장음표시 사용
131쪽
PIned, b. Colligam ergo omnia ista ad exei-lte, servite, reverimini Dominum, ut ver dium, ad mortem, ad interitum. Quia ulliunt LXX. quιa instat dies Domini, nem. ait S. Hieron. vasar ιs urtibus, o hominibuslpe quo solemnem victimam & sacrifieiuna interfeEtis, raritatem o fulminem bestiarumlofferre designavit f. in quo vos o Iudaei, quo ae fieri, oe istatilium pisciumque, resis victima eritis seu hossia e Chaldaei eruntes Istrictis, tesis Thracia, resis in quo or- ministri, seu sacerdotes, ad hane lanienam ιus fiam solum, tibi praeter Gelum remram,ia me ex Chaldaea in Iudaeam evocati, auis r erescentes vepres, o condensa siὶυartim , ctorati & quasi consecratii ita S. Hieronyccincta perieriam. Uobis ergo, o Iudaei, velimus, Theodoret. Haymo & Lyranus. exstinitis, .vel in exilium deportatis , ipsa R. 8. σ 9. IN illo Dis quo vos Ti Aa quoque bruta animalia , quasi dominorumlmaetabimini Domino, id est tempore exisitiorum servitio iam perfuncta , partim ex-lcidii Ierosolymorum, primo loco visi Tais stinguentur, partim alio defugient, & siclBO g su PER PRINCIPEs, id est eaedam, iu-V. a. Rui NAE IMPIORUM plenae ERUNT . Igulabo, mactabo principes Iuda, Sedeciam quando non ipsi tantum, sed & omnia il- regem, ET FILIOs REGrs, quos Nabucho. 4orum servitia e medio tollentur. donosor occidet tu conspectu parentis o i-ν. 4. DispERDAM funditus; Hebraice,ltem principem h sacerdotum , principem exscindam, omnes RELIQUIAS BAAL, tem-imilitiae, & alios principes populi interfi.
pla, altaria, statuas, sacerdotes , & ipso ciet in Reblatha. Secundo loco , OMNεsrum adituos, adeo ut ne nominandi qui-lQUI INDUTI SUNT v EsTE, non Iudai ea,
dem sint deinceps, nec ulla eorum memo-lsed PEREGRINA i & Gentili, puta Α ν.ria, nomen aut fama supersutura . He-lptia, Tyria, Chaldaicae & cum veste e bratum hemarim, proprie significat accenso-itiam mores & ritus gentiles, inquit S. res, puta ignis vel thuris, qui quia seligi-IHieronymus. Tertio , RUr ARROGANTER ne ut plurimum obducti, & atra erant sa-lk INGREDITUR; Hebraice , qui saltar D eie ae veste ; hinc Uatablus & Marianas per limen domus Domini, ut sequitur , id vertit exustos ἰ Pagninus atratos vel pulta- est, qui fastuose, pompatice & quali su εοις Noster alibi aruspices e, additque po lsultim ascendit in templum , ubi summastos suisse ad sacrificandum in excelsiu ; He-ianimi corporisque demissione atque humi. braice, lecater , id est ad fulsum gandum litate agendum cum Deo . Videtur maxi. vel thus aduendum idol s. AEDITUORUMime notare sacerdotes, qui dilatatis phylais ergo officium, praeter sacrae aedis tuitionem,lcteriis magno fastu atque arxogantia, quasi
unde nomen sortiti videntur , erat severe praesecti & praesides templi , per atria Seperpetuum ignem in templo , thus idolis issibula illius . ut habent LXX. inee adolere, & in victimis cremandis facerdo. de re solebant. Neque hoc modo , sed iari subser. iter licet & ipsi, ob dictam thu- complebant illud INi UITATE ET DOLO, utris suffumigationem, quae species erat sacri- iisdem etiam Christus I exprobrat , quod
ficii, fac ristes subinde vocarentur , ut & praetextu longae seu multae orationis, emunia hic vocantur a LXX. gerent domos & burias viduarum ac pau- V. s. SupER TECTA ; quae plana erant perum , inquit S. Hieron. Haymo, Albe
in Iudaea , & etiamnum sunt in Syria,' tus , Hugo & plures alii.
Anoa ANπ MILITIAM , seu exercitum , CAE-l V. IO. Vox CLAM RIs audietur, irrum
hi , euius rex est sol, regina luna d , si- pentibus in urbem Chaldaeis, A post TA si gnifer Venus, seu lucifer, alia sidera tur- SCIUM, sita iuxta turrim seu arcem David mae & phalanges instri ictae : ET IURANT in valle Mello, inter montem Sion fle ei. tam per MELCHIM e, quam per verum vitatem in seriorem ad plagam occidenta Deum, colentes utrumque pro numine & lem mi inquit S. Hieron. Saligni aeus, Bora Deo : iuramenium enim est actus latriae, chardus & Adrichom ius n. Dicta pistitim quo protestamur, eum per quem iuramus, porta, quod peream a Ioppe & a mariella primam & increatam veritatem haec Galilaeae pisces quotidie in urbem in serrenis
enim sola est insali bilis, ac proinde esse tur, inquit Villat pandus o . Qui eum Ri- Deum . bera L aliis docet, per hane portam Chal-V. 7. SuETE A p ACIE DOMINI; id est, daeos primum in urbem irrupisse fracto mu silentes prae admiratione M stupore , time- ro extimo, & caesis de plebe , quae istie
132쪽
habitabat, obviis quibusque, irruisse in se.
cundum murum, eiusque portam ,l quae a muro secundo SECUNDA p seu media vocabatur , occupasse . Unde cum nobiles , studiosi ac doctores, quorum istic domici lium erat unde LXX. vocant Academiam
magno u. ulatu confugerent ad intimum murum , qui colles Sionis & templi secerne. hat a reliqua urbe; fugientes insecuti Chaldaei , simulque irrumpentes in eosdem coitis, & in subiectam collibus inseriorem civitatem , quaei inde fila Sion dicebatur ,
maxima illic caede contriverunt Iudaeos .
Vide Iosephum, Aerichom tum & Villat
pandum q. V. II. ULULATE HABITATOR Es mel
res, id est Pi LAE, seu mortarii . Sic vocabatur vallis Mello , r , quam Iosephus Tyroporon, S. Hieron. vallem Siloe; Chaldaeus vallem Cedron vocat, quia usque ad Silaen & Cedron per portam aquarum excurrebat. Vocatur autem Pila , tum ob
profunditatem , tum ob caedem illic patra. tam olim, vel patrandam brevi a Chaldaeis, qui e collibus iam dictis in subiectam vallem delapsi, incolas eius acervatim maximo numero , sine ullo discrimine quasi legumina in mortario contuderunt , inquit S. Hieronymus, Remigius , Ribera , Sa, Nariana & a Lapide . Simili metaphora Ezechiel vocat Ierusalem ellam cap. XX lv. v. Tropologice , pilae & ollae sunt urbes& provinciae tyrannis subiectae; Anagogice, infernus, Vulcani ella Proserpinae pilae. Nee tamen soli Ierosolymitani in hac pila con
NAAN , id est omnes incolae Chanaanitidis, seu terrae sanctae, ab iisdem Chaldaeis eodem impetu contriti & excisi sunt , adeo
ut prorsus conticuerint , nullaque vox eorum amplius, vel repugnantium strepitus , vel laetantium sibilus auditus sit , omnibus aut iugulatis, aut in exilium ti servitutem abreptis r ita S. Hieron. Theodoret. Haymo, Lyranus & Chald. qui addit, Iudaeos ideo vocari Chananaeos, quod scelestis moribus suis similes essent Chananaeis s. De.
Ano pNTo, id est opibus cincti & ei reum septi, indeque superbientes ac protervientes, inquit S. Hiercn. LXX. elevati argen-ro alii, portatores argentι . Talibus enim vel maxime inhiabunt Chaldaei. Porro nequis evadat, V. II. SCRUTABOR per Chaldaeo ur.
bem totam IER UsALEM IN LUCERNIs, Om
nes urbis & aedium latebras excutiendo &rimando, ne quis incolarum se subducat. Simili studio etiam Romanos investigasse Iudaeos sub Vespasiano & Tito, cum cloacas quoque ac sepulcra excuterent , testiqeit Iosephus ι, & ipse in spelunca ab iliadem deprehensus. Anagogice in die iudicii Deus infinita sua scientia & perspicacia scrutabitur & deteget omnia conscientiae arcana , inquit Apostolus, & etiam Ecclesiasticus. Unde & Ecclesia in Oilicio desunctorum omnia haec & sequentia adaptat diei iudicii.
ExcvLsos, id est super turres excelsas, ut Tigurini vertunt, quae sunt in anguli 1 palatiorum ; quasi dicat 2 Celerrime involabunt Chaldaei etiam in altissimas turres, ut inde tubis proclament victoriam,& insonent triumphum de vobis devictis.
c qi Ioseph. Lib. v II. Antiqv. Ec de besto Lib. VI.
Ress. I. ongregabit Deus Iudaeos , & quae eorum sunt omnia , &tradet Chaldaeis in captivitatem una cum ministris idololatriae: & eos, qui declinant, avertunt se a facie Domini seu post temgum: ergo , inquit, mete in reverentia prae timore coram Domino: praeparati estis in hostiam mactandam a Chaldaeis , vercs. Iurant , coniungendo invocationem Dei, simul & idolar vel certe in idolos , tam quam in Deo.
133쪽
V. ro. ET TRIT IN DIE ILLA , &e. En clamores Iudaeorum irrumpentibus Chal- Ex EI UIDEM AucTARIO. datis in urbem per portam piscium spectabat porta haec mare', unde pisces inse- Re . a. Congregare designat aliquando
rebantur & ululatus a seeunda porta ; mortem ut congregare ad patres, & su. quippe quae erat in secundo muro. De tri- pra Abacuc Iir. i 6. Hic proprie est inplici muro Ierosolymae Adrie ho m. ad pag. captivitatem coacervare. Cxtrv. in mappa urbis. Vers. 3. SUPER TECTA: erant plana. ME-V. II. ULULATE HABITATOR EI PI- LECHON, Moloch, peribunt, iurant vel LAE . Adrichom ius in descriptione urhis eoiunt utrumque: nam solus Deus la- Ierosolymae , ait Pilam esse vallem Ce- tria coli debet. dron. Chald. torrentem Cedron inter Ie- Vers 7. SILETE, timete. rusalem & montem oliveti: omnes etiam Hrs. 3. UEsTE pEREGRINA . Uestis haec divites ; & auro involutos scrutabitur Do- externae nationis praeter levitatem, sapi minus; eos etiam qui negantes , providen- hat etiam quandam professionem mutatiam, assirmant Deum non habere curam tae religionis. bonorum & malorum: de portis Ierusalem Vers. ra. Scrutator erit per Chaldaeos . Esdrae. H. cap. Iv. DEpixos IN p AE cistus . Bene sibi esse V. I . IuxTA EIT DIEs, &e. Describit putant, ut vinum, quod bene in fae- calamitatem magni illius diei, & captivi- cibus conservatur . NON FACIET BE
talis sub Chaldaeis: haee etiam ad diem iu- NEr vox Atheorum est negantium Iprindicii aeeommodat Hieronymus, similia ha- videntiam.
134쪽
Eortatur Propheta populum ut ad Deum eonvertatur, priusquam Ira Domi ei supervent i, omnesque mansuetos terrae ut Dominum quaerante deis
nuntians defructionem imminere Phili ibinis , Moabitis , Ammonitis, Et biopibus m Driis Onvenite, congregamini gens non amabitu : a. Prius. quam pariat iussio quasi pulverem transeuntem diem , ' antequam veniat luper vos ira furoris Domini . antequam veniat super vos dies indignationis Domini 3. Quaerite Dominum omnes mansueti terrae , quae tu dicium eius estis operati : quaerite iustum, quaerite mansuetum, si quomodo abscondamini in die furoris Domini. 4. Quia Gala destructa erit, & Ascalon in desertum, Azotum in me ridie eiicient, & Accaron eradicabitur. Vae qui habitatis funiculum maris, gens perditorum: verbum Domini super vos Chanaan terra Philisthinorum, & disperdam te, ita ut non sit inhabitator. 6. Et erit laniculus maris requies pastorum, & caulae pecorum: 7. & erit funiculus eius , qui remanserit de domo Iudat ibi pascentur, in domibus Ascalonis ad vesperan, requiescent .' quia visitabit eos Dominus Deus eorum , & avertet captivitatem eorum. 8 Audivi opprobrium Moab , & blasphemias filiorum.
Ammon: quae exprobraverunt populo meo, & magnificati sunt super te minos eorum. 9. Propterea vivo ego, dicit Dominus exercituum Deus Israel, quia Moab ut Sodoma erit, & filii Ammon quasi Gomorrha , scci tas spinarum, & acervi salis, & desertum usque in aeternum: reliquiae populi mei diripient eos, & residui gentis meae possidebunt illos. Io. Hoc eis eveniet pro inperbia sua. quia blasphemaverunt, & magnificati sunt supe populum Domini exercituum. II. Horribilis Dominus super eos, & attenuabit omnes deos terrae: & adorabunt eum vir, de loco suo , omnes in fulae Gentium. I 2. Sed & vos AEthiopes intersecti gladio meo eritis. Ig Et extendet manum suam super Aquilonem, & perdet Assur : δc ponet spe ciosam in solitudinem. , & in. invium, & quasi desertum. I 4. sa) Et accubabunt in medio eius greges, omnes bestiae Gentium: & onocrotalus &ericius in liminibus eius morabuntur: vox cantantis in senestra, cor us in. superliminari, quoniam attenuabo robur eius. Is . Haec est civitas gloriosiutabitans in confidentia: quae dicebat in corde suo: Ego sum , & extra me non est alia amplius: quomodo facta est in desertum cubile bestiae λ omnis qui transit per eam. sibilabit, & movebit manum suam.
135쪽
Vnf. 2. Antequam veniri super vor dies in-
placandum Deum per preces& poenitentiam. NON AMABILis, se ilicet Deo; vel quasi dicat , Indigna amore . Chald. nolens converti . LXX. indisciplinata, seu inerudita. V. 3. Iussio, scilicet Dei . PuLWEREMTRAR EUNTEM, scilicet derepente, & o, caecantem, vel inquinantem . Di EM , se ilicet calamitatis, iunge cum pariat , id est afferat. LXX. antequam sitis, quasi flos transiens die. V. 3. MANs UETI. LXX. humiles. IVDi-CIUM , id est praecepta. QUAERITE . scilicet omnes. IusTUM , & MANSUETUM , id est iustitiam, & mansuetudinem. Chald. veritatem & mansuetudinem . SI QUOMO. D . LXX. ut . AasCONDAMi Ni , id est evadatis. Chald. & LXX. protegamini: sie Psal. xxvi. Abscond t me, occis V. q. DESTRUCTA, scilicet a ChaldaeisDEsERTUM, scilicet redigetur. MERIDIE; quasi dicat, Media luce, scilicet in omnium oeulis. Elici ENT, scilicet in captivitatem . V. 3. FUNICULUM, id est partem ; Ω-niculo enim terrae dividebantur ; quasi di . eat , Oram maritimam Palaestinae. PERDI TORUM, id est periturorum , vel perdentium, stilicet alios. Hebr. Chertiheorum ,
de quibus it. Reg. v M. ubi Cerethi dicuntur , scilicet Palaestini quidam dediti militiae, virique sortes . Uide I. Regum
xxx. & EZech. xxv. ubi vocantur ab Interprete interfectores . Quidam tamen putant omnes Palaestinos ita dici , quod essent efregii milites. LXX. Cretensium; si
cut etiam verterunt Eetech. xxv. SUPER
vos CHANAAM, id est contra Palaestinos, qui erant Chananaei. Vide Ios xl Ir. V. 6. FUNICULus , scilicet pars , seu
possessio . MARis , scilicet philisthaei ad mare habitabant. REQUIEs, Ac. quas dicat, Ibi, ut solat in locii desertis, pecora
digninionis Domini . Non est omittenda haec pericope, ut fit a multis.
pascent, scilieet vastarunt etiam Palaestinos Chaldaei. Vide Ierem. xLvII. EZ ech. xxv I. V. 7. REMANfERIT, scilicet rediens ex captivitate. PASCENTUR, scilicet a Iudaeis possessoribus tune eius regionis . ΑvER
TET . Chald. reducet. V. 8. BLAspHEMl As . LXX. contume
tiam . Chald. elationem. POPULO MEO , scilicet eum abduceretur a Chaldaeis . MAGNIFICATI suNT, id est insolenter , seu superbe egerunt. SupER , id est contra ,
quasi possessuri ipsi , vel quasi merito vastati sint ab hostibus suis Iudaei , scilicet insultabant Iudaeis victis. V. 9. UT SODOMA , scilicet destructa
penitus . SICCITAs , M. explicatio praecedentium ; quasi dicat, Redigentur in locum plenum siccis spinis . Chald. lotus derelia flus carduis. ACER v Is SALIS ; pro , velut acervi salis; quasi dicat, Sterilis. AETERMUM, id eli longum tempus. RELIQUIAE, scilicet post captivitatem Babylonicam. Quidam factum dicunt tempore Machabaeorum ,& deinceps r sorte de Christianis intelligitur.
V. io SupERBIA . LXX. contumelia . BLASPHEMAvERUNT . Chald. & LXX. exprobraverunt. MAGNIFICATI suNT, id est superbierunt. SUPER , id est contra. ir. HoRRini Lis. Chald. terribilis. ATTENUA At T . LXX. disperdeι . VIRI .Hebr. mir, id est quisque. LXX. quisque. DE; pro, in . Loco suo ; quasi dicat,
Non ut olim solum in Ierusalem . OMNES; pro, omnes etiam . August. epist. Lxxx. de Divinat. dae m. cap. I x. INsu LAE, id est loca ad quae mare itur. V. I 2. GLADio MEO, scilicet per Nabuchodonosor.
V. t 4. Ex TENDET, scilicet Chaldaeus, vel Deus; scilicet per Chaldaeos . Assu R , id est a llyrios. SpEcios A M. Hebr. Chald.& LXX. Ninivem. V. Iq. BEsTIAE GENTIUM , scilicet vicinarum . LXX. ferae terrartim . Chald. se
136쪽
rarum. ONOCROTALUs . Avis est similis scilicet malos vestros mores o ferula cygnor vocatur se a sono asini , quem mini, scilicet alios increpate . Ut p Κ
edit: o εοῦ asinus, κροταν sonar . dicitur & D;, congregare & scrutari significat . Ea. pollicanus. LXX. leones. Ll Mi Nisus, sci-Idem utroque modo sententia . GEΝs NON licet domorum dilutarum . CANTANTis, i AMABILis . R. Ioseph Κimhi, o gens Me scilicet avis; subaudi, audictur, vel sona-lρα Are. Chald. gens, grea non vultis cMI-bit, vel quasi dicat, Pro aviculis oIim cantantibus succedet corvus. V. II. GLORIOEA . Cha d. potens. LXX. tiralis dedito. Ahi A, scilicet mihi conferenda. DEIERTu M. Chald. & LXX. desolationem. CuBlLE. LXX. pascua. SIBILABl T, scilicet per irrisionem, vel admirationem. Movsar T, scilicet vel complodens, quod est laetantis; vel extendens , quod est mirantis , et irridentis. MANUM 3UAM. LXX. manus suas.
UAERi TE DOMINUM OΜ-- NES MANSUETI TERRAE , QUI IUD CiUM EI Us EsTIs OPERATI , QUAERITE IUsTUM , QUAERITE MANSUETUM. Qiaeritur, quare haec non sit super- Vacanea prophetae exhortatio, cum eo ipso mansueti sunt, iam antea Dominum quaesierint Respondeo, quando impias dicitur, Diligite Dominum, monentur facere id quod antea non faciebant f quando autem rectis corde dieitur, Diligite Dominum , monentur amplius & diligentius facere quod antea iaciebant. Ita & eum dicitur malis&duris ; Quaerite Dominum , monentur facere , quod non faciebant ; quando autem mansuetis dicitur, Quaerate Dominum, ut hoc loco ) monentur , eum quem querebant, maiori studio & devotione quaerere. Quaerere autem Dominum non eii aliud rurii ad legem . R. a. PRlus UAM PARIAT IUςsIo, decretum, id est veniat dies excidii. A
Hebr. quasi gluma palea tenuis transiedie. Per diem ventilantur areae. Ergo decretum id, ut pluma , cito veniet . Aut
supple, Quo decreto peribitis , ut glumae per diem : sic Hebraeu . V. 7. MANsuETi, id est iusti . Ex unaeirtute ceteras intelligit . QUAERITE IU-sTUM , quod iustum . Hebri insistam , σmansuetudinem. Sectamni eas , Si mo- MODO AB scoNDAMlNI; hoc est , evada. tis, ut qui se in latebras condunt. V. q. QUIA GA 2A DEsTRUCTA ERIT, sive retitia. IN DEsERTUM, desolationem .. IN MERIDtE EIICIENT, non per insidias . sed palam in captivitatem agent . Qui Chaldaei, non Iudaeam tantum, sed vicinas Philisthinorum urbes vastabunt . ET ACCARON ERADICABITUR , a fundamentis convelletur. Ea est vis verbi Hebraicii 'py hahar . Porro in Gaeta & Accaro. Hebri paronomasiae sunt, quas Latina lingua non exprimit. Indicasse sit satis. V. . VAE QUI HABITA Tls FUNICULUM: MARis, id est oram maritimam . Funiculis dividebant agros. Sie ager, praedia, suis
viculus vocantur . Chald. portus maris GENI PERDITORUM. Hebr. gens Cereris rum. Pars Palaestinae erat ad mare versus. Sidonem. Sept. adisne Cretensium pro C
quam quaerere regnum Dei , & iustitiam j rethensium. De quo Eetech. xxv. I 6. plui eius, ut in Evangelio dicitur. Ex quo in- σtelligitur iustitiam quaeri a iusto , ut iusti- acetur amplius, iuxta illud Apocalyp. xx II, Qui iussus Hi, lini ficetur adhue , ubi termini mutationis. sunt , ut philosophice loquamur minor iustitia, & maior; sicut
in accretione minor & maior quantitas.
Nt, id est consulite, quid vobis agendum sit, aut recedite a malo perptae attentiam. He br. scrutamini vos ipsos
ra. CHANAAN TERRA PHILISTHINORUM. Palaestina erat pars Chanaan, aut econtrario. Vastitatem iis regionibus minatur. V. 6. ET ERIT PUNIcUL Us MARIS. R die ad oram maritimam RE UIES PAsm-RUM . Heb. habita Iasi 'pasorum erit. la, latere montis 'fodiebant pastores speeus. Eae CAULAE PECORUM . Heb. septa, id est caulae V. 7. ET ERIT FUNicu Lus . Ibi comina, id est ea ora maritima cedet . Quibus t iis qui remanserint e tribu Iuda pose
captivitatem. Elus, UI RE 11 ANSERIT PROOMO IUDA . E Iudaeorum numero & str pe. IBI PAsCENTuR, Hebr. in illis, sca
137쪽
lie et urbibus aut agris pascentur, pro, pa scent greges . REQUIESCENT, cultabunt . Erunt illae domus pro mapalibus. Eos, scilicet Iudaeos visitabit in bonum Deuς .. Non ibunt captivi ut alii.
V. S. ET MAGNIFICATI sUNT IUPER TERMINOS EORUM . Hebr. magnificarum scilicet os suum , probra iactarunt M tua super terminum eorum, id est regionem Iudaeorum , videntes eam jesolatam. Uertit sermonem ad Moabitas & Ammonitas. V. 9. MOAE UT SODOMA TR iτ, id est desolabitur. StCCITAs sp INARUM. Heb. or- rus urtica, Tolum agrum urticae &: spinae operient . ET ACE vr fALis . Sic Sept.
Chald. fodinae falis. Sed melius cumuli sa.
Iis: nam MPO michreh, eum iam signifi- eat . Hebr. Schol. Eso per sal, nitrum intelligo, quod provenit in terra sterili. ET DE sERTUM , desolationem . Possi DEBUNT Iudaei, seu heriaitabunt. Iudaeos regionem Moab A Ammon occupas te constat ex I. Machab. v. & Iosepho Lib. XIII. cap. xx I. & xx II. tum ex Iosepho Gorionis
Lib. IV. cap. XII. V. Io. ET MAGNIFICATI SUNT, magnificarunt, ut vers. 8. super populum Domini .
V. Ir. ET ATTENUABIT OMNEI DEOS
TERRAE. Detrahet Deus illis diis vires, ne suis cultoribus faveant . UIRI . Hebr. Ur ; id est, quisque de loco suo adorabit Deum verum, non in sola Iudaea, ted per totum orbem, quod per Christum est i a. ctum. Et Iudaei ipsi, teste Hieronymo, quae hic dicuntur, omnia ad Messiae tem
cabant Provincias longinquas, ad quas thatur mari. Omnes, pro, omnes etiam infu-D, ut Augustinus legit epist. Lxxx. V. I 2. Vos ΑETHro P Es . Ex AEthio pia Asiatica Iudaeis molestiam praebitam verisimile est , quas gladio vindieare
vult. V. I 3. SuPER AQUILONEM , contra Aquilonem extendet manum . ET PONET SPECI AM . Hebr. ponet Niniuem eaput
Ebriae , sciliret in solitudinem . Uerum quoniam Ninitie, Deciosam significat , &quidam, quae hie dicuntur de Babylone intelligebant, de qua Isaias cap. XXXI P. II. smilia vaticinatus est , ideo Hieronymus Decio am vertit. Sed Sept. Chald. & alii
omnes Ninivem ponunt. ET IN INvIUM, sive in Heitatem ponet . Memento Aila. tiam ad Aquilonem esse Iudaeae compa
II q. OMNEs aEsTIAE GENTIUM , scilicet vicinarum Gentium armenta in ea pascantur. ET ONOCROTALus. Alii pelli-eanus. Et quidem onocrotalus sic dictus , quia rudit ut asinus. Croto Hispanice , avis magna, credo ex an serum genere; nam Hieronymus onocrotest duo genera faeit, aquatile & silvestre . ET E Ricius . Alii , nos tua ,' alii , testudo . IN LlMINIBVs Eius , in superliminaribus , quae captίον MnHebr. vocantur, id est poma , quoniam ea in superliminari insculpuntur. MORABUNTUR, aut pernoctabunt. Vox CANTANTIs.
Hebr. vox scilicet avium , ut Chald. γeantabit in fenestra , nullo scilicet prohi
desolatio in limine; hoc est , usque ad limen perveniet. Sept. coria in 'rais eius. Itaque tam illi , quam Hieronymus proam Hreb, id est desolatione, legerunt a Iid est corυus. QUONIAM ATTENUABO RO. BUR Erus, scille et illius vires debilitabo, ne cladi possit resistere. Hebr. quia cedrum eius tigna nudatiis, hostis scilicet evertit, propterea ruina ad limen perveniet, id est funditus evertetur domus. V. II. NON EsT ALIA AMPLIUS , quae scilicet mei comparatione civitatis nomen mereatur . Sic Ninive dicebat . FACTA EsT IN DEsERTUM, in desolationem. Cuis BILE BEsTIAE ; pro, bestiarum . SIBILABIT. Uiator scilicet, hoe est, ex conteminptu. ET MovEBIT MANUM su AM, ut altera manu tam complodat , quod laetitiae erit. Alii de eius interitu moerebunt, alii laetabuntur.
Vers. t. OuvENITE : scilicet simul ad a placandum Deum per preces,ti poenitentiam. NON AMABILIs; scilicet Deo: amore indigna . LXX. indisciplinara , seu , inerudita . Chald. Nolens conia
convenite ad preces publicas , antequam Deut iussu suo pariat , & producat diem excidii Ierusalem, & eaptivitatis Babylonicae , qui dies veniet scut pureis tranissens
138쪽
sens, scilicet qui a vento rapitur, id est,
veniet subito, δc cum impetu. V. 3. OMNEs MANS ETI TERRAE , id est humiles . Ex una virtute vult ceteras intelligi, ac si diceret : Omnes iusti , qui in hac gente relicti estis . IVDlCiUM E-sTis OPERATr, id est , id quod iustum est,& aequum , hoc est id quod lege praescribitur. QUAER TE IusTUM. In Hebraeo est, Quaerite iustitiam: quaerite Deum , qui iustus est, & mitis. Vel, quaerite,& sectamini ipsas virtutes iustitiae , & mansuetudinis. SI QUO MODO ABSCONDAMINI ; quasi dicat: Tanta erit acerbitas supplicii, ut vix etiam iusti liberentur. R. q. Ul A GAZA DEI TRUCTA ERIT,&e. quasi dicat: Multum sane vobis timendum est Iudaei, quos Deus praecipue flagello Chaldaeorum petit, nam etiam Ga.eta, & aliae Palestinae urbes, Aetolus scilicet, Accaron, & Ascalon, quae per occasonem tantiam vestra iri , cladis erunt participes, destruentur . IN DESERTUM . . In Hebr. est , in desolationem , scilicet erit . IN MERinIE EIICIENT: meridie, clara luce, aperto Marte , non ex insidiis denocient ,& evertent . V. 3. FUNICULUM MARIse tradium maris, oram maris Palaestinae. GENs PERDITORUM. Hebr. Gera Cercthim . Porro vox Cerethιm vel est nomen proprium gemis, ut accipiunt LXX. qui vertunt recolae Crete usum ; vel est appellativum , ut accipitur a vulgato, dc aliis, qui vertunt, Gens peia tionis, vel Gens vastatuae . Vel passive , Genus exiremtuarum, vel, Gens tutem
scienda . Alloquitur ergo propheta Cerethaeos, qui incolebant Australem plagam Palestinae, & ex etymologia captat illos irridendi occasionem s quasi dicat : Vos estis interscctores, & vastatores, &vastabimini, de interficiemini. UERBUM DOMr-NI sUPER vos CHANAAN, dcc. quasi di eat ; Uerbum Domini, & decretum ultio nis contra vos Philistaeos , qui estis Cha nanaei, significat non solos Cerethim, sed omnes omnino Philisthinos vastandos esse.
x As pECORUM: ita a Chaldaeis vastabitur ora illa, ut habitatoribus occisis, vel abductis vertenda sit in pascua armentorum,&caulas gregum. U. 7. ET ERIT FUNICULUs , dcc. &tractus ille adeo destruetur, ut Iudaei reli
qui ex captivitate redeuntes possessuri sintillum , & greges suos, & armenta in illum
acturi, ut ibi pascantur . AD vEsPERAM RE IEsCENT: cum e pascuis oves revocantur ad caulas, agentur ad dirutas illas aedes, ut ibi noctu mo tempore stabulentur. QUI A vIsITABiT Eos r scilicet Iudaeos, qui remanserint in Babylone . AvERTET CAPTIUITATEM: captivos per Cyrum remittet in Iudaeam.
V. 8 Aunivi ; quasi dicat o Aderam ,& audiebam, licet hominibus abesse vid
rer , quia non puniebam . OppRO RIUMMO Aa, &e. id est, probra, Ic convicia, quae in vos, o Iudaei iactarunt Moabitae, de Ammonitae . Insultarunt enim vobis dum Ierusalem caperetur a Chaldaeis, ideo scelus eorum impune abire non patiar .
MAGNIFICATI sUNT sUPER TERMINOS
EORUM. Hebr. Magnificabat os suum, &c. superbe, dc arroganter locuti sunt, de minitati se invasuros fines Iudaeorum , qu desertos videbant, I irridentes' eos , partem eorum sibi vendicabant. Vide Ezech. xxxv. D. 8c Abdiam num. I 2. V. 9. MOAB UT SODOMA ERir, id est evertetur sunditus. Si CCITAs sPINARUM,
ita deserta, ut nihil ibi possit inveniri praeter spinas, quae etiam arescent sponte, s lo maligne succum , Si alimentum illis suppeditante. ET AcERvI fALis . Salsuginosa fiet, & sterilis, aut inundatione vicini maris mortui , quod mare salis Scriptura appellat; aut Dei peculiari flagello, vertentis terram frustiferam in falsuginem , ut
dicitur Psalm. Cui . RELl UIAE POPULI MEi e e Babylone ledeuntis. V. II. HORRini Lis in Mi Nus , 8ce. id
est, terribilem, de formidabilem se ostendet Deus contra has nationes. ATTENUA.aIT. LXX. Disperdet. ADORABUNT EUM
VIRI DE Loco suo; id est , unusquisque in patria sua verum Deum adorabit . Non adorabitur in sola Iudaea, sed ubique . M-NEs INsULAE GENTIUM : scilicet adorabunt eum. Hebrae I inlutas vocant omnes regiones, ad quas e Iudaea non nisi navigio adiri potest.
V. ra. SED ET vos AETHIOPEs , 8ce. Haec non cohaerent cum proximo versiculo , sed nectenda sunt eum dictis supra num. 9. quasi dicat: Moabitae , Ammonitae, dc vos AEthiopes vastabimini, & i terficiemini .
139쪽
r. 13. Ex TENDET MANUM; scilicet Chal. daeus victor. ΑssuR, id est Assyriam.
Hebraeo est, Ponet Niniwn in desolati nem. Ninive enim speciosam significat. IN INvIUM e locum desertum, & humanis vestigiis non signatum . V. 14. OMNEI BEsTIAE GENTIuM :kilicet, vicinarum , quae eo adducent suos greges , ut herbidum Ninives istum .depascantur . ONOCROTALUs : est avis cygno similis, ita dicta a sono quem edit, absono, δέ incondito , ut quodammodo rudentem asinum videatur referre io, enim est asinus , & κρονες sonitus , vel crepitus. Vide die a Levit. x I. I 8. ERi-CIus: de quo vide dicta Isa. xlv. 23. Ut expressius significet magnam vastitatem futuram, meminit avium , & animalium, quae non morantur nisi in solitudine. Vox CANTANT Is IN FENEsTRA ἔ quasi dicat , In senestris iam desolatis, & desertis considebunt, canentque aviculae , nulli enim erunt habitatores qui abigant . QUONIAM ATTENUABo ROBUR EI Us 2 extenuabo, &ad nihilum redigam robur Ninives , quae nune florentissima civitas est. V. II. HAEC EsT CIvITAs, 3ce. insul. tat propheta ruinae superbae civitatis. HA.
RITANs IN CONFIDENTIA .' secure agens,
Se sibi nihil timens. EGO sUM : sola ego sum, & ceterat urbes mecum collatae nihil sunt. Sini LAvIT, &e. sibilo , & complosione manuum irridebit, & insultabit.
Vers. I. Evs Iudaea NON AMABILIs ἱ Pagninus, non desiderabths , sed odibilis, invisa & exosa , tum Deo, ropter vestra scelera; tum vicinis gentius, propter religionis & politiae differentiam, inquit Pineda a s CONVENIT E in unum, CONGREGA Mi Ni in publicum coetum, ut unanimi prece, lamento ac paenitentia communem Deum placetis , ipsique quasi vim faciatis, & flagellum quod
manu tenet, extorqueatis. V. a. PRI UsQUAM IUysio divina PARIAT vobis Di EM exeidii & exilii TRANSEUNTFM QUAsI pu LυEREM, id est initar turbinis, qui pulverem & paleas violenter dispergit, ae celerrime transit , omnia Bib. Sac. Tom. XXII. deiicientem , & vastantem, miscentem, di ripientem & auserentem , inquit S. Hieron. Theodor. Remigius, Hugo & Ly
V. IS.. QUAERlTE fugientem , placate iratum Do Mi NUM , saltem vos o MN quotquot superestis in hae terrea humiles, MANsUETI, iusti. Vos vero qui iusti aut mansueti non estis, QUARITAE quod -sTUM est & M Ns UETUM ; id est, conamini per poenitentiam evadere iusti &mansueti. Hebraice est , quaerate ius tiam e T mansuetudinem. Insinuat Propheta , unicum, sed certi stimum leniendae itae divinae remedium esse, resipiscentiam &mansuetudinem, ut patuit in Moyse , Davide ι , & aliis. V. 7. AEOTUM, id est Aetoli incolas, & reliquas etiam Philisthinorum satrapias,
quas hic enumerat ENCiENT e suis aris cibus & urbibus Chaldaei non dolo . vel occulta fraude, sed aperta vi , clara luce collatis signis, IN MERIDIE: ita S. Hieronymus, Remigius, Albertus de Hugo.
Quod si Philisthaeos & alios infideles qui
me non noverunt, tam severe ob idololatriam & in proximum perfidiam ac crudelitatem puniam ; quomodo Vos O Iudaei,
qui mihi tam arcte devincti , obstricti &adstricti , iisdem sceleribus me irritatis , impune id vobis cessurum sperare potestis
V. s. FUNICULUM c MARIS vocat pa tem vel oram maritimam, quam ut hereditatiam incolebat o Em Cerethim , id est gens perditionis , seu perditioni destina
Nota autem regionem illam Philisthaeo. rum ad inridiem d, e qua David cohortem suam praetoriam e olim sublegit , de qua alibi f; quas dicat: Uos o Cerethim soletis perditioni esse aliis, iam vobis ipfgeritis . Dicimini perditores , sed iam ipsi per mini a Chaldaeis. V. 7. FUNICUL Us, seu terra ista Philisthaeorum in Chanaan itide, s RiT aliquando Eius Qui REMANfERIT superstes DE
MO IUDA; id est, abductis vel excisis per Chaldaeos philisthaeis , terra illorum c det olim reductis ab exilio Iudaeis , qui
illa utentur pro pastuis recorum suorum.
Quod contigit sub Machabaeis g. V. 8. MOAB ET AMMON , qui MA-
140쪽
osi sic ATI, id est magnis ac superbis ani
rum, iactantes, quod excisos a Chaldaeis& vassitos illorum fines invasuri essent &occupaturi; vice versa excisi ipsi landitus instar Sodomae & Gomorrhae, cedent prae dam Iudaeis sub Iuda Mach. h, eiusque nepote Alexandro i, ut dixi in Abdia kti Erech. Allegorice, Christus & Apostoli devicerunt & pos lederunt Philisthaeos , Ammonitas & alias barbaras gentes , uti de Gada & Azoto conflat ex Actis I Apostolorum V. 9. Erunt SICCITAS sPINARUM ; id
est, nihil in eis reperietur prater siccas
spinas, ET acer Tos SALIs ex inundatione maris m mortui cui vicina Lloabitis; &maris Galilaeae , cui adiacet Ammonitis. V II. ATTENUABIT Deus, id est consumet, OMNEs fallas DEos universae TERRAE : Chaldaei diripient illo: um statuas :Machabaei etiam cui tum & adorationem eorumdem adiment Moabitis & Ammonitis, Idumaeis, dc aliis gentibus, ut dixi in Abdia n. Sed omnem idololatriam funditus exscindet Christus per Apostolos &discipulos suos, inquit Eusebius o , S. Hieron. Auguis. p Iheodor. Remigius, & alii passim . Nam in solum legis Evangelicae
tempus quadrat quod sequitur .' ADORA-nu NT Deum & lacrificiis colent vi Rr ,' id ei . singuli lingularum nationum, non in una urbe Ieroielyma , ut solebant Iudaei , sed ubique terrarum , singuli in Loco suo , id est in regione sua : OMNEs INSULAE CEN tuM . Per insular intelligunt Iudaei quidquid ipsis trans mare erat, & navibus
adiri debebat, ut alibi q dixi: ita S. Chrysost. a Castro, & a Lapide & alii . .
V. II. SED ET vos AETHIOPEs interf-ciemini eodem GLADIO MEO : Chaldai eo corporaliter, Evangelico spiritualiter. Quia enim etiam ipsi Iudaeis aliquando ν infesti erunt; ideo puniendi d; cuntur, ut egregie puniti sunt a Nabuchodonosore , unaeum AEgyptiis AEthiopiae ad tacentibus , itemque a Cyro, & a Cambyse, ut inquit S. Hieron. & Iosephus; & Isaias ita latu. rum di felle praedixerat. Sed & convellendi praedicuntur ad Christum a i regio Propheta Ps.lmo xxvii. 3 a. & alibi t . Pli.
mus u vult AEtsi opiae nomen inditum ab
AEthiope filio Vulcani. Sed alii id dedu
cunt Ξιγω, id est cremo , & N. , id est alpet v, eo quod vultu snt quasi exusto,
propter solis vicinitatem & ardorem. V. II. ExTENDET etiam Deus per Nabuchodonosorem, MANUM ultricem suAM
cios AM X PONET IN SOLITUDINEM , uti
praedixerunt etiam Ionas & Nahum t ita S. Hieron. Theodor. Remigius, Lyran. Uat ahlus, Ribera, a Lapide . Factum idi'. anno regni Iosiae , ut alibi F dixi . Ex quo loco constat, Sophoniam non sub finem, sed sub initia regni Iosiae prophe
narum ACCUBABUNT IN herbido & pinqui Ninives solo, inquit S. Hieron. & alii iam citati. De onocrotalo & ericio et aliis
hi dictum . Per cantantem IN FENESTRRintelligit aviculas silvestres. Per quas designat, summam sore Ninives desolationem , utpote quae non amplius hominum , sed sit vestrium & solivagoruin animalium habitationi si deservitura.
c D Iosephs Lib. X. Antiq. ca'. xx. Ac xv. I. coni Apion. Isaias xx. I. t9 Psal. lxxxv . s. v I Plin. Lib. vl. ea . xxx cxj Fiolea de Idiotismis Hebr. m. xvo. γὼ In prooemio Nahum, de Chionici cap. Im.