu.
Licentiatus Chu Cum yuen in suo Libro impresso Chim Xi Lio Xue . Ibi cap. a. fol. q. Idem ibidem , dei a Debet ergo esse illius Celi, ac terrae aliquis effector, qui qua
alio suo Libro Ta B . , ... Ae seu vocat Deum tenus summam maieitatem nulli alteri prorsus compa-
ea, seu Caelum, & rabilem habet, dicitur Xam Ti Xam ides Supremus, NXam res seu supreQ ideo Dominus, ae Rector quatenus omnes res apprαbendissia dicitur rerum essector, quatenus omnIbus ut uentibus domι- natur, eaque regit, dieitur Gen ehu,seu Caeli Dominus .
nillil . ' φ- Han Lin Literatus celeberrimus ex Prouincia Xan fl in Libro impresso, cuius titulus est To Xu, ides explicatio doctrinae breuis ab Imperatore Angulis men bus ad Populum tradi iussae. Qui Liber reuisus fuit ab odio decim Literatis ex octo diuersis Chinae Prouinciis, quorum nomina extant in fionte Libri, idemque magnopere laudatur in epistolis prae liminaribus a Prouinciali Iustitiae Praeside, & alio Doctore Collegij Regij, qui illum Imperatori legendum, tradidit. Ibi in pνincipio . Dium dicitur, quod Caelum sit noster magnus parens, iuxta, hunc libri carminum locum : amplissimum , ct altissimum .is Caelum tu diceris hominum parens, id non intelligitur de Caelo ceruleo, & visibili, Sed furfum es unus Deminus, ac Rector, qui Caelum, Terram, piritns, homines, ct omπὸ a produxit, idest supremus ille Dominus Xam ii, quem quinque libri classet tempore Imperatorum 3ao , O Xun , ac trium primorum Imperiorum hia,Xam, eheu, successive fem- per tradiderunt, dum autem ad vocandum Coelum adhibetur Diuiti co by Cooste
84쪽
betnr C lum visibile, est sicut dum ad vocandum Imperatorem adhibetur Aula Imperialis: In hac enim summa a Maiestas residet, enim vero quomodo possit illud Palatium materiale sustinere personam Imperatori τὸ Pristi, &moderni imperatores, virtute, ac sapientia conspicui, sunt omnes a Coe lo creati ad regendos , & docendos suos P pulos; Hinc Imperator dum oblationem facit excelsissimo Coelo Xam ti, licet ipse summa Maiestate potens , in ve borum tamen formula sic se ipsum vocat: Ego haeres Cyli lius, tuus Uassallus N. N. c. Licentiatus Cham Kem ex Prouineta FoΚien in
Ecquis nunc Litteratus siuε doctus, siue indoctus ausit fal
tatis, aut prauitatis condemnare doctrinam Calo ,seu Geno inseruiendi; Uerum hoc Tiensu Caelum non es istid Caelummi bile, O ceruleum, sed in boc babetur verus Dominus , O Rector, ac multi id non solent examinare. In magno autem Occidente Viri, Sapientia , & Virtute inclyti ab antiquis
temporibus hue seque semper eum vocaverunt menchu , seu Deum, nomen omni honore celebrandum. Porro Doctor Chubbei, seli Chu bi, dum in suo Commentario Libri reΚim explicans vocem τι. seu Xam o sic ait: G idest Caeli Do- . minus, de Rector, vere cum illis concordat. Nostri quidem Libri Classici, Rim, de alii quatuor Su Xu etiam Classici, non dicunt aperte Tien ehu, seu Caeli Dominum, sed tantum dicunt Tien, sed Caelum, quia nimirum utuntur compendiosa loquendi metbodo, cui dum vulgus vul i pristh, ἐκ I Urbis, aut Oppidi Gubernatorem , per SIncopem eum nomi multisLibroruClasinat Vrbem, aut Oppidum Oe. nomen Xam ti es tantum di- sicorum textibus; uersum d nomine fienchia quoad vocem , utrumque enim
Licentiatus Rieu ebim in episola manuscripta, qua citata es Aliud alterius Chrisuprafub titi. BBB. stram: Ibi fol. 4. Praeterea id, quod China vocat Tien, seli Coelum, est ipse Deus seu Tien Chu auod eni m dicitur, quod me nouit nonne es caelum , Calumsi υoIuisset illam Principis Uen Uam rem litterariam inteμire, O similia, non inteιιigitur aliqua inanis ratio li dicta nee etiam intelligit urtantum aura materialis; Item du u dicitur reuereri cstum,
Rim Tien,non erratur, per id , quod Litterati Sinenses vo-Η cantprooemio fui Alἰud alterius Ch ἱ
85쪽
eaAt Xam Ti,veres ni eant Tien obu ineis Deum omniata scientem O omnipocentem nec est id, quod BouZii,& Taosii vocant rosoam Xam Tt, seu pretio iuui Principem , Supremum Dominum, nempe Idolum . . Allud alterius ChrI
cutis fronte fiant apposita nomina octo Latteratorum, qui eumaem librum retiuerunt. Ibi art. I.fol. 24
nomen Icam ii, quod nostrorum Doctorum Libri pasnomine ram δι ad I m babent, procul dubio manifeseiumricas Tιeu chu iues appellanda Deum, Deum. Idem ιε suo tractatu manuferspto sinteo Ven ta guet chao. Ibi tom. fol. II
Dum in Classe is libris carminum, & fastorum Imperialiuiri dieitur Xam ii, seu Cali Dominus,Csti Domini aula , palam inferuire, colere, obtemperare Cesio , numquid non per hoc Id vi i o intelligitur Deus γeis Tien ehuὸ ct illum colere ρΤom I. fol. I. eiusdem Tractatus . Dum sapientes loquuntur de C lo, a diae illi attribtiunt legem, prouidentiam ha-a bere indicant, non tamen voeant Tien chia, seu Caeli Dominum, Ied tantum C lum, nimirtim id omnino idem es, ac dum volumus indicare Imperatorem , dicimus Palati ucria Imperiale , per Palatium Imperiale intelligimus illunia summum Dominum, qui intus in illo habitat . Aliud Llterius Cht;
stiant: Bacea laureus yen Mu tim in tractatuiso Sinico manuscripto
de Xam ti,c, Tien sub titulo Ti Tien ca o. Ibi fol. 7. Quem antiqui in suis Libris vocant Xamri, est is , quem Europli nominant Gen ebu, seu Detim, liti dicunt de Xam ii, ille maximus, sed ille Princeps: dicunt i Princeps summus,seu Rex: en suprema Dei Maisas, dieunt de Xam lites immensus, es amplissimus: en inexhausa Ttenebu su Dei subsantia: dicunt, quae ad fummum Caelum pertinent, sunt Vocis, ct odoris expertia ei e u imperceptibilia; en pura, ac FNIex Dei spiritualitas ; dieunt illa Caeli lex prob lquam arcane suum en sum nunquam Auiti en Dei aeternitast Dicunt de Xam ii, quocumque eas , quocumque progre diaris illise adtieniti dicunt ue ascendendo,stae defende u-do,semper huic rei ad fati dicunt: bire respieit: en Dei isnDisilia eo by Cooste
86쪽
s V MM ARI V M Num. VIII. 87 nitascientia , ct immensitas , dicunt de Xam ii , nihil es, quod non possit ille impedire, nil quod non possit vincere et en
Dei omnipotentia i dicunt habet tremendam grauitatem , prodit suam mentem, es perspicax, ac intelligens, es terribiliter iratus: en perspicacissima Dei intelligentia , ac tremenda potesas ctc. dicunt: producit omnes homines , infundit hominibus internam naturae rectitudinem, en ut Deus est bominum, natura nosrae Parens: dicunt: Bonos beat, prauos affligit, bene agentibus bona, maIὰ agentibus mala immittit, amat virtutem, odit vitium , bonos r muneratur, malos casuat; Caelum hominibus compatitur, quaerit bonum Populorum regimen; Caeli lex iunm puniuit, immittit calamitates in Terram. En summa Dei misericordia , ct summa Psilia cte. Non est igitur dubium quin, quem illi antiqui vocant Xam ii, sit is, quem Europaei nominant Tun e , seu Deum Ori
Ex epsola P. Anponi' Thomas S. I. Vice-Prouinci lis Sina τεstimoni, stterxaram data Pessini I 8. Nouembris IIo I. totum Infidelium P. Franciso Noel S.I. c. Die I 6. misi &c. Mitto insuper insignem Tractatum Sinicum desumptum ex Libris Classicis labore, & studio P. Bouuet I de Tien . Valde illum laudant Literati Sinenses . Testimonia de eo praecipuorum Doctorum breui mittentur, ac sorth ipsius Imperatoris,si opportunum fuerit petere tempori, curabimus breui imprimi cum approbationibus, neque enim conuincit sollim Europaeos, sed maxime ipsos Sinenses . SanE Uam Iao 3e, aliter m mn insignis Litteratus, Tartarus, qui res nostras ad Imperatorem de ferre solet, postquam his diebus accurath legit, mihi h die dixit,manifestum, & clarum esse ex textibus, a sapientibus antiquis Deum cognitum fuisse, quem Christiani adoramus, & nomina mas Gen chu . Pe ini i8. Nouembris I 7 I. Servus humillimus in Chrso. Antonius Thomas.
87쪽
Aliud alterIus Litterati Infidelis:
Litterati , yu hien H,3c eius filius Texin tu in nouo Dictionario impressi, dicto Riai xim pin cu Cien in littςra Gen. Explicantes vocem Tien , sed Coelum per vocem si , seliratio , quae aurae vitali coniuncta est , pene uno verbo exhauriunt illius sensum. Verum in illius medio necesserest , missi aliquis certus Dominator , qui possis areana virtute hamine Iabilire. Liber enim fastorum Imperialium Cap. ω' Ria ait: Coelum non amat omnes, sed qui ipsum colunt, hos tantum amat, & Cap. Hienyeu re te : NONO est temere Coelo fidendum, eius dispositio facile mutatur, dc Cap. 3biun , bene agentibus mille bona, male agent N. bus mille mala immittit. Iam Gerὰ F in illius medio hae tantum ratio activa , ct hae aura vitalis exseret, nee om. nino esset unicus , ct intelligentis us verus Rector, dum praedictus liber dicit: Non amat, sed tantum amat, ecquis
quaeso the δενὲι ὸ dum rursus dicis: Non es temer8 Caelo sidendum , eius disposito Deilὰ mutatuW, immittit bona , ct maia , ecquis fanὸ illa foret ξ Numquid ergo es ille , qui
vocatur Rex Regum Xam ti Nos vero qui sub continuo eius aspectu hic deorsum degimus , non tantum non scimu omni timore, ac tremore tremendam Coeli maiestatenti, reuereri, sed etiam audemus nostro exiguo Iudicio, &peruerso corde nosmetipsos opponere si Caesi Dominatori.
Quaenam sane maior stupiditas fingi potestt .
Allud duorum Lit. teratorum Infidelia
Litteratus Ma uuei 3u in opere ven hien tum eao , idest uniuersale examen omnis rei Litterariae, de Litteratorum . - Λ , , , . Ibi torn. 329. sol. 3. Qui sequuntur Regni Taxe leges, per ςrm ς ς-Vs- Tribus, iuxta cuiusque familiam distribuuntur , propxςr leues culpas non se inuicem perturbant, non comedunt Carnem Porcinam, Ca nam, Asininam, Equinam &c. non se prosternunt humi coram Rege, nec coram Parentibus , non credunt Spiritus seti Idola) tantum caelo ien afuas faetant oblationes; Mos est inter illos, ut septimo quoque die nil vendant , nil emant, nec negotientur &c. Ibibem fol. 1 . De Legatis millis in Chinam ex Regno Ta Xesub Imperio Tam i Illi Populi inseruiunt Coeli Spiritui &c. Imperante Hien Cum primo eius Imperij anno, Cay 'ueu dicio, rurius illi legati venerunt, & Equos vittasque subtilis- Diqitigod by C
88쪽
tilissimas pro munere obtulerunt. Admissi ad affatum, non siecerunt reuerentiam , humi se prosternendo &c. postea eum ement. valedicturi, dixerunt in nostro Regno tan-Πtism ncs prosternimus humi coram Tten, Caelo,dum alloquimur Regem coram illo non prosternimur . Habetur item Tractatus Sinicus recens compositus , in quo omnia praecipua praedicata, & perfectiones , quas sinae Supremo Caeli Domino attribuunt, exponuntur , qui tractaeus compositus est a Patre Ioachimo Bouuet Missionario sinensi S.I., de quo superius fit mentio sub liti. ZZZ. Tractatus insuper, ac Libri Sinici iam citati in hoc praesenti Summario, alijque plurimi recens de China allati, hic ha
Habemus etiam hic Librum Sinicum impressium de Ilitibus, qui solent obseruari in Funeribus Crhistianorum . Item alium Librum Sinicum impressium explicantem eosdem Ritus, & reprobantem supestitiones, quae admiscentur a Gentilibus; Quem librum ipsemet Imperator vidit, examinauit, & approbauit, additis manu propria aliquot annotationibus . Ithm habemus Libros Sinicos Pati s Thomae Maioris impressos Manilae, & alios aliorum RR. PP. Sancti Dominici.
89쪽
RESPONSASac. Constregationis Vniuersalis.
B aliquibus in Regno Sinatuin Missionariis
proposita fuerundi anno 3643. Sacrae Congre
gationi de .Propaganda Fide insea scripta, &alia quampnrima quaesita, quae Sacrae Congregatiohi Supremae , & Vniuersalis Inquisitionis de mandato Sanctissimi transmissa , si gula fuerunt a Theologis qualificatoribus qualificata , &unicuique suum responsum adaptatum in hunc qui sequi
Et primo. Utrum Christiani Chinenses sint obligati ad obseruantiam' iuris positivi quantum ad Ieiunia. Confiteri semel in anno, & communicare, sesta seritare eo modo , quo obligantur Indi in noua Hispania, & Insulis Philippinarum iuxta dispositionem Papo Pauli Tertii pro Indij occidentalibus. & Meridionalibus. Censuerunt, ius positiuum Ecclesiasticum de Ieiuni js absolute obligare Chinenses Christianos,& a Missionarijs hoc esse illis enunciandum: Attenta vero Regionum , & Personarum qualitate locum esse si Sanctissimo placuerit) disperia sationi , quae fuit alias a felicis recordationis Paulo Tertio Indis concessa, qua obtenta satagant Missionari, S. M. E. Pietatem illis patefacere , quibus ea, quae in uniuersus indixit, magna ex parte benigne remittit, dc indulget. Censuerunt etiam praefatos Chinenses obligari ad Sacramentalem consessionem semel in anno, & Missionarios huiuia modi obligationem debere eis notificare . Idem prorsus censuerunt quoad SacramCommunionem semeliuDi siligod by Cooste
90쪽
in anno sumendam : Quod vero ad exFutionem tempore statuto, hoc est in Paschate , id esse intelligendum , nisi legitimum adsit impedimentum , aut graue periculum immineat . Curandum tamen ut infra duos, vel tres menses , ante , vel post, Paschati proximos , quatenus sine discrimi. ne fieri possit , sin minus alio quovis tempore infra deis cursum unius anni a Paschate inchoandi omnino communicent .
Demum censuerunt Chinenses ad fidem conuersos teneri omnino festa seruare, Mistionarios etiam icneri hoc eis notificare , locum tamen esse si Sanctissimus annuat limitandi eis numerum dierum festorum , iuxta formam Privilegi j a Paulo Tertio Indis concessi. Secundo . Utrum in praedicto Regno Ministri Euangelici pro nunc saltem in Sacramento Baptismi possint abstinere ab imponendo Mulieribus oleum Sanctum Cathecum enorum, sputum in auribus, & sal in ore. Insuper , & non administrare eisdem Mulieribus Sacramentum extremae Vnctionis . Et ratio dubitandi est , quia Chinenses magno zelo ducuntur erga Uxores, filias , & alias Mulieres, & lcandalum sumunt ex huiusmodi actionibus . Censuerunt. Et Sacramentalia in Baptismo Mulierum ess adhibenda, & extremam Vinctionem esse Mulieribus con ferendam ; Nec sufficere motivum in dubitatione expretasum , ut Missionari j quantum in se est ab his abstineanti
Curandum ergo, ut tam salubres Ritus , & Cςremoniae introducantur, & observentur, ac Missionarij tali circumspe.ctione illas administrent , omnesque talibus instruant documentis , ut ab omni suspicione inhonestatis libe
Octauo. In praedicto Regno habent Chinenses quemdam Magistrum in Philosophia morali litteratum , qui olit discessit a vita , vocatum K una su cli, qui ob Doctrinam ,
Regulas, & Documenta , adeo in toto Regno acceptus est, ut tam Reges , quam omnes alis cuiuscumque conditionis,& gradus sint, tibi proponant imitandum , & sequendum ,
saltem quoad speculatiuum , & tanquam Sanctum venerantur, & laudant, in omnique Ciuitate , & Villa praesa eo Magistro Templa sunt erectar Gubernatores vero bis in anno tenentur in eius Templo solemne sacrificium offerre , Sacerdotis ipsi mei gerentes Osscium , S sine solemnitate in anni decursu , bis in mense, concurruntque cur illo aliqui ex Litteratis pro administratione eorum , quae in tali sacrificio offerunt; quae quidem sunt, Sus unus in-