장음표시 사용
251쪽
datur, reliqui mutuis dissidiis eadant. Hie- V. I 4. ET PRAECIDI, seu frui . Sept. ronymus mutato genere retinuit senten-labieci. UiRGAM MEAM sECUNDAM , stitiam. licet Regiam potestatem sustuli r quando V. io. ET ABscIDi EAM virgam , seu UT DIςSOLVEREM GERMANITATEM ; .pro, fregi. Abstuli Iudices e populo . EDUslideo dissolvi germanitatem inter Iudam &MEuM . Volebat Deus ne Gentes ei popu-lIsrael. Ex eo enim tempore , debilitatolo nocerent, dum sub Iudicibus suit , sublutroque Regno, externis iniuriis opportuni eius protectione . tam voluntatem laedus fuerunt, & nihili Reges; sic iactum , ut ictum cum Gentibus vocat. Assyrii praevalerent, deinde Babylonii, po-V. Ir. PAUPER Es GREGIs, id est miseris tremo Romani populus, ac probus quisque cognovit experimento, se mea protectione esse destitutos . QUI CusTODIUNT MIHI . Sept. quieusodιuntur mihi . Hebr. qui eusodiunt me, id est verba mea, mihi obediunt , ii cognoverunt. RUIA VERBUM DOMINI EsT. Hoe quod dico esse verum. V. I 2. ET DIXI AD Eos . Ad quos ad populum quem paveram. AFFERTE MER CEDEM MEAM; pro labore quo vos pavitam multo tempore. ET SI NON , QUI E sci τε; id est, si id non placet , non curo. TRIGINTA ARGENTEos. Hebr. trigin-ra argenti, id est argenteos dederunt scilicet. In quo addere potuisset , triginta a genti sulas, ut aliis locis addit Interpres: de quo Lib. de Pond. & mens cap. VI.
V. 33. ET D lxIT DOMINUS AD ME, ad Prophetam scilicet . PROIICE ILLUD AD STATUARIUM. Uox ' xv ister, id est fetor,& statuaratim significat Sc Mulum , ut Mat-lthaeus ponit cap. xxvir. Io. o dederunt eos in agriam figulι, ubi hunc lorem de Iudae venditione affert. Ea scit merces, quam homines Christo dederunt. Quidam expli-Cant, proiise in domum Dei, quia fetor es omnium. Ergo proiice illud ad Aulum, ut scilicet eo argento ematur ager hguli. Α-lii, proiise illud ad thesaurarium, quia vox illa, mutato Dd in Alob , quae litterae sunt permutabiles, significat thesaurum . Huc Chald. respexit, cum dixit , Proiice ιllud in domo Ianfluaria Domini, tu manu prapositi magnι . DECORUM PRETIUM , seu magnificum pretium, ironice . In Matthaeo legitur, ραοd dictuui es per Ieremiam, scilicet loco aliquo, qui non extat. Syriacus tantum habet, quod dictum es per Propheram, ut Zachariam possis intelligere . Sa ne cum triginta argentei, figulus, & proiestis in templum hic exprimantur, plerique putarunt hunc locum a Matthaeo citari, simulque de Christo intelligi ,& de Zacharia . Bib. Sae. Tom XX II.
V. II. ADHUC sUME Tta I vasa --β, umenta pasTORIs sTULTI . Sept. imis periti . Chald. iaspientis. Ea sunt fistula , cithara, pera pertusa, quae gestat Propheta, ut ostendat, suturos pastores & Reges tales suille. Hebr. - pasoris nihili: si evocem b) R evis, explicat Hebr. seu
Hebr. abscissa nou visitabis, id est non numerabit quae pecudes desunt. DisPERsUMMON QUAERET. Hebr. puerum non quaeret, id est tenellos agnos. ID QUOD STAT NON ENu TRIET. Hebr. Itantem non sustinebit, id est quae retro manet, non seret humeris , solum suae cutis & gulae curam habebit . ET UNGULAS EORUM DISSOLVET . Hebr. rumpet, scilicet crura pedo rumpet. Id solum faciet. V. t 7. O PAsUR, ET IDOLUM , qui sol lum pastoris imaginem praesers . Hebri opinor n/hili. GLADIus sUPER BRACHIUM
E ius, id est caedes & consumptio illi in
si Tu R; id est, neque vires habebit , neque prudentiam ullam ς gregi nullam utilitatem afferet. Ita mihi de Regibus loqui videtur, qui post regni divisionem extitere. Hieronymus per pasorem sultum Antichristum intelligit , quod multi alii se
ners. I. R PERi LIRANE. Per Libanum templum intelligit ex cedris Libani e sectum, & candore lapidum canindicans, ut Libanus candore nivium . Per Libanum autem & templum totam Ierusalem intelligit, de cuius excidio per Romanos hic loquitur Propheta . COMEDAT IGNIS CEDRos TU As ; id est, principes civitatis qui inter cives eminent , ut ce-
252쪽
dti inter reliquas arbores consumentur extrema hac ui bis calamitate, quasi a quodam incendio. Summos Principes, &Ponti fiees intelligit. V. 2. ULULA ABIEs . Per abietes intel lligit Praepositos , Senatores , & praesect diminores; quasi dicat , Ululate senatores, l& magii iratus minores , quia ceciderunt lPrincipes, qui vos alebant, & protegebant, lac proinde etiam vos manet excidium. Hoc leti enim quod subdit . QUONIAM MAGNI sici, id est Principes v ASTATI suNT. QUERCus BASAN. Per quercus Basan potentes, & divites intelligit. SALTus MU-
Ni Tus: Ierusalem, quam in eadem persistens allegoria arborem vocat saltum , vel silvam succis Us EsT, pro succidetur. V. 3. VOX ULULATUS PAsTORUM ; quasidieat: Videor mihi audire vocem gubernatorum populi ululantium . MAGNI sic ENTIATORUM: urbs, & templum magnificum .
Vox RUGIT Us LEONUM: quos vocavit passiores, vocat nunc leones ob rapacitatem,& crudelitatem, ut notavit D. Hieron. UA-sTATA EsT sUPERBIA IORDANI se superba
eorum palatia, & villae, quas iuxta Iordanem pollidebant.
verba Dei ad Zachariam ς quasi dicat, Ego te Zacharia coniti tuo pastorem, id est prophetam , ut tuis hisce oraculis pascas, doceas, δc moneas Iudaeos de suturo excidio, ut mores emendent, atque ita cladem imminentem effugere studeant. PECORA OccisioNis: Iudaeos intelligit occisioni a Ro maniς quasi oves , & pecora destinatos . Uel ast pellat pecora occisionis , quia in eos, quasi in oves , impune grassabantur Principes, & pontifices; quod bene coheret sequentibus. V. s. QUAE QUI PossEDERANT, &e. id est, Gubernatores, & Principes occidebant
has oves, ut comederent, & vendebant , ut ditiores fierent. Vide Ierem. xxm. I.&Ezech. xxx lv. 2. ET NON DOLEBANT: mi
iericordia non tangebantur. Vel, Non putabant se peccasse. LXX. Non agebant poenitentiam. DICEN s , BENEDICTus Do. MINUI.' quasi gratias Deo agentes, quod sne peccato ditati essent . ET DAsTOR EsΕoRUM, &c. id est, cum ipsi essent pastores, tamen eis non ignoscebant.
V. 6. NON PARCAM ULTRA ; id est, scd neque ego ignoscam pastoribus , quia
subditos devoraverunt, neque illis pepe cerunt. IN MANUs PRox IMI su I. Hoc dicit propter ieditiones, quae fuerunt in Ierusalem obse ita a Romanis, de quibus Ioseph. Lib. U. de bello lud. cap. H.&Lib-VI. cap. I. & Iv. IN MANU REGIs SUI, id est Caesaris; ipsi enim dixerunt Io. IX. N,n habemus Regem esse . Caesarem . CONCIDENT TERRAM e vallabunt, scilicet Romani. Valabius vertit, Conterent regionem
V. 7. ET PALCAM PECUs, &c. Sunt verisba Zachariae suscipientis onus pascendi oves occisionis, quod illi num 4. fuerat impositum . PROPTER HOC , o PAUPERES GRECis: supple, attendite ad ea , quae dicturus sum. Arias ita vertit: P eam Oves occisionis propter vos, o pauperes gregis, ut sensus sit ἐν Quia oves hae sunt occisioni destinatae, & quia a Deo constitutus sum pallor earum , propter hoc pascam eas , praelertim ut vos o pauperes gregis , tum ab oecisione imminente, tum e manu improborum pastorum vestrorum liberem . ET AssUM psi MIHI DUAs v IRGAs: duos haculos pallorales, ut pastoris habitum , aequeae ossicium a Samerem . UNAM voCAvI DECOREM. Hebr. ta a nobam, id est decor, species, iucunditas, gratia . amabilitas, suavitas mansuetudo. Per hanc virgam significatur regimen amoris per consolati
nes, monitiones, & beneficia, quod post tempora Zachariae Deus exhibuit Iudaeis , per Machabaeos, & maxime per Christum
ET ALTERAM VOCA v I FUNtCULUM. Per hanc significatur regimen durum per se veras leges , & edicta, quibus populus, quasi senibus colligatur, constringitur, & si peccet flagellatur, vincitur, illaqueatur. V. 8. ET SUCC DI TREs PASTOR Es IMMENfE UNO. LXX. Auferam tres pastores in mense uno. Videtur intelligere Iudam, Ionatham, Simonem Machabaeos fratres, quo, Deus uno mense annorum , id
est intra irginta annos sustulit; sed sub histribus posteros . reliquosque populi principes usque ad Christum intellige. Hi enim populum rexerunt uno mense , id est exiguo tempore virga decoris, A cum ea a Deo
ob iniquitatem , dc rebellionem populi , praesertim dum Christo restitit, eumque ociscidit , succisi sunt; sed Zacharias qui hieloquitur, dicit, succidi, quia loquitur tam . quam propheta, & Dei Uicarius. ET CON
253쪽
T LETA FIT ANIMA MEA IN .Ets, id est rias non re ipsa ἐν sed mentaliter , & per prae molestia, & tristitia eoarctata , & qua-ivisionem imaginariam. SI BONUM EsT IN si contracta . LXX. Graυata est. A l ii, Ani. ocu Lis vEsTRIs, id est si vultis; si plaeet
ma mea nauseat in eis . ANiMA EORUM ,lvobis. AFFERTE MERCEDEM MEAM : red
id est ipsi. UARiΑvir tu ME , id est in dite midi mercedem aliquam pro cura pa- meo cultu, & in legis meae obedientia, ali- storali quam sustineo. ET sI NON, QUIE- quando me colentes, & mihi parentes; ali- sci TE; quasi dieat e Si mercedem consti-
quando a meo cultu, & obedientia rece-ituere non vultis, non cogo , neque enim dentes. Pagnin. vertit, o etiam anima eο- vestra mercede, cultu, aut laude indigeo. rum nauseavit in me. Bene respondet Ital. phrasis , se non volete V. 9. QUOD MORITUR, MORIATUR : Iasiate flare. ET APPENDERUNT: mala non erit mihi curae vestra salus, si qui di-llum numerarunt pecuniam, sed appende-scrimen mortis adi hunt , per me morian. runt, ut constaret an iustum pondus ha-tur, non ero solicitus, ut olim , ut liberem heret. TRIGlNTA ARGENTEos, scios. U-
eos. SUCCIDITUR : ab hostibus , & cladi- nus autem siclus quatuor Iuliis Romanis bus, quibus affligemini. RELiqui: qui his aequivalet: dicitur Parisiis esse unus ex il- mortis generibus non consumentur , mu lis argenteis nummis quibus venditus est tuis suorum vulneribus conficiantur, &ea Christus, & esse ponderis tantum duorum dant. Iulior. Credibile est si elos , & semi siclos V. IO. ET TULI vIRGAM MEAM , &c. cudi solitos, & illum nummum qui est Pa- sustuli regimen hoc amoris, & humanita- risis, esse tantum se misi esum , qui simultis, & huic contrarium induxi , severita. cum aliis partim integris siesis, partim se-tis , & rigoris . UT ra Ri TUM FACEREM mi siclis, summam conficeret triginta argen- FOEDUs MEUM. Significat foedus, & regi-it eorum , hoc est triginta sciorum. men amabile, & placidum, quo Iudaeos V. Iq. PROIICE ILLUD, &e. Zacharias regebat, & recturus erat , ob eorum re-lpro munere suo pastorali iustum pretium bellionem frangendum esse in morte Chri-lpostulabat, fidem nimirum, & pietatem ex sit, QUOD PERCUSsI CUM OMNI auscΕΜ- eorde; sed pro eo datum est illi vile pre- TIB Us . Dicitur hoc scedus pereussum sui Gellium , quod Deo iussus est proiicere ad sta- cum Omnibus gentibus , quia omnes eiusltuarium: se Christus pro suo Evangelizaα- Participes esse poterant, si religionem Iu .ldi ministerio iustum pretium postulavit , daeorum suscipere voluissent. Vel quia ste-lut scilieet sibi crederetur, & ut Messias dus primo initum cum Noe a quo omnes denique filius haberetur; at illi pretio tri- homines propa*ati sunt , traductum est adiginta argenteorum eum aestimaverunt. Que- Abraham, & Iudaeos, & in illis perman-imadmodum autem propheta indignatus pro sit. liecit pretium, & eos, qui illud dederant; V. II. IN DIE ILLA O mortis Christi .lita Christus proiecit Iudaeos, eosque tradi- ET COGNOvERUNT sic, id est ex illa mea didit Romanis vastandos . AD sTATUA- gubernandi ratione cognoscent. PAupER EslRtu M. Vox Hebraica ris ' torser, figulum GREGis , id est humiles, & mansueti , A significat, aut eum qui ex metallis confla-postoli scilicet & alii fideles. Qui cus To-itis signa format . D. Hieron. statuarium DIUNT M tu Id qui Des voluntatem sequvn. vocavit, ut fgnificationem utramque comintur, & praecepta mea servant in mei gra plecteretur. Pagninus , Vat ablus , & aliit iam . QUI A vERBUM DOMi Ni EsT: co- thesaurarium vertunt , putant enim 'S',
gnoscent hoc esse iussum & opus Domi-lislser positum esse pro IS N OVer , quae vox ni, qui Iudaeos impios impune abire non thesaurarium, id est praefectum thesauri te minsinit. pli significat. Iubetur ergo Zacharias proii-R 13. ET D ix I AD Eos. Ego , sciliceticere argenteos ad conflatorem, sive thesa Zasi axi Zs pallor ovium occisionis, de quodirarium, ut illi qui metallum hoc , & ex uere pastorali diximus num. 4. & se-leo Drmatas pecunias tractare solent, aesti-quenti ras . Memoria - tamen retinendumiment pretii huius vilitatem . Id vero iub qu*d supra monuimus Zachariam typumitur propheta, ut ipso facto repraesentet vi Dcy se Christi paC oris, illumque repraesen-llitatem pretii, quo Christus venditus est ἐεare. Haec omnia dixit, di gessiit Lacha- quae etiam pecuniae summa in templum
254쪽
proiecta est, & eonversa in pretium agri Eius, &e. Vindicta Dei veniet super bra figuli. DE coRUM pRETtuM r per ironiam chium eius, id est super fortitudinem e
dicitur; quasi dicat: Egregium vero pre- ius . ET SUPER OCULUM DEx TRUM E-tium , quo operam meam, & me iplum ius, &e. id eli, amittet omnem providen- dignum putaverunt. tiam, & omne sanum, atque utile consi-V. I 4. ET PRAEC tDI vi RGAM MEAM ilium in rebus administrandis , ita ut om- SECUNDAM, &e. Sicut num . io. consciditinia, quae sacere instituerat in nihilum tan. priorem virgam suavis gubernationis , &secundam apprehendit severitatis, ita nunc etiam hanc praecidit , animadvertens se nec humanitate, & blanditiis, nee asperitate,& terroribus proficere , planeque permittit, ut ingenio suo utantur, & in praeceps
&c. Dissoluta est germanitas haec a Romanis sub Tito, cum capta est Ieru fidem, &Iud. Ei, aliique Israelitae ex decem tribubus Ierosolymis degentes, huc illucque dispers, & dissipati sunt, ut germanitatis Vinculum quod prius habebant , iam retinere non polient. V. ADHUC su ME T in I , &c. Hactenus Zacharias egit pastorem sapientem , &honum; nunc ex adverso iubet illum Deus agere personam palloris stulti , & pravi . VAςA PAs Ris sTULTi. Vasa ,sive instrumenta pastoris stulti, id est scelerati , ea sunt quae prorsus eius emolumentis deser. viant, ovibus autem nihil prosint, aut etiam noceant. Ut baculus nodosus, & gravis ad percutiendum, gladius aptus ad iugulandum , pera in qua cibum suum pMilop reponat; nihil autem quod ovibus, aut ad pastum, aut ad medicamenta utile esse possit. V. I 6. ECCE susci TABO PASTOREM , 8ce. Pastor hie significat Omnes perversos Pontifices, & Principes, qui Iudaeos post tempora Zachariae rexerunt , aut Pontificatum , & pr: ncipatum invaserunt se qualis fuit Ialon II. Machab. v. & stater eius Menelaus eod. Lib. cap. iv & alii huiusmodi . DERELICTA NON visi TABIT: Oves nimirum fessas, claudicantes, errantes, dumetis implicitas, &c. non requiret. ComTRITUM NON fANABIT: sauciis, aut con tu sis ovibus medicamenta non applicabit. QUOD sTAT : sanas , & integras oves. LXX. integrum non diriget. UNGULAS EO RUM DIssoLvET: violento ictu baculi crura percutiet, & ungulas excutiet. V. I7. O PAsTOR, ET IDOLUM: O pa
stor, qui non es pallor sed idolum, & larva palloris . GLADI Us supER BRACHIUM dem recidant . ARIDiTATE sicCABITUR :brachium gladio praecisum arescet , atque ita illi adimet omne robur , & poten
ris i. Mons Lia NE, qui in fini- bus Aquilonaribus Iudaeae , adversus Syros & alios hostes quasi pro muro es Iudaeis: vel, ut S. Hieron. & alii
communiter exponunt, o Ierosolyma a , templum ut vertit Clialdaeus )instar montis Libani eminens, nitens, candicans , eedris, id est palatiis cedrinis, vel , si mavis, superbis principibus, lupis, ursis, leonibus, id est raptoribus, pradonibus, tyrannis scatens p adventantibus Romanis APERI PORTA I TUAS, quia potentiae illorum resistendo non es, inquit Vatablus, Ribera , a Castro & alii passim . Narrat Iosephus ι, orientalem portam templi aeneam , quae vix a viginti viris claudi poterat, ipso obsidio. nis Titi initio, in Paschate media nocte, sponte apertam fuisse. Narrant & veteres Hebr. atque ex eis Rabbi David, Lyranus& Galatinus e , quadragesimo anno ante excisum templum a Tito, portas templi simili modo sponte sua reseratas suisse. Quod cum videret R. Iohanan filius Zachai, quLinter Rabbinos tune eminebat, dixissse sertur : O domus, o sacra domus , quid fibi vult quod tu tibi timeas ' Equidem nunc
scio anteritum tibi ae vastationem imminere iam olim vaticinium illud de te editum
suisse; Aperi Libane perias tuas . Quod si in Paschate contigitὶ ut illud Iosephi, contigerit profecto eodem die, & vetis militer
eadem hora , qua Christus ex ptravit in cruce , o velam templi scissum es a faminoasque deo stim, ut bene notat Ribera. Nam Cnristum quadi agesimo ante excisum a Tito templum cruci assixum fuisse, in consesso est apud omnes, ut in Chronico de emonstravi . V. a. ULULA ABirs; id est, ululate senatores & magi stratus, & minores princiaet .
255쪽
gnifici illi & primi ordinis principes , qui
vos tegebant & protegebant. ULULATE &vos QUERCus B AsAN, id eis divites & potentes cives reliqui . Quia ut nuper vidi ilis magnifica illa & superba Ierosolymae palatia cum templo isto augustissimo ignibus absumi per Chaldaeos ς ita haec eadem, quae nunc tantis impensis instauratis, poli aliquot centurias annorum posteti vestri vide. bunt iterum per Romanos similibus igni hus absumi: ita S. Heronymus, Cyrillus, Eusebius e. Quanta tunc V. 3. Vox ULULATUS , non modo civium & plebis, sed & PAsTORUM , tum
politicorum, tum Ecclesiasticorum vere rugient instar LEONUM, quando eorum cubilia in silvis ad radices montium Sanir f& Hermon iuxta Iordanem, fluvio illo superbis te & exundante , aquis obruuntur ,&catuli in nidis suis suffocantur; LXX. vertunt, quia mfer fastus est, seu potius miseros fecit, fremitus Iordanis. V. q. Ο s. PAsCE O Zacharias , PECORA OCCIsIONis, id est Iudaeos occisioni destinatos; quasi dicato Indue personam pastoris veri & prudentis , & monitis atque Oraculis tuis pasce, doce , instrue oviculas meas, quas videbo a stultis & impiis pastoribus non pascendas, sed vel iugulandas &dilaniandas, vel eerte alienis dominis di- vendendas. Non enim mihi, vero ac legitimo ovium domino, non commodis meis, non ovium saluti , sed proprio solum lucro student. Nec tamen dolent vel minimum de tanto scelere, perinde ae si nil dereliquissent: quin potius quasi re bene gesta gaudent &Nxultant ,& aucti pretio laudant hypocritat Deum, DICENTES, BENE DICTUS DOMi Nus, quia ditati sumus. Sed bene habet. Illi oviculis meis non pepercerunt, sed crudeli laniena in eas saevierunt et ego quoque lupis istis V. 6. NON PARCAM ULTRA, sed ad unum omnes HABlTANTEs hanc TERRAM
vieissim dilaniandos & iugulandos TRADAM , primo civilibus iactionibus, UNUM EM- Ε de medio tollens MANU PROXIMI SUI; deinde aperto bello, destruens illos manudi vi proprii R Eois. Theodoret. vult haec
impleta sub Hyrcano & Aristobulo e AD
monaeis, qui cum de regno contenderem,
Iudam in factiones traxerunt, & a Pompeio aliisque Romanis, quos in auxilium evo. caram , subacti, expilati, immo iugulati sunt. Alii melius tempore Vespasiani haec completa dicunt, quando Zelotae aliique factio- si Iudaei mutuo sese expilarunt & mactarunt, ac tandem MANU proprii regis sui
Agrippae iunioris, itemque Vespasiani &Titi Caesaris, qui & ipse rex erat Iudaeorum , Iudaeis sic volentibus, & coram Pilato protestantibus , Non habemus regem, 'nisi Caesarem p stirpitus exeisi sunt, ut enarrat Iosephus h & alii histoti et .
V. 7. PROPTER HOC , quia video miseras oviculas a propriis pastoribus tam crudeli tradendas lanienae, & quia Deus iubet ut assumpta probi ptimum, dein & improbi palloris persona, in me futura haec repraesentem ; idcirco scenam nunc ordiar,&
suetos, vos simplices, vos adhuc innocentes Iudaeos: ita sere Arias ,' Uat ablus , a Castro, a Lapide . ET AssUMPsI MIHI DUAs v IRGAs, seu duos baculos pastorales. UNAM vocat DECOREM ; Syrus , suavem vel iucundam; Hebraeum no im , significat iucunditatem, gratiam , decorem, pulchritudinem , suavitatem , mansuetudinem , amabilitatem . Et haec virga typus erat suavis regiminis divini per amorem ti beneficia maxime tempore Machabaeorum & Christi. ALTERAM voCAvI FUNICULUM: ita vertunt etiam LXX. & Aquila & Symmachus& Syrus & Arabicus uterque, qui legeruntehabutim, id est funiculos. Pro quibus reiscentiores Hebraei aliis punctis iam legunteiabelim, id est, colligantes. Significat haec virga durum regimen, quo Deus cervicosos& brutos ac servilis ingenii Iudaeos, flagellis, minis, m dictis , poenis, suppliciis ad ODfietum pertrahere conatus est, maxime post
mei sum ab illis Christum, ut ait Vatablusia alii iam citati.
V. 8. ET sUCCIDI UNO MENfE TREsPAsmRES . Quod S. Hieronymus, Remigius, Albertus, Hugo & Ribera accipiunt de μυ- se, Aarone & Maria , uno eodemque mense primo N an mortis tententia damnatis a Deo. Nam mortua tunc est de facto Maria quae seminis praefuerat , Num. XX. I. Moyses vero & Aaron morti addicti, vers. I a. quam & eodem anno subierunt s. Sed Zacharias noster de suturo tempore hic pr phetat. Unde per tres pastores Arias accipit Iudam, Ionatham & Simonem fratres
256쪽
Machabaeos , quos una mense annorum , id est spatio 3o, annorum k, e vivis sustulit Deus. Possent etiam eodem modo intelligi tres ut timi Asmonaeorum principes, Hyrcanus, A lexander & Antigonus, qui longe breviori spatio,& morte etiam violenta,& quidem carnificis manu perierunt, ut in Chronicoldixi. Sed malim ego per hos tres intelligere Christum , de Christi cognatos duos , Apostolos Iacobum Zebedaei, & Iacobum Alphaei, primae notae pastores Iudaeorum, Rui Omnes tres uno mense annorum, id est
intra spatium 3 o. annorum, & Omnes uno eodemque mense Nisan,& quidem uno eo. demque mensis die , puta pridie magni festi Paschae, omnes Ierololymis, omnes per Imdaeos, omnes violenta morte succisi sunt, ut constit ex auctoribus fide dignissimis quos in Chronico m citavi. Erga eosdem Iudaeos iam veris pastoribus orbatos CONTRACTA, Hebraice , angustiata , EsT AN MA MEA;
id est, factus sum illiberalior , nempe subtraxi illis virgam suavem , de qua vers. praeced. & eorripere illos coepi variis flagel. lis, ut vel sic varianus ti a me dilapsos illorum animos, in viam retrahere. Cum vero ne flagellis quidem fierent meliores, V. 9. Dix I, decrevi, denuntiavi illis per Christum n, per Apostoloso: NON PASCAM
vos ultra, non agnoscam vos exinceps pro ovibus meis, nolo vos vestraque amplius tutari adversus hostes, pereant omnes peste,
stadio, inedia, quid ad meὶ ita sere Uata.
lus ti Clarius. In signum vero plenae &aeternae desertionis ac reiectionis eorumdem , V ita An scint & in frusta dissecui viRGAM MEAM pastoralem, QUAE UOCABR-TuR DE Us, simulque abolevi, restidi &
s totidem popULIs PExcussi in Sinai, Exodi xxiv. Ipsis enim occisione Messiae sui, & tot pastoricidiis, aliisque horrendis sceleribus , continuaque rebellione scedus convellentibus, nec ulla via se ad inentem reduci sinentibus; aequum non videtur, ut ego illo, iam convulso ab illis scedere , diutius obstringar. Ergo disrupi & irr. tavi etiam ego foedus. V. II. Et eheul COCNou RuNT, & senserunt id statim etiam ν LupEREs ovicula' GR Eois Iudaici sic iam a me deserti, meaque ope ac protectione destituti de lupis ob tecti. Nempe senserunt irruentes in Iudaeam
exercitus Romanorum, de ingruentem sinmem , pestem , aliasque millenas plagas , quibus etiam ipsi , licet innocentes k & MI-ui pristinum laedus custodientes , quia unius rei publicae membra , simul involvuntur . UERBUM enim, id est decretum , DOMIN EsT, ut in poenam communis perfidiae t ta devastetur Iudaea cum omnibus incolis metsi hinc inde innocentibus. V. II. ET D lxI ego Zacharias , sed iapersona Dei, interpellatus in proscemo is Iudaeis, cur, cum pastor illorum ellem ipsos desererem; dixi, inquam, seu respon
id est si vobis arridet & placet ut pergam
vos pascere , AFFERTE mihi MERCEDEM pastori debitam: neque enim par est ut nul lo prorsus fructu pascam tam molestas Oisves. Cumque expectarem , ut pro mercede mea se suaque omnia, iustum asse fum& amorem, debitam observantiam , Obedientiam, omne obsequium , cultum, honorem mihi, ut aequum erat, aeternum ad dicerent ; ecce appenderunt pro omni mercede mea, TRIGINTA siclos ARGENTEOs p , seu triginta fio renos Belgicos, quorum linguli constant quatuor Iuliis , seu regalibuzargenteis. Nisi malis per argenteos non si-esos, ut passim solet , sed abusive minas intelligere, ut subinde Ioseph. intellexit ;
tei essent 73 o. florent Belgici di si minux
Atticas accipias . Decorum pretium . Est ironia; quasi dicat: Egregium certe , dignumque tanti laboris pretium quo iuxta legem ρ aestimabatur & redimebatur vita servi seu mancipit ocelsi. Sed en aliam nequitiam, eamque intoleranda mi Appendunt istos 3 o. argenteos non mihi, sed prodito. ri mei in mauus, nulli meo commodo, secleversioni & exitio. V. I 3. ET DOMINUs An ME Zachariam, Christi personam in theatro gerentem , sed subinde etiam aliam, ut nunc proditoris Iudae personam induentem, Dix T PRO ICE, seu abiice, sanguinarium illud pretium ADSTATUARIUM. Hebraeum torser & Latinum saluarius generatim significat eum qu statuas effingit si ve ex luto, sive ex me- talo. Unde LXX. δ: Symmachus vertunt,
conflatorem p Aquila, teste Eusebio, Tiguo rivi, Clarius, Ec Arias, ad playieu vel f
gulum . ET PROIECI ILLOS IN DOMUM
257쪽
ad piaea si euius sacerdotis , conserendos Idam & Iudam aa Galilaeum , ad Barcho-εnox divina providentia ad figulum proa-lcebam bb qui tempore Adriania, ad Pseu-gro eis coemendo en sepulturam peregrino. t domoy sen cc qui tempore Theodosii Im . rvm, ut addit, & explicat S. Matthaeus peratoris Iudaeos foedissime deceperunt, ut ex sententia S. Hieronymi, Ruperti , Ly Eusebius , Socrates & alii describunt . rani, Ian senii , Baromi, Maleonati, Saaro, Francisci Lucae & plurium aliorum I.
Desperata igitur causa ludaeosum, cum nec prosperis, nec ad versis; nec beneficiis, nec flagellis ad frugem eos reducendi spes ulla superesset, ut nuper praeeidi iucunuam &suavem virgam, ita nunc quoque alter m ,
sed vers. Iq. sECUNDAM VIRGAM MEAM
PRAECIDI, nempe faeniculum flagellorum; hoc typo curam & regimen omne illorum exuens ac deponens, atque hostibns discer. pendos relinquens, puta Vespasiano & Tito, qui exciso mox templo dc urbe regia, regnum , rempublicam & religionem Iudaeorum landitus everterunt: . ET GERMANITATEM, id est germanam seu fraternam Baietatem ac connexionem , qua domus Israel decem tribuum cum domo Iuda , iam inde a soluta captivitate Babylonica perpetuo unita fuerat , penitus dissolverant , Iudaeis omnibus patria expulsis & per univet sum orbem dispersis , ut constat ex
Iosepho i, Eusebio & aliis Historicis.
V. is. ADHUC indue, O Zacharia, personam aliam, nempe PASTOR Is s TULTI ,
non tam speculative, quam practice , id est pastoris improbi , scelerati . rapacis , crudelis, qui ut suae cupidini obsequatur , gregem stultissime perdit, affigit, spoliat, enecat, inquit Theodoretus & Cyrillus . VAs A ergo seu instrumenta talis pastoris TIBI assume, nimirum pro pedo gladium, pro cupediis laqueum, pro fistula sustem . V. I 6. Talem EGO Iudaeis a me declinantibus PASTOREM sUSCITABO , puta
Antichristum, inquit S. Hieronymus, Cyrillus , Theodoretus , Remigius , Hugo , Lyranns Arias, Uatablus & Ribera. Huic enim ambitiosissimo simul atque crudelis
smo tyranno servire cogentur Iudaei, non minus quam aliae gentes, & omnes illorum pes, corpora & animae. Extendit id Arias etiam ad Herodem ae Ascalonitam :Theodoretus ad Antiochum x Epiphanem
typum Antichisti: a Castro ad Titum &Romanos: Sancheet & a Lapide ad Iasonem ' Menelaum, Caipham et, omnesque perversos pontifices , ad Herodem quoque eiusque posteros impios p. incipes, ad Theo- omnes enim isti suerunt typi & praecur- soles Antichruli , in quem per antominin aliam inaxime quadrant quae sequuntur.
V. I7. O PAsTOR dd ET IDOLUM LXX. Chaldaeus, & Arabiem , & Tigui in i vertunt, ut pastori vana o nihili , quasi dicato Uae tibi o pastor , qui non es pastor , sed solum larva pastoris r qui nihil habes veri pastoris , nisi solam umbram & smulacrum. Notatur tamen etiisam arrogantia Antichristi, quod volet ad rari ut idolum & numen, inquit S. Hieronymus: se crudelitas & tyrannis verbis
sequentibus , GLADI Us SUPER BRACHIUM EIUS, ET SUPER OCULUM DEXTRUM E-
Ius, quia instar lanionis , non alio colli. mat, quam ut iugulet oves. Ita Chaldaeus exponit. Sed alii id accipiunt de divina ultione ipsi met tyranno imminente , ut BR Α- cuiuM, id est potentia; ET OCULUS DEX TEa, id est ealiditas & inteatio eius, praecidantur ac destruantur . est
cta Ioseph. Lib. VII. Belli, Eee. cisa Chionici cap. xlv.c 2 a Ibid os p. xl.
258쪽
praeludia , & series malorum quae merentur excidium . per Libanum Hieronymus &alii magno consensu intelligunt templum. Et prolixo sermone symbolico mala haec designamur Iudaeorum , quos vocat Deus
V. 7. ET PASCAM, &e. Suscipit hie Zactarias onus pastoris impositum sibi, vers. 4. hae virgae denotant duplicem Dei providentiam ; sed brevi sunt laeeis tres pastores , & stacta abiectaque virga uae ad honum prospiciebat . Hi tres pa-ores sunt Macnabaei principes , qui uno
mense, hoc est exiguo tempore , sub virga decoris rexerunt populum . Hos Deus subduxit . Nam cum Hebraei inciperent esse molesti Deo ; ipse quadam amaritudine animi retraxit favorem ab his quorum anima variavit , defecitque a priore cultu & pietate . V. I 2. ET DIXI, &e. Venitur hie ad secundam virgam : pavit Christus populum , & pro petita mercede vendiderunt eum triginta argenteis, & praecisa est virga secunda . Sequutumque est excidium
Sub Tito. Quae hie reseruntur , dixit Segessit Zacharias non aliter quam per visionem imaginariam. Haec porro videt &agit in persona non sua, sed Christi, v lut actor in tragoedia, verus tamen Pr pheta. Plurimi. hic argenteum intelligunt duos Iulios, seu regales Hispanicos ; e go ut videtur dimidium sicli, & duplum denariir siesus quatuor regales habet. Ociscupantur hie interpretes in conciliandis Zachariae verbis de pretio venditi Christi ,
cum Matthaeo , cap. xxv D. P. qui Ieremiam citat ; non vero Zachariam . Est
probabile idem suisse in Ieremia , licet
nunc non extet ibi r nec in sensu dilarepat Matthaeus a .uobus his prophetis; nil vero mirum si typus antitypo in quibusdam adiunctis non respondeat. Lege Bar nium anno Christi xxxiv. V. I . ET D ixlT DOMINUS , 3ce. Hactenus Zacharias egit personam prudentis pastoris, denotando tum Machabaeos sub virga decoris; tum c hristum , quo occiis succisa est altera virga . Nunc assumit personam stulti pastoris , ut denotet dum nihil proficit , suturum excidium ;sane ex hoc ipso quod Deus permittat praeesse malos pastores, graviter punit populum.
Iuda m Ierusalem a variis Regnis affigentur I sed rursum reducti Ui; Israel in terram suam superiores erunt his qui se affixerant: esstisoque a Domino spiritu gratiae super babitatores Ierusalem, aspicient ad eum quem confixerumi, O super eum dolebunt, plangentes, suuiae familiae seorsum. Nus verbi Domini super Israel. Dicit Dominus extendens caelum, & sundans terram , & fingens spiritum hominis in eo: 2. Ecce ego ponam Ierusalem superliminare crapulae omnibus populis in circuitu: sed & Iuda erit in obsidione contra Ierusalem. 3. Et erit: In die illa ponam Ierusalem lapidem oneris cunctis populi se omnes, qui levabunt eam, concisione lacerabuntur: &colligentur advortiis eam omnia regna terrae. q. In die illa, dicit Dominus, percutiam omnem cquum in stuporem , ct ascensorem eius in amentiam: &1uper domum Iuda operiam oculos meos , & Omnem equum populorum
259쪽
pereuliam eaeeitate. s. Et dicent duces Iuda in corde suo : Consortentur mihi habitatores Ierusalem in Domino exercituum Deo eorum. 6. In die illa ponam duces Iuda sicut caminum ignis in lignis , ' & sicut laeem i. snis in sceno, & devorabunt ad dexteram , & ad sinistram omnes populos in circuitu: & habitabitur Ierusalem rursus in loco suo in Ierusalem. 7. Et salvabit Dominus tabernacula Iuda, sicut in principior ut non magnifice glorietur domus David , & floria habitantium Ierusalem contra Iudam. 8. In die illa proteget Dominus habitatores Ierusalem, & erit qui
offenderit ex eis in die illa, quasi David; & domus David quasi Dei , 'sicut Angelus Domini in conspectu eorum. s. Et erit in die illa: quaeram
conterere omnes Gentes, quae veniunt contra Ierusalem. Io. Et es undam
super domum David, & super habitatores Ierusalem , spiritum gratiae &precum: sa) & aspicient ad me, quem confixerunt: & Plangent eum piam ctu quasi super unigenitum, & ὸolebunt super eum, ut uolera solet in moria te primogeniti. II. In die illa magnus erit planctus in Ierusalem , h) s.cut planctus Adadremmon in campo Mageddon. 12. Et planget terra : familiae & familiae seorsum: familiae domus David seorsum , & mulieres eo rum seorsum: I3. familiae domus Nathan seorsum, & mulieres eorum seo sum: familiae domus Levi seorsum, & mulieres eorum seorsum: familiae Semei seorsum, & mulieres eorum seorsum. Iq. Omnes familiae reliquae , familiae & familiae seorsum, & mulieres eorum seorsum.
ROMANAE CO RECTIONES.I. Omnes qui leυabunt eam, Pro seminino eam, quod ad Ierusalem resertur, alii libri scribunt masculinum eum , quod ad lapidem. Vers. 6. Et sicut faeiem Qnli in faeno. Men. dum hie est typograph:eum in exemplari Romano, ubi faelem trissyllabum nomen , legitur pro dissillabo facem, quod est,ia. culam, lampadem . Porro ut mendose qui . dam habent faelem, ita alii fascem quod est fasticulum. Uers 8. Stetit Angelus Dσmini in conspectu
eorum . Non mutes plurale earum in lingulare eiuJ.
NOTATIO. Hors. 8. ποῦ T domus D id quasi Dei. sicut
angelias Domini in conspectu e
mm . Multi libri scribunt in conspectu eorum splures in eo ρεctu eius ; duo Parisiensium i V. Compl. & sedeeim nostri d. Leob L. P. H. Sce. illo modo; duo & viginti nostri Brug. o. E. Q. Pl. m. Mog. Muren. CO.
lon. &e. ac plerique Epanorthotae hoe . Rit. pertus, Carensis, & Richelius enarratores exponunt eorum s id quod Hebraiei, ae Chaladaiei eodices legunt; Graeci etiam integrio res, Vaticanus, Regius , Basileensis i anni Isso. eum Theodoriti textu .' nam Aldianus . & Argentoratensis pro άυνων, άυνοῦ
habent. Quare Hentenius, & Parisienses castigatores in textum id, eorum inquam , te tulerunt. Porro Epanorthotes pluralem numerum ab Interprete mutatum , atque eius scriptum existimat. Atqui Hieronymi & texis tus legit, & commentarius exponit eoσum.
is Et qui de domo regia erat , habet comari mentarius, sit quasi de domo Dei, idest. A quasi nuncius Domini, & angelieae digni-- tatis in conspectu eorum , qui eo temporeis fuerint resalvati. Uertit isitur Interpres noster Hieronymus, ut Hebraice est, eorum: nisi dicas eum vel Graecae editionis pronomeueorum exposuisse t legit enim eorum , non eius, Ec ea quae D. Hieronymo adscripta est. LXX. virorum editio vel priusquam commentaria scriberet aliter transtulisse , eorum nempe, quod Hebraice eum eius commutas se, ita ut subaudiretur Domini.
260쪽
s A. g. r. UpER, id est eontra. IsRAEL, D scilicet Ecclesiam persequentem. FINGENs , id est sermans , scilicetereando. Chald. creans. SPIRITUM, id est
V. 2. IER UsALEM , id est Ecclesiam . SupERLIMINARL CRAPULAE, id est in quod ebrii impingunt; quasi dicat et Qui eam im
Pugnabunt, cadent more ebriorum. POPV.
xis, scilicet fidei hostibus. Iunx , id est Iudaei, scilicet etiam ipsi Ecclesiam impu.gnabant . V. 3. LAPIDEM ; pro, ut lapidem . U-NERrs, id est gravem. Chald. ossensionis. ἈψARUNT, id est levare loco conabuntur. Chald. vim ei intulerint. LXX. calcabunt. EAM, scilicet Ecclesiam oppugnaturi. V. 4. IN STUPOREM, id est stupore; scilicet reddam velut stupidos , ut nihil possint contra fideles. IUDA, id est Iudaeos,
ut eos convertam. OMNEM EQUUM, &c.
quasi dicat: omnia bellica instrumenta parata contra Ecclesiam, reddam inutilia.
V. s. DUCE s, scilicet Apostoli. Miui:
abundat, more Hebraeo. V. 6. Si CUT CAMINUM , 8ce. quas dicat : Dabo virtutem superandi omnia . DEVORABUNT, &c. quasi dicat : Destruelit errores & vitia. AD DEXTERAM ,&c. quasi dieat, Per omnes mundi partes . Chald. ad Austrum , m Aquilonem. ET NABIT A. Birca, &c. quasi dicat: Etiam in Ieru salem terrena erit Christi Ecclesa, vel lo ea Ecclesae ab hostibus erepta ei resti
V. 7. TABERNACULA, scilicet Ecclesias particulares. IN PRINCI pio , id est olim , Icilicet servavit tabernacula Iudaeorum in deserto, quae erant harum figura. MAGNi-ric g, id est superbe . DOMUS DA v ID, &e. id est, Iudaei increduli contra credentes , vel mali qui sunt in Ecclesia contra honos, scilicet ne eos laedant, vel quas dicat: Ne qui tiam fidelium potentum instargat in pauperes fideles. V 8. IERusALEM, id est Ecclesiae. QuAsi DAvi D, scilicet aget poenitentiam . Do. Mus DAvid, id Ecclesia. Sic UT A NOE . LUs, Zce. quasi dicat : Tamquam si Deus Angelus eos dueat & dirigat. V. Io. PREcUM . Chald. & LXX. misericordiae. Aspici ENT, scilicet die Iudicii. Vide Apoc. I. CONFIx ERUNT, scilicet in cruce. LXX. infultaverunt. EUM, scilicet Chri ilum i mutatio personae ; quasi dicat: plangent quod eum occiderint ,' qui se ea causa videant damnatos. LXX. super se ipsos. Vide Apoc. r. Matth. xx Iv. Αst,&e. id est vehementissime. V. II. IER UsALEM, scilieet ibi fiet iudicium extremum . ADADREMMON 2 urbs
est in campo Mageddon, ubi Iosias occisus. Vide II. Paral. xxx P. V. I 2. TERRA, scilicet reprobi. FAMI-LiAE, &c. id est singulae familiae. Do Mus DAVID , &e. nominantur praecipue quaedam samiliae Iudaeorum, quae praecipue Conspi rarunt in Christi necem, ut quidam volunt.
non loco , sed quasi dicat, Proprio & ipsae
planctu. r. 13. NATHAN , scilicet filii David . SEMEI . LXX. Simeon, dicitur & Samai. Uide autem princeps Pharisaeorum & Scribatum . Ut de Hieron. Isai. v m. & q. T. ad Algasiam.
DAvID, ET SUPER HABITATOR Es IER UsALEM SPIRITUM GRATIAE, ET PRECUM . Pertinet haec prophetia admissionem Spiritus sancti in Apostolos &fideles Christi factam in die Pentecostes pquod & quotidie per universam Christi ecclesiam in fidelibas completur. Et quidem spiritus gratiae effunditur in nos; quia Charitas Dei di funditur in cordibus mstris per spiritum Ianetum: Rom. v. Effunditur autem spiritus precum,' quia nos, quid ore. mus , nescimus, sed Spiritus adiuvat infimmitatem nostram, ρο postular pro nobis gemitibus inenarrabilibus, ibid. cap. v II i. id est postulare nos facit. Quod autem sequi.
tur; ET ASPICIENT AD ME, UEM CON-
pIxERUNT, quando impletum si, Ioannes Evangelista cap. x Ix. ostendit; quando videlicet