장음표시 사용
121쪽
TRACTATUS DE UIR T. RELIG. CAP. VII.
tesum : non quia plus exhibeat in cultum divinum quam vera religio; sed quia exhibet cultum divinum, vel cui non debet, vel eo modo quo non debet. Dicitur De ετ mexcessum e non quia Deus uinquam nimium
ii polliit. Disnus est enim omni laude , immo laude inhia ita ; ita ut in Dei eultu nequeat esse aliquid superfluum secundum quant talem absolutam quidquid enim impendamus , semper est munus quod illi debemus sed bene secundum quantitatem proportionis: quia fieri in Dei eultu potest quod ad finem ipsi iis nihil conducit; nempe ut homo mente dc eorpore se Deo subiiciat , qui est finis divini cultus . Qitare quod ad nihil illorum valet . aut ad illa quidem destinatur , sed ab homine contra Dei institutionem ae Ecclesiae consuetudinem: id omne velut superfluum & superstitiosum reputandum est , ut in supra allatis exemplis. Ita Silvius . Circa primum superstitionis actiim , quo
cultus Deo debitus creaturae accommodatur, notandum est, tripliciter hoc fieri pol- se , iuxta tres divertos fines quos in actibus superstitiosis quis sibi prae uribere valet. Prininde tres sunt primae superstitionis species ,
ut ex D. Thoma Ac. cit. an. 2. Prima , nempe si talis cultus erga creaturam exerceatur , ut reverentia & honore pro vero Deo colatur. Et ut sapienter advertit Caietantis 2. 2. quaest. xc I. art. I. tria sunt
divinorum genera , quibus solus D us est colendust templa scilicet, altaria, sacrificia , ut oblationes, decimae, vota , & huius i lindi quae directe in solius Dei reverentiam ordinari possunt. Et haec speetes su nerstitionis est idololatria, quae divinam reverentiam di honorem ex hiiat indebite alicui creaturae. Secunda, si divinus cultus ad creatu
Tam reseratur, ut ab ea tamquam a supremo numine instruamur ae doceamur : quod fit, quando eam veneramur orationibus ac
devotione, ut occulta dc praecipue sutura nobis revelet . Et haec dieitur divinatio . Tertia, si divinus cultus tribuatur creaturae, ut ab ipsa dirigamur in nostris actioni-bras . mediis improportionatis , ut exterior effectus qui intenditur, assequatur. Et haec tertia species superstitionis appellatur vana Observantia . Unde quinque sunt superstiti
nis species, ex parte obiecti quod colitur, seu cultus salsi numinis : nimirum idololatria , divinatio, vana observantia, ad quam revocatur maleficitan dc masia. . II. De idololatria. Docent communiter de fide Theologi , cultum ac adorationem latriae illum esse honorem qui soli Deo debetur ; ita ut eidem soli, nec ulli omnino alteri tribui possit : sicuti praecipitur in primo Decalogi
mandato. Unde si alteri exhibeatur , committitur illud immane faciniis quod idolo laιria appellatur, a Graeco holvi ne ειδωλον, quod latine significat imas nem, oc λατ- ω, quod importat servire . Tribuitur quidem hoc vocabulum , generaliter seu late sumptum, aliis quoque mortalibus peccatis: eo quod per ea a Deo recedimus, & alicui inhaerentes, ereaturae quam pro Deo aettim mus , eam hoc ipse nobis Deum facimus, dum in ea interpretative saltem ultimum finem nostrum statuimus . Hinc Apostolus avaritiae crimen idolorum servitutem appellavit . Haec tamen acceptio est impropria& potius inetaphorica : cum Omnis mort liter peccans cultum Deo proprium creatum rae , aut alicui alteri quam Deo, revera non
impendat; sed id quod agit , solum habet
similitudinem huiuimodi cultus. re idololatria stricte sumpta dc pro prie , si vocis et Iosia spectetur, signi Deat cultum idoli sive rimulacri , id est cultum Deo debitum creaturis tributum. Um
de ii a D. Augustino lib. I. de Trinit. id
lolatrae dicuntur qui simillacris eam servitutem exhibent quae Deo debetur. Id
tum autem est ficta similitudo eius quod
Idololatria igitur est supremus ae divinus cultus creaturae exhibitus, sive est actus ouo cultus supremus seu adoratio quae soli Deo debetur , ut oblatio saerificii . vota , genuflexio, sumtus, tribuitur creaturae tam quam Deo habenti in in divinam vim opi tutandi ex sua natura independenter ab alio. Hic est proprius character Deorum Gent
litim, Geniorum nempe , Heroum, ac variorum spirituum quos coluerunt, tamquam virtute aliqua divina praeditos qua postent auxiliati hominibus propria potestate , a ctoritate , ac voluntate , independenter a nutu supremi numinis, quem Iovem esse credebant. Quan vis enim plerosque Deos in aliis Diis procreatos finxerint, & multos
etiam homines , v. g. Eumlppi uni ac Imperatores, in numerum Deori ni retulerint a
in illis tamen erediderunt anei e naturam d. vinam per propagationem nati v ae drymae,
122쪽
sicut natura propagatur humana; & in hia putarunt inelie quamdam divinam vim per proprietatem. Hinc patet idololatriam esse maximum laetus; dum per illam honors, ii vero Deo debitus tribuitur creaturae , unde gravissima iniuria Deo inseratur e non secus ac in Republica maximum est crimen, subditum pro Rege agnoscere, eique honin rem deserre. Quare a S. Gregorio Nagian-
Eeno orat. xxxvi II. idololatria vocatur extremum primum malorum; & a Tertulliano lib. de idolol. cap. I. PrIncipale crimen generis bώmani. Quando autem & quibus de caussis serpere eceperie maxima Lecimpietas, a nobis iam explicatum fuit, dum ageremus de vitiis contra fidem.
. III De dminatione. Secunda superstitionis species ratione rei cultae est divinatio, quae in lata eius ligni, eatione nihil aliud est iuxta D. Thomam
. R. quaest. xcv. -L I. quam quaedam praenuntiatio futurorum. Stricte vero sumpta,& ut de ea hie loquimur, est indeb ta usurpatio modis indebitis alicuius divini, earumici licet rerum cognitionis quae a. 1olum Deum spectat, nec ratione natural ν potes acquiri , qualis est cognitio rerum contingentium, sive futurorum, sive praesentium occultorum , cui aemodi sunt cogitationes cordium,& facta oreulta hominum ἀ Etenim eum sit Dei proprium, ventura ac culta , dc praecipue quae ab hominum pendent voluntate, scire ac praenuntiare,' qui
haec modo indeLito praenuntiat, dicitur ὸivinare, seu divina agere : & ideo divinatio accipitur prout est idem ae divina actio
Pro clariore tamen Intelligentia riotandum est I. ex S. Thoma sec. cit. sutura dupliciter praecoenosci poste uno modo in auis caussis; alio modo in se ipsis . Causesae autem in quibus sutura praecognorici post uni, aliae necessario & semper prinducunt suos effectus e & hi effectus suturi ex suis caussis certo praecognosci possunt L quomodo astrologi suturam Solis ae I unae eclipsim praenuntiant. Aliae non necessario nec semper, sed tamen ut plurimum ni ucunt suos essectus, & raro deficiunt. Tales enim essectus suturi praesciri post uni,
etsi non certo probabiliter, lair en permn- siderationem stellarum et sicut astrologi multa praenuntiant de coniunctione earumdem
stellarum aut de pluviis ac siccitatibus ; dc T. REO G. CAP. VII. Mediei multa praesciunt de sanitate , HI
morte. Ideo qui cognosceret caussas necessarias , poster etiam naturaliter & licite praenuntiare certo effectus necessarios. Aliae tandem caussae sunt ouae secundum se eo sideratae ad utri inalibet se habent indiis renter, ut potentiae rationales, quae non magis ad unum quam ad aliud sunt determinatae r & huiusnioli essectus, 3 aut etiam alii qui ut in paucioribus casu accidunt . ex caussa natu ali per se considerata praele ri nequeunt. Idcirco harum caussarum essectus tantum in se ipsis naturaliter cognosci possunt : ae proinde si cmnosci possunt in se ipsis, dum sunt praesentes ; cognitio tamen hii iusmodi effectus, antequam fiat est solius Dei cui omnia sunt in sua aeternitate praesentia, iuxta illud I s. cap. xl r. -- nuntiate nιbis quae υentura sunt; cir dice. mus, quia Dii estis. Non consis it igitur divinatio in eo quod qui praenuntiat ea quae ex necessitate eveniunt, vel ut in plurimis quae humana ratione praenosci possunt; neque in eo quod quis sutura contingentiaeu Dei revelatione cognoscat nam tunc
non ipse divinat , id est quod divinum est facit ; sed magis quod divinum est , suscipitὶ sed ita eo quod quis sibi usurpat Hinturorum eventuum praenuntiationem seta
revelationem. Divinatio fieri potest vel instinctu divino; & dicitur prophetia: vel ex intervantiae reaturarumς & tunc appropriato nomine appellatur divinatio . de qua hic. Definitur autem divinatio quoa sit praena-tiatio futurorum menitium. vel rerum cultarum manifestatio ex observatione creaturarum ia Pro diversitate vero creaturarum
ex quarum observatione fit , divinatio diversa sortitur nomina et ut altrologia, saeκ observatione astrorum; auspici viri; si ex avium volatu aut aliorum animalium m tu ,' augurium, si ex avium garrita sutura
praedicuntur; & alia de quibus infra lito i
Notandum est II. dupliciter sutura posse
revelari. aut occulta marii sestari , eX Creaturarum observatione. Nimirum avido debito ς ut quando ex connexione naturaliquam futura & Meulta cum ipsis creaturis habent, eadem coniiciuntur e ut cum ex aspectu astroriam coniichantur temporum mu
tationes; ex signis faciei natural f hominis inclinationes, hisque similia . Haec autem divinatio , si modo debito fiat, est licita. Et modo indobsto ut quando, nullae intere dente inter ipsas creaturas & sutiira aut culta connexione, praenuntiantur futura, re
123쪽
TRACTAT Us DE UIR T. RELIC. Car. VII. III
oeculia manifestantur. ut eum ex astris sutura libera praedicuntur per astrologiam quae ai- eitur iudiciaria, tantopere a iacris legi sdamnatam; cum per cadaverum inspecti nem futuri aut occulti effectus praedicum tur: dc sic de ceteris. Et haec continet in vocationem & sesietatem , tam , cum daemone; dc est omrimo illicita.
ε itio Divinatio, in hoc secundo dc proprio is η, i aecepta , ita definiri potes : Divinatrue ' uisitatio inordinata, ope daemom1 IM ,
futurorum eventuum: vel Di Unatio est fanisiectio aut inquistis oc liorum ope iam nis expresse μι tacite i=mocati, ut eam 'finit P. Anto ine. Dicitur quia Aron solum verbis , sed etiam lignis perficitur. Additur Inordinata: quia ope dc auxilio daemonis fit; dc non a Deo , aut alio modo debito. Unde si quis curiose cognitionem suturorum non a daemone, sed a Deo expollulet, peccabit: sed non erit supersticio. Dicitur futurorum eυentuum : ad denotandam speciein. Nam licet attingat prae terita quoque, non secus ac prophetia , prae cipue tamen versati ir ei rea sutura. Subium ritur tandem occultorum: idest eorum quae
ab homine propria industria cognosci ri queunt. Quod si res illae a selo Deo e nindi possum, ut sunt secreta cordis & futu-xa libera; involvitur eae ita idololatriae quia Haemoni tribuitur honor divinus, dum ei quod Dei proprium est tribuitur, ae ab eo attenditur quoes a solo Deo haberi potest. Quod si econtra tales sint, ut eas et Iam daemones scire valeant, euiusmodi sunt externi actus praeteriti dc suturi; nihilominus est letale peccatum, eo quia includit implicitam saltem invocationem daemonis ac si cietatem cum tam insenso Dei hoster quod habet quemdam recessum a Deo, dc gravem
Inieita Porro divinatio eκ dupliei eapite potest σησψpiki esse superstitios adcillicitar nempe ex parte pacti cum daemone; dc ex parte medii quo fit hare divinatio. Divinatio ex parte pacti
seu invocationis daemonis pariter duplex est: alia cκpressa: alia tacita dc implicita. Eκ- pressa, quando quis verbis daemonem invincat , vel aliquid usurpat per quod putat daemonem cooperari. Tacita vero dc implieita , quando ad occultorum notitiam obtinendam adhibentur media vana de improportionata . Nam tunc talis notitia non
potest expectari nisi a daemone: dum iam
constat, eiusmodi signa vana non esse imstituta a Deo, nec ab Angeiis bonis exhi- heri, nee habere naturalem connexionem
cum illa: ut dum quis cupit furem cogit scere cribri inversione, aut quorundam pro latione verborum. Divinatio vero ex parte medii pariter multiplex est: videlicet praestigium, necromantia , chiromantia , haruspicium, auspicium, augurium , astrologia iudiciaria, sors divinatoria, divinatio per somnia vel signa in aere, aqua, igne, me poribus terreitribus apparentia, quae linginta in sua propria specie aperientur. Quatuor vero sunt praecipua senera divis nationis, quorum singula multas species in se eontinent . Primum spectat ad expreseam daemonis invocationem, quae generatim dicitur necromantia : alia tria ad tacitam; 8c sunt divinationes per astra aliasque natur
les res, per somnia, per sortilegia seu me
Nee romantia est genus divinationis, qua Neer inquiritur per manifestum pactum cum daeis mamia mone seu per explicitam eius invocationem: I quando scilicet invocatur daemon, ut quidpiam patefaciat . Huius generis diversae oriuntur species eκ diversis modis quibus daemon invocatur seu consulitur. Et prima
est praestigium quo oculi hominum vel aures praestinguntur, quando praestigiosis quibusdam apparitionibus, idest fictis de apparentibus figuris , daemon te ingerit ipsorum aspectui vel auditui, ad praeminitanda sutura, aut alia occulta manifestanda . Ait ra vocatur specialiter nec mantia , qua Di buldam precationibias, ae etiam adhibito fanguine, daemon rogatur ut mortuum aliquem
suscitet; de quasi suscitati mortui videntur
divinare, dc ad interrogata respondere. Ter tia dicitur 'per pythones , sea ventrii quos, quando daemon alicuius viri aut sominae eorpus occupam , vocesque per ipsius ventrem formans, fiatura praenuntiat , seu occulta aperit. De thonissis frequens sedimo est in sacris Litteris . Lem . cap. XX. Deuseron. cap. X III. T. Parali P. cap. XV. collato eum L Rex. cap. xvILI. - . denique cap. xvI. Quarta dicitur haruspicium , quando scilicet daemon interrogatus respondet per signa quaedam sensibilia quae in exintis animalium occisorum, praesertimque id lis immolatorum apparere iacit. Quinta vincatur oraculum , dc est quindo consultus daemon per preces in idolis, me idola re. ndet. Aliquando respondet consultus per signa apparentia in aqua; dc haec dicitur hydromantia r aliquando per signa in terra ψδc haec est geomantiar aliquando in aere δ& ei aereomantia r quandoque per signa in igne; dc dieitur pyromantia . Morte dum
124쪽
dum, qiiod omnia nempe hae species
omnes divinationis non sollim sunt enormia crimina , scd etiam vetita ab Ecclesia sub poena anathematis. Secundum genus divinationis est per astras liaque naturalia. Et hoc per tacitam ibu implicitam daemonis invocationem : quatenus ad cognoscenda qiraedam sutura & occulta , aliqua considerat homo in dispositionibus leti
concursu contingenti astrorum aliarumque rerum naturalium Vel humanarum actio- mim, quae ad eam cognitionem quam inquirit, nihil valent. Et huius seneris divinationis prima species est, si quis ex confidoxatione situs aut motus siderum sutura cognoscere ac praenuntiare conetur : & haee voeatur astrologia iudiciaria. Pro clariore tamen inteligentia eorum quae sunt dicenda , notandum est I. aliquos naturales effectus, puta siccitatem, pluviam, tempestates, coniicere licet ex avium alio. xumque animalium motu, garritu, Volatu et cum haee non sint hon inis cognitioni saltem probabili improportionata . . . Notandum est Il. astrologiam, ut cuius sutura praedici solent , secundum communem doctorum, duplicem agnosci ae statui: aliam scilicet naturalem ἔ aliam iudiciariam. Astrologia naturalis est ea quae ex situ , -- tu colore, scintillatione , ortu, Oc occasu pla'netarum & astrorum , ea quae naturaliter eveniunt, coniecturat : puta eclipses , pluvias, ventos, grandines, tempestates, &similia ex caelorum motu pendentia. Ethree non est illicita dc superstitiosa , iuxta
D. Thomam 2. I. xc . art. s. ubi sic
ait: Si quis utatur considerasime astrorum, aspraecognoscenda futura quae ex Gelestibus cause
santur corporibus, puta sicci ausi ct plumas, aliaque huiusmodi, non eris illicita re mersiti*a divinasse. Tales enim sunt effectus qui optime possunt cognosci per suas caussas : dc huiusmodi cognitio maxime conducit agriculturae , medicinae, navigationi . Cum tamen virtus astrorum si valde obscura, quia ab aliis caussis, v. g. Ventis. Vapori hus. frigore, impediri possunt; oc quia cin nolirere omnes astrorum Virtutes eorumque variationes seeundum diversios eorum ala Hiis trigoni, hexagoni, α similium , α in alibet regione ac temperamento, humanam excedit facultatem: hinc naerito doctores docent nonnisi coniecturaliter postedictas praedictiones institui; ita ut si quis
tamquam certas illas adfirmaret vel crederet in hoc genere quoque praedictionis in
ulpam incideret per excessum Sed ex hoe T. RELIC. CAP. VII. . capite es let solum levitatis , temeritat7s, Aeimprudentiae levis culpa. Altrologia iudiciaria ea est quae ex astrorum cursu, stellariim coniun iionibus, planetarum aspectibus &eonliellationibus suturos eventus fortuitos, dc actiones ex libera hc minuta, voluntate pendentes, aut praeterita vel praetentia pra dicit . Et haec ali rologiae species in plures dividitur partes. Prima est eadem ac naturalis, iam explicata. Altera dicitur sene. thliaca, quae praenuntiat omnia quae homini decursu vitae eventura sunt. v. s. have vel illam mortem certo die & loco subit rum; uxorem pulchram , divitem, deformem , aut pauperem ducturum; hane vel illam diis nitatem consecuturum. Tertia dicitur ele- ionum, praedicens quid in omni negotio utiliter est agendum vel omittendum, quan do domo egrediendum, ut fausti eventus respondeant. Qii arta est imaginum fabrie tarum: & in eo eonsistit, quod astrologi quasdam figuras, numeros, characteres perficiunt , quos ex simpathia vel figuris quae in caelis reperiri comminiscuntur, dicunt habere virtutem ad quosdam essecius produμeendos. Et haec divinatio ii fiat per line menta apparentia in manibus, dicitur chi- romantia, quae est quinta species huius astrinlogiae . Se ta. si fiat ex quibuidam signis in spatula alicuius animalis apparentibus, spatulamantia appellatur. Septima, augurium, cum eadem quaeruntur ex motibus vel v cibus avium & quorumcumque animalium , aut ex hominum sternutationibus. Octava. auspicium, clam fit ex avium volatu , vel ex alio quorumcumque animalium motu . Nona, Omen, cum aliquid praedicitur ex hominum verbis aut vocibus praeter intenti nem p lati φ . Hisce notatis, dico secundam eum omnibus aliis speciebus astrologiae iudiciariae superstitiosam esse & illicitam. Et hoc ex ipsa
ratione satis manileste constat. Nam huiu-icemodi ratio praenuntiandi omnes essectus sertuitos, aliaque sutora ac occulta ab hominum arbitrio pendentia, ut matrimonia , statum, liberos, mortem, divitias, inimicitias, praelia, ad naturales caussas reducit: quod falsum est ac impium. Grpora enim caelestia, animalia, & huiusce generas alia nullam vim in hominum voluntatem habure possunt. Praeterquam quod surta, homicidia , aliaqile facιnora ad astrorum animaliumque influxum reducerentur; non UCr ad hυminum libertatem & malitiam: Uideo peccata non ellent. Igitiir talis divi.
natio prorsus salsa est ac superstitios a
125쪽
TRA TATus DE VIR T. REL 1 G. CAP. VII. Rursus haee astrologia satum , hoe est in
mutabilem omnium dii possitionem, a stellis vel ab alia naturali re extra agentem Ii vim dependentem statuite quod omnes tholici improbant ac damnant, ut ex nul bio Praeparat. Evinget. tib. VI. cap. VII. Ers x. constat. Insuper vel astra aliaque ex quibus deducitur praedictio, ιnfluunt per vi tutem naturalem in praedictos effectus: dctile, eum haec sint necessaria, tollerent libertatem ad illa perasenda. vel concurrunt ut ligna naturalia, non secus ac tris significat serenitatem. Sed hoc modo nequeunt astra &aliae naturales res agenti oteriores concumrere; utpote quae nullam habent connexi nem eum eventibus suturis. Isitur nequeunt esse caussae influentes, nec iam a naturalia horum effectuum. Nec etiam concurrere pol- sitne ut signa ad placitum Dei vel Angeli boni: quia nec Deus nec Angelus bonus possunt esse caiissa malorum operum, quae in orbe fiunt, & ab aestrologis praenimitantur. Sequitur ergo, quod sint signa ad placitum daemollis, vi pacti impliciti cum eo initi , ae ideo fit perstitiosa. Et haec ratio stat etiam pro effectibus eatissa libus qui eum non habeant ea ullam per se; nonnisi ex daemonis doctrina e nosci possunt & praedici. Hi ne astrologia iudiciaria, quoad sit pradictas sω-cies , traviter a Scriptura , Patribus. Conciliis. & a Sixto V. Constit. xv II. ineiosente caeli π terrae, nec non ab Urbano VIII. sua Constitutione incipit Irascrutabuta, da
Angelorum, vel hominum libera actione. Quocirca interrosam daemonem de rebus quae respiciunt ipsum daemonis obsidentis individuum, nihil aliud est quam inquirere
figmenta ac mendacia. Interrogare pariter daemonem de iis quae tametsi daemon scire valeat, non tamen pertinent ad statum o sessi, ad iacilius potestatem daemonis everis tendam, fideliumque faciliorem instituti nem, ita ut appareat daemonem nonnisi eo Rum ea aperiturum ἰ vana inordinataque curiositas est . quae saepe saepius multatur a Deo per daemoniim illusiones irrisionesque. Ita enim docet D. Thomas R. 2. - . U.
ari. q. ad I. ubi ad illud quod sibi obi ieie de Christo Domino qui daemonem interrogavit de eius nomine Marc. eap. v. quodes tibi nomen λ sic ait: Non υetat inscius Dominus inquirit, sed ut, confessa peste quam
tolerabat. υιr us curantis grainor emicaret.
Aliud autem est , inquirere aliquid a demone Donte occurrente; quod quandoque iacet propter utilitatem altorum , maxime quando δυina Dirtute potest compelli ad vera dicen aliud es , daemonem imiscare ad regni sionem occa Itorum acquirendam ab ipso. Ita etiam docent Ritualia, praecipue Romanum. ubi resulae traduntur de modo tenendi cir ea interrogationes a daemone in exorcitandis ab ipso obsessis. . V. De dissinatione per somnia , Graece
De interrogatione occuli rum , absentiam, istfuturorum . Ialtem per exorcismos facta daemoni. Licet per exorcismos interrogare obsessos a daemone sesummodo de iis Ommbus in quibus haee tria corieurrunt. Primo, ut con cernant personalem statum obsessi & obsidentiet: secundo, ut sint ad dei ruendam potestatem daemonis, Ac ad fidelium utili. xatem: tertio . ut tales sint, quae daemon nonnisi compulsias diceret. Et hoc docet ex mplum Christi Domini, Apostolorum , di Sanctorum, qui nullos umquam intersexuere curios, ac inutiles sermones . a dictis finibus omnino alienos . nee aliud docuerunt ac commendarunt. Et ratio ipsa hunc agendi morem nos docet. Nam in primis daemones non habent scientiam rerum contingentium in mundo, quae remote vel proxime dependent ab aliqua interveniente Dei,
Nota ex D. Thoma a. 1. quo. XIV. an. Qua tuse 6. quatuor esse somniorum caullas: duas tam o-eorporales,' & duas spirituales. Tam cor vina litim, quam spiritii alium una est inte- 'rior seu intrinseca ; altera exterior seu eκ- trinseca. Corporalis interior est interna disepositio, V. g. hitimor aliquis ex quo si ibinde formantur motus in phantasia: & s mnia accidunt tali humori & dis sitioni eonsentanea , iuxta D. Thom-m laudatum. Nam ex ea lore exundante fiunt sta inia de rebus diversissimis absque ordine .' ex atrabile somnia tristia; ex abundantia spermatis ea quae pertinent ad libidinem ; ex abundantia sanguinis somniantur rosae Punicae, crocus, choreae , convivia, dc quidquid cor laetifieare potest: dc sic de aliis. Haec 1 mnia observare ut inde corporis dispositio conis fletur, tum ea qGae nunc est, tum quae ex proximo impendet, peritis Μedicis licet . Corporalis exterior est vel aer ambiens, vel corpus caeleste, iuxta D. Th H mam
126쪽
mam lac. em Nam si quis dormiet v. s. in
iaculo valde calefari, longe alia erunt olus stimnia, ob aerem circumstantem &respiratione attractum, qui commovet spiritus animales in quibus phantasmata rum inlident. Εκ lommis a tali caussa provenientibus nihil de futuro divinare licet ide praesenti vero, qualis fuerit noctu corporis dispositio, liere. Caussa spiritualis interjor est animalis, ite dicta, quia nascitur ex animae passionibus, ct per eam occur runt hominis phantasiae in dormiendo ea quibus, dum vigilaret , cogitatio fuit iiqplicatar sive . ut Silvius docet, cogitatio aliqua praecedens, ex qua fit ut inter dormiendum in phantalia seu imaginatione ea volvantur in quibus vigilantis cogitatio diu luetit immorata. Et haec caussa est naturalis ; sed ad suturos eventus nullum habet ordinem: idcirco superstitiosum seret divinare de suturis per huiuimodi somnia. Causeia vero ipiritualis exterior est quandoque spiritus bonus , nempe aliquis Angelus binnu , cuius ministerio quandoque aliqua in1bmnis revelat Deus hominibus, vel ostendendo imaxines quae metaphorice significant; ut Genes cap. xxxv II. de somniis Ioseph manipulorum, Solis, Lunae, ac itellarum ,& ibid. cap. xl I. Pharaonis de septem bobus ct spicis: vel expresse aliquas imagines sormando in phantasia dormientis eodem modo ae si per auditum corporis eas audiret, ut Deus N-eri cap. XII. promisit; & ita Gen. cap. xx. locutus est Dominus Abimelech, ibid. cap. xxv III. Iacob , it Masib. cap. I. S. Patriarchae Iosepho. Quandoque vero caussa s miorum est spiritus malus seu daemon , qui sua operatione, sic Deo permittente. non tum saepe humores corporis dormiemtium commovet, eos ad iram v. g. aut libidinem concitando; sed etiam ex eadem dae. monis operatione aliqua dormientium pham iasiae apparent ex qua bus eis aliquando culta aliqua mani stat. Divinare per si mnia divinitus immissa, aut ex naturali caussa provenientia , quoad ea ad quae illa naturalis caussa potest iis extendere. non est illicitum, ut D. Thomas loc. cit. doret. Quoad somnia autem divinitus immissa , erit pretatum eis fidem denegare, quando certo aut probabilius constat esse a Deor quia
Deo loqtienti fides est habenda ; & quia praedicta somnia a Deo immituntur, ut nos codiris at , doceat , dc instruat. Et licet ea tutic non percipiamus; postea sorte eorum sensum intelligemus, ut contigit D. Petro, qui a somno excitatus exclamavit dicens Act. cap.
x II. Nunc scio wre, quia misit Dominus Anagelum suum. Et de huiuscemodi revelationibus a Deo factis aliquibus in somnis quampi rima habentur exempla in divinis Seripi
ris . Sciendum vero est, daemonem revel tiones per somnia iis sacere qui eum illo habent pactum sive societatis, sive sub
ctionis, tacitum vel eκpressum. Expressum pactum cum daemone habent qui ipsum invocant, ut talia ipsis revelet,' tacitum autem illi habent qui ex suis somniis scire e piunt ea quae naturaliter ex somniis scire
Porro eum dissicile sit iudieare quae s
mnia a Deo immittantur , pariter dissicile ouis tui . est icire quo virtus eκ qua sorte proveniunt, unde sint.
se extendat : ideo non est facile eκ somniis aliqua praeniintiare, nisi Consessarii aut alterius prii dentis viri iudicium habeatur . quod ea somnia a Deo seu ab eius bono
spiritu sint immissa . Est aliquod signum lomnii a Deo immissi , si in eo res bona
proponatur absque obscuritate.& somnians remanserit postea quietus di tranquillus ,& ad humilitatem devotionemque dispositus. Quod si proposita sit res aliqua turpis dc inhonesta, ex praecedenti aliqua caussa non proveniens; & somnium inquietum relinquat hominem , confusum , de ad bona segniorem ; si fuerit obscurum , vanitatem. que aut curiositatem foveat, vel ducat ad malum daemone procuratum est . Ita Silvius. Dicendum igitur divinationem quae fit per somma divinitus immissa, aut ex causesa naturali provenientia quoad ea ad quae illa naturalis caussa potest se extendere, esse licitam i illam autem quae fit per ibmnia a
daemone excitata, aut eκ caussa naturali omta ad divinanda ea ad quae naturalis caui in virtus non potest se extendere, esse pro
ius illicitam . Idcirco si quis hisce somniis
utatur quasi certis regulis ad cognoscendum, vel omittendum aliquid circa vitae Christi nae aut civilis Offcia , aut circa sutura libera, mortaliter peccaret. Hoc enim M viter prohibetur in divinis Scripturis, principue Levit. cap. Xax. Non augurabimini
nec Olervabitis somnia r de tauter. cap. XVIII. Nec Imeniasων in te qui obse et
s. U Lpe diυinatione per forter, tuae dicitur
Drruet um. Quarta ae ultima species divinationis sinpertiitiolae, per tacitam daemonis invoca.
127쪽
TRACTAT us DE VIRT RELIG. CAP. VII. artionem , est sortilesium seu divinatio per
Sortile sortes . Haec conlisiit in actibus humanis qμ' iconsulto iactu ; seu tum sortes proprie di
' cuntur, quando aliquid fit ut, eius eVen tu corviderato, aliquid occultum innotescat: . quid huic vel illi competere de at . Ad has sortes , ut ex se constae , requiritur vel quod sit conventio inter partes . Vel quia seeum conveniat homo sortes emittens ut ex eis at i quid sibi occultum innotescat. Et haee divinario per fortes fit pluribus mindis: vel peri actum & numerum taxillorum; vel per figurarum quae formantur ex plum bo liquefacio in aquano proiecta, considera rionem; vel per qiiasdam schedulas seriptas di non scriptas simul immixtas , dc in occulto positas , eas sigillatim extrahendo Vel per conliderationem festueae quam quis eligit ex duabus oblatis, aequalibus , aut in aequalibus p vel per conliderationem erus
quod librum fortuito aperienti m imo Occurrit. Ita D. Thomas lim cIι. Dum enim existis suturorum cognitio inquiritur, est r-plicita divinatio, ac daemonum invocatio. Et generat L nomine vocatur lortilegium seu divinatio per sortes. Pro clariore eamen intelligentia notandum est cum D. Thoma a. a. quUL xcv. ara. 8. sortes proprie diei , quando aliquid serio ab homine fit ut, eius eventu considerato, aliquid occultum innotescae . Sors autem in rebus necessariis locum non habet, neque in his quae ut plurimum contin-
. runt nemo enim sortibus inquirit, an Deus ut , an duo & duo faciarre quatuor , an aestas eaIida, frigida hyems tedibium in rebus humanis quae ad nos vel ia amicos nollem pertinent e quae per propriam industriam re prudentiam cognostere & ad esse tam
perducere nequimus. Quia vero res ad humanam vitam pertinentes tribus modis ae-
commodari possunt vel primo, ut sollicitentur homines ut ea qualitercumque habeant ς vel secundo , ut habitis urantur pol tertio , ut futurum eventum coeninseant ideo iuxta rite tria triplex constitui let ab auctoribus ratio festium . Nempe aliae sunt diuisoriae aliae consultoriae aliae
Tres igitur sunt sortium speetes , nempe . n. . divisoriae . consultoriae, divinatoriae. Divisoria , quando quaeritur quid nnieuique se exhibendum, sive sit dignitas, honor , rimna. praemium, aue actio seu ius aliquod Consultoria , si a divina voluntate inquira. ru per sortes,. quid in hoe aue illo arduo negotio agendum sit, quidve cavere, qui ve aggredi debeamus. Divinatoria, quando quaeritur, quid sit suturum, vel ut occul. tum reveletur. Et quidem si quis utatur so tibus , quasi actus humani qui adhibentur, suum effectum sortiantur ex stellarum disepositione ; talis sortium divinatio superstitiosa est & illicita r quia actus humani non subduntur dispositioni stellaruiti. Si autem effectus aliande & si attendatur; videndum a quo expectetur, ut definiri possit, quando licita sit , quando non . Sors divisoria in Di Viso.
multis licita est 1 modo eventus non exporiaeq-
ctetur a daemone vel a fortuna tamquam ab'i ς η aliquo numine, sed simpliciter a Deo , dc modo nemini fiat initistitia ; neve quidpiam agatur contra bonum publicum. Cavendum etiam est ne talis divisoria sors adhibeatur in electioniblis ecclesiallicis. imam nec in saecularibus, sine necessitate : quia benefi-eia & ossicia Nelesiastica, in o & taeularia , disnioribus sunt conserenda , qui non sorte, sed diligenti rationis investigations. dignosei debent . Item ne divina oracula
convertantur ad terrena negotia r veluti
utendo libro Evangeliorum ad sortiendum Licite tamen sors divisoria adhibetur sive ad haereditatis divisionem, sive ad litis e Dpossitionem, quando ius utriusque partis appareat aequale, 8c utraque pars in sortiti
nem consentit. Item quoties non apparetratro cur alter alteri in aliquo commodo
vel ineommodo debeat praeferri r ut Pr
verbis eam xv III. contradictiones comprimi
sora , inter munies quoque diiωdicari . Non sunt enim luperstitiosis ἔ quia non asesumutitur ad investigalidum aliquid oecul tum : . nec iniustae eum ordinentur ad quemdam eon ractum in quo aequalis est contrahentium condirio, ut res vel exem
ptio ab incommodo sit illiu euksbrs obtigerit . Unde si tempore pestis aut persecu tionis sie disceptatio inter Medi eos aut Dei
ministros, quinam ad corporum animariumque euram manere debeant; se aliter deter minari nequeat sorte dirimenda esset r ue
Ioc. cic aret. 8. quos sequuntur Catholici omnes. Uti 1brte divisoria , eventum opinctando nec ab astris, nec a daemone , ne a sertuna tamqnam a numine . neque ex
presse a Deo; sed tamquam a easu Brtui.
to et non videtur habere vitium nisi vani talis . ex eo quod sit actus otiosust sine ne cessitate vel utilitare
In dignitatibns ossietisque saecularibuseo serendis, eo quod illa solum ordinentur ad temporalia dispensanda. potest haberi r
128쪽
TRACTAT Us DE UIR T. RELIO. CAP. VII.
cursita ad sortes : eum hac tamen conditi ne , Si aliter concors electio esse non possit. In casu ergo paritatis competitorum , qui omnes aeque idonei sunt, licebit dissicultatem sorte dirimere ἔ alias autem prudenti electione conserenda sunt ossicia etiam saecularia . In ecclesii asti eis vero beneficiis, dignitatibus, aliisque spiritualibus osticiis, vetitum est in iure canonico cap. Ecclesia de Drsilet. ubi Honorius lil. sortis usum in talibus electionibus perpetua prohibitione damnavit : ita ut si duo ad beneficium aliquod pari suffragioraim numero ellent electi, non liceret electionem terminare tortibus . sed tum suffragia repetenda serent , tum superior adeundus qui praescriberet eis terminum, quo elapso, electio ad eum devolveretur. Ad terminandam vero litem de beneficio, an liceat uti sortibus, ambigitur. Verosimile est, quod possit, quando nequit inveniri cui potius debeat competere: modo interveniat auctoritas iudicis ecclesiastici , & utraque pars consentiat . Non enim est mens Ecclesiae , ut lites maneant interminatae r dc per iudicis auctoritatem
tollitur periculum pravi ingrestus in beneficium; quod alioquin contingere posset. Ita, , Silvius hic cum aliis. Q h Sortes consultoriae, quibus loquiritur quidsM ιζ aliqua re obscura sit agendum , sunt il-tae. licitae , nisi fiant ex divina inspiratione ;quia continent saltem tentationem Dei, dcverieulum diabolicae deceptionis e immo sunt superstitiosae, si cognitio a daemone expectetit r. Unde cap. Sortes xxv I. q. V. sub anathematis poena prohibentur . Lieitae lintummodo sunt, si ex speciali divino impulsu assuinantur e ut iacium legitur IU. cap. va I. in detinendo Achan; & . G. cap. I. in
electione Matthiae, ubi Apostoli , poliquam
duos statuerunt, ad dirimendam paritatem inter eos, usi sunt sorte. Licitus etiam ea Tum ustis videtur in casu magnae necessitatis, quando super re necessario agenda humanum iudicium non sufficit: dummodo tamen adhibeatur debita reverentia ad Deum, servatis modis proportionatis, non utendo v. g. sacris reliquiis ae Evangeliis ad lucra temporalia; nee fiat sortitio , ut alias Notavimus, pro ossiciis aut beneficiis ecclesiasticis, quae sunt conserenda per electio nem . Extra hosce casus illicit iura est uti sortibus consultoriis. Deus enim non vult
indagari sortibus suam voluntatem p sed ex Ecclesiae ac Sanctorum doctrina , petendo
consilium a prudentibus. Item di. Sortes divinatoriae , quibus nimirum ex
quiritur notitia eventus suturi contingentis, aut alicuius rei occultae, ut si quis ex aliquo modo divinandi per sortes divinet quis tenturus si dignitatem, beneficium , Vi ctoriam ; extra casus iam explicatos sunt sit perstitiosae dc illicitae r eum per tales divinationes inquiratur praeter debitum ordinem notitia futurorum Ec occultorum. Nam tam les sortes neque ex natura rei , neque ex
Dei vel ricletiae instituto inserviunt ad rem occultam vel suturam agnoscendam : idcirco sunt media vana & improportionata ad hune effectum assequendum; ac proinde intervenit in iis tacita daemonis invocatio . Hinc graviter multis prohibentur canonibus
Inquiri hic potest, an ille usus sortium qui dicitur lotriae leti ollae, scilicet quo ex olla
vel ex alio aliquo vase sortiuntur , quis pro sua quam inseri pecunia multum accipiat, quis parum , quis nihil. Tameti I quibusdam videatur illicitus; verior tan en sententia est , licitum est e r ut quondam diacuerunt Lovanti, I alines Briaret quodlibet. v. dc post eum Detrio xtc. I t. II. lib. IH
cap. IV. diatrimodo tu .n 'li liae conditionex
concurrant. Primo, quod si as qui proponit praemia, in privatam suam contacditatem initituat Iotriam; non plus notabiliter tu cretur , quam lucraretur, si alio quovis contractu lieito suas merces distraheret. Si au tem in publicam & eo nunem utilitatem inllituatur, eum auctoritate Principis a civitas veI communitas quae praemia proponit, potist nonnihil eκcedere in lucro inde expectato, prout arbitrio prudentum ad publicam sublevandam necessitatem, vel ad publicam caussam pie promovendam visum rit decernere, quantum quisque sortientium sortiri d. at . Secunda conditio est, ut a, sit omnis fraus . tam ex parte eorum qui sortes conserunt, quam ex parte illorum qui
praemia proponunt, eorumque ministrorum a& ideo non permutenturi nec imminuantur
praemia; non allerentur schedae per quas sit sortitio ; non exponantur oculis tamquam praemia , quae nec praemia sunt, nec ruunt per ullam sortem auferri; ac per consequens tunc accipiantur series, quando omnia prumia sunt Occupata . Nam hoc esset dec pero sortientes , qui putant per suam sestem posse lucrari, sieut postunt perdere. Hi sce enim rite ac recte servatis, unusquisque iuste accipit praelitiium sibi obveniens etiam
per unicam sortem quantumvis magnam ἐiicut altera pars iuste retinet sortes eorum
quibus nihil obtingit e quia tale est pactant
129쪽
intor sortientes, & eos qui praemia propo nunt. Unde iste lusus licitus est, utpote qui
neque per leges est Vetitus , ncque opponi tur iustitiae , neque caritati: csentinet enim pactum nauiuunt,& omnino spontaneum
Scienti autem & volenti nulla fit iniuria .
Quocirca cum nemo cogatur pecuniam in sortem conferre; nihil committitur in tali ludo contra caritatem. Qii d li contingat aliquem induci ex hoc ad peccatum , puta avaritiae aut cupiditatis : hoc fit per accidens ἰ neque aliquod opus in publicam &communem utilitatem est praetermittet dum, eo quod quidam zx eo occasionem sumant peccandi.
Insuper quaeri potest , num certationes quae saepe inter homines fiunt , proposito lucro vel damno quod certanti sus ite o, venturum, licitae sint. Et respondet Silvius esse licitas , ac inducere obligationem talem, qualem mutua promissio . Sed iacile post uni admisceri peccata superbiae, inanis gloriae, dc superstitionis. Et quando certatur de rebus qiue non pendent a certantibus, possunt occurrere aliqua bonis morisus contraria r velut si dum hostilis civitas a Rege obsidetur, Regis subditi certent eam non
recuperandam intra certum tale tempus ;agunt contra omelum boni subditi, & ipeciem mali praebent, ac ideo puniri pos Iunt. s. VII.
Tertia superstitionis species est vana o servantia , quae in hoc differt a divinati tione , quod divinatio primario dc per se
versetur circa cognitionem speculativam re rum occultarum vel suturarum , modo im debito consequendam; observantia vero vana Ac superstitiosa totaliter versatur circa cognitionem practicam, pro aliquo externo opere agendo vel omittendo. Et in eo consiliit , ut aliquis adhibeat media inutilia ,
vana, & improportionata ad aliquem efferium obtinendum , commoditates nempe variasque corporum immutationes, puta sanitatem , vitae dilationem , scientiam re-riam universalium, aut nocumenta iis commoditatibus contraria, alteri inserendat ad quos effectus illa media nec a Deo nee anatura vim habent, nee ab Ecclesia ad id sunt ordinata ἰ ae proinde ex ibi a daemonisa, ad eum finem idonea . Unde
tro, qua mediis inutilibus, nec a Deo nec is l
natura constitutis aliquis exterior essectus ἔπι tendisur. Haec autem vetita est in iure e nonico , nection in sacris Litteris, locis iisdem quibus divinatio . observantiae nomine intelligitur etiam magia , veneficium ,
letici lim , & similia . Et sicut datur divinatio respectu pacti cum daemone explieita dc implicita ; ita etiam vana obser vantia. Uana observantia explicita est, quan do explicite invocatur daemon . ut doceat aliq s effectus per naedia aliqua quae vel homini sunt incognita, vel per quae daemon tamquam per instrumenta effectus illos principaliter producit. Item si effectus intentus naturalem vim caussae quae adhibetur, excedat,& etiam facultatem naturalem daemonis . qualis est infusio scientiae, aut aliorum benevolentiae conciliatio , qtiae daemon natu raliter praestare nequit: est expressa superstitio ; dum superstitiose expectatur a daemone quod solius Dei est . Sin autem effectus intentus non excedat naturalem daemo
nes facultarem, ut sunt sanitas & quaevis corporis immutatio excipe resurrectionem corporis , aut restitutionem visus , dc alia huiusmodi quae naturali alicuius creatura virtute operari nequeunt) tune licet gravi, timuin peccatum foret propter commercium cum dae nMne ; non esset tamen proprie sit- perstitio, ut notant Valentia & sayrus rQuia tunc non usurpatur , nec expecta
tur a daemone quod est solius Dei. Nam daemon potest multa facere . applicando activa passivis, quae nobis ignota sunt ἔ utpote qui ignoramus naturales rerum caustas , quae tamen daemoni stini manifestae . Implicita vero vana observantia est . quando quis ea adhibeat media ad effectus aliquos ad quos nullam habent illa virtutem, ignorans daemonen eum esse qui illos effectus operari solet: dc ita licet isnorans hisce utatur. Nam si scienter huiuscemodi media vana adhibeantur , eo ipso licet non verbo, facto tamen expreme daemon in vin
Huiusce observantiae vanae iiixta diversitatem effectuum qui intenduntur, tres sunt species siuxta D. Thomam De cit. nempe ars notoria , observantia sanitatum dc ineantationis, dc observantia futurorum et ad
quas Omnes Uanae observationes reducuntur . Hae autem omnes superstitiones dividuntur, in haereticales , quando intervenit invocatio daemonis per preces de sacrifieia ;& in non haereticales , . quando non inter venit talis inv atim Areuot Ars notoria est superstitio, qua quis itulat ita.
130쪽
Q8 TRACTAT Us DE VIR T. RELIO. CAP. VII.
quorumdam ignotorum verborum . prolatio nem, per certas preces & ieiunia , per certa aliqua stigna, aut per alia huiusmodi m dia ex parte naturae & Dei prorsus inutilia , sed tantum m cooperatione daemonis idonea ad intentum effectum , qui expectatur r scilicet ad scientiam aliquam acquirendam absque ullo studio, &ad rerum notitiam sine ullo labore consequendam. Talem artem exercent qui pueris vel puellis promittunt inlusam scientiam rerum addi-icendarum per media improportionata , vel
qui promittunt hominibus notitiam suris qui illis furatus est , vel sagae quae posuit maleficium. Et haee observantia est mortale peccatum. ob tacitum eum daemone coin
mercium t & est prorsus illicita . Utitur enim huiusmodi inspectionibus figurarum, &prolationibus Verborum , ut signis: cum lueenon lint divinitus ad luκ instituta ; ac prininde vana , supervacanea , ac prorsus in-emcaeia ad talem scientiam acquirendam . Ex hisce enim aequiri nequit scientia naturalis ; dum solius Dei est eam alicui insum
dere , nee ad daemones spectat illuminare intellectum. ob t. observantia sanitatum & ineantationis vanita tε- est superstitio , qua media inania & inuti. tilia adhibentur tamquam signa ad sanit tem hominum vel brutorum conservandam vel reeuperandam . ad sistendum rivitum in brutis vel homine, aut cursum ventorum &nubium; ad mitigandos dolores , aut eae xum sanguinis impediendum ; aliaque h. iusmodi inccmmoda propulsanda r ac proim de talis superstitio est letale peccatum; cum talia signa pertineant ad pacta significanda inita cum daemone. Dixi, adhibeantur ι--uam signa: quia quando media adhibita ad
os intentcs essectus non valeant vi sua ta-Ies essectus naturaliter calidare , non pos
sunt adhiberi ut caussae; sed adhibentur si
Ium tamquam signa quae vi daemonis Op rantur e cum a Deo non sint ad tales est ctus producendos constituta. Hinc huius sinrerstitionis rei essiciuntur qui certa ignotar mina, eerta determinata verba , certos characteres, certas scripturas , certaque imvolucra, certa signa, certum numerum crineium & orationum, aliaque huiusmodi inutilia adhibent de applicant ad sanandos momhcs, ad curanda vulnera, ad mitigandos do-Iores, ad sistendum sanguinem, ad se alioseve reddendcs impenetrabiles telis, ensibus,pladiorum ictibus, ut immunes sint ab hostium laesioni hus , ac ab omni inisti unio diqualibet infirmitate liberi. Haec enim omnia neque ex vi naturae, nec ex Dei aut ricle. sae instituto vim ullam ad hos enectus h bent e & colas uenter si interdum id eveniat ad quod obtinendum adhibentur; nonis
nisi a daeis ne per tacitam eius invocati nem evenire censetur . Inimo rei sunt huiuscemodi superstitionis illi quoque qui res
saeras gestant, puta reliquias, cruces ben dictas, agnos Dei, Evangelium S. Ioannis, seu pias preces aut sacrae Scripturae versus recitant; si ab illis sanitatem aut alium huius, si effectum in fallibiliter expectent a quia cum praeter sacramenta & sacrament
lia , nihil sit ex sacris rebus & verbis quod essectum habeat insallibiliter; qui illum sic
expectant, nonnisi a daemone per tacitam eius invocationem expectare censendi sunt . Sie Sayrus & Salmanti censes cum aliis communiter . Non improbandum quidem est , si hii iusiacemodi devotis piisque rebus quis utatur , &illos essectus cum fiducia, non vero cum inis fallibilitate exposceret . Tunc enim esset res
pia,& non superstitiosa . Et plurima habentur in libris asceticis exempla illorum qui a similibus verbis rebusque sacris prα- servati suere a vulneribus , liberati a doloribus, sanati ab infirmitatibus.
Observantia futurorum eventuum est su- obser. perstitio, qua quidam ex quorumdam ImperἹI' , 'tinentium observatione mala sibi vel altis fώ- e eritura coniiciunt: observantes tempora , lo uuin ἀca, aut verba audita , vel occursus hominum & animalium, aliaque huiusmodi. Hae
omnes observatioties cum sine ratione ocarte sint, nee ex auctoritate Dei vel Ecel siae introductae , sed ex vanitate humana , cooperante dae num malitia , qui nituntur
animos hominum hullismodi vanitatibus implicare ; vanae sunt & superstitiosae , ut d
S. Antoninus , Valentia , Silvius , aliique communiter . Unde huius superstitionis rei fiunt qui in ludo mutant locum ad mali ludi evitandam fortunam . qui lignum particulare serunt ad lucrandum in ludo ; qui
nolunt adire convivium in quo interve niant tredecim, eo quod certo credatur unus
brevi moriturus , sicut e tredecim eonvivis in ultima coena mortuus est Christi is vel I das ; qui in nocte S. Ioannis Baptistae orant ut in somno appareant illi quibus nubere debeant, qui cum gallina cantat ad instar salli, rLalum credunt imminere. Huc sp ctat usus vireae cory Liceae seu explantis parvarum nucum, quae vulgo etiam
dicitur divinatoria , qua quidam utuntur ad detegendos thesauros, vel loca ubi ex tat a qua