장음표시 사용
141쪽
Vers. I. osvENi TE , &e. Sophonias qui eodem tempore quo Ieremias prophetavit, accedit omnino ad Ie. remiae argumentum , & prophetandi modum , ut hactenus apparuit, & hic ut passim Ieremias hortatur Iudaeos populum Deo amabilem , ut conveniant Deum deprecantes; ia agant poenitentiam, antequam veniat dies Domini plenus indignatione. Hortatur autem ad preces viros iustos; quia impiorum oratio ad impetrandam hane veniam parum prodest. V. q. QUIA GAZA DEsTRUCTA ERIT,&e. Vaticinatur . contra Philisthaeos seu funiculum & possessionem eorum , recensi iis eorum vibi hus: hae urbes designant satrapias Philisthi imia
V. I. ET ERIT PUNrcu LUs , &e. Hoc inserit Ohiter, sere ut redeuntes a captivitate possideant terras, & seniculum Philisthinorum. Quod factum constat sub Ionatha, & Simeone Machabaeis fratribus, ae demum sub Christo alio sensu. V 8. s. Aunivr OPPROBRIUM MOAu , &e. Extendit vaticinium ad quatuor gentes , scilicet Moabitas, Ammonitas se AEthiopes scilicet orientales &Assyriose vide de AEthiopibus Habacucri L. T. RELrQUt AE , inquit se PopULI MEI
DIRIPIENT Eos; quod factum sub incha. baeis iam dixi , I. Mach. v. o. M longe illustrius. sub Christo ..
V. Ir. HORRIBILIs DOMI Nus SUPER Eos , &e. Dum potentiam praedicat contra has rece. sitas nationes , excurrit hic
in spiritu ad gentium plurimarum subiectionem, quando sub Christo submittenteolla iugo Christianae Ecclesiae, & tandem Pers. ia. redit ad cladem inserendam per Chaldaeos AEthiopibus orientalibus, ut iam dicebam: de his subactis AEthiopibus Io.seph. Lib. X. Antiq. cap. XI. V. II. ExTENDET MANUM sUAM, &c. Assyrii sunt versus Aquilonem respectu Iudaeae per aliquot gradus: hos etiam per Chaldaeos percutiet Dominus ; & Metropolim Ninivem: vide de e .ersione Nini. ves Nahum II. I. unde facile apparet hanc eversionem contigisse post tempore Iosiae regis . onocrotalus ex Hieronymo &LXX. Levit. xi. i 8. est Pellicanus. Ericius noctua putatur.' cantus avium in senestra est nota solitudinis . onocrotalus , sorte quia rudit ut asinus. Ex Erus DEM AUCTARI . Vers. 2. PARIAT IUssIo , antequam veniat dies exei dii. Vers. 4. IN MERIDiE: non per insidias ,
Vers. s. FUNICUL 1M MARrs r sunt Philisthini ad litus Mediterranei maris . De his obiter , ut magis timeant Iudaei. Hem. I. Tanta erit desolatio Philisthinorum ut redeuntes a captivitate Babylonie, ibi sedes sibi inveniant.
142쪽
Quἰt Ierusalem , m praeeipue rectores eius, qu bus misatur ce rem Desm ndictam, quod neque benesciis neque flagellis sint ad ipsum convers: de felicitate novie legis, ae multiplicatione credentium, poenaque iniquorum praedicitur. AE provocatrix, & redemeta civitas, columba. 2 Noa audivit vocem, & non suscepit disciplinam: in Domino non est confisa, ad Deum suum non appropinquavit .. 3. sa) Principes eius in medio eius quasi leones rugientes e iudices eius lupi vespere , non relinquebant in mane. Prophetae eius vesimi , viri infideles: sacerdotes eius polluerunt sanctum , iniuste egerunt contra legem. s. Dominus iustus in medio eius non faciet iniquitatem : mane mane iudicium suum dabit in lucem, & non abscondetur nescivit autem iniquus confusionem. 6. Dil perdidi Gentes, & dissipati sunt anguli earum: desertas seci vias eorum, dum non est qui transeat : desolatae sunt civitates eorum , non remanente viro, neque ullo habitatore. 7. Dixi e Attamen
timebis me, suscipies disciplinam: & non peribit habitaculum eius, propter omnia in quibus visitavi eam e verumtamen diluculo surgentes corruis perunt omnes cogitationes suasa 8. Quapropter expecta me , dicit Dominus, in die resurrectionis meae in suturum,. quia iudicium meum ut conis gregem Gentes , & colligam regna : & effundam super eox indignationemm m, omnem iram furoris mei : sbin in igne enim zeli mei devorabitur omnis terra. q. Quia tunc reddam populis labium electum , ut invocent omnes in nomine Domrni, & serviant ei humero uno. Io. Ultra flumina, AEthiopiae, inde supplices mei, filii dispersorum meorum deserent munus mihi. II. In die illa non confunderis super cunctis adinventionibus tuis, quibus praevaricata es in me: quia tunc auferam de medio tui magniloquos superbiae tuae, Sc non adiicies exaltari amplius in monte sancto meo. I 2. Et derelinquam in medio tui populum pauperem & egenum : & sperabunt in nomine Domini. I 3. Reliquiae Israel non facient iniquitatem nec loquentur mendacium, & non invenietur in ore eorum lingua dolosa : quo- auam ipsi pascentur, & aecubabunt, & non erit qui exterreat . I . Lauda filia Sion: iubila Israeli laetare, & exulta in omni corde filia Ierusalemia I s. Abstulit Dominus iudicium, tuum, avertit inimicos tuos: rex Israel Dominus in medio tui, non timebis malum ultra. Io. In die illa dicetur Ierusalem: Noli timere: Sion, non dissolvantur manus tuae. II. Dominu SDeus tuus in medio tui sortis, ipse salvabit: gaudebit super te in laetitia,' silebit in dilectione sua, exultabit super te in laude. 18. Nugas, qui a lege recesserant, congregabo, quia ex te erante ut non ultra habeas iupereis opprobrium. 39. Ecce ego interficio omnes, qui afflixerunt te ia
143쪽
tempore illo: ti salvabo claudicantem.' & eam, quae eiecta suerat, congregabo: & ponam eos in laudem, & in nomen , in omni terra confusionis eorum: zo. in tempore illo, quo adducam vos: & in tempore, quo congregabo vos: dabo enim vos in nomen, & in laudem omnibus populis
terrae, Cum convertero captivitatem vestram coram oculis vestris , dicit DominuS.
ROMANA CORRECTIO. Uref. I . Silebis in Διessione sua . Retinendum est pronomen tertiae personae sua, non substituendum secundae tua. Sequitur . Exultabis super te in t de . No praeponas his verbis oe eoniimetionem.
s A. Vers. r. I AE . Alloquitur Ierusalem. V PRovoc ATRlx , scilicet Dei . LXX. idustris. REDEM pTA , id est saepe a Deo liberata , vel ex AEgypto educta . Lu Maa, scilicet sine intellectu . Vide
V. 2. UOCEM, scilicet Dei. V. 3. VEsDERE, id est qui vespere oves aggrediuntur fame diurna rabidi . Uide Ha- hac. I. LXX. Arabiae. NON RELINQUEBANT, &e. quasi dicat, Omnia statim vo
tati. INFIDELEs. Chald. mendaees. LXX. contemptores . SANCTUM , scilicet templum .
Chald. sanctitatem. LXX. sancta. V. 3. FACIET, id est seret, seu permittet; vel quasi dicat, Faciet iustitiam . MANE. id est cito, vel quotidie. IUDICIUM , j
scilicet puniens . DABIT ies LucEM , id est proseret, seu faciet conspicuum . ABICONDETUR. Chald. tardabit. NESCIUIT, &c. quasi dicate Nec populum pudet suae iniquitatis, nec poenitet; vel de quovis iniquo sermo est. V. 6. GENTEs. LXX. Dperbos. ANGU-Lr , id est turres, vel regna . Chald. pa- Iatia. DUM NON EsT; pro, ita ut non sit. DEsoLATAE, &c. quasi dicat , Debuerat populuς meus similia timere, & cavere ne me ostenderet. V. 7. DIxI , &e. quasi dicat, Monui par esse, ut me timeret , & recte viveret ;quod si faceret, parcerem ei. Eius Pro , tuum , mulata persona , more Scriptura . Uisi Tavi, id est hactenus punivi. DILU-cu Lo , id est sollicite , seu sine mora . RRUpERUNT, &c. quasi dieat : Tantum abest ut se emendarent , egerunt ρο
V. 8. . Apst op TER , &e. verba Christi ; quasi di eat . Post meam resurrectio nem te per Romanos puniam, vel die iudicii, ut quidam volunt', ob ea quae sequuntur. IN IGNE, &c. Vide sup. cap. I. TERRA. Chald. impii terra. M 9. Qui A TUNC, scilicet tempore Evangelii. Popu Lis, scilicet ad fidem conversis. LAEIu M. Chald. Iocutionem. HUMERO UNO, id est unanimi terr metaphora a baiulis idem simul portantibus , vel bobus . LXX. sub iugo uno. V. Io. AETHIOPIAE, scilicet quae est prope AEgyptum, vel raditae, secundum quosdam. Chald. Indiae . FILII Dis ΡERSORUM
MEORUM; pro, dispersi mei. Heb. dispe forum meorum filia , id est congregatio , se ilicet electi per mundum disper lii . Vide
V. II. AD INUENTIO Ninus, id est consi- liis, seu operibus. MAGNiw of SUPER-aia E, id est superbos magistros , vel de quibus superbiebas, scilicet Scribas & Pharisaeos. Chald. sortes g orae . LXX. detractioner centume. ta. Ex ALTARI , id est fru
144쪽
perbire. LXT. glariari. IN MONTE , &e .l quasi dicat , De- templo Ierosolymitam , vel in Ecclesia; discitur enim hic humi.
litas V. la. PAUPEREM ET EGENU M . Chald. mansuetum σ exeipientem afflictionem . LXX. mansuetum humilem . SPER&B NT IN NOMINE DOMI Ni, id est in Do mino. LXX. timebunt , seu reverebuntur nomen Domini. V. II. MENDACIUM . LXX. vana. PA-sCENTuR , scilicet ut Chri iti oves ab ipso. Accua ABUNT , scilicet in Ecclesia , vel caelo. V. I 4. Fi L A Sios, id est Eccles a. IN
V. II. IVDlci UM TUUM , id est damnationem, scilicet remissis peccatis. LXX. niquitates tuas. AvERTIT , id est expulit . Chald. extirpaυit. IN IMicos, scilicet daemones, & vitia. IN MEDIO Tui:,. id est te cum Ecce ego vobιscum sum. omnibus diebus, &c. V. IS DICETUR. LXX. dicet Dominus.
V. II. GAUDEBIT, dcc. LXX. adducersuper re laetitiam, oe innovabis te in charitate sua. Si LEAiT , scilicet ad peccata praeterita, quia remissa . SUA , id est sui, non tua. LAUDE . Chald. exultatis no . LXX. delectatione. V. i8. Nucias, id est peccatores, mocata enim velut nugae & mendacia r dicuntur quidem homines nihili, & nugatores, nugae . Ex TE, scilicet de numero electorum. OppROBRIUM, id est tibi exprobretur illorum vita mala. V. 19. CLAUDICANTEM ,. scilicet a recto, vel animam ,. vel Synagogam. LAUDEM. LXX. gloriam; quasi dicat: Faciam lgloriosos. IN NOMs N, id est famam, seu
ceaehritatem . LXX. nominatos . CONFU-
Slo Nis, scilicet ubi contempti , & contumeliis affecti. V. 2O. CORAM OCULIs vra TR is; quasi dicat,. Vobis videntibus, . & gaudentibus ad tam felicem mutationem .
LOQUENTUR MENDACIUM . Quamvis serte ad litteram hoc dictum sit de Iudaeis ex
lcaptivitate Babylonica reducendis In t .ram suam; quando postea ille populus non, amplius defluxit ad idololatriam ; certior tamen sensus est: de reliquiis Iudaici po
puli, id est paucis illis , qui in Christum
per Christi & Apostolorum praedicationem, crediderunt. Sic enim reliquias Israel iuxta Isaiae vaticinium intellexit Paulus ad
Rom. ix. Et de his verissima esse cognoscet, quae hic a propheta commemorantur ν.
quisquis sanctitatem & persectionem primitivae illius eces esiae ex Iudaeis ,. in Actis Apostolorum, & in epistola Panti ad Hebraeos diligenter observaverit . Non tamen. ita dicuntur, non facturi iniquitatem , quasi nemo inter eos peccator suerit nam Ananias & Sapphira spiritui sancto mentiti sunt Act. v. & alii praeterea potuerunt. esse peccatores sed quia congregatio illai pro maiori parte laudem illam merebatur .
Hers. r. IT AE pRovoCATRIX , ET RE-V DEMpTA. Hebr: polluta faeda. In Ierusalem invehitur . GLUM-s . Si e Sept. id est unice dilecta ante, uti Hieronymus explicat. Alii vertunt , dirιὸ ρι ens, praedatrix. Unx Hebr. na)ν Anahutrumquci significare potest. De qua voce plura Ierem. xxv. 38. V. 3. LUPI v EsPERE, id est vespertini. Nocte lupi ad praedam exeunt. Septa lupi Arabiae, id est desert id a I hereb , & ve-jperam & defertum significa . NON RELINQUEBANT IN MANE, totam pecudem no
cte eomedebant. Hebr. non exossabant tu mane,. id est per diem non praedabantur.
Sie iudices nocte & pedi fraudem populum is spoliabant.
V. q. PRO pHETAE Elus vEsANI. Heb. praecipites, leves. UIRI i NplDELis. Hebr. viri praevaricationum , id est praevaricantes . . POLLUERUNT fANCTUM, id est templum. INius TE EGERUNT CONTRA LEGEM . Heb.& hoc modo verit possunt, ut Chald. etiam & Sept. vertunt, & sc : rapuerunν legem, id est non eam docuerunt populum se ut par erat. Sic Hebraeus. V. I. MANE MANE, id est palam quotidie. Iuniciu M suUM DABIT Deus Mid est puniet pravos , aut bonis bene faciet. ET NON AEsCONDETUR , seu non δε -
iciei ; id est , .non desistet ita faceret
145쪽
quamvis peccatis hominum provocatus . NEςCIvIT AUTEM INIQUUs CONFUsIO NEM, id est pudorem, quamvis provocatus Dei iudiciis, non recedet a malo. V. 6. ET DIssi PATI suNT ANGULI EARUM, id .est arces, ut ea p. I. vers. I 6. VI As EORUM. Hebr. desolavi plateas eo. rum. Nullus ibi versatur, nullus transit. V. 7. TIMEBIs ME, scilicet his eladibus provocatus. ET NON PERIBIT HABITACULUM EIUS, pro, habitacula, domus Ierusalem nollet Deos ut perirent. Verum contra accidit. DILUCULO sURGENTER , cum luce redieruut od opera solita . COGITATIONEs s UAS, opera, studia mala. V. 8. . APRopTER ExpECTA ME . Quando hae vis non successit, ut hic populus me coleret, aliam tentabo, ut Gentes omnes convertam; quod suo tempore fiet ;ideo expectate. IN. DIE REsURRECTIONIs MEAE IN FUTURUM. Hehr. in die , quo
resurgam ad spolium, idi est quo ero victor. y hau multa fgnificat, aetemitatem futuram. Id sequitur Hieronymus cum ait in futurum, te1timonium Me Sept. itidietamiae Chald. sed & Genes. xLIx. 27. significat praedam. Mane comedet pratam . Hebraei hoe loco idem fgnificare putant. D die, quo surgam ad praedam . QUIA IUDICIUM MEUM, id est de eretum est; v lo Gentes congregare & subiicere. V. 9. . A. Hare causalis redundat, aut sumatur pro profecto. TUNC, postquam illos subiecero bello illato. REDDAM POPULIS LABIUM ELECTUM, ut omnes de Deo bene sentiant, & bene loquantur. HUME RO UNO , eadem mente, consensu uno . V. to. ULTRA FLUMINA AETHIOPIAE, id est ex omni orbe . INDE SUPPLICEs
daeorum , qui dispersi rint . Hebr. Natha- .rai, Beth Puασι. Totum hoc Hebraei putam esse nomen Gentis, unde & ex AEthiopia munera deserre debebant . DEpERENT MUNUs Mi Hi , id est sacrificia osse. rent. Vel, afferent filios Israel , qui in
ter eos sunt, munus mihi. V. II. NON CONFUNDERIS, non pude-Fes ob peccata praeterita , quia erunt dimissa . AUFERAM DE MEDIO TUI MAGNILOQUOS IUPERBIAE TUAE . Hebr. e.
Itantes in superbia tua , id est superbos, qui de tuis dotibus, genere , antiquitate , copiis superbiebant. ET NON ADIICIEs E
x ALTARI, superbire. IN MONTE fANcra
MEO, in templo, id est ob templum, quod
penes te est. V. ra. PopULUM PAUPEREM. Heb. umilem egenum relinquam in te . Ii suerunt Apostoli, & eorum discipuli.
V. l3. PAsCENTUR , ut greges , metaphora. ET NON ERIT QUI EXTERREAT.
Mendae a, quae dixit non fore amplius ,& fraudes, sunt ex timore ἔ eo sublato, Dei ob praesidium, & . illa non erunt. V. I s. IUDICIUM TUUM. Supplicium, quod ferre debebas, abstulit Deus. ΑvERTIT , seu evertit inimicos tuos. V. I 6. NON DIsso LUANTUR , debilitentur MANUI TUAE, scilicet prae moerore. V. II. SILEBIT IN DILECTIONE sua ,
id est ob dilectionem suam non te puniet, non accusabit. Hieronymus in Comment. in diled isne tua, sed salso.
κ sT, id est homines perditos. Hebr. dolentes, temera flatatum scilicet non venire ; quia scilicet tempus liberationis , aut adventus Christi differebatur. CONGREGA-so, stilicet ad te, illis parcam. QUIA Ex
TE ERANT. Hebr. congregabo ex re ἱ pro , quia ex te erant . UT NON ULTRA HABEAs su PER EIS OPPROBRIUM . Heb. ontis
super eam id est super te & opprobrium , scilicet quod suerunt illi homines.
V. I9. INTERFICIAM, seu, contundam.
Hebr. faciam. Sed verbum faciendi Hebr. multa signifieat ; inter alia frangere . Heb.
faciam exterminationem . PONAM Xos IN LAUDEM, ET IN NOMEN, IN OMNI TER
A CONFUs ONIS EORUM, id est ubi suerunt captivi, ibi saeiam ut laudentur, &sama eorum volet . Id significat , Ei in
V. 2s. IN TEMPORE ILLO , QUO ADDUcAM vos. Hebr. in tempore illa addu- eam vos . Sed bene suppletur quo, ut supplent sept. DABO EN M vos IN NOMEN.Hebr. quia dabo vos in nomen . Sed quiati enim redundant . OMNIBUI POPULIS,
non iis solum, ubi eaptivi suistis, sed ubi-ue nomen vestrum celebrabitur; quia verae liberationis iam a toto orbe diffundetur, omnibus erit nota. CORAM OCULI sv Esors, id est vobis videntibus, aut palam convertam captivitatem vestram , li-iberabo vos.
146쪽
Vers. r. X T AE PRovo CATRIx : vae tibi V Ierusalem, quae semper tuis
peccatis Deum provocas ad iracundiam . Verti etiam poteli, Vae 3 maricatrix , quae cilicet Deum ad bilem concitas. ET REDEMPTA . Taxat Ierusalem ingratitudinis, quae cum a Deo redmpta et et ex AEgypto, Si deinceps e seri i tute aliarum gen. tium , Deum tamen idololatria , & aliis sceleriuus pergeret provocare . ClvITAS , COLUMBA : columba vecors , & seducta ,
ut loquitur Osee v H. II. Factus est Ephraim qu i columba fedutia. Uel, quae iam suisti columba, licet iam non sis. H. a. Uoc EM, id est divina praecepta.
Nori suscEPIT DISCIPLINAM.' correpta, at
que punita, noluit resipiscere . IN DOMi-
batur, sed in hominibus spem suam locavit. NON AppROPINQUAvIT : ut illum invocaret, et obediret, illum amaret, & sin
V. 3. QUASI LEONEI RUGlENTEs: effundetates subiectorum sanguinem , & ex rapto viventes. LUPI v EspERE: vide dicta Habacuc I. 8. NON RELINQUEBANT IN MANE e omnia statim vorabant , ita ut nullae in tempus matutinum reliquiae superessent. V. 4. PROPHETAE Eius vEsANI: sanati. ci , & spiritu malo eorrepti , & insanientes. INFIDELES . Chald. Mendaces . SACERDOTES, &c. sacerdotes sacrilegi , nam
polluerunt fanlium, id est templum . IN.
I usTE EGERUNT CONTRA LEGEM. Legem
transgresse sunt , ut vertit Uat ablus , &Pagninus. V. s. DOMIN Us I UsTUs IN MEDIO E-
Ius, &c. id est, cum Deus sit in medio eius, & omnia videat, non erit iniquus, ut illi, sed pessimae civitati , quae meretur, reddet. Uel, Non inique faciet , si eos puniat . Non gli far a toris . MANE MANE: valde eito, citissime. Uel, quolibet mane, ut sensus sit; Deus quotidie, &quasi quolibet mane edit aliquod exemplum sui iudicii, nune hos, nunc illos sceleratos
puniens. NEsCl. IT AUTEM INIQUUS CON-FusIONEM; quali dicat: Iniquus tamen populus meus post tot peccata erubescere nescivit, & confundi, & poenitentiam agere. V. 6. DIs PERDIDI GENTES: multas gen-
tes perdidi ,&dissipavi. ANGULI TARu M.
Angulos vocat arces, & munitiones, quae in limitibus regnorum excriantur. Vel intelligit satrapias, & praecipuas partes , in quas regnum tributum est . Sic Helvetiorum Relpuhlica divisa videtur, de qua vulgari lingua dicimus, si Cantoni de avndet
sis, vel abductis civibus, qui per illas
transire potuissent. V. 7. D xI: per prophetas meos . A TAMEN. In Hehraro est riri ach, quae particula more Hebraeorum poni solet initiolententiae ornatus potius cauta , quam significationis. TlMEBII ME. .' timeas me, ut tibi parcam. Susci P RS DISCIPLINAM. Correptionem , & admonitionem meam ,& ex illa proficere stude. ET NON PER BIT HABITACUtuM Elus, id est habitae lum tuum, non capietur , non evertetur Ierusalem , propter peccata , quorum Causa hactenus eam punivi . Contentus ero poenis, quas de te hactenus sumpsi . UERUMTAMEN DILUCULO SURGENTES , &c.
quasi dicat: At ipsi non solum non egeis runt poenitentiam , sed etiam ad omne nefas affectu, & desiderio ferebantur &cum primum potuerunt , effectum dederunt , quidquid mali fuerant machinati. V. 8. QUA PROPTER, &c. avolat Sophonias ad Christum more prophetarum. Ex-PECTA ME. vindicem in extremo die iudieii. Vel, eum per Romanos Ierusalem
evertam. RESURRECTIONIS MEAE : eum
scilicet mea virtute mortui excitabuntur ad vitam, & ego qui resurrexi , iudicaturus adveniam. Vel, cum post meam resurr -ctionem, per Romanos vos plectam . IN FUTURUM : quae longo post tempore sutura est. QUIA IUDICIUM MEUM : scilicet constituam , & exercebo . UT CONGREGEM GENTEs, &e. scilicet , in valle I saphat. Uel , Iudaeos intelligit ex variis gentibus, & regnis congregandos in Iudaeam, & Ierusalem ante urbis huius ex
ei dium . IN IGNE ENIM ZELI MEI , &e. Haec supra explicavimus cap. I. I 8. V. 9. QUI A e redundat more Hebraeo orum. TUNC REDDAM POPULIs LABIUM ELsCTUM . Labium mundum , ut vertit
Symmachus, ut scilicet labia non in v cent falsos deos, sed verum Deum . Hoc autem fiet tempore Christi . HUMERO UNO ζ uno corde, una mente : est meta
147쪽
ora sumpta ab iis, qui simul humeros
ponderi supponunt. Excutient iugum daemonis, & iugum meum suave subibunt. V. I . ULTRA FLUMINA AETHIOPIAE,&e. De remotissimis quibusque, nationibus venient ad 'Ecclesam , & offerent mihi munera in signum obeὸientiae. SUPPLICEsMEre mihi supplicantes, & me, ut Deum
&e. Filii Milesiae variis resionibus dispersi. Alludit ad Iudaeos variis locis disper. ses, quos per Cyrum Deus reduxit in Ie. rusalem , ubi hostias Deo obtulerunt ingratiarum actionem pro reditu . Uel, filii dispersorum, sunt filii spirituales Apostolorum, & virorum Apostolicorum, late per
regiones, quas praedicatione verae religionis excoluerunt, dispersorum. V. II. IN DIE ILLA NON CONFUNDERIς, &c. Loquitur conversis ex Iudaismo; id est, non confundemini propter peccata ante admissa, nam & per baptismum tollentur , & pollea ad eadem patranda non revertemini. ADINvENTI Ninus e consilis, sive operibus. MAGNILO UOs SUPERBIAE TUAE. Superbos, & elatos, magi stros tuos,
quibus tibi placebas, & superbiebas, Seri- has scilicet, & Pharisaeos; nabebisque illum magi lirum , qui de se dixit : Discedite a me quia mitis sum, oe humilis eoiae. Pagninus vertit , Qui exultant in superbia tui; id est, qui exultant, Se gestiunt ob tuam dignitatem, excellentiam, & magni.ficentiam . Ex ALTARI IN MONTE SAN.CTO MEO : non amplius de templo Salomonis gloriaberis. solebant Iudaei valde sibi placere ob templum, ideo apud Ierem. VII. q. reprehenduntur, qui dicebant: Templum Domini, templum Comini , templum omini es .
V. II. ET DERELINQUAM IN MEDIO
Tur, &e. id est, pro Seribis, &Pharisaeis dabo tibi Apostolos pauperes, humiles, &eorum disti pulos piscatores, & illiteratos, quos tamen divinitus docebo. RELI UIAE ISRAEL t primi fideles , dc Christiani ex Israele ad Chri lium conversi , & praesertim Apostoli , & persectioris vitae sectatores. QuoNiAM Ipsi PASCENTUR , &c. Tanta sanctitate praediti erunt, quia Deus erit eorum pallor, Ze ipsi, ut oves, se ab eo duci sinent . Pascentur autem verbe Dei, de Eucharistia. ACCUBABUNT, M. quiete aeent , nec erit qui eorum
Bib. A, Tom. XXII. quietem , qua fruentur in Ecclesia , perturbet.
V. I FILIA SlON 2 ita vocat primitivam Ecclesiam , quam Christus e Iudaeis eoi legit in Sion. IUBILA IsRAEL: repetiistio . Clama, & exulta, Deum laudans prae laetitia. Fi Lia IERusALEM : idem sanisl-cat quod filia Sion.
V. t 3. ABςTULIT DOMINUS IUDICIUM TuuM, id est peccata, quibus damnati. nem merueras. INIMICOs TUOS: de mones, de vitia. REx IsRAEL : Christus Dominus. IN MEDIO TUI, protegens te, iuxta promissum Matthaei ult. Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem Iactili. NON TIMEBIs MALUM ULTRA : facile omnia pericula contemnes, Dei auxilio freta. V. I 6. DICETUR IER UsALEMe ab Apostolis, & Evangelii praedicatoribus . NON DIsso LUANTUR MANUs TUAE: ne deficiis timore, etiam si tyranni persequentur te. V. II. DOMINUS DE Us Tuus: Christuet Dominus. FORTIs : cui nulla potestas reis listere valet. SALUA ei T. a persecutoribus,& hostibus liberabit . GAUDEBIT SUPERTE IN LAETITIA : videns quam generose
eertes. Si LEBIT IN DILECTIONE SUA . quie-
seet in dilectione sua, qua scilicet te prO- sequitur, Sc stabilis erit, & perseverans in
ea. EXULTABIT SUPER TA IN LAUDE :laudabit Christus Patrem, & gratias aget ei, cum viderit sortitudinem, Sc praeclara
opera tua . V. t 8. NUGAs UI A LEGE RECEssERANT: peccatores, qui nusas si erant sectati, & idola inania, & illius similes facti fuerant, nugaces nimirum , & nihili. CONGREGABO: ad Ecclesam . QUIA Ex TE ERANT, id est ex numero electorum.
UT NON ULTRA HABEAs SUPER EIS OP-pRos RiuM, id est ne tibi amplius exprobrentur mali eorum mores. V. I9. INTERFICIAM OMNES UI A FLix ERUNT TE: persecutores tuos, o Ecclesia Dei. Iudaeos per Titum, & Romanus. Alios etiam multos , qui propterea male perierunt, quod Ecclesiam essent persequuti, ut Iulianus Apostata , &c. SALVABO CLAUDICANTEM : vires addam i in fide infirmis, & claudicantibus virtute sacra meritorum, ut praedicationis verbi Dei. EAM . AE EIECTA FUERAT . CONGRE GARO : Ecclesiam , hoc est , fidelium coetum, quem Iudaei, dc tyranni aversaban-T tura
148쪽
tur, & eiiciebant , nee secum esse , aut versari patiebantur. PONAM Eos IN LAUDEM , &c. faciam eos inelytos , & illu
stres. IN OMNI TERRA CONFUSIONIS EO
RUM : in omnibus illis locis , in quibus depressi prius fuerant , & amieli . Accidithoe Ecclesiae Christi tempore Constantini,& deinceps. V. 2o. IN TEMPORE ILLO , &e. Repete , interficiam omnes, qui afflixerunt te, o frivabo claudicantem , &e. DABO VOS IN NOMEN r idem est , quod praecedenti versiculo dixit : Ponam in laudem , &c.
monis , & peccati liberavero . CORAM OCULII vΕsTRis: vobis videntibus, & gaudentibus ad tam selicem mutationem.
Vers i. XI AE tibi, o Ierosolyma, CI-V utTAs pRovoc ATRI x irae seu bilis divinae , toties a iugo hostium RΕ- DEMPTA sub Moyse, sub tot iudicibus ac regibus; coLUMBA stolida, seducta , sine
corde, sine prudentia, ultro ruens in laqueum , in necem. Idem exprobrabat Ο-seas Samariae v o. ii. Facitis es Ephraim quas talumba seducta non habens cor . Syrus & Arabicus Anii clienus pro columba retinent Hebraeum lana, voluntque hie agi de Ninive, quae usque hodie ab Orientalibus vocatur civitas tinae , id est columbat, partim a Propheta Iona , partim a Semiramide prima Ailyriorum regina , quam ut fingebant, conversam in columbam , eolebant sub specie columbae tam
Aisyrii, quam Chaldaei, ut alibi a dixi .
Sed Patres, & Interpretes omnes censent
hie agi non de Ninive, sed de Ierosolyma.
V. 2. NON AUDIUIT UOCEM Dei, per Prophetas eam a laqueis aucupis, ab insi. diis accipitris ad manum suam vel ad proprium columbarium reuocantis: ita Chaldaias, Hugo & Uat ablus. V. 3. PχiNCipEs instar honum obruunt , expilant, devorant populum. IUDICEsquasi Lupi b v pertini, diurna inedia Sc sa- me rabidi, iniquis iudieiis suis exhauriunt
bona pauperum, tauta aviditate, ut nihil reliquum faciant. V. q. PRO pHETAE EI Us vEs Avi , insani;
Aquila, enthoama seu iamre sanatico per.
citi; Pagninus, contemptibiles Uatablus, homines nihili. LXX. Diritu acti, non divino , sed diabolico . Nempe vilissimi &ignorant illimi tenebriones, fingebant se su-rere & agi spiritu prophetico , cum age rentur spiritu 1mmundo, ut vertit Arabiiscus I & lascivi atque impudico, ut Syrus . Mox in sacerdotes quoque invehitur , Rcculans illos contemptus & profanationis sacrorum, & perfidiae ac transgressionis legum. Ita uerum erat . etiam sub Sophonia, quoi olim Isaias I. 6. eidem populo exprobrarat, A planta pedis usque ad veristicem capitis nou es in eo sanitas. V. s. o 6. DOMI Nus, qui IN MEDIOEius, in templo & throno suo residet , iusTus per omnia iudex , NON FACi ET INI UITATEM, colludendo cum iniquis , tanta scelera, quae se spectante fiunt, perpetuo dissimulando: sed acriter illa castigabit, & cito , MANE IUDici UM, id est iustum supplicium suum, proserendo IN LUCEM: neque clam id faciet vel in o lauro angulo, sed palam & clara luce , toto orbe spectante, uti ex nune secit in excidio decem tribuum, item in excidio Ni nives & monarchiae Assyriacae , Iῖ. anno Iosiae regis Iuda , utique & vicinarum aliarum gentium Assyrio tyranno adhaerentium: quarum ANGuLi , id est arces &munitiones, quae in angulis & limitibus regionum excitari solent , iam de facto DISsIPATI SUNT. Et tamen INiquus iste Iudaeorum populus, etsi sciat pares, immo graviores, poenas sceleribus seis debitas aeparatas, nescit CONFUsioNEM, negligit resipiscere, contemnit poenitere . Ex hoc loco, ubi insinuatur, iam tum prophetan te Sophonia excisam suisse Nini ven , confirmari videtur quod alias e doeui , excisam suisse Nini ven a Chaldaris , non post excisam Ierosolymam, ut quidam contendunt; sed diu ante, nimirum tempore Iosiae regis Iuda, ut iam dixit nam sub hoc solo rege prophetavit Sophonias d. V. 7. Dixi, redixi, toties per Prophe tas monui populum meum Israel, ut relictis idolis timeret , id est coleret , ME smeaeque disciplinae ac legibus adhaeresco
rete tuum No N periturum HABITACULUM
Ei Us, neque excisum iri Ierosolymam &reliquam I udaeam ; addicens me fore contentum datis iam m hi poenis , QUIBUsEAM v IsITAvI, id est punivi per Senna-
149쪽
CAPUT III. I 47cherib e Assyrium , & Ben-Merodach f
Chaldaeum tyrannum. Sed stolidi Iudaei spretis monitis & minis , Di LUCULO , id est festinato, solicite, ante & super oninta hinc uni rei intenderunt perpetuo, ut pravos mores & studia sua magis magisque
corrumperent in dies. V. 8. QUA PROPTER , O Sophonia , non est quod exspectes morum populi huius commutationem in melius , nisi exiguam admodum paucorum post datas acres poenas& post totius Iudaeae excidium per Chaldaeo & alias ipsis sociandas gentes: IUDICIUM enim MEUM est firmum ae fixum, UT ad evertendos Iudaeos CONGREGEM varias ex Aquilone GENTEs ET REGNA , duce Nabuchodonosore, a quihus DEvORA Bl-TUR OMNIS TERRx Iudaeae. Atque utinam
vel sie resipiscant contumaces & rebelles. Sed, ut dixi, paucorum hoc erit. Nam ut universus populus ad me recurrat , mihique ut legitimo domino subdatur ex toto, tum demum ExsPECTA cum ego ipse vestra indutus earne, IN FUTURUM , nempe post sex saecula , adcurram ad vos , & actus ab ingratis ae perfidis in crucem , tertio post mortem die redivivus, merito passionis meae cor novum & animum novum
impetrabo non Iudaeis modo , sed & omnibus gentibus. Hic enim de Christi tem poribus agi constans est sanctorum Patrum,& etiam Hebraeorum sententia. V. q. TUNc , id est a die resurrectionis meae in futurum, tollam omne penus ido flolatriae, tollam diversa illa diversarum nationum studia, dissensionem cultuum , rituum , religionum , animorum e & RED. DAM omnibus POPVLis, LABIUM unum , labium ELECTUM p Symmachus , labium purum, quo OMNES IN CENT, colant tilaudent unum eumdemque Deum caeli &terrae, idque HUMERO UNO, id eis unanimi consensu, consonantia & conspiratione. Coepit hoe post Christi resurrectionem in Pentecoste , ti continuat auget urque quotidie, sed plene perficietur sub finem mundi, in generali omnium Iudaeorum ad Christum conversone, ac demum post resurrectionem universalem, in sutura vita,
ubi omnium gentium erit unus animus , unum labium. una lingua qua Deum laudabunt & benedicent in aeternum . Hanc
linguam dicit Alias, Galatinus I & a Ca. stro, suturam in caelo eamdem quae v pa radiis suit , nempe Hebraeam , primigeniam universi , & passim sauciam vocari
solitam . V. io. ULTRA FLUMINA AETHIOPIAE.'non illius Africanae quae AEgypto adiacet,& Abyssia vocatur, & nunc recens cum Imperatore suo Preto- Ioanne, ope Patrum
Societatis Iesu recone iliata est Ecclesiae R manae : sed alterius Arabicae, in qua degebant Madianitae , passim in Scriptura bAEthiopes vocitati . Huius flumina sunt Gihon, Traianus , lacus Sirbonides , sinus Arabicus, lassa diornes, inquit a Castro . Et ultra haec flumina a Chaldaeis in ei ilium deportati fuerunt Iudaei, & ab Assyriis Israelitae, atque ibi per totum Orientem dispersi degebant: quos Sophon ias hic dicit suppLicEs advolaturos ad templum Ierosolymitanum: & una cum his gentes omnes trans eadem flumina sitas , usque ad Indos orientales de quibus haec exponunt Chaldaeus , Arias, Uatabl. a C a.
Hier. Remigius, Alberi. Hugo, Sa , Ribera: immo usque ad extremos fines terrae, ut Hugo, Clarius, Mariana, a Lapide & alii volunt. Et lavet S. Ioan .rcum alludens ad hune locum Sophoniae dicit,
moriturum Christum non tantum pro gente
Iudaica, sed ut quoslibet filios Dei, etiam ex aliis quibusvis gentibus, qui erant per universum orbem dispers , congregaret in
V. II. IN Dis ILLA , o Sion iam Christiana , NON CONPUNDE RIs amplius , seu coram me, seu coram hominibus, ob priora tua scelera, idololatriam, rapinas, pauperum k expilationes, &c. ab omnibus e. nim mundaberis per sanguinem Messiae tu i , inquit S. Hier. Theodor. Remigius , Hugo & Lyran. Quin & AUFERAM DE MEDIO TUI MAGNi LOQUos sUPERBIAE TUAE ,
id est fastuosos qui ius nunc subiaces, principes tam politicos , quam Ecclesiasticos, Scribas & Pharisaeos, qui nil aliud crepante curant vel agunt, quam fovere , stabili
re, augere , externum splendorem , super biam ae magnificentiam aedificiorum tuorum. Sed neque sinam diutius gloriari &
CTO MEO; per superbum illud templum Iquod in eo conli ructum habes ; nam illudianditus exicindam primo per Chaldaeos , deinde per Romanos. Sed ex ei tabo in te T a de ex
150쪽
& ex te templum Ionge nobilius & splendidius, spirituale , puta Ecclesiam meam , sanciam fidelium congregationem , cuius hoc , alomonicam templum non nisi typus est & figura . Ac pro superbis & saliuo. sis Scribis, Pharisaeis ac principibus tuis, emciam ut consses popula paup. re e-πο m, si spectes terrenas opes , sed divite gratiis , potente miraculis u , splendente vitutibus. Tales erant Apostoli & primi
di: cipuli Christi , inquit S. Hier. & alii
iam citati. Unde ad se suamque familiam alendam vel augendam V. I 3. No , ut vos hactenus o , FAC iENT alter alteri INIQUιTATEM, calumniam , vim , dolum, sed paucis omnes contenti, PASCENTUR in commune ρ: & bene pasti tum cor paraliter , tum spiritualiter, sub fida pastorum suorum cura ac tutela laeti hilaresque ACCUBLBUNT in pinguibus Ecclesiae pascuis, primum in hac vita ad modicum tempus , deinde plene
satiandi in altera, in perpetuas aeternitates. V. I . IURihA IsRAE L iam Christiane, tot beneficiis aucte & decorate a Deo: namV. II. AnsTULIT primo , IUDICIUM TUUM, quo reus agebaris tot tantorumque laeserum, & propterea damnationis aeternae. Nam renato per Christum condonabit omnem eulpam ac poenam . Secundo, AvERTIT a te IN l Micos TVos iuratos daemones, infernum, mortem, iugum
Mosaisae legis , ut non ipsa amplius dominentur tibi, sed tu domineris illis, & solus Dominus dominetur tibi . Tertio, V. 7. Si LEBIT; Chaldaeus, abscondet defcta tua ; quasi di ext : Non exprobrabit
tibi seelera tua praeterita , non etiam ob praesentes infirmitates, aut leviores lapsus, ultor statim exsurget; sed silentio involvet , idonee ipse resipiscas& poenitentia deleas admissae unci LXX. vertunt, tu υabit te: idque lN DILEc Tio NE sua; id est, propter Ingentem amorem quo te prosequitur. Quartor. ita NUGAs; Hebraice, nuge, id est, homines nugaera, abiectos, viles , nullius
pretii se enim etiam Cicero & Plinius &Plautus ρ hoc verbum usurpant puta Iu dos, QUI ob nugas , id est nugacia bona
terrae , di nugaces suas traditiones , a LE ME Dei, quae Christum ipsis digito demon. strat, iam ab OIim RECEssERUNT, etsi deserentes & contemnentes me possem iuste tamquam quisquilias di nugas contemnere
ac tiserere; QUIR tamen Ex TE ERANT, o chara mihi primorum fidelium Synaz ga, CONGREGABo illos ad me & ad te. nunc quidem inchoate per A postolos r& A. postolicos viros: complete autem Iub finem mundi , quando omnis Israel fal sms: ita S. Hieronymus ti alii supra citati. Quinto,
FLIXERUNT TE , tyrannos, haereticos , schi Lmaticos; & in die iudicii , omnes etiam impios de hostes tuos . aeterna morte &infernali supplicio mulctabo . Interea sex.
to , SALvABO CLAUDICANTEM ex te, &horrore tormentorum vel tyrannorum n
tantem firmabo ac stabiliam fraua & ope mea caelesti. Septimo , eollectionem fidelium QUAE vel iussu tyrannorum EIECTA FUERAT e domo & ut se paterna, vel metu eorumdem ultro secellerat in exilium, CONGREGABO, & postliminio suae patriae restito am, ut xbi sint in honore & laude, ubi prius affecti fuerant confusione & ignominia . Factum id per Constantinum Ala-gnum dc alios subsecutos Imperatores ae principes Christianos, inquit Theodoretus, Remigius Sc Uat ablus. V. χα IN TEMPORE ILLO, supple , iaciam haec iam dicta, QUO ADDUCAM UOS ad optatam libertatem & pacem etiam remporalem. Nam statui prorsus, vos non solum e captiυitate diaboli, mortis & inseris
ni ; sed etiam e captivitate 8e servitute qua saltem initio christianismi sub Gentialibus magistratibus quasi captivi delitescetis, educere , & plena libertate donato; et iam se pra hostium vestrorum, puta Geta intilium, qui antea vobis dominabuntur,ca. pita gloriosos evehere, ut ipsis iam vos d mi nemini, & templa, palatia, sceptra illorum paulatim toto orbe occupetis. & ita me & Christum meum gloriose, splendide , magnifice colatis,inquit Uatablus ScLyranus .