장음표시 사용
211쪽
dὀhue degunt, ut ex eo iacias eoronas , nendas in capite Iesu Pontificis,
V. II. FACIEs CORONA s. Chal. vertit, Facies eoronam magnam . LXX. etiam n. q. Vocant corouam, non coronas : fortasse
fuit similis tiarae Romani Pontificis , quae una quidem est , sed tribus coronis redi.
quasi dicat: Non tibi propter te imponitur corona, sed ut figura Christi sis , &eius typum geras. Christum vocari orientem, & cur diximus cap. m. 8. SUBTER EUM ORIETUR, &c. ex illo, id est Christo, germinabit novus populus, hoc est filii Eeclesiae . AEDIpi CL vlT TEMPLUM Do Misor illus nimirum , de quo ait Christus, Matth. xvi. Et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam.
V. . I 3. ET IPSE ExTRUET TEMPLUM
DOMINO: ipse, inquam, non alius aedificabit Eeelesiam; quod addit ad maiorem amplificationem veritatis , & firmitatis .
PORTABIT CLORlΑM: eoronam gloriae gloriosi Pontificatus , & regni , iuxta illud
Psal. xx. Posuist in eapite eius coronam de lapide pretιομ. ET SEDEBIT, ET DIMIN BITUR.' ut verus rex totius populi Dei, Luc. r. Et regnabis in domo Daυid in aeternum. ET ERlT SACER se in quo di. citur, Tu es sacerdos in aeternum , secun . dum Orinem Melchisedech et Psal. CIT. q.
Duos e scilicet, thronos, id est , illae dignitates , & potestates , regia scilicet &sacerdotalis, inter quas non satis convenire solebat, nunc valde concordes erunt in uno Christo. V. I 4. Er CORONAE ERUNT HELEM,&c. id est, postquam coronas capiti Iesu imposueris, detrahes, & in templo serva- his, ut snt in memoriam eorum, qui de. derunt, ideoque incides in eis nomina quatuor virorum illorum, qui ad eas aurum,& argentum obtulerunt , scilicet Helem , Tobiae, Idaiae , & Hem. Notandum autem est eum, qui vers. Io. dic us est Hol. Hai, hic vocari Helem: & qui ibidem di ctus est Iosias, hic vocari Hem , erant e nim binomii , & haec nomina breviora potius quam prima illa longiora electa sunt
V. I . QUI PROCUL sUNT: qui in re, motis locis habitant , horum exemplo exin Bib. Ge. Tom XXII.
eitati, aliquid conserent ad labri eam tem pli : sublimiori sensu , cui procul funι Gentiles significant: se habemus ad Ephesii. Vos, qui aliquando eratis Anse . AEDi-FICABUNT IN TEMPLO DOMIN re multum
iuvabunt, & promovebunt hoc aedificium Ecclesiae: sic legimus Isai. xx. AEdificabunt
filii peregranorum muros tuos. ET SCIETIS , &c. cum scilicet videbitis oracula mea impleta. SI AUDITU AUDIERITIs , &e. haec
vobis contingent, si divinae legi , & eius
voci fueritis obedientes. Hac enim condi tione vobis promittuntur.
Vers. t. T E MEDIO DUORUM MON- TIUM AER EORUM, id est e septis divinae potentiae ac providentiae, ininstar aereorum montium impenetrabilibus, EccE tibi EGREDIENTEs QUA TUOR quadria has , id est quatuor monarchias, quas Deus divina sua providentia ae potentia successive in lucem eduxit ad impiam Babylonem occupandam, puniendam, vastandam : ita Chaldaeus, S. Hieronymus, Cyrillus & alii passim . Addit Mariana , Prophetam alludere ad montem Taurum , seu Caucasum, ubi duo montis iuga in sauees coeunt, sineut portae ferreae , de quibus Hegesippus Lib. U. cap. L. Porta, inquam, non pro prie dictae, sed ob loci munitionem sic vocitatae. Et vero ex hisce montibus egressi sunt eorum accolae Persae, qui in vastando Babylonicae impietatis regno primi fuerunt ac praecipui . De iisdem quatuor monar.ehit; dicitur, V. I. IsTI SUNT QUATUOR vENTI ; id est, velut a quatuor venti primo inter se confligentes, deinde obvia quaeve violenter ac celeriter subvertentes , denique instar turbinis cito transeuntes ac desinentes. Alia ludit ad Danielis vir. a. ubi eaedem quatuor monarchiae inducuntur quasi quatuor venti confligentes in marit ita Theodoreis tus, Vatablus , pererius & Sancher. Porro hae quadrigae , hi venti sani coRAM Deo parati continuo ad omnia ipsus iussa excipienda,' quibus exceptis EGREDIUNTUR ad eadem exequenda . Quid egerint equi
stis, id est Assyrii & Chaldaei , se di
cti , quia sanguinarii, & quia rufis vestibus, id est purpureis, seu coccineis , Orn
ti b, hic non explicatur, quia ipsi Ba Dd by -
212쪽
IIΟbν lonem non everterunt , sed evexerunt ,& iam esse desierant . De secundis equunieris, id est Persis & Medis , qui primi Babyloniis lethalem horrorem , moerorem& luctum invexerunt, dicit. V 6 & 8. Quod ECRMSI IN TERRAM A uui LoNis, id est in Chaldaeam, quae Iudaeis est ad Aquilonem , sic rem ibi gesserunt, ut SPIRITUM,' LXX. furorem, MEUM exsatiarint , atque ita QUI EscERE 1e, eerint ab ulteriori appetitu vindictae . CO.oita Babylonem armis Persicis bis divi-gam , his spoliatam, bis excisam , primo per Cyrum, deinde per Darium e Hystaspis. Per tertios, quos albos intellisit Urae. eos, Alexandrum Magnum & socios eius Macedones, qui apud Arbellam a , haud
procul Babylone , profligatis Darii Codo- manni e, ultimi Persarum monarchae, cinpiis, Babyloniam, immo totam Asiam vigores obtinuerunt : ceterum subditis , ac praesertim Iudaeis, sat benigni ac benevoli, quod albo colore repraesentabatur. Ueliique per quartos equos varior oe fortes per excellentiam, Romanos designat , qui ut robore omnibus superiores, ita regimi.
ne . seu politia valde varii suerint ό. primo, sub regibus; secundo, sub consulibuet; tertio, sub tribuni splebis; quarto, sub Imperatoribus. Et his ex varia gente , 6 lmatii essent Itali, alii Hispani , alu Galli, alii Graeci, Le. & in Iudaeos affectu valde vario; tempore Machabaeorum benevoli, quales etiam Iulius Caesar , Augulius, Tiberius ti Claudius se illis exhibucrunt . alii, ut Pompeius, Caligula, Nero , Uespasianus , Titus & Adrianus , valde ipsis insensi & infesti suerunt i ita S. Hieron. Ex his quadri coloribus Zachariae quadrigis putant aliqui originem sumpsisse quatuor Circensium aurigarum factiones totidem coloribus distin has, quae graves saepe tumultus apud Graecos & Romanos concitarunt,
de quibus Dio, Suetonius & alii in An. thologia ., bati enim Circenses respondebant albis Zachariae, russati rufis , Projιηι seu subvirides nigris, υeneti, caerulei , leumarini, variis. Iisdem repraesentantur quatuor elementa, rubro ignis, albo aer , prasino terra, veneto aqua. Allegorice, lunt
quatuor Evangelistae, vel quadruplices Evanaelii praecones et primi, Apostoli ac lMartyres: secundi, Virgines; tertii , Pro-pbetaeae ac SS. Patres , quarti , Doctores
Seholastici eum Religiosis tam variis r ita sere Clarius & Burgensis , ut veteres f
V. IO. A TRANsMIGRATIONE , id est ab iis qui sub Nabuchodonosore olim trans migrarunt e Iudaea in Babyloniam ,&iam
recens DE BABYLONE v ENERUNT Ieroso
lymam, puta AB HOLDAI , qui infra gHelem vocatur , ET A TOBIA , ET ARIDAt A , & a Iosia, seu Hem h, in cuius domo reliqui tres hospitantur. Hos quatuor tradunt Hebraei suisse Danielem , et unque socios Ananiam , Azariam & Misae.
lem , qui munerum Deo offerendorum , si mulque & palliae & amicorum revisendorum causa huc excurrerint. V. II. SUMEs, o Zacharia , AURUM ET ARGENTUM quod in donaria templo
afferunt, ET ex eo FACIEs CORONAS. He.
braeum ataroth non est dualis, sed pluralis
numeri, unde tres ut minimum ccironas dein signat , vel certe unam coronam, ut LXX. vertunt , eamque magnam , ut Chaldaeus , seu multiplicem, e tribus partialibus coro . nis contextam , qualis etiamnum capiti summi Pontificis Romani imponitur. Hanc triplicem coronam PONEs IN CAPITE IE-sU IACERDOTIs MAGNI, id est summi pontificis Iudaeorum , quo designes, illum: B- re triplici nomine maxime illuli rem , primo , disnitate pontificia ; secundo, potestate politica i; tertio, gloria restaurati templi Domini. Et quia in his typum geret veri Dis Meiliae pontificis k , regis i &instauratoris m & universi. V. 32. ECCE hic est vi R toties orbi promissiis, & tandem aliquando exhibendus, ΟχtENs ; Hebraice, Uemach , id est germen, NOMEN EIUS, ut supra n dixi r ita S. Hieronymus, Haymo, Albertus , Ru- pertus, Valabius, Lyranus , & etiam veteres Rabbini apud Galatinum o . Unde
Chaldaeus clare vertit, ecce vir cuius rist
men est Messias; quasi dicat: Hanc coronam tibi, o Iesu fili Iosedec, impono, ut ea repraesentes triplicem iam dictam dignitatem Messiae, ut cuius tu typum geris.
Sua τε R ipsum enim ς Hebraice , de sub ipso, brevi o RiETUR & germinabit innumera multitudo ramorum , puta Christianorum eius sequacium, per quos hic oriaens, seu hoc germen, propagabitur per totum universum. Et ex his conflabitur nobile illud TEM phurus quod ipse AEDIFICA-
213쪽
BIT DOMINO ; nempe Eeeissam, seu fide. mine vobis hucusque de Christo . deque
lium congregationem, primo militantem in Ecesesia per ipsum instauranda , bonisque terris, deinde & triumphantem in caelis. omnibus per ipsum vobis olim obventuris Hanc aedificabit non tam manibus , quam praedixi, certis limoque complenda suo tem- sanguine suo & morte , cum nullus alius pore, si tamen AUDITU AUDIERITIs Vo- ex toto universo tantum opus vel inchoa- cEM DOMINI, eiusque legibus obedieritis. re possit , multo minus perficere . Unde Nam si rebelles ei evadatis , nolo salsita. iure merito ipsi uni laus de gloria haec om-xtis argui, si haec sua meaque promissa renis debetur p . vocet Deus: ita Theodoretus.
Per secundam autem potestas eius regis, sis, gutii, , L v.
qua princeps absolute summus sEDEBIT ce γ Chionici cap. xxxvii. ET DOMi NABITUR SUPER soLio q suo Apud S. H.eron. hic.
Tegali. Per teri iam coronam dignitas eius Κ, i, z. '' dem pontificia, qua super eodem folio δεο v. I. gloriosius effulgebit. Neque enim dissen- cia psai. a. ia. tionem , ut in aliis solent, ita & in chri- cm Ephes. r. ro.
sto parient duo isti supremi throni , rega ζ et ilia.
lis & pontificalis, sed CoNsILIUM summae s I Apoe. v. Ia P Acis ac concordiae, & optima eonspiratio ιυ Lacae I. a atque unio maxima ERIT INTER ILLOsDUos thronos, seu duos illos principatus. G Ο R D O N I. Sicut in tiara tua binae illae coronae , quae istorum principatuum duorum symbola sunt, Vers. I. T Toc de quatuor his regnis optime & pulcherrime uniuntur : ita S. I 1 ante Zachariam proposuit, Hieronym. Clarius , Arias & alii supra & prophetavit Daniel cap. II. 32. ut remeitati . Et si autem praedictae costo ΜΑΕ ibidem explicatam dedi : ad utrumque primario, ut audisti o Zacharia , deser- Prophetam in hac visione alludit visio
viant ornando capiti summi pontificis, ac Ioannis Apoc. cap. vr. de quatuor regnis proinde asservandae stat iv TEM p Lo Do- post Christum suturis: per equos quatuor Mi Νr in MEMOR ALE mysterii iam expo- colore varios . Ceterum in hac visionesti; volo nihilominus serviant etiam pro Zachariae equi rufi designant imperium Aia memoriali perpetuo munificentiae quatuor syriorum & Chaldaeorum t nigri Pers illorum virorum, quia ad sacrum hoc mu-hrum, albi Graecorum , de varii Romanus opes suas contulerunt: quale iubeo no- nam monarchiam: egrediuntur e faucibus mina ipsorum in iisdem coronis ab auri- duorum montium , sed aereorum . Sane
sabio incidi , e quibus posteri colligent, Dei potentia robustissima , & providentia qui suerint facti istius monilis auctores . est unde egrediuntur , stant , & cadunt
Simulque excitamento erunt iisdem exem- imperia. plo suo aliis plurimis tam Gentilibus, quam V. s. o 6. IsTi sUNT QUATUOR vΕΝ- Iudaeis TI , &c. Daniel quoque cap. v II. a. qua V. II. QUI PROCUL suNT . id est lo-ttuor posuit ventos conflictu inter se pucis a Iudae.i remotis habitant toto orbe gnantes: sie certatum est inter has mo-oispersi , qui smili modo Ierosolymam Ax- narchias : nota historia est. Iam vero e--FICABUNT varias partes Iv TEM pho qui nigri Perii ci vastarunt Babylonem , DOMINI . Et ex hoc advenarum & dona- quae est Iudaeis ad Aquilonem r albi Grae-xiorum asstu u , tamquam ex certo, quod eorum oecuparunt Babylonem ti Persidem. nunc do vobis , signo sci Eris , me Za- Uarii Romanorum ad Austrum pergunt
hai iam non ex me haec confinxisse , sedi sub Augusto. Sane AEgyptos est australis missun & inspiratum a Deo omnia prae-i terrae sanctae, nec abstinuerunt a Cari ha- dixit se. Simulque ex eodem fgno collige-iginensibus AEgypto vicinis, & qui austra-m pQtoriι is , vera esse quaecumque Dei no-lles quoque licui Romanis.
214쪽
R. 8. EccE Qui EGREDIUNTUR , &e. Hi egrediuntur e perside contra Babylonem Iudaeis aquilonarem ; non tantum sub Cyro, sed etiam tempore huius Zachariae sub Dario Hystaspis , iterum va- sata Babylon est a Persis ob rebellionem: hi uero requiescere secerunt spiti tum meum; hoc est, satisfecerunt misi irato Chaldaeis ; se enim poenas dederunt iterum ob iniquitatem, & amphoram eo translatam , de qua supia. V. 9. ET FACTUM EsT , &e. Sume a transmigratione abstractum pro concreto hoc est ab his qui a transmigratione redierunt hi sunt Holdai, Tobias , Isaias , & Sophonias. Sume, inquit , aurum dc argentum, ut inde facias coronam imponendam capiti Pontificis Iesu . At cur ab his sumendum aurum certe vel quia ditiores erant, vel quia missis putantur a Iudaeis remanentibus in Babylone , ut de. ferrent munera auri & argenti oblata ad fabricam templi. V Ia. LOQUERIS AD EUM, ECCE VIRORlENs , &e. Vide supra cap. III. 8. ubi
Christus vir oriens promittitur , & seu tibi , ita etiam hic fit sermo ad Iesum Pontificem . Immo hoc loco imponi-
tur corona Pontifici , ut uncto Se t ρo Christi Et eonveniunt Christo quae insequuntur: ipse enim aedificabit templum ti Ecclesiam, dominabitur in solio suo, I consilium pacis erit inter duos hos ma gi: ratus, sacerdotalem & regalem . Nam Chri itus utrumque in se habebit; quasi diceretur , Quamvis duae hae potes ales snt in duobus, Zorobabele & Iesu Pontifice,
tamen tunc erant in uno, & absque dissensionis periculo . V. IA. ET CORONAE ERUNT , dce. Una erat sed magna satis eorona, & assurgenis triplici forma ; dum una imponitur alteri instar tiarae Romani Pontificis: erunt vero hae coronae memoriale offerentium ia uorum nomina coronis insculpta manebunt in templo Domini. Interim apparet hic satis nullam coronam dari Zorobabe. li . Sane Ioseph. Lib. XI. Antiq. cap. iv. scrib t omnem potestatem laicam &sacram post reditum a. captivitate pertinuisse ad summum Pontificem , & ita suisse constat sub Machabaeis .. Uerum
nos in opere chronologico ad ann. 3- .. notavimus ex aliorum sententias duces a
liquos. Quid si tantum progressu temporis. tota res devoluta. est ad Pontifices ..
Ieiunia quibus Iudaei per γα annos eaptivItalia ieiunaverunt . non placebane Domino, quia in iniquitatibus suis permanebant: proinde hortatur eos ad resipiscentiam; nam quia Prophetas olim non audierant dispersit eos Dominus in Gentes, terraque desolata faeIa es propter ipsorum iniquitates ia
x factum est in anno quarto Darii regis , factum est
verbum Domini ad Zachariam, in quarta mensis no
ni ,. qui est Casseu . 2. Et miserunt ad domum Dei,. Sarasar. & Rogommelech ,. & viri qui erant cum eo, ad deprecandam faciem Domini: 3. ut dicerent sacerdotibus domus Domini exercituum, & Prophetis . lo quentes: Numquid flendum est mihi in quinto mense vel sanctificare me debeo , scut iam feci multis annis λ 4. Et iactum est
verbum Domini exercituum ad me, dicensi s. Loquere ad omnem popu
lum terrae, & ad sacerdotes, dicens: sa) Cum ieiunaretis , & plangere ii
215쪽
in quinto & septimo per hos septuaginta annos e numquid ieiunium ieiunastis mihi λ 6. & cum comedistis, & bibistis , numquid non vobis comedistis, & vobismetipsis bi bistis Τ 7. Numquid non sunt verba, quae locutus est Dominus in manu Prophetarum priorum , cum adhuc Ieruialem habitaretur, & esset opulenta, ipsa & urbes in circuitu eius, & ad Austrum,& in campestribus habitaretur λ 8. Et factum est verbum Domini ad Zachariam, dicens: st. Haec ait Dominus exercituum, dicens : Iudicium verum iudicate, & misericordiam & miserationes facite, unusquisque cum fratre suo. io. b) Et viduam, & pupillum, & advenam, & pauperem nolite calumniari : & malum vir fratri suo non cogitet in corde suo . II.
Et noluerunt attendere , & averterunt scapulam recedentem , & aures suas aggravaverunt ne audierent . r2. Et cor suum posuerunt ut adamantem , ne audirent legem , & verba quae misit Dominus exercituum 'in spiritu suo per manum Prophetarum priorum : & facta est indignatio magna a Domino exercituum. I 3. Et factum est ' scut locutus est, & non audierunt: sic clamabunt, & non exaudiam, dicit Dominus exercituum. Iq. Et dispersi eos per omnia regna, quae nesciunt : & terra desolata est ab eis, eo quod non esset transiens & revertens: & posuerunt terram deinsiderabilem in desertum.
ROMANAE CORRECTIONE s. Vers. I . D averterunt scapulam recedentem. Retinendus est accusativus singularis reω- dentem, non substituendus nominativus plu-
m. a. ET MIs ERUNT; pro, miserant enim. SARAsAR , &c. nomina Iudaeorum qui remanserant in Babylonia.
V. 3. FLENDUM , id est ieiunandum . Qui NU , scilicet ieiunabant mense quinto tuo urbs incensa; & septimo , quo inter-equs Godolias , adeoque dispersi Iudaei qui sub eo erant. SANCTIFICARE . Chald. abstinere a deliciis. R. 4 ET FACTUM EsT, &c. Redit ad id quod dixerat supra. in I. Milli, id est quod mihi gratum
HO. Vos Is, scilicet & non ad Dei gloriam.
ralis recedentes. min. la. Verba qua mira Domἰnus exerrirituum. Pro Dominus non scribas Deus. Vers 13. Sιetit Iociatus es , non audierunι. Non repetas adverbium sicut ante non.
V. 7. IN MANU , id est opera seu ministerio ; quasi dicat r Nonne saepe vos monui, non esse mihi grata vestra ieiunia, quod deesset eis meorum praecepto rum observatio V. 3. UERUM. LXX. lusum. ET Mr-sERICORDIAM , &e. Haec geminatio significat , saepe & multum misericordia u
V. l . CALUMNIAR t. Chald. & LXX. opprimere. ET MALUM, &e. LXX. ρο malitiae quisque fratris sui ne memineritis in cordibus vestras. V. 1 . ΑUεRTERUNT sc ApuLAM , id est terga verterunt. RECEDENTEM. Sic est Hebr. & Chald. quasi dicat . Rebellem , seu onus detrectiniem. LXX. tergum con
216쪽
remnens. AGGRAvAvERUNT , scilicet velut pondere aliquo obturarunt.
R i 2. Spiat Tu , scilicet fidem posuit in Prophetis. INDiosa Tio, scilicet qua illos punivit. V. 13. LOCUTUs EsT, scilicet se puniturum. Dici T; pro, dixit etiam tunc. V. t . inscruNT, id est nesciebant antea. TERRA , scilicet Iudaea. DESOLATA,
id est sola relicta. Αa sis, id est ob ipsorum peccata , vel ipsis discedentibus. TRANslENs ET REvERTENs , id est ultro citroque commeans. DEsi DERABILEM, id est optimam. DEsERτυM . Chald. & LXX. Aselationem.
Eers. 3. UM IEIUNARETIS ET PLAN. O GERETIS IN QUINTO ET SE
Mini Et similia habentur capite sequen- i . Nec tamen illa eo sensu accipienda sunt, ad quem ea detorquent haeretici nostri saeculi, quas iis significetur Deum non placari ieiuniis, aut non exhiberi per e cultum Deo gratum, aut non satisfieri pro
peccatis, cum testetur Lucas cap. II. An
Bam prophetissam istumis feresisse , scilicet Deo, id est cultum Deo exhibuisse. Id enim plane significat vox Graeca ibi
posita λαγρ ζω, . Sed scilicet corrigit propheta inutilem ieiunandi modum , immo superstitionem. Iudaeorum , ex illimantium ieiunio Deum placari, etiamsi a peccatis non abstinerent. Propterea itaque ante Om-n: a monet, ut opera iustitiae & miserieordiae diligenter exerceant, ita demum futurum , ut Deo gratum & placabile si eorum ieiunium ; & se videlicet causam ieiunii convertendam in occasionem gaudii,& sestivae solemnitatis . Deinde loquitur propheta non tam de ieiuniis lege praetcriptis, quam a populo poli eversicinem ci . vitatis voluntarie assumptis. Nam ieiunium quarti mensis servabant , quod eo mense capta esset civitas, quinti mensis, quod in eo templum ex ullum ellat, septimi quod in eo Godolias occisus, decimi quod in eo Nabuchodonosor coeperit obsidere Ierusalem . Haec ergo ieiunia promittit in gaudium convertenda ; dum in tam selicem statum civitatem restituendam dicit , ut
prioris luctus memoria , quodammodo oblu
i. Τ N QUARTA, scilicet die. CAs-I LEU : mensis nonus, respondet Novembri . Tunc factum est verbum ad Zachariam occasiane legationis, de qua mox V. 2. ET MlsERUNT ῆ pro , miserant, postquam miserunt. Haec Prophetia extitit occasione eius legationis. Hebri mist: sc
Sept. & Chald. Quis misit, aut qui miserunt mox dicetur. SARASAR , ET ROGOMMELECH. Nomen proprium viri. ET vlRI QUI ERANT CUM Eo , scilicet cum
Sarasar: sic Sept. Iuxta hanc veisionem qui misere legationem, suerunt Sarasar &locii. Chald. misit viros eius. Itaque postulus misi , qui in Babylone manserat, scilicet mist, inquam, aut miserunt perinde enim est Sara lar & socios . An DEPRECANDAM FACIEM DOMi Ni , id est
orandum coram altari, quod iam erat extructum s & per crationem intellige etiam lacrificia quae obtulerunt. V. 3. ET PROPHETIs dicerent . Chald. oe Stribis. Per Prophetas sane peritos te. gis intelligit, aut vere Prophetas , quando Zacharias respondet: NUMQVt D FLENDUM EsT Mi Hi. Carmen lupubre intelligit, quod ut nos in senere concinebant. IN QUINTOl MENfE. Is mens s est Ab , Iulio responidens. Eo mense die septimo capta est Ieis trusalem, IV. Reg. xxv. 8. ideo quotannis fletum Iudai & ieiunium celebrabant . Ita Kale . Hebr. nonus dies ieiunio designatur, sertassis eo die templum est incen sum. VEL fANCTiFICARE ME DEBEO. id eii ieiunare . Hebr. separando me , scilicet
a cibis , voluptatibus, id est ieiunando.
SICUT IAM FECI MULTis AN Nis ρ toto scilicet captivitatis tempore, uti vers. 3. dicitur. Sed quoniam templum extruebatur, & tempus laetitiam ostentabat , rogant an cessare debeant ab eo ritu, quem forte ex voto susceperant. Respondet Dcus:
R. 3- IN QVlNTO ET SE HI IMO , scilicet mense, ut supplet Chald. & Gotth. De quinti mentis ieiunio dictum est . Septimi mensis, id est Tietri, temo die ieiunium adnotat Kalend. Hebri quod Godoliae vocat , quia eo die occilus est Godolias , Aiuuari , qui post captam Ierusalem in Iu- ,
217쪽
stea manserant, penitus dispersi sunt , uti
IU. Reg. xxv. 23. dicitur . IEIUNAsTIs
Miui id est propter me , in meum O, sequium. In Hebr. additur ego, sed redundat, & ab Interpretibus omittitur. Aut supple. Eso praecepi ρ numquid ex meo praecepto id fecistis Itaque ieiunium vestrum, neque comestici mihi placuit. V. 6. Uonis COMEDIs Tis, id est ex vestro libito. Hebr. & Sept. an non Nos comeditis , o vis bibitis id est ex vestra
voluntate, non me praecipiente . V. 7. NUM UID NON SUNT vERBA ;scilicet talia sunt verba per antiquos prophetas dicta, vestra ieiunia esse praepostera. IN MANU PROPHETARUM, id est per Prophetas priores. Id dixi de ieiuniis vestris, cum Ierusalem staret & quieta eL set. IERusALEM HABITARETun , scilicet secure, sine metu. OPULENTA, seu quieta. ET AD AusTRUM. Ad Austrum Ierusalem deserta sunt, ubi nullae urbes munitat . & tamen eo tempore secure ea loea habitabantur. V. 9. HAEC AIT. Hebr. Sie dixit D minus, scilicet per Prophetas priores. Repetit hie quae illi dixerunt populo , ut similia in praesenti facerent . MI IERICORDIAM ET Mis ERATI NEs . Misericordiam in animo, m ferationes in opere e Cyrillus. Aut geminatio ad exaggerationem. V. Io. NOLITE CALUMNIARI , seu F. primere. NON COGITET. Non solum opera prava prohibet , sed & cogitationes . Quale ieiunium Deus velit , Ilaias describit cap. LV lil. vers. 6. iis quae hic dicuntur similia.
V. II. SCAPULAM RECEDENTEM . Sic Gotth. non recedentes , ut legunt Biblia
Regia & Lovan. Hebr. dederunt scapulam rebellem , id est tergum Deo verte. runt , sicut qui loquentem deserit . Itaque noluerunt Obedire quae Deus praecepit. V. Ir. IN sPIRI Tu suo , scilicet prophetiae spiritu. Chald. m verbo suo . PERMANUM PRO pHETARUM, id est per Prophetas. Ea non audierunt maiores vestri. V. I 3. ET FACTUM EsT SICUT LOCU-Tus EsT , scilicet Deus per Prophetas. Deus est indignatus , non obedierunt tamen . SIC CLAMABUNT; pro, itaque clamaverunt. ET NON Ex AUDIAM ipro, non
exaudivi. Loquitur de praeterito tempore. Ideo sutura pro praeteritis sumuntur. V. IA. ET DIspERSI EOS. Hebr. disperagam ut turbo, sed bene Hieronymus veristit in praeteritum. Verbum Hebri ciny A aha rem propter puncta videtur esse pacsivum & intransitivum s ideo D. Timbi in Dictionario explicat, o dispergam eum eis. Quasi Deus captivitate suorum esset
eaptivus: quo modo Isa. LXIII. vers. p.
iuxta Gotthicam lectionem dicitur de Deo ,
di omni tribulatisne eorum es tribulatus. Loquitur humano more. ET TERRA DESOLATA EsT AB EIS . Hebr. Post eos , id est postquam iverunt in captivitatem. Eo QUOD NON EsSET TRANsIENs . Hebri a transeunte O a revertente, id est quod nemo versaretur in ea regione . ET Pos UE-nu NT. Heb. ponent ἰ sed pro posuerunt. TERRAM DEsIDERABILEM , fertilem regionem, Iudaeae scilicet. IN DEsERTUM, seu in desolationem. Ita his verbis Zacharias monet Deum parum eorum ludaeorum, qui Babylone erant , ieiunium curare, sed pietatem animi in primis exigere , prout antiquis temporibus secit.
Heg. r. ARii: Hystaspis regis Perseo
I rum . MENfls NONI : qui respondet nostro Novembri, hic enim mensis est nonus a Nisan, sive Martio , qui primus erat anni apud Hebraeos. V. 2. MisERUNT, & e. id est miserant qui miserunt videntur suisse Iudaei in Iudaea, sed extra Ierusalem habitantes, quod indicare videtur responsio Domini vers. 3. Loquere ad omnem populum terra, &c. AD
DOMUM DEt, id est ad templum ; hic enim erat locus orationis , aeque ac Dracu
li , quo omnes Iudaei adire , & consulere solebant. SARAs AR, &c. sunt nomina eorum , qui nuncios miserunt in Ierusalem. AD DEPRECANDAM FACIEM DOMINI: ut pro ipsis orarent, & quaestionis lolutionem
V. 3. NUM ID FLENDUM FIT MIHI,&e. eum iam templi fabrica cresceret, quaerunt an adhuc templi praeteriti incendium flere debeant; an vero ob novi surgentis sabricam laetari, & exultare. Haec est quaestionis summa , eui directe respondet infra cap. VIII. I9. IN UINTI MENfE : qui
Hebraeis Ab dicitur , euius die decima templum combustum fuit a Chaldaeis. UEL
218쪽
x scrip rc ARE. Hebr. 'un hinnaeter , id irat minitatus se puniturum eos. Sic ita is
est nazaraeare, hoc est , agere nazaraeum MABUNT, ET NON Ex AUDiAM : ut ego
instar naetaraeorum abstinendo a vino , &l Olim clamans ab iis auditus non sum ; lie& delieiis, & ieiunando iuxta legem eisrvicissim ipsis clamantibus non exaudiam.
praeseripiam, Num. 6. SICUT PAM FECI V. PER OMNIA REGNA QUAE NE-MuLTis ANNis: tempore captivitatis. SCIUNT.' per Syriam, AEgyptum, Meso-
V. s. NUMQUID IElUNIUM IEIUNASTIs potamiam, Persidem , Mediam , & alia Misit ρ id est quod mihi gratum esset. Vi- regna Prius illis ignota . TERRA DE soLA- de Isaiam xviii. 3. & deinceps . VOBIsITA EST AB EIs I id est , ipsis recedentico MEnis Tis : scilicet ad voluptatem Ne Lbus, vel abductis in captivitatem , regio
stram, non ad honorem meum . NUM- relicta est solitaria,& infrequens. TRAN. Quin NON suNT vERBA , &c. quasi di-ISIENS, ET REvERTENs, id est ultro citro .cat; Num qu d haec eadem verba , nimi-sque commeans . Ita l. dicimus , Non P δνum quod ieiunia vestra operibus bonis de- chi vada a mi, e in Hetro . DE sin ERA
stituta, & maliς inquinata mihi displice. BILEM: optimam, & omnis generis seu
ant , olim vobis per prophetas locutus gibus abundantem. IN DEsERTUM r nam sumὶ vide Isaiam loco cit & Ierem. xlv. terra Iudaeae habitatore caruit toto tempora. ET AD AUsTRUM , ET IN CAMPE- re captivitatis II. Paral. ultimo. STRIBUS , &c. eum tam pars illa Iudaeae,
quae est ad Austrum, &est montana, quam T I R I N I.
planities habitatorum magna frequentia ce
lebraretur. Vcrf. a. CARAsARs Hebraice , feret eter, V. 6. Iuni cruxi v ERUM IUDICATE. Si oe 3. O id est praefectum thesauri, seu mihi placere vultis recte iudicate , nullo quaestorem: & ROGOMMgLΕcM, id est du-
habito respectu personarum , nec corrum-icem, seu ossicialem regis, miserant Iudaei pendo militiam acceptione munerum . MI- Babylone adhuc degentes Ierosolymam Aos ΕRic RD AM, ET MISERATIONES FACI- DOMUM DEI , seu ad templum ; primo, τg. Haec geminatio significat crebram,& AD DEPRECANDAM FACIEM DOMINI, eum- omnis generis misericordiam faciendam e LIdemque placandum sacrificiis publico nomi se . CuM FRATRE suo e cum proximosne oblatis ς secundo . ad inquirendum ex suo . . FALERDOTIBUS templi ET PROPHETis ; an , V. io. NOLITE CALUMNIARI : oppri- sicut durante captivitate Babyloni ea filo mere per potentiam, bona eorum usurpan- rant, ieiunarant, seseque sanctifieorant, id do . LXX. habent καταματ ν , id est est sς pararant a cibis & voluptatibus eorpo- per potentiam opprimere impotenter , &ris; Hebraice, na rorant , id est instar tyrannice dominari. NON COGITET e non NaZaraeorum a abstinuerant a vino aede limachinetur. ciis, . tΝTO MENfE Ab, die decima b, Z tr. AvERTERUNT SCAPULUM RE- qua exustum fuerat templum a Chaldaeis, ego ENTEM: averterunt scapulas, & rece L deberent id continuare etiam nune cum
serunt. Italice dicimus, Mi voltarono is novum templum instauratur λ ita Ruper Dalle, id est reliquerunt me , nec parere ius, Lyranus, Ualabius & Arias. Pia fa- voluerunt praceptis , aut consiliis meis . ne laudataque consuetudine solebant Iu- ΑυREs su As AGGRAUAvERUNT . Scilicet, daei, cum maior aliqua publica clades in velut plumbo, aut alia huiusmodi densa, cumberet, ieiunio e placare iratum Deum,& gravi materia iniecta obturaverunt. l ipso per Prophetas sic suadente d. Sed cum V. Ir. UT ADAMANTEM: qui lapis du- putarent, sum cere ad id ieiunium solum,issimus est, ideoque a Graecis dictus est corporale a cibis , nec interim abstinerent δαμαι , id est indomabilis . IN sRIRI-Ia consuetis sceleribus, voluit Deus hae de Tu suo: Per spiritum suum sanctum , que mire prius illos moneri per Zachariam , quam
dedit Prophetis. PER MANUM PROPHETA. responderetur ad quaestionem de novo pro- u Me Per ministerium Prophetarum. ETIpositam. 3AcTA EsT 1NDIGNATIO MAGNA , id est V. I. CUM IEIUNARE Tis mense Qui N- punivit eos atrociter per Chaldaeos. To, ut iam dieium, item mense fgpTi-ν. 13. Sic UT LOCUTUS EST: sicut sue- Mo, Ob caesum tunc Godoliam e ducem
219쪽
& spem populi reliqui in Iudaea; an tem- iram illam omnem , etsi ob amoenitatemnanda IEIUNAsTrs Mi Hl mihi , inquam, placando vel demerendor quasi dicat, Minime: nam si hoc vobis propositum sui Lset, utique non a solis cibis corporalibus abstinuissetis, sed insuper etiam a pecca. ti/ , quibus sciebatis me graviter offendi ac laedi. Vobis ergo solis ieiunastis , nempe ut concepto ex tantis eladibus dolori faceretis ex parte satis : sicut quando dies sestos agitis de epulamini, non ad me la dandum vel colendum, vel gratias agendum id facitis, sed solum ut genio vestro obsequamini.
tuali a peccatis, iungendo corporali ieiunio a cibis, No M suNT illa vERRA QUAE toties patribus vestris olim Locurus fumper Isaiam, via r. Ieremiam xlv. I a. &alios Prophetas, stante adhuc & florente IER UsALEM Et vero stetisset hucusque si bene monenti obsequi voluissent: ita The doretus, Lyranus & alii interpretes
V. tr. Sed AvERTERUNT a me SCAPU.
LAM RECEDENTEM instar restactariorum famulorum vel rebellium filiorum, faelem a me avertentes, de dorsum obvertentes,& sie proterve me sugientes ac spernentes. V. Ia. COR suu M pos UERUNT Chaldaeus , induraverunt UT ADAMANTEM f, nullis scalpris, nullis malleis domabilem. V. I 3. Unde FACTUM EsT illis a Chaldaeis sicuT LOCU Tus & minatus fuerat Dominus. SIC CLAMABUNT . Est enalia-ge g temporis , pro clamarunt , seu etsi clamarint postea ad me pro poenis averintendis, nolui vicissim clamantes exaudire; sed traditos arbitrio Chaldaeorum. R. I A. DispER si iam in mancipia ven
pria illorum terra, id est Iudaea , ita AntEIs DEMLATA , immo incolis etiam aliis destituta, ut comparatione h priorum tem Porum NON EMET TRANSIENs quispiam aut RETERTENs per eam. Nam Chaldaei te fertilitatem summe DHIDERABILEM δLXX. electam, Posu ERUNT tamen INDE-sERTUM , vel, ut alii vertunt , in sum- rem, ut qui viderit terram prius laete flemelle manantem , iam incolis exhaustam, de rudentibus ae spinis coopertam , stupeat, horreat, expavescat: ita filiarius ScHugo
Vers. r. T Arius Hystaspis est, qui Cy-. ro annos tres stantum dant, colligunt hunc quartum annum Darii esse duodecimum a soluta captivitate, sed peceant in Cyri ehronologia , uti suo loco ostensum est. At quae est haec domus Dei, nondum extructo templo P In Hebr. est Bethel, ,κ n=a; idem nomen retinent M. ptuag. recte vulgatus vertit domum Dei; missi enim sunt qui de re proposita interis rogarent per Sacerdotes de Prophetas in Ierusalem, orantes ad altare , quod iam exstructum erat ; sed unde missi an a populo Iudaico toto λ ab his qui adhue remanserant in Babylone ὸ Scriptura hoc
V. s. UERE , dce. Carpit Dominus pravum ieiunandi modum anteactum. Et designatur ingratum fuisse ieiunium illud Deo , utpote non coniunctum eum solida pietate & religione.
re ieiunet, abstinere ab iniustitia , calumniis, δ: omni iniquitate ; propter haec enim mala venit indignatio.
220쪽
Sistit Domiaus propter peccata popvli sui affixit eum, oe desolatam fee i Do
salem , se nune facit illam plurimum habitari, omniaque dabit pro spera, modo ei serviant: quibus adiungentur oe aliae gentes: de Imbria Iudae; a decem viris ethnieis apprehensa. Τ sactum est verbum Domini exercituum, dicens: 2. Haec dicit Dominus exercituum: Zelatus sum Sion Malo magno, & indignatione magna zelatus sum eam. 3. Haec dicit Dominus exercituum : Reversus sum ad Sion, & habitabo in medio Ierusalem : & vocabitur Ierusalem Civitas veritatis & Mons Domini exercituum mons sanctificatus. 4. Haec dicit Dominus exercituum :Adhuc habitabunt senes & anus in plateis Ierusalem. & viri baculus in manu eius prae multitudine dierum . s. Et plateae civitatis complebuntur infantibus & puellis, ludentibus in plateis eius. 6. Haec dicit Dominus exercituum. Si videbitur dissicile in oculis reliquiarum populi huius in diebus illis, numquid in oculis meis dissicile erit, dicit Dominus exercituum 7. Haec dicit Dominus exercituum .' Ecce ego salvabo populum meum de terra Orientis, & de terra occasus solis. S. Et adducam eos, & habita. hunt in medio Ierusalem: & erunt mihi in populum, & ego ero eis in Deum, in veritate & in iustitia. p. Haec dicit Dominus exercituum . Conis fortentur manus vestrae, qui auditis in his diebus sermones istos per os Prophetarum, in die qua sun data est domus Domini exercituum , ut templum aedificaretur. Io. Si quidem ante dies illos merces hominum non eis rat, nec merces iumentorum erat; neque introeunti , neque exeunti erat pax prae tribulatione: & dimisi omnes homines, unumquemque contra proximum suum. II. Nunc autem non iuxta dies priores ego faciam reliquiis
populi huius, dicit Dominus exercituum, I 2. semen pacis erit: vinea dabit fructum suum , & terra dabit germen suum , & cali dabunt rorem suum: & possidere faciam reliquias populi huius universa haec. I g. Et mrito sicut eratis maledictio in Gentibus, domus Iuda, & domus Israel: se
salvabo vos, & eritis benedictio: nolite timere, consortentur manus v eis
strae. I . Quia haec dicit Dominus exercituum : Sicut cogitavi ut affligerem vos, cum ad iracundiam provocassent patres vestri me , dicit Dominus, Is. & non sum misertuso sic conversus cogitavi in diebus istis ut be nefaciam domui Iuda , & Ierusalem e nolite timere . I 6. Haec sunt ergo verba, quae facietis: sa) Loquimini veritatem unusquisque cum proximo suor veritatem: 8c iudicium pacis iudicate in portis vestris. I7. Et unusquisque malum contra amicum suum ne cogitetis in cordibus vestris &iuramentum mendax ne diligatis: omnia enim haec sunt , quae Odi , dicit Dominus. I 8. Et factum est verbum Domini exercituum ad me, diis