장음표시 사용
201쪽
ab utrisque domus efferatur. Quin textus eiro cum stantiae id potius videntur exigere , ut eam Latine transferatur , atque ad domum respiciatur: consumi namque domui rectius videtur quam homini tribui& ligna lapidesque aptissime, ex quibus domus constructa est, intelligi. Itaque tum ex Graeco , tum ex Hebraeo Latini Interpretes fere eam transferunt. D. Hieronymi textus legit eum ;ieommentarius multum vult alteri eam, , Et commoretur in ea s domo J & omni
,, eius ligna lapidesque consumat. Epanor is thotes Iegendum censet eam his verbisti Item d. Et consumet eam , id est domum. is secundum Hebraeorum & antiquos M. P risienses quoque eumdem legendi modum amplexi sunt.
s A. Vers. r. XTOLUMEM , scilicet oblonga V membranar in tali zenim olim seri bebatur. LXX. falx. VoLANse signifieat id celeritatem supplicii pro peccatis illic notatis. V. 2. LONGITUDO', &e. scilicet maior supplicii longitudo seu diuturnitas quam intensio: illa enim sempiterna, scilicet sine fine, haec finita.
V. 3. MALEDICTIO , id est supplicii sententia. TERRAE, scilicet Iudaeae . FUR ,&c. Per furtum intelliguntur etiam reliqua peccata in proximum per periuriam reliqua etiam in Deum. IUDICABITUR. Chaldpercutietur. LXX. punietur. IURANs , sci. Iicet falso, ut infra dicitur. Ex HOC, stilicet volumine , id est iuxta sententiam scriptam in volumine. V. 4. ILLUD , scilicet volumen , seu scriptum in eo decretum , aut maledictum . ET LIGNA , &c. quasi dicat Prorsus to
V. 3. EGREssus, scilicet ut acciperet ab Angelis superioribus novam revelationem DixiT, sei licet ubi suisset reversus. EGREDITUR, scilicet repraesentabatur tamquam alicunde egrediens: sorte velut a Deo , etemplo I vel ex urbe, velut e populo . V. 6. AMPHORA . Hebr. epha , quae est certum genus mensurae; sed hic pro mensura absolute sumitur. LXX. mensura, scilicet peccatorum Iudaeorum, quae cum est impleta, excaecari meruerunt; unde Matth. xxi Ir. Et vos implete mensuram patrum Ue
Iirarum . Ocu Lus , id est aspectus quasi dicat: Hic apparet quales sint , qualiaque eorum facta, scilicet implent indies mensuram hanc. LXX. iniquitas. TERRA, scilicet in qua habitant. V. 7. TALENTUM, scilicet massa quae .
Ndam, ut dicitur in . PORTARATuR, scilicet in amphora, ut quidam aiunt. V. 8. IMPIETAs . LXX. impietas eois rum. Erus, scilicet amphorae: significatur mensura plena iniquitate, & graviter ocis
es usa, scilicet indurati Iudaei. V. 9. MULIER Es, scilicet Israel & Iuda, vel Iudaeorum eaeeitas & obstinatio. SpiRITus, id est ventus. M thur , scilicet rapacitas indicatur, vel sortis volatus. INTER TERRAM, &c. id est per aerem. V. I i. EI, scilicet amphorae , adeoque impietati . SENNA AR . LXX. Babylonis; stilicet ibi di euntur Iudaei tandem recepturi Antichristum p nam in Babylonia reis gnare incipiet. PONATUR, &c. quasi di eat . Αlto & firmo loco statuatur , ut solent idola.
IO Et vers. q. QUIA OMNIS FUR, sicuT TIBI SCRIPTUM EST , IUDICABITUR, ET OMNIS IURANS SIM LITER ET
HOC IUDICABITUR. Quod de lare dicitur, dissicultatem non habet, sed id quod dieitur de iurante , immo de omni iurante , eum alibi quidam dieantur laudabiliter iurare ;ut Psal. x xl r. Laudabuntur omnes qui iurant in eo, de prius Psal. xxIir. dicitur habitaturus in tabernaculo Domini , qui iurat proximo suo , o non decipis . Auget praesentem dissicultatem , quod Euseb. Lib. VI. hist. eccl. cap. v. narrat Basilidem ex milite Christianum factum, cum ab eo tu
iurandum exigeretur, constanter assirmasse sibi omnino non licere iurare, eo quod Christianus. Et huiusmodi argumenta adserunt Anabaptistae . Ad locum prophetae prompta est responso: nam per eum qui iurat , intellisit peierantem: quod manifestum l
202쪽
de volumine loquens: Et veniet ad domum furis, m ad domum iurantis ιn nomine meo mendaciter. Et capite viri. similiter diei. tur: Dramentum mendax ne diligatis . De Basilide varie responderi potest. Primo ; sor. te nondum erat plene institutus in praeceptis
Christianis ; & sie quia Christiam sollicite
abstinebant, ne temere iurarent , putavit ille apud Christianos prorsus vetitum esse ius urandum. Vel etiam , quod causa ob quam exigebatur iusiurandum , parvi erat momenti. Erat enim ei controversia cum
ei is sitellitibus . Vel denique quod iura.
mentum exigebatur ab eo, non qualecumque, sed quale illis in usu erat , ut per
Deos, per Iovem , per Herculem, per sortunam Caesaris iuraret . Eo modo autem iurare omnino Christiano non licet.
oeulos levavi . ET ECCE voLUMEN UOLANS . Varias versones affert hoe loco Hieronymus, sed e duabus altera placet evolumen volans , id est charta volans, quae vocatur volumen, quia voluminis initar erat in seipsa complicata . & volans , Ob
celerem executionem eorum quae contine
bat. Aut sic, volumen volans, id est charta complicata ; nam 'sy haphaph , quod volare significat Chald. significat etiam complicare, duplicare.
V. 2. LONGITUDO EI Us UIGINTI CUBITORUM. Ea longitudine & latitudine in. dicat , multa & magna era populi peccata in ea charta descripta. Notat dissimulanter impietatem Iudaeorum , qui contempta patria, Babylone manserunt , quae in Deum & in homines suit magna , neque exigua charta comprehendi poterat. Contra illos totum hoc Caput Ost . . V. 3. HAEC EST MALEDiCTIO; id est, hoe volumine continentur supplicia , quae sumentur de universa terra, scilicet Iirael, gente Iudaeorum. SUPER FACIEM OMNls TERRAE, id est super terram , scilicet hane, propter ri He demonstrativum terra praefixum . QUIA DMNIs FUR, SICUT IBI SCRIPTUM EST. Hebr. quia omnis fur ex hoe
sicut ipsa ; id est, licut ipsa charta ex altera parte continet. Erat enim a fronte& a tergo seripta. IUDI ABITUR . Ηebr.
excidetur. Sept. usque ad mortem punietur ET OMNIs IURANI, ET HOC SIMILITER.
Hebri omnis iurans ex hoe sicut ipsa , id est sicut charta continet ex altera parte. In surto & periurio comprehendit peccata in homines & in Deum. V. q. EDUCAM ILLUD ; scilicet volumen proferam, & mittam in sceleratos, neque desistam , donec eos & eorum substantiam consumam . Quod Deus facit , tribuit volumini , quasi animatum si &vindex scelerum. V. 3. ET EGREssUs EsT ANGELUs I, in locum alium 'ne detulit. V. 6. AMPHORA EGREDIENS. Hebri ephi. Continet ephi tres modios , tantumdem amphora , live batus mensura liquorum est, epbi stridorum. Porro ephi pro mens
ta in genere sumi potest , uti hoc loco Sept. & Chald. sumunt , qui pro ephi,
mensuram substituunt. HAEC EsT OCULUS
LORuM, id est Dei oeulus est , quo ipsi
homines videntur. Pronomen eorum passive sumi debet. Ergo per hanc mensuram, quasi per oculum hominum , videntur &examinantur scelera. R. 7. TALENTUM PLUMBI. Amphora &talentum hic afferuntur ad mensurandum &ponderandum peccata, ut quisque non temere, sed prout gessit, puniatur. Itaque per volumen peccata puniri , per talentum& amphoram puniri cum ratione & mensura significat . Porro talentum antiquum Moysis tempore drachmas duodecim millia continebat, Exod. xxxvIII. 23. In ampho ra sedebat mulier. V. 8. HAEC EsT IMpIETAs, scilicet quae
puniri debet; ideo sedet prius supra amphoram , deinde intra eam ineluditur, ne supplicia decreta sugiat, tum amphorae os clauditur talento plumbi. MIsIT MAMAM PLUMBEAM. Hebr. lapidem plumbi ; sed per lapidem & massam , talentum intellige, quod naz thichar Hebr. id est torta , seu
massa vocatur. V. 9. ET ECCE DUAE MULIEREs EGRE-DtENTEs, scilicet ex urbe Ierusalem , aut e domibus suis. Hae mulieres duo praecipua sunt vitia, quibus gens illa erat dediata ; quae illa essent, non explicatur . ET
eonia, quae hasida: b, id est misericors vocatur
203쪽
dir, quoὸ patentes in senectute alat, I DICABITUR . Chald.' Percuti tur . LXX. UER TERRAM ET CAELUM, id est per ς-l etur . IURANs ; scilicet , fatio . Ex rem, sublimem serebant amphoram. Quo HOC; scilicet, volumine. desertur i V. q. EDUCAM ILLUD I scilicet , volu-V it. UT AEnipicETUR EI DOMUS IN 'men, id est, poenas illo volumine con- TERRA SENNA A , id est Babylone, ubi itentas, educam, inquam, illud; id est, domicilium iniquitas habebit, diu ibi man-lei sciam, ut quod tu modo per visionem
sura. ET sTARILIATUR , seu praepa GArHebr. disponatur. ET PONATUR IBI SUPER BASEM SUAM, sine spe aut menti O- ne reditus eius gentis in patriam; nam eos
impietas & scelera, quibus sunt dediti, de tinebunt. Sic increpat eos, qui obliti Ie-l superiore visione, ad hanc amphorae ex hi illi te ipsa experiantur e UE N iET; scilicet, maledictio, & punitio. ET LIGNA , ET LAPIDEs Elus ἱ Quasi dicat ,
V 3. EGREssus EsT ANGEhus, id est arusalem haeserunt Babylone , e numero &sente Iudaeorum .
V. 2. UOLUMEN voLANs . In Hebraeo
est riba: meghillis, id est chartam , mem .hranam , vel librum convolubilem , qui in seipsum complicatur in orbem luper Cy- indrum, quem fortasse intellexit Symmachus, qui vertit , caput . Cylindrus enim ad caput pergameni assuitur, ut super illum convolvi possit. Aquila & Theodotio verterunt , est autem diphthera membrana e pelle caprae. Huic simile uolumen viderunt EZechiel cap. xx Ix.
Ians dicitur, ut celerrimam ulticinem foresgnificet. Suspicor etiam velans idem esse quod expansum , & apertum , membranabendam, quod est dicere, illum egressum ,
ut novam prophetae revelationem afferret. Vel , ut interpretantur Em. Sa , Egressus est, ut ab Angelis superioribus novam reis velationem acciperet. QUOD EGREDITUR trepraesentabatur chim tamquam aliunde eis
grediens; quas dicat, Quod in aspectum
V. 6. HAEC EsT AM HORA. Heb.nt epha, quae est certa mensura, capiens tres modios frumenti, sed hic , ut etiam alibi, pro mensura in genere accipitur. Amphora haee significat certum numerum pecca torum , quem Deus praestituere solet , ut cum ad eum ventum sit , supplicium su
matur. HAEC EST OCULUS EORUM: in in
tellige passive & obiective s quasi dicat rHuc tantum aspiciunt, nam adeo effrena te ruunt in peccata, ut nihil aliud spectare videantur, quam ut hanc mensuram ce .lerrime impleant. H7. TALENTUM PLUMBI, scilicet maia enim in aere posita, si complicata non sit, Ta quaedam ut Vocatur num. sequenti. Postia vento movetur, & extremitates suas quasi)TABATUR . Massa , inquit Divus Hiero alas commovet. LONGITUDO EI Us VIGIN-lnymus inpar lapidis ferebatur, vel stio im Ti cu Ai TORUM, &e. Haec mensura nota, petu, vel domini inivitone , vel ferebatur ab tur universa Iudaea, quae duplo erat lon-l alio, cuius nomen tae,rtim es. V. 8. HAEC EsT IMPIETAs ; scilicet , populi huius. Impietatem vocat quicquid sanctitati, & iustitiae opponitur. PROIrci TEAM IN MEDIO AMPHORAE; id est, se ei tui tota ei let intra amphoram, & nulla eius pars extra maneret, ut ita amphora sive mensura impleretur. Misi T MAssa M'pLUMBEAM 1N os Elus; id est , os amphorae talento illo plumbi obstruxit , ne exiret mulier. Hae massa plumbea significatur completa mcnsura peccatorum , & Iudaeos diu mansuros in sua impietate, & damnatione: plumbum enim significat pondus damnationis, quam propter scelera sua incurrebant. Ce V. 9.gior, quam latior. In hanc enim, ut pote ubique rapinis, & pauperum opprestio
nibus contaminatam , volabat hoc poenarum volumen. Uel hac mensurarum diver.
state sgnificatur maior aeterni supplicii longitudo, seu diuturnitas, quam intentio: illa enim sempiterna est , di fine caret , haec autem est finita. V. 3. MALEDic Tio, id est supplicii sententia, & imminens punitio . QUIA OMNIs PUR .' per furtum intelliguntur etiam reliqua peccata in proximum ,' per periurium, etiam reliqua in Deum. SICUT inrsCRIPTUM EsT: in volumine volante. Iu
204쪽
V. q. DUAE MUL IREs EGREDIENTES etigisse videntur manat, id est fatum & se venientes in aspectum Zachariae. Duas hasllegunt S. Cyrili. s. Theodoretus & passim
mulieres Ribera interpretatur suisse ear ca-lGraeci. Et sorte huc alludit S. Ioannes,tionem, o indaratonem . Corn. duos d. cum dicit a, vid ille se in manu Christi mones, vel Nabuchodonosor, & NabuZar-Jfalcem acutam. Sed in idem redit e nam dan, qui vastarunt Ierusalem , & Iudaeos di falx demetens ac succidens , & mem- impios. in Babylonem transtulerunt . E Tibrana continens sententiam damnationis,spIRI Tus ERAT IN ALis EARUM , id estlpro symbolo usurpari solent punitionis , ventum collegerunt ad volandum, & ma-li tragis & excidii . Aquila & Theodotiongno impetu serebantur. HABEBANT ALAsieleganter verterunt δεγε ραν, id est memin UAsI MILUI. Apte, nam milvus haletlbranam a pelle caprina: alludentes ad dia
magnas alas, & labori pares diuturni vo-4 theram Iovis e pelle Amaltheae ea prae alatus. Praeterea naturae inllinctu cognoscit,lqua nutritum fabulabantur, consectam, in quandonam migrandum illi sit in aliam re-squa descripta habet omnia omnium homi-gionem nam ut habemus Ierem. v m. 7.snum peccata, di poenas peccatis decretas. Milυus in caelo cognossit tempus Dum neelUidit autem seu membranam, seu falcem , desistit a volatu , donec ad destinatum lo-listantem : quo significabatur , properare cum pervenerit: ita ergo duae hae mulieres vindictam caelestem , & iam capiti immi- celeri volatu, tempore suo, Iudaeos dese-lnere, & quali involare , & quidem imorunt in certam perditionem. INTER CAE-lprovisam atque inevitabilem , inquit S. LUM ET TERRAM, id eli per aerem. Chrysostomus b, Cyrillus, Rupertus , Al-V II. UT AEDipICETUR EI DO Mus INibertus, Hugo, Clarius, & a Castro.
TExRA SENNA AR, id est iu Bab lone, ut V. 2. LONGITUDO EI Us vIGINTI CUBIM vertunt LXX. nam in terra Sennaar estiTORMM, LATITUDO DECEM. Quia, ut in-
Babylon, ut patet Genes. m. a. significat quiunt Rabbini, & ex iis Lyranus ae Piis Zacharias impios Iudaeos a Chaldaeis ab- neda e , porta templi, equo volumen ex iis ductos suisse in captivitatem Babylonicam ; lire videbatur, erat tantae altitudinis &la. ibique multis annis , hoc est septuaginta titudinis. Et ut idem Lyranus, eum The fuisse. Rursus Ierusalem per Titum ever- doreto & Uata bio , longitudo terrae sanissa abducendos in captivitatem, & exilium Elae, in quam primo volumen involabat , universale, & totum orbem illis fore ter- duplo longior erat quam lata. Sed in steram Sennaar, id est terram excussionis hoe nere significabatur multitudo & copia leω enim significat Sennaar ad quam , scili- lerum ti suppliciorum in volumine tam cet terra sancta excussi, vagi , & profugi amplo descriptorum , inquit S. Chrysostd.
delati sunt. STABILiATUR , ET PONATUR, Mariana & FernandeΣ .&e. quasi dicat, Alto, & firmo loco sta- V. 3. HAEC EsT MALEDICTIO A id est, euatur , ut solent idola. Significatur ergo hoe volumine continetur sententia condemistgm impietatis culpam , quam poenam in nationis & supulicii , QUAE EGREDI Tua e Babylone, sive terra Sennaar Iocatam, utitemplo ut volunt Rabbini , vel certe ecum in ea impietas steterit per definitam a i throno & tribunali Dei, inquit S. Chry-
Deo mensuram , tum peccatorum , tum sostomus . OMNIS FUR , ET OMNIs IU-
temporum, puniatur, & plectatur , primo RANS, seu peieram e , sententia volumine per Cyrum; secundo per Darium I tertio isto contenta IVDiCABITUR, id est conde ter Christum, qui Babylonem, & Baby- nabitur & punietur. Quia enim aedificando onios Antichristi asseclas, disperdet in fine templo magna vis pecuniarum collecta e- mundi. rat, verisimile est multos Iudaeorum aliis
quiὸ ex iis in proprios usus avertisse , &Τ Ι R I N I. iuramentum quo spoponderant se fideliter
illas administraturos, sesellisse', hinc eo of I. T' CeΕ votuMEN. Pro Hebraeo tra fures & periuros maxime intonat Pr Ua mutilia , id est membranalpheta, inquit S. Cyrillus. Sed υerisimilius vel charta convolvitis ut etiam Syrus &leli, per surta & periuria, sorte tune ste-Αtableus Antioch. Chaldaeus ac Rabbi nilquentiora, designari omne senus scelerum vertunt; LXX. & Arabicus Alexandr, le- per furta, nempe omnem iniuriam adversiis
205쪽
sus proximum eontra seeundam tabulam decalogi: per fassa iuramenta, omnem impietatem in Deum contra primam tabulam , ut ait S. Hieron. & Thodoret. Simile volumen vidit etiam Erechiel, & S. Ioannes in Apocalypsi f. Et sunt haec
symbola divinae memoriae , voluntatis atque ordinationis , qua cuique sceleri suae decretae ac signatae sunt poenae , inquiuntii clem Patres & idem significabat virgastu baeulus vigilans Ieremiae g , item olla
succensa, &c. V. A. EDUCAM ILLUD volumen , seu supplicium in volumine descriptum, Proseram in publicum, in theatrum orbis : &inducam in DOMUM, in familiam, in caput, FURis ET IURANTIs, id est in sngulos peccatores: & incubabit illis, & fa miliae illorum instar latronis , vel instar Cancri, ipsa quoque tigna , immo landa.
menta, paulatim exedentis, atque ita sa- milias quantumvis amplissima evertentis.
vulgaris Iudaeorum mensura, capiens tres molios, symbolum est, prima, mensurae, seu cumuli eaceatorum a Iudaeis aliisque gentibus partim patratorum , partim patrandorum. Seeundo, mensurae punitionis& supplicii peccatis proportione commen furati. Simulatque enim impleta est mensura Icelerum cuique genti , cuique familiae, euique homini praefixa, tum sequitur insallibiliter proportionata punitio & quasi expurgatio eorumdem, inquit S. Hieronymus de alii supra ei tali, & nos alibi i diximus. Hane mensuram tam impietatis,
seu culpae, quam plumbi , id est poenae , videt Propheta egi edi Sc efferri e Iudaea,
ubi ante dominata suerat, in terram Sen.
naar k, id est in Babyloniam , ut istic
domicilium ex inceps figat. Quo significa-hatur, Iudaeam partim excidio urbium suarum , partim deportatione impiorum incolarum in Babylonicum exilium , iam ab impietate expurgatam, & a poenis ei respondentibus immunem esse e Babylonem vero sedem & cloacam , ut impietatis ita& poenarum iactam . Quo monentur Iudaei in Babylonia adhuc haerentes , ut relicta illa eloaea, redeant in sanctam temram & urbem Ierosolymam : ita Mariana , Sanchea, a Lapide & alii . Notat Nabuchodonosoris : unde Chaldaeus vertit; maxime profusam Babyloniorum idololais impulos leves oe expeditor . Amphoram ve- a C c a ro
triam & tyrannidem, & ob haee scelera imminens illi excidium per Darium Hystaspis, de quo supra i . Allegorice , hororenda Synagogae Iudaicae scelera sub Chri .sto & in Christum, expurgata per Vespasianum & Titum p ae rursus sub Antichristo vere ae proprie in terra Sennaaνε
id est Babylone m, tamquam loeo stabili& firma regia sua a Iudaeis colendo , in. quit Rupertus, Sa, Ribera & FernandeZ quando igne & ultione caelesti tota amphora exhaurietur . HAEC amphora EST
OCUL Us EoRuM , id est obiectum oculi
seu visus impiorum , IN UN vERs A TERRA. Neque enim ad aliud respiciunt , aut alteri rei intendunt, quam ut eontinuatis sceleribus suam amphoram impleant i sed faxo vicissim ut & mensura poenarum tot tantisque sceleribus respondentium, fiat O tectum Oetili, id est conspicua sit universae terrae, ut Chaldaeus vertit . omnes enim videbunt enormes sceleratorum poenas, sicut viderunt enormia illorum scelera, inquit S. Hieronymus. V. 7. TALENTUM, seu massa, PLUMBI
quo Os AM pHoRAR occluditur, notat gra
vem rigidamque Dei sententiam, simul &supplicii diuturnitatem , inquit Ribera ,
qua tamdiu manet quasi obsignata & eo clusa impietas de reatus impietatis in amphora, donec prorsus exhausta & exsoluta
suerint supplicia illi praefixa . Tropologice , significat obstinationem maxime Iudaeorum, in suo scelere & perfidia o An
gogice, perpetuitatem tum culpae , tum poenae sceleratorum in inferno , ubi insa. mi ore concluso n , ad aeternum flentium , carcerem & tormentum damnati degunt , quasi in ignita amphora constipati. Sic arietas in Apocal. misit draconem
in ab /ssum , O Hausit oe signavis os abyssi supeν illum.
Mi Lur Hebruum chasida significat enim .
ut LXX. vertunt , upupam , & ut recentiores, cieoniam o, quae rapidissimo v latu ampnoram Iudaeorum deportaverunt
in Babyloniam , possunt diei Ioahim &Sedecias reges Iuda , qui foedifragi eausa suerint exilii de excidii Iudaiei r vel , si bini exercitus . hinae expeditionis
206쪽
ro paenarum , Chaldaeis ipsis advexerunt Cyrus & Darius , inquiunt Hebraei apud S. Hieronymum & Tlaeodoretus . Item Darius Hystaspis & Zopyrus , de quibus supra ρ. In genere poenas omnibus peccatoribus debitas, tum in hac, tum in altera vita advehunt daemones quasi lictores ad id destinati a Dea .
1 non oeulis oblata P vices non obscurae sunt . Observo volumen illud quod continet ma ledictum contra peccatores , quamvis tantum explicet unum
Peccatum Primae tabulae , & aliud secun-
dae ; tamen intelligi eontra omnia pre cata , quod etiam magnitudo libri satis
V. 8. ET EGREsςus EsT ANGELUs, &e. Deus expectans peccatores ad poenitentiam non statim punit, sed expectat donec impleta fuerit iusta mensura peccatorum ἀHanc mensuram & i ullum cumulum peccatorum recte hie desgnat per ampli tam continentem hunc cumulum , quem divinum decretum definit expectaneum , se limitat. Ceterum haec amphora Iudaeo. rum per excidium & captivitatem evacuata eil; & proinde Propheta lice designans, ait hanc amphoram deportatam in Ba bylonem , seu in Sennar : pollea tamen aliquoties Iudaei impleverunt hanc iniquitatis amphoram & cumulatissime in mor
te Chrilii . Hinc intelligitur quod est vers. 6. de oculo ς haec enim amphora continens peccata , est id quod omnium oculi respiciunt, seu obiectum oculi. Nam quotus quisque est qui non peccat i tot Ahaee res usque ad finem multa suggerit adsensus morales , quae cuivis pervia sunt; praesertim de cumulo peccati . de muliere& iniquitate sedente, de occlusa ampli ra, A spiritu, seu vento in alis mulierum properantium in Babylonem . i
207쪽
suatuor quadrigae vise de medio duorum mont um aeneorum , quatitor Ucuts sunt , egredientes in terram: de coronis in ean te Iesu sacerdotis imp nendis e de viro cuius conicit Oriens, qui templum arui idabit ' Domino, dominabitur in setio sto. I. t T conversus sum, Sc levavi oculos naeos , Sc vidi: Scecce quatuor quadrigae egredientes de medio duorum montium e di montes , montes aerei . 2. In quadriga
prima equi rusi, Sc in quadriga secunda equi nigri, 3. dc in quadriga tertia equi albi, & in quadriga quarta equi varii, & sortes. 4. Et respondi, & dixi ad Angelum, qui loquebatur in me. Quid sunt haec, domine mi λ s. Et respondit Angelus, bc ait ad me: Illi sunt quatuor venti caeli, qui egrediuntur, ut flent coram Dominatore omnis terrae. 6. In quaerant equi nigri , egrediebantur in terram Aquilonis : δc albi egressi sunt post eos: Sc varii egresti sunt ad terram Austri. 7. Qui autem erant robustissimi , exierunt , Ic quaerebant ire & discurrere per omnem terram. Et dixit: Ite, Sc perambulate terram: & perambulaverunt terram. 8. Et vocavit me, & locutus est ad me, dicens: Ecce qui egrediuntur in terram Aquilonis, requiescere stoed 3m spiritum meum in terra Aquilonis. o. Et factum eli verbum Domini ad me, dicens : Io. Sume a transmigratione, ab Holdai, & a Tobia, & ab Idaia & venies tu in die illa, & intrabis domum Iosiae, filii Sophoniae, qui venerunt de Babylone. II. Et sumesaurum dc argentum: & secies coronas, & pones in capite Iesu filii Iosedec sacerdotis naagni, I 2. & loqueris ad eum, dicens: Haec ait Dominus exercituum, dicens : sa) ECCE vi R ORIENs NOMEN Eius : Sc subter eum orietur, Sc aedificabit templum Domino. 13. Et ipse extruet templum
Domino: dc ipse portabit gloriam, Sc sedebit, dc dominabitur super solio suo: Sc erit sacerdos super solio suo , & consilium pacis erit inter illos duos. I 4. Et coronae erunt Helem, & Tobiae, & Idaiae , Sc Hem , filio Sophoniae , memoriale in templo Domini . I s. Et qui procul sunt , Venient, & aedificabunt in templo Domini r 8c scietis quia Dominus exercituum mist me ad vos. Erit autem hoc , si auditu audieritis vocem Domini Dei vestri .
a TtuM , scilicet Dei potentiae, do sapienliae . AEREI, id est sortissimi.
V. 2. PRIMA , scilicet Imperio Chaudaeorum . RUFr, scilicet ob caedes & crudelitatem. SECuNDA , scilicet Persarum. Niosti, scilicet ob terrorem. V. I. TERTIA, scilicet Graecorum. AL
208쪽
Br, scilicet obes ementiam. QUARTA, sci'
licet Romanorum. UARII , scilicet respers albis maeulis. Uarium fuit Romanorum Imperium. FORTEs. LXX. multicolores. R. I. QUATUOR pro , ut quatuor squali dieat , Violenter subvertentes omnia , quocumque irruant. STENT , scilicet parati ad iussae nam per eos Deus punit quos vult. Vide Isa. x. Ierem. xxv. Matth. x xl I. Chald. ne sent.
V. 6. Aetui LoNis, scilicet Chaldaeorum , uos vicerunt . Ideo omilla illorum qua rigae mentio hic, quia superati a Persis. Pos T vos , scilicet & Persas vicit Alexander . AusTRi, scilicet AEgyptum sub iugavit Augustus tandem , & sic potitus
omni Graecorum Imperio. V. 7. ROBUs Tiss r MI , scilicet quos su pra vocavit fortes, erantque in quarta quadriga, a qua hine videntur separari. Quidam Gothos intelligunt , qui per orbem
discurrentes cuncta vastarunt.
V. 8. SpIRITUM MEUM . LXX. βω- rem meum; quasi dicat, Satisfecerunt mihi in Chaldaeos irato , dum eos vasta
V. Io. SUME , scilicet quod infra dici tur. TRANsMicRATi E . LXX. capti iare, id est eaptivis, qui e Babylone redierant . Chald. Atiis transmigrationis . Iosia Et ille sorte custodiebat Templi the
V. II. AURUM ET ARGENTUM. Signifieantur vel duae in Christo naturae, vel
Gentiles & Iudaei Christo subiecti. CORONAs, scilicet signifieantes Christi summum Imperium, & sacerdotium . Chald. ro
V. I 2. Ut R , scilicet cuius tu in hoes gura es. ORIENs, &c. Chald ecce vir, Christus nomen eius , qui reislandus es, o munificandus, o aedificaturus templum Domina. SUBTER EUM, id est loco suo, uel sua virtute. TEMPLUM , scilicet Ec-Hesiam. V. II. GLORIAM, id est coronam; qua si dicat , Regnabit , ut statim explicat . SOLIO. Vide Luc. i. SAcERDos . Chald. Sacerdos summus . Cossi LIUM PACis , id est concordiae. Duos, scilicet Regem , &Sacerdotem : quia utrumque Christus, vel
populum Iudaicum & Gentilem , scilicet in Ecclesia. V. Iq. HELEM . Hic supra dictus Hol
dai. Forte hinomius erat. ΗΕM. Te suo pra dictus Iosias. MEMORIALE; quasi dicat,. In memoriam, quod eas Domino o
tulerint , & id figura eorum, qui offeruna sua Christo. V. t 3. PRocu L, scille et Gentiles. ME, scilieet Prophetam , vel Christum . Hoc scilicet quod dixi, scietis, &c. DOMINI Lscilicet Christi, quam quia Iudaei non aui
Vers. I 2. τοῦ CcE vi R , ORIENS NOMEN.ca Eius . Ad litteram Zorobabel hoc nomine significatur, idem qui supra cap. II . ubi de eo scribitur: Ecce enim ego adducam fer m meum Orientem.
Mystice vero non est dubium , nomen hoc , & utrumque locum ad Christum pertinere , qui est verus Oriens; unde lumem& vita nobis sunditur, de quo eanit alter Zacharias pater Baptistae Lucae r. Visi vis nos Oriens εκ alto, &c. Vide etiam ,.si placet, quod scribit Ribera de hoc proin
lixe in cap. v. huius eiusdem prophetiae Notandum enim quod tam hoc loco, quam cap. DI. stati, Hebraea es , quae magis proprie videtur sgnificare germen, quam etiam Hier. alibi latine germen reddidit , ut Ierem. xx m. Et suscitaἶo David germemissum, tametsi etiam illie Septuaginta ver terint ά,απλ', , id est orientem , sicut hoc utroque loco.
Vers. I. τοῦ Τ coNugasus sUM , verti mea a in aliam partem. ET ECCE QUATUOR UADRIGAE, quatuor Imperia. significant. EGREDIENTEL DE MEDIO DUO RUM MONTIUM, ubi scilicet in fauces angustas coeunt. MONTEs ΑΕ avr , id est munitissimi. I ii monte Τauro , seu Cauocaso, ubi iuga montis duo in fauces coeunt, sunt portae ferreae, de quibus Hege-sippus Lib. U. cap. L. Locus sic dictus, non quod ibi sint portae, sed ob munitionem : sie hoc loco divina voluntas & pr videntia comparatur duobus montibus in reis , inter se coeuntibus , quia in ho mundo sine ea nihil egreditur , ac Praest tim Imperia constituuntur , & cadunt in
209쪽
V. 3. EQUI VARII . Hebr. grandinari , id est maculas parvas habentes insar graudinis. FORTEs. Sept. muli coloro. Chald. oloris eineret . Uebr. & Vatabl. rufi .n x amiaetim , pro , Idri hametim . Itaque volunt colorem sui I se rusum , sed insperium maculis instar grandinis , & in eo differre ab equis primae quadrigae , qui rufi penitus erant. V. s. QUATUOR TENTI CAELI. Chald. quatuor Regna, quae funt in iustuor. ven-ris , id est ad quatuor orbis plagas. Id significant illae quatuor quadrigae . QUI EGREDIUNTUR , UT sTENT, ut stilicet Dei iussa faciant. Hebr. egrediunttir'. ab flando iuxta Dominum; id est , prius clausi con. inebantur a Deo, deinde eo volente sunt egressi venti quatuor . Hae clausurae sunt duo montes aerei, de quibus vers. I. UT
RAE . Quia ipse ut Dominus mutat Im. peria, destituit quos vult. Ergo illis venti stant coram Deo parati iussa facere. V. 6. IN QUA ERANT E UI NIGRI, ki-rieet quadriga. De rufis equis non facii modo mentionem, faciet mox ἰ neque de Assyriorum aut Chaldaeorum Imperiis meis minit, quia iam perierant. Sed per uilonem , Persas intelligit, equis nigris vectos, ob terrorem quem Cyrus & succeiasores orbi incusserant. A LBI EGREssI sUNT Pos T Eos . Hi sunt Graeci , ob morum candorem & mansuetudinem candidi, qui ductore Alexandro Magno insecuti Persas, Babylonem occuparunt . UARII eunt ad
Rustrum. Per hos AEgyptum intelligo , quae ad Austrum , di aliquando ii Reges late dominati sunt in Africa atque in sy-xia. Alii aliter explicant.
V. 7. ROBUITIGIMI . Chald. eineret . Sept. multicolores. Uatabl. cinerei seu ru.s , de quo vers. 3. Ita redit ad primam
quadrigam, quam omiserat, per quam aut
Romanum Imperium intelligo , quod fuit latissimum, & multo effuso sanguine constitutum, quod equi rufi significant . Aut sit Christi Imperium multo latius , eius
sanguine partum . ET D IsCURRERE PER OMNEM TERRAM volebant . Vox
vit ad me. Chald. sie, & Sept. elamavit, laeuius es ad me , id est vocavit me
magna voce, scilicet Angelus . RE UIESCERE FECERUNT SPIRITUM MEUM ; hoc est, iram meam. Diritas pro ira . Sept. furorem meum . Male tum Babylonios ,
tum Assyrios, & diu mulctavit Deus, ob amictos multis modis Iudaeos & pios : sic eius ira quievit.
V. io. SUME A TRANsMIGRATIONE FViris, qui e captivitate venerunt , scilicet iis quos mox nominat . Sume scilicet aurum & argentum . Erant divites . ImTRABII IN DOMUM IOsIAE , quoniam ibi erant Holdai & socii, a quibus aurum &argentum debebat accipere. f. II. ET PONEs IN CAPITE IEsu , scilicet unam coronam e multis quas sectis sti, aut facere iuberis. V. II. ECCE vi R ORIENS, seu germen; quia ut germen sensim crescit & augetur, se erit Zorobabel, sic Christus per eum significatus. Chala. eere vir Messias nomen eius . ET SUBTER EUM ORIETUR , aut germinabit. Subter eum, in suo loco , in Ierusalem augebitur & erescet auctoritate instar germinis in terra . AEDIpICABITTEM LUM Zorobabel Iudaicum , Christus
Ecclesiam a V. 13. ET IpsE ELTRUET TEMPLUM. Repetit ob maiorem certitudinem . PORTABIT GLORIAM . Chald. splendorem, scilieet regiam auctoritatem habebit . ET ERIT sACERDOs supER soLIo suo e s de
Christo intelligimus , erit Rex & lacerados ; si de Zorobabele, sacerdos stabit e ram eo quasi coram maiore super solio , id est iuxta solium . Aut potius sacerdos suam auctoritatem obtinebit , non invadet Zorobabel in eius iura . Quod magis seisquentia confirmant. ET CONsILIUM PA-cis , id est erunt unanimes , neque alter
ab altero discrepabit. Quod ipsum in E elesia fieri debet. Reges & sacerdotes sint
V. t . ET CORONAE ERUNT . Eorum
nomine suspendentur in templo , ut sit monimentum eorum liberalitatis . qui a Hebr. non est, sed bene suppletur . ITE, trum dederunt. HELEM . Hic est Noldai PERAMBULATE TERRAM . Ecce Imperii l vers. Io. HEM. Hic est Ioas. Fuere M latitudinem; quod fuit postremum tem p inomii re, dignitate primum . Ideo
Iallio equos V. II. ET . I PROCUL sUNT , VENI.ENT. Gentes deserent munera ad templi
210쪽
eonstructionem. Quod cum acciderit , ait rium, quia non semel mutata reipublicaede se Propheta, SCIETIs QUIA DOMINUs forma, & Principum voluntas in gentem
visionem . ECCE TUATUOR QUADRIGAE : sicut Danieli cap. H. ita nunc Zachariae proponuntur quatuor imperia, quae sibi ordine sue cesse: unt, & lese mutuo everterunt et &post illa imperiam Christi Domini, omnibus illis diuturnioς, & potentius , ut norint omnes non calu , sed Dei voluntate haee imperia floruille , & concidule , regnum vero Christi semper mansurum. E
CREDIENTEs DE MEDIO DUORUM MONIudaeorum. V. 3. IsTI sUNT UATUOR vENTI CAE-Li ; quasi dicat : Hae quatuor Monarchiae inter se confligent, ut venti contrarii , ac violenter, & celeriter quasi venti , subvertent Omnia, quocumque irruent: denique velociter transibunt, & desinent , ut so ent venti. UT sTENT: quasi parati ad excipienda eius iussa, & perficienda. V. 6. IN QUA ERANT EQUI NIGRI. De equis rufis nihil dicit, quia iam transierat imperium Chaldaeorum. EGREDIEBANTUR IN TERRAM A rLo Nis: Persae enim, Medi debellarunt Babylonem , quae respectu Ieiulalem est Aquilonaris . AD TERRAM AusTRi . Romanos dicit exiisse in
mi uis . Hi duo montes symbolum sunt AEgyptum , quae respectu Ierusalem, erat potentiae, & providentiae Dei , cuius duae partes, & qua si montes , sunt mens , &voluntas, puta sapientia, & decretum , sive dispositio, & definitio, vel praeordinatio , & executio . Haec igitur quadrigae
montibus illis aeneis , antequam exirent, continebantur, ne alias nationes bello in festarent, proinde ac si septae essent montibus validissimis, & insuperabilibus . cum autem adsuit tempus a Deo praestitutum , ut imperio potirentur, tunc egrellae sunt.
V. 2. IN QUADRIGA PRIMA E UI RU-ri: hoc est imperium Chaldaeorum sanguinarium , & crudele praesertim in tu
Auli ratis; quoniam memorat tantum bella harum reguotum, quibus priora regna deleta sunt . Augustus autem victis Antonio, & Cleopatra, Graecorum regnum , id est Ptolomaeorum in AEgypto extinxit , illudque ad te, di ad Romanos tranllulit.
tissimi quique Romanorum duces , quales Scipio, Marius, Sylla, Pompeius, lulius Caelar, Augustus, &c. de his enim loquitur prophcta, qui fuerunt ante Christum, nam in Christum, & Christi regnum desi
scilicet Deus , qui illis potestatem secit
daeos. Bene etiam colore ruta designantur egrediendi. ET voCAvi T ME. Narrat An
Chalilaei, qui hoc colore delectabantur in gelus Zachariae se vocatum a Deo, & quae vestibus,' quare Nahum tr. 3. dicitur: Cυ- lequuntur ab illo audivisse.
petis eius ignitus, viri exercitus eius in coe V- 8. REQUIESCERE PEc RUNT spi Ri-ein ii. Potio cum legis Caaιlrigas, intelli- TUM MEUM : ε Παυσαν - θυαον μου , R ge etiam ascentbres earum, more Scriptu- qu est e fcerurat iram meam, ut habentrae . IN GADRiCA sECUNDA E UI NyGRI , t LXX. quali dicat, Satisfecerunt mihi ira-ὐ to in Chaldaeos, dum eos vastarunt.
hoc est imperium Medorum rum: equi sunt nigri, quia his regnanti. bus Iudaei gravi metu, atque luctu alme is uni per edictum Assueri, Esther. tii. Ad de etiam his imperantibus luxisse Iudaeos propter impeditam aedificationem templi. V. 3. IN UADRiGA TERTIA E UI AL-V. Io. SUME: scilicet, quod infra diei. tur. R TRANsMiGRATIONE, id est a trans migrantibus, hoc est , ab iis viris , qui venerunt Babylone, quos invenies in do. mo Iosae. Verba, & sensum ita ordina; quasi dicat: Venito, o Zacliaria , in do-nt regnum Graecorum , quod Ccepit ab imum Iosiae filii Sophoniae, in die qua mu Alexandro, qui clemen ς fuit in Iudaeos. nera oblaturi sunt Holdai , Tobia; APraeterea tempore huius Monarchiae in si gnes victorias reportarunt Iudaei AIacha. baeis ducibus. IΝ UADRIGA QUARTA Ε- Ui v A RH, ET FORTES : imperium Ro manorum sorte ob hellicam virtutem s va
Idaias, qui iam recenter venerunt de Babylone , atque ab eis accipies aurum , &argentum , quae quasi domum per eos transmittunt, & templo offerunt Iudaei , qui olim in Babilonem transmigrarunt, ibique adhuc