장음표시 사용
261쪽
delieet perfosso latere Domini, em uxit sanguis M aqua . Ex quo loco manifestum est, non de manuum & pedum affixione ad Crueem, ut quidam interpretantur, sed de transfixione lateris Dominici hanc pra-plietiam intelligendam esse . Et nihilominus Apoc. I. reserunt quoque ad diem iudieii. Sed notandum ita hae prophetia duo contineri, & praedici alterum quod eonfi. gent, alterum quod aspicient. Confixio impleta est Ioan. xix. Adspectio autem, sive quod hi qui eum confixerunt, eum cum magno suo dedecore videbunt, implendum ostenditur in Apocalyp. in die iudicii. Et quia formaliter & cum energia illud accipiendum est, i in quem confixerunt, hine recte quoque ex ea sententia colligitur , Christum in die iudicii sisna vulnerum suorum ostensurum : quae quidem videbunt boni ad gloriam, cum magna exultatione; mali vero, ae potissimum illi, qui vulne. ra inflixerunt, ad extremam suam consu-sionem & ignominam.
Vers. r. Nus. Prophetia dura . Su- PER IsRAEL, contra Israel ;& per Israel intellige alios etiam Iudaeos,
uia scilicet Iudaei Gentibus iuncti , Ierualem vexarunt. FINGENς spIRITUM , id est e reans. Deus haec dicit.
V. a. SUPERLIMINARE CRAPULAE ρο-
nam. Crapulae , id est iebrietatis ι id est ,
iaciam ut qui accesserit ad limen Ierusa. lem , quasi ebrius cadat Chald. ponam Ierusalem υas plenum Graetate. 'ci Sub &limen & phialam seu sophum significat .
Hieronymus & Sept. priorem fgnificationem secuti sunt , posteriorem Chald. &Hebraei. Sed & pro crapula aut ebrietate alii Ioporem vertunt, alii venenum . Uocis, in rahal propria fgnificatio non est nota. Sententia una r Faciam ut Ierusalem cupientibus eam capere, sit ut vas veneni mortiferi, aut ebrietatis . SED ET ID DAER T IN OBIIDIONE. Hieronymus & alii plerique hoc loco nota veram Ierusalem imtelligunt, sed mysticam, nempe Ecclesiam , contra quam Iudaei cum primis insurrexere. Ego de Milesia haec dici non nego, sed puto etiam de Ierusalem haec diei, quae Nachabaeorum tempore saepe ohsessa, ut I. i
&xv. semper evasit. De aliqua harum o iasidionum agi puto, ut quomodo superiori cap. egit de obsidione per Romanos , ita nunc agat de aliqua alia obsidione. Et alioqui milum in Prophetis esset de rebus Machabaeorum silentium, qua tamen praeclara in primis extitere. Ergo in iis bellis multos Iudaeos hostium catira secutos elle conastat ex II. Machab. xv a. & Ioseph ux Lib. XII. cap. xi. Id illa verba significant, Iuda erit in obsidione contra Ierusalem is V. 3. LAPIDEM ONERIs ponam Ierusalem , id est gravem, magni ponderis, non poterunt humeris illam portare, & capere Ierusalem. sed potius qui id tentaverit, lacerabitur, ut qui lapidem graviorem viri
bus gestare tentat. OMNIA REGNA TER RAE. Hebr. omnes gentes terrae, congrega
buntur scilicet contra Ierusalem. Et quidem ex locis citatis satis constat, numerOsos exercitus ex variiς Gentibus conflatos in eam urbem irruisse V. 3. EQUUM IN sTUPOREM percutiam .
Sept. in supore , id est stupore & amentia equos & equites hostium percutiam. V. s. DuCEs IUDA . Iudaei , qui eastra
hostium sequentur, intra se optabunt , ut cives Ierusalem meliora serant, quibus eTvoto favebunt, quippe ex sua gente . C N- FORTENTUR MIHI, id est contra me. Utinam nos vincanti se dicent ii Iudaei. V. 6. PONAM DUCEς IUDA . Non loquitur de iis qui in hostium castris erunt , sed de Iudaeis aliis & eorum ducibus. SI
CUT CAMINUM, aut prunam , aut lampadem ignis inter ligna. ET SICUT FACEM IGNIS IN FOENO. Hebr. in manipulo , id est inter manipulos sceni , scilicet aut spicarum in melle, vincent Iudaei hostes suos.
Loco suo. Hebri sub se, id est in suo loco. IN IERUsALEM: in area Ierusalem ha. bitabitur, nota vallabitur, neque civex ita eaptivitatem ibunt. V. 7. ET SAL v ABIT DOMINU& TABER
NAcu LA IUDA , id est noci solum Ierusalem , sed aliae oppida regionis tuebitur. SICUT IN PRINCI pro . Sic Sept. & Chald
Hebr. ira principis, sed bene suppletur si- cur; aut quod magis puto, pro Beth , id est in , olim erat Caph, id est scutis Ergo
ut olim Deus texit ea oppida , sic moda faciet. UT NON MAGNiFICE GLORIETUR a Kk a ne
262쪽
. ne domus David, arx scilicet Sion , & eives Ierusalem glorientur, quasi eos solos protegat Deus, non alios . ET GLORIA; Icilicet non sit gloriatio habitantium Ierusalem , quasi eos solum Deus prote-
EIs. Sept. & Chald. qui infirmas Deris in eis , id est inter cives Ierusalem . 'QUAsIDAvio, id est sortissimus, qualis suit David; ae si dicat, Nemo inter eos erit ignavus. ET DOMUs DAVID QUA&l DEI. Dei in plurali, id est posteri David erunt quas Hemes, ut Chald. Fortes creantur fortibus. Hebraei per domum Daυid Messiam intelligunt, qui fuit de domo David di se Hebr. Schol. & quasi Deus: immo potius verus Deus. IN CONsPECTU EORUM , scilicet hostium, erit quasi Angelus eis superior. Quis domus David . V. 9. QUAERAM CONTERERE , id est omnem studium adhibebo ut conteram , disperdam hostes Iudaeorum.
V. Io. SPIRITUM GRATIAE ET PRECUM
effundam super habitatores Ierusalem , ut se ilicet mihi placeant , me deprecentur . Hebr. spiritum gratiae oe miserationum r se Chald. & Sept. id est, faciam ut omnibus
sint grati, omnes eorum misereantur, eiuque opem serant. FT AsPICIENT AD ME , QUEM CONFIxERUNT. Ioan. XIX. 3 P. hic
locus citatur de morte Christi. & Hebraei de Messia diei putant, quodam filio Ioseph, qui in bellis occubuit, ut illi delirant. Sed vere de Christo intelligitur, qui Deus est ; nam Deus haec loqaitur. Alioqui eum locum volabam intelligere praeter Christum, de Iuda etiam Machabaeo , qui fuit typus Christi; quasi dieeret: Respicient Iudaei ad me, id est me desiderabunt. Quem tonsi xerunt , ia est occiderunt , non ipsi , sed shostes. ET PLANGENT EUM , id est me: mutat personam, quod in Hebi lingua ste- 'uenter fit. QUASI sUPER UNIGENITUM , id est quasi super morte unigeniti. IN MORTE PRIMOGENITI . Hebr. super primogenito, id est super morte Iprimogeniti . Qui
planctus erit. V. LI. SICUT PLANcTus ADAD REMMON .
Quidam putant esse loci nomen in ipsa valle Mageddon, ubi oecisus est Iosias Rex ,
IV. Reg. III. 29. & ob eius mortem magna lamenta oti terunt, II. Paral. xxxv. 123. Chald. putat esse nometa viri, qui oc l
eidit Achab Regem, III. Reg. ult. eg. 34. quem dieit suisse filium Tabremor, . Ergo qualis fuit planctus in morte Achab,& in morte Iosiae , talis erit in morte Christi, de si plaeet, etiam in morte Iudae; de quo I. Machab. I x. 2 o. Magnum& diuturnum planctum extitisse constat.
V. D. FAMILIAE ET FAMIL AE SEOR
su M , id eli singulae samiliae , quaeque per se plangent . FAMILIAE DOMUI DAUID. Hebr. favillia. Chald. viri familiae David. ET MULlEREs EORUM: sEoasu M. Ut in planctu, sic in laetitia , coetus promiscui virorum & feminarum vitari debent. Poris ro familiam μυid nominat, quia Regia pNathan , quia propheta ; Levi familiam , quia sacerdotalis; Semes, quia ex eo Scribat de Pharisaei , quia fuit Princeps inter . eos, ut Hieronymus hic ait, & ad Algasiam q. m. & Isai. cap. v m. Ergo fami lias praecipuas nominavit sigillatim , quas. ploraturas aid ; alias in genere tam umi
Reg. 1, Nus, id est onerosa, tristis ia& funesta prophetia . SUPER
ISRAEL: contra Iudaeos. Ex TENDENS CAELUM r qui tam potens est, ut caelum quasi pellem, aut velum quoddam super terram extenderit verbo suo. FUNDANs TERRAM e
stabiliens, & collocans ita ut immobilis. st . FiNGENs spi ITUM , id est sermator animarum, ideoque creator Dominustam visibilium , quam invisibilium .
V. 2. PONAM IER UsALEM SUPERLIM
NARE CRAPULAE. Ad litteram loquitur de Ierusalem arctata, & afflicta ab Antiocho. Epiphane, eiusque asseclis, quos Iudas, Ecj Machabaei ceciderunt, Zt ita corruerunt. . Sensus ergo: Hostes Ierusalem se putabunt
illam ingressuros victores, sed faciam ueimpingam, & quasi temulenti cadant, sis bique noceant potius qua in illi , ut ebrii qui in limine, aut postibus Ostii impingunν,.& cadunt , & ad lapidem aliquem allisi
caput Dangunt, aut cruentant . OMNI Bus
popuLis: Iudaeis insestis. SED ET IUDA Ac. non istum Gentiles Ierusalem impugnabunt , sed etiam Iudaei perfidi , de transsulae , & verae religionis desertores qualis Ialan. & Menelaus. Vide II. chab. cap. Iv. & via
263쪽
i V. 3. PONAM IER UsALEM. LAPIDEM NERis , &c. Id est, omnes populi volent experiri suas vices in Ierusalem oppugnanda, sicut in urbibus Palaestinae,& Iudaeae, iuvenes immanem lapidem tollunt in altum quisque pro suis viribus, experiendi roboris causa. OMNEs . I LEUABUNT EUM. Ne cesse es, inquit D. Hieronymus, ut dum levatur, in ipso nisu, σ elevitione ponderis. , gratassimus lapis scisuram aliquam , vel rasuram in levantium eorporibus Arelinquat . Sententia ergo est, Potius sibi quam Ierusalem nocebunt ; qui illam oppugna bunt; ut sibi nocent qui pondus subeunt, eui attollendo, & serendo pares non sunt.
ET COLLIGENTUR ADUERsus EAM OMNIA
REGNA TERRAE; id est, eum ita sit, tamen non erit populus . qui aliquando it iam non persequatur. Verissime hoc diei. tur de Ecclesia , quae ubique Gentium concussa est, & aliquando persecutionem passa. V 4. PERCUTIAM OMNEM EQUUM , scilicet hostilem, puta Antiochi , & Graecorum per Machabaeos. IN sTUPOREM.' ita ut omnes stupeant, qui eos percutas vide rint. Uel, ita ut i pu equites prae stupore,& pavore quasi versi in amentiam . nesciis ant quo sugere, vel quid agere debeant . APERIAM OCULos MEos r ut illam benigne aspiciam, & protegam . ET OMNEM EQUUM, &c. Est repetitio , & ineuleatio eiusdem sententiae . CAECITATE : stupore mentis, pavore , confusione , & quadam
V. 3. DUCEs IuDA: scilicet Machabaei
praecabuntur Deum, ut animos , & vires
iussiciat Iudaeis ad impetum hostium stan
gendum . V. 6. SICUT CAMINUM IGNIs: Telo aris
dentes pro salute populi . SICUT FACIEMIGNis. In Hebraeo est na, lappis , quae vox lampadem, sive facem significat; sed sensus idem est, faeies enim ignis est fax .HARiTABITUR IERusALEM : quae prius sue rat civibus suis viduata. IN IERUSALEM :
in eodem situ, & loco ubi prius suit.
CULA Iu DA; quasi dicat r Divina virtute fiet, ut domus, & cives Iuda abi hostibus
tuti serventur. Si CUT IN PRINCi Plo I ut
olim faciebat Deus, eum suavi , & sorti sua indulgentia , & providentia populum
tuebatur. UT NON MAGNIFICE GLORIE.
τυλ u Mus DAvIDo ut Ieroselymitae, ac praesertim posteri David nequaquam gloria ri possint, id eorum opera accidisse; vide bunt enim mirabili Dei auxilio factum e sese. ET GLORIA HABITANTIUM IER UIR
LEM. LXX. habent, ct elatio habitatorum Ierusalem, scilicet, magnifice non glorietur. CONTRA IUDAM, id est contra Iudaeos in minoribus oppidis , aut in vicis
V. 8. QUI OFpENDERIT. In Hebraeo est, qui tofirmus fuerit. QuAsI DAvi D e erit lortis quas David. ET DOMUs D Avi D. & principes Iuda , qui erunt ex posteris David , scilicet Machabaei .l QUA II DEI . admirabili quadam , & divina sortitudine praediti erunt. Sic UT ANGELUS DOMINI. Principes hi Machabaei erunt quodammodo cum Angelis conserendi in sortitudine, &providentia, & regimine populi. IN CON-sPECTU EORUM: scilicet Iudaeorum civi. um , & commilitonum suorum , & hostilium etiam copiarum. V. 9. QUAERAM CONTERERE : semper mihi eurae erit conterere.
V. Io. ET EFFUNDAM, &e. Assurgit ad Christum more prophetarum . Per Christum super Ecclesiam copiam effundam Spiritus sancti, quo grata mihi sit, & ea faciat , quae mihi placita sunt. ET PRECUM: spiritum orationis, ut numquam sibi confiis dat , sed in omnibus confugiat ad Dei au-
xilium , illudque per supplicem orationem
obtineat. ET A sp ICIENT AD ME QUEM
CONFIx ERUNT. Est prophetia de Chri lio in cruce confixo, ut patet ex Evangelio S. Ioan cap. xl x. 33. ubi hoc testimonium citatur. Loquitur autem de Iudaeis , qui Christum in cruce aspexerunt , praesertim
iis, qui ei compassi sunt , de quibus dicitur Lucae xxili. 48. ρο omnis turba, m. percutientes pillara sua revertebantur. PLANGENT EUM: passionem, & mortem eius.
Hucusque locutus est Christus de se in prima persona, nunc vero loquitur propheta de eodem in tertia. QuAs I su PER UNI GENITUM.' luctu magno , qualis esse δε- let cum lugetur unigenitus, aut primogenitus, qui erat columen totius familiae. V. 2I. Sic UT PLANCTUs ADRADEMNON , &e. Adradem mon urbs est iuxta
Iezrahel in campo Maggeddon, ibi mortuus est Iosias, sicut planxerunt olim Iudaei Iosiam regem optimum a Phars, net caesum in campo Mageddon , ita indic
264쪽
die illa fideles plorabunt indignam Christi
V. I 1. TERRA, scilicet Iuda . FAMILIAE , ET FAMILIAE , id est singulae sa. miliae. FAMILIAE DOMUs DAPID sEOR.
sUM . Aliqui ex domo, & gente Davidi. ea, ut B. Virginis & Cht illi consanguinei, qui erant ex familiae David.
V. Ig. FAMILIAE DOMUI NATHAN : iiDier proavos Christi S. Lucas III. 3I. Nathan. numerat Uel ergo significat huius Nathata nepotes luxisse ,. vel posteros Nathan prophetae significat prophetas, hoc est viros pios , & religiosos , qui orationi , meditationi, & divinis laudibus vacabant hi enim phrasi Scripturae filii prophetarum
appellant ut IV. Reg. Ir. 3. & alibi . FAMILIAE DOMUς LEvt. Eadem, etiam hiequadrat explicatio, nam inter maiores Christi in genealogia eiusdem cap. IIIia Lucae vers. 24. Levi numeratur Christi proavus,
Vel per Levi significantur pi, aliqui Levitae. & sacerdotes, qui Christi mortem
veri, inverti & eorruere videantur; quas dieat: Quicumque hostis vel limen attige rit Ierosolymae, mox quasi ebrius & mente captus, retroagetur, trepidus A tremuisius L Sicut de antro Sibyllae Cumanae quod Puteolis haud procul Neapoli ostenditur,. . scribit Virgilius VI. AEneid, solo liminis ipsius. transgressu ipsam extra se rapi &surere consuevisse. Et ipse ibidem in vicinia vidi aliud antrum, in quod si vel
carnem, vel aliud animal inieceris , illico. incipit emori & exanimari r & vero exanimaretur penitus, nisi e vestigio in vicinum Averni lacum immergeretur ubi mox redditur sibi ac reviviscit. Pari modo exitiosum ac lethi serum erit vel . limen urbis. Ierosolymae hostiliter attigisse ,. inquit Sia Hieronymus,. Remigius & Hugo. Experti id sunt non modo Antiochus Ephiphanes eiusque duces & sequaces Gentiles, sed etiam Iuda, id est transfugae Iudaei Iasonia Menelaus, Simon & alii ,. qui Antiocho ita oppugnanda Ierosolyma adiutores fue- luxerunt, quales suisse probabile est cogna-l runt, ut videbimus in historia Maehabaeotos Zachariae patris sancti, Ioannis Bapti- rum, & Iosephus a fuse enarrat. stae, & alios , qui vinculo propinquitati si V. 3. PONAM. IERusALEM LAPIDEM G- Christum attingebant, aut qui in illum NERis , id est onerosissimum , quem qui credebant. FAMILAE SEMEI . Loco citato attollere vel auserre voluerit, in ipso nisu Lucae iit. 26. Semei progenitores Christi de elevatione, gravissima. CONCIsroNE vulis numeratur, horum ergo nepotes Christum nerabitur,. lacerabitur, opprimetur . . Alludit luxerint. Alii intelligunt per Semei ,. vel ad athletas, qui ponderosissimorum lapidum i Sammai. discipulos, hoe est scribas aliquos. sublevatione vi rex suas tentare & ostenta & doctores, qui sammai magistrum , &doctorem habuerunt ,. ut tradit Divus Hieronymus in hune locum , & quaest. x. ad Algariam , 8e Isaiae cap. v m.
V. I 4. OMNES FAMILIAE RELIQUAE,&ec id est, aliae etiam familiae luctus huius erunt participes, nam Christus pluri. mis vivens benefecerat , ideoque par est credere multos illius nece doluisse.
re solebant , non sine gravissima subinde laesione & exitio suo . Patuit hoc in Heliodoro, in. Iasone, in Menelao, in Lysimacho, in. Alcimo, in, Antiocho Epiphane & Eupatore, in Nicanore, Bacchide,. Apollonio Triphone 5 ,. alii 'udi Asiatieis
tyrannis mala morte ob vim Ierosolymae illatam. mulctatis,. ut de M. Crasso M Cn. Pompeio , & Herode c taceam qui post: expugnatam, Ierosolymam infelicest admo dum & tristes casus subierunt, ut Iosephus, . Plutarchus & alii enarrant : taceam etiam, Ammonitas, Moxbitas, Philisthaeos Iduis IER UsALEM , Alle. maeos, Syros, Tyrios, aliosque Iudae Ecclesiam Christi , su- . rum, hostes , ab illis noni modo repul PERLIMINARE CRAPULAE L LXX. Sicul; sos, sed & subactos non superliminaria qua moventur. Est metapho. bi dixi . COLLIGENTUR enim ra desumpta a popina , ubi vinum prostae sapidum quidem, sed venenatum, ad quod hauriendum undique certatim accurritur: sed mox ut quis gustarit , ebrius , tremulus, stupens nai di amens, cui omnia min
Ierosolymam OMNIA REGNA TERRAE; sed. suo potius, quam illius malo, quamdiu illai fida Deo Potenti eius. dextera prole
265쪽
id etiam ad litteram II. Machab. a. 3o. cum fide tantos animos ac vires , ut bel- V. s. Ducra Iunx Machabaei non suisllicosissimo Davidi suppares videantur . in praefident viribus, sed auxilio omnipoten-iquit S. Hieron. Theod. & alii . Allegoritis Dei, quem CORDE SUO, & etiam ore ce, Matthaeus, Magdalena , Petrus , Pe precabuntur, ut de caelo confortet cives IE-lla pia , Augustinus , & tot alii prolapsivus ALEM, ne hostibus succumbant. Sem- prius in scelera, postea a Deo tacti , in
per enim Iudas Machabaeus & idem dicilliar Davidis sortiores resurgent, inquit S. potest de Ionatha & Simone γ ante aciem Gregorius ε, Alberius , Hugo & Lyra-
orasse legitur, & opem divinam imploralbinus. ET D MUs, seu familia, DAvr D ea se, excepto ultimo praelio, in. quo succu- rit UASI domus DEI, id est sicur an-buit. Iidem geli: qui sunt de domo seu familia Dei;
6. DucEs IUDA, SICUT CAMlNUs,squasi dicat e Principes Iuda non tantum vel sax IGNis, omnia circum circa POpu-scum Davide, sed & eum angelis commis labuntur, absument & ad se convertent . rari poterunt in sortitudine , providentia,
Quod Allegorice , de Apostolis in Pente regimine , gloria & felicitate. Addit Theo. coste exponit S. Hieronymus , Remigius,ldoretus , illos sere domum Dei, id est tu-Αlbertus & alii. Profugient quidem civesitum refugium & asylum amictis omni Ierosol. subinde metu Antioeni & similium bus. tyrannorum, sed virtute δι armis Macha- V. p. QUAERAM enim & satagam, perheorum restituentur pristinis sedibus, & siclillos CONTERERE OMNEs GENTEs adversa- urbs evacuata civibus suis, RURsus iisdem rias Iudaeis: Allegorice , Christianis , in-xeplebitur & inhabitabitur u ut ante . Sediquit S. Hieron. Albertus , Remigius &haee omnia Valabius. Sed longe magis satagam , ut V. 7. DOMI Nus iaciet , & divinis po-IIudaei qui tempore Christi tam misere im-tius, quam humanis viis, per paucos &lpingent & offendent in Messiam suum, a
imbelles ludaeos saepe maximos hostium e- figentes illum cruci, serio instar Davidis r xercitus sternens e & profligans: UT NONls piscant a suo scelere. Mox enim a moris suis viribus MAGNIFICE GLORIETUR Do te Christi, sed longe magis in Pentecosteraus DAvio, id est familia & posteri Da- ac deinceps, vidis, inter quos & Machabaei , materna V. Io. EppuNDAM liberalissima manu stirpe oriundi ex familia Davidis e quoaditam in principes, quam in vulgares cives paternam vero etsi essent ex tribu Levi ,lIerosolymitanos, spiRITUM, seu donum, tamen insiti seu inserti erant familiae Da-lGRATIAE, qua cognitum iam scelus suum uidis, quae illos sibi totique reipublicae de-ldetestentur, poenitendo abo eant, atque ita
legit in duces, & constituit in capita, &lgratiosi i , & chari mihi fiant: ita S. Hie- se succedere fecit in principatu Davidis ronymus, Theodoretus, Remigius, & alii& in resimine familiae & regni ipsius, ut passim . Effundam in eosdem etiam spiri- alibi s dixi. Ne Igitur vel hi principes, tum PRECUM ; LXX. misericordia ; Chalis
.el alii ei ves qui gloriose ae triumphanter daeus, miserationum , Clarius , propitiatio. Asbitant & incolunt IERusALEM , glorien-inii. Haec enim omnia signifieat Hebraeum rur CONTRA IUDAM; id est prae reliquis rachanunim , quas dicat : Spiritum, id est Iudaeis, qui in aliis urbibus degunt: nam vehementem mentis impetum ad preces cois victoriae quae illis obtigerunt, non illorum ram Deo sundendas k, quibus ipsum per industria vel studio, sed divina ope partae merita sanguinis Christi in eum finem reastini. lcens profuit, ad misericordiam, miserati
V. 8. ur Ex EIs oppENDERINT initio,inem & propitiationem inflectant . Aspr. impingentes, corruent, retroacti potentia CIENT enim oculis vivae fidei ae spei, non& idolis adversariorum , ut sub Antiocho tam ad suam indignitatem ac nequitiam,aceidit pene omnibus Iudaeis, nam plu- quam AD ME sontem omnis gratiae δι om-ximi metu tyranni deflectebant ad genti-lnium bonorum, confisi quod, etsi tam inlismum; ) hi ipsi tu ni E iLLA , excitati l digne me dominum, patrem ac Deum suum victoriis Iudae & fratrum ipsius , erunt Iconfixerint caput spinis , manus & pedes
Q UL si Davi D, id est instar Davidis reli. clavis, latus lancea, flagellis de tot iniuriis
266쪽
totum hominem e nihilominus veniam , gratiam , reeonciliationem sint Impetraturi. Ita aspexit crucifixum Christum centum ieiusque socii , dicentes: Vere stas μι erat iste. Et omnis r turba eorum quis muladerant ad spectaculum sud, m videbant quae fiebant, percutientes pectora sua reυeristebantur. Porro sermonem hic esse de Chri .sso seu Filio Dei incarnato , praeterquam quod sit communis interpretatio non modo omnium SS. Patrum, sed & pristorum Iudaeorum quos citat Galatinus; evidenter id colligitur ex vocula me s quae Iagnincat loqui hic non purum hominem, sed homonem Deum. Et ita eumdem hunc locum de Christo crucifixo exponit S. Ioannes x I x. a . Licet idem Anagogice , haec eadem exponat de Christo ad extremum iudicium venturo Apoc. I. 7. ut ibi dicam. V. IN DIE ILLA MAGNUs ERIT PLANCTUs IN IERUSALEM , plangentium primo
ob indignam Christo m illatam necem ;secundo, oh sua scelera, quae causa fuerunt necis n ipsius; tertio , ob Imminentes tantorum scelerum poenas o , clades publicas ac privatas , & excidium Iudaeae totius . Erit hie planslus similis, immo maior planctu, quem ob mortem pii regis Iosae olim Ieremias & reliqui Iudaei instituerunt in An ADREMMON urbe iuxta Iezrahel , INCAM po MAGEDDON p, dieia postea Ma. ximianopoli, sed ob copiam malogranat rum iam vocata Maa , vel, ut Chaldaeus legit, Hadar-remmon, id est decor malo- ranatorum , vel decor , id est puniceti, ut vertunt LXX. more suo nomi. na propria ex etymo interpretantes. V i 2. PLANGENT autem FAMILIAE ET
FAMi LIAE; id est , omnes samiliae ; sed
sEORsUM MULIERES a viris, more recepto
non solum apud Hebraeos , sed di apud Graecos & alias nationes Orientales , ut scut in conviviis, ita etiam in oratione ,& in aliis actibus publicis, coetus virorum
separentur a conventu mulierum . Porro qua.
tuor similiae prae aliis dicuntur hic planctum Christo facturae , nempe FAMILIAE DAvio ex Salomone, familiae eiusdem David ex filio suo Nathan fratre Salomonis, familiae Leυi, id est sacerdotum & Levitarum, denique familia Semei , seu Samamat, auctoris seu magistri sectae Pharisaeo rum inquit S. Hieronym. Theodoretus, Remicius, Albertus, Ribera & alii comptu.
res: multos enim ex his familiis quae OS
arctiorem eum Christo coniunctionem, seu sanguinis, seu ossicii , sane maiorem prae reliquis plangendi occasionem habuerunt )do lui sie de morte Christo illata, immo ad Christum conversos sui sis, constat ex Actis Apostolorum ubi, ex omni q natione Iudaeorum qua sub caela es, uno die tria rmillia, altero quinque s millia ; multa t etiam turba facerdotum conversa narratur,& omni anima u timor incussus, &c.
Vers. r. T T Ic ad litteram agitur de Mais I I chabaeis, & pendet hoc t tum caput ex bellis gestis inter Antiochum Epiphanem , & duces Machabaeo; o de
hac enim Iudaeorum partim clade , partim victoria prophetat Zacharias e praefatio est de Dei omnipotentia quam docet ab effectis caelo, terra , & creata hominis ani
V. a. En onus verbi Dei: erit illis An. tiochi temporibus Ierusalem ut superlimi nare crapulae, in quod scilicet ebrii impingunt , vel ex clade Iudaeorum e vel quando hostes impugnantes cadent velut
ebrii. Hebraice , 'D Dph, significat pe-luim, vel calicem soporis p significat etiam liment vide ritu . Ut ut sit , apparet ex his versiculis varius certaminum eventus o & tandem vers. s. apparet Machabaeus. Reseruntur haec mystice, vel allegorice ad persecutiones Ecclesiae sub Ap . stolis.
267쪽
stolis. Quod est vers. 3. LApIDEM GNE- fidelium planctus in morte Christi . Im.
is , Syrus habet , lapidem conculeatN-rmo etiam ad litteram intelligi videturnis. planctus nunc fidelium: in' eontemplanda V. 6. IN DIE ILLA. Et ad litteram Ma-lmorte Christi: ita Hieronymus , Albere. ehabaei , & mystiee Apostoli denotantur Alcarar, & alii. Nam ex contemplatione
hie seliciter progredi contra hostes . Fue - excitamus in nobis non tantum amorem,
runt quidem illis temporibus ex domo re imitandi desiderium & eompunctionem familia David non pauci ; sed per solos sed etiam planctum & compassionem . Quod Machabaeos , Deo protegente , & mystice vero est hic , PLANGENT EuM , habet per Apostolos facta est victoria . Ne ullus enallagen personae o lolent. saepe Hebraei ex domo David, aut alius glorietur utlde se oqui nunc in prima persona , nune hic dicitur vers. 7. & 8. Dominus est in tertia.
qui saeit haee omnia; & suos tunc Dein V. M. SICUT PLANCTusADADREMMou, ita fovebit, ut populus alioqui timidus red-l&c. Sicut habetur H. Paral. xxv. eum datve validus, ut olim David : & populit cisus est Ioctas rex optimus a Pharaone duces erunt ut angelus. Quod si quis OflNechao in campo Maseddon, magnus fuit senderit, redibit ad Deum & bellum pro planctus: designatur hic etiam urbs Adaia patria, ut olim etiam David poenitens, dremmon iuxta Israel . At Septuag. ha V. Io. ET Eppum M sUPER DOMUMlbent, scut planctus mati punici, pro Rem -DAvio, &e. Iam prolabitur Propheta a mon Hebraica voce e solent enim inter tritus ad Christum , promittens ab illoidum Pro nomine Proprio ponere interpreis utem credentibus e per Spiritum gratiaeitationem. Sane Adadremmon signifieat deis effusum, Hebe Iri Heu , gratiam signifi-lcorem mali granati; erat enim urbs varucat, qua aliquis alteri fit gratus: rad. Ia Ide amoena.
chanan, gratiam secit , gratiose largitus V. II. Plangent quidem familiae mulis est. ET AsprcIENT AD ME, QUEM CON- tae, sed praecipue quatuor , David. Na-Fu ERUNT, &e. Hunc Iocum de Christo than . Levi , & Semei ; apud Septuae. transfixo clavis in cruce interpretatur S. pro semel est Simeon : per has familiis Ioannes eap. xxx. 33. & 37. Visisbunt plerique cum Hieronymo intelligunt vimatu quem transfixerant, & consentiunt Hie- nobiles in i Davide r sacerdotes in Levi ironymus, & omnes interpretes. Lege Al- Doctores & Scribas in Semei: Prophetas L Zar. Apoc. I. 7. notat. 6. δέ. viros religiosos in Nathan, hie est plana
At quisnam est hie planctus, hoe versictus magnus, δέ impii etiam plangent taxo. di insequentibus Sane ad litteram est die iudicii. m. XXII. - Ll G
268쪽
Cum fuerἰt fons patens domui Davἰd ἰn ablutionem peccatoris, tollantuν ἰά Ia - ω pseudoprophetae a sebi charissimis lapidabuntur.' quae sint plagae In medio manuum .' percutiendus pasor, re oves dispergen : quae partes hominum dispergentur in omni terra, o tertia per ignem probabἰiur.
N die illa erit sons patens domui David, & habitanti.
bus Ierusalem, in ablutionem peccatoris & menstruaistae. 2. sa) Et erit in die illa, dicit Dominus exercio tuum: Disperdam nomina idolorum de terra , & non memorabuntur ultra: & pseudoprophetas , & spiritum immundum auferam de terra. 3. Et erit, cum prophetaverit quispiam ultra, dicent ei pater eius & ma. ter eius, qui genuerunt eum: Non viVes: quia mendacium locutus es in nomine Domini, & configent eum pater eius & mater eius, genitores e ius, cum prophetaverit. 4. Et erit: In die illa confundentur prothetae , unusquisque ex visione sua eum prophetaverit.' nec operientur pallio faciacino, ut mentiantur: s. sed dicet: Non sum propheta, homo agricola ego sum .' quoniam lAdam exemplum meum ab adolescentia mea. o. Et diis cetur ei: Quid sint plagae istae in medio manuum tuarum λ Et diere.. His plagatus sum in domo eorum, qui diligebant me. T. Framea suscitare s per pastorem meum, & super virum cohaerentem mihi, dicit Dominus eis xercituum: ιὶ percute pastorem, & dispergentur oves; & convertam manum meam ad parvulos. 8. Et erunt in omni terra , dicit Dominus di i partes duae in ea dispergentur, & deficient; & tertia pars relinquetur iaea. p. Et ducam tertiam partem per ignem , & uram eos sicut uritur argentum, & probabo eos licui probatur aurum. Ipse vocabit nomen meisum, & ego exaudiam eum. Dicam: Populus meus es, & ipse dicet : Dominus Deus meus.
LEcTIONUM UARIETAS. ers. 8. Partes aua in ea dispergentur m de sciom. Videtur legendum esse disperdem ων , quod est succidentur , peribunt , non dispergentών, quod est dissipabuntur . Non enim est hic ea vox quae iiipra vers. 7. Est
269쪽
Vers. r. IE , scilietet tempore Christi. LAE FONs , scille et .doctrinae &gratiae . PATENs , scilicet expositus omnibus . Do Mui DA UiD, id est' tribui Iuda. IE ausALEM, scilicet ibi Christus diu convertatus, & praedicavit. MENSTRUATAE, id eth animat inquinatae peccatis , & abominabilis. Quidam per peccatorem Iudaeos intelligunt , per menseruatam , Gentilita
R. a. SPIRITUM IMMUNDUM , scilicet daemone vexatos homines. V. 3. PROPHETAvERi T, scilicet salsa. CONFiGENT , id est interficiendum eurabunt, seu cruci gendum . Vide Deut. x m.
V. 4. PROpHETAE , scilicet falsi. Chald. pseudopropheta. Ex visio NE, id est obvi-1ionem quasi dicat : Punietur ab aliis se,
ut non audeat prophetare . PALLIO SAC-ci No , scilicet tali solebant uti pseudoprophetae , praeie serentes vitae austeritatem . LXX. pelle eι licina. V. s. Ex EMpLUM , scilicet agri cultum; quasi dieat: Imitor Adam , qui terram colebat. V. 6. ET DICETUR, &e. redit ad id,
de quo su p. Ei, scilicet Christo . Di Li-GEBANT ME, scilicet olim . LXX. dilectimes, scilicet populi.
p. 7. FRAMEA, id est gladio , stilicet
mortis sententia, seu instrumenta. MEUM. Vox Patris , qui Filium dedit mundo in pallorem . COHAERENTEM , scilicet Patrieon substantialem quantum ad Deitatem , l& quantum ad humanitatem valde coniunctum. PERCUTE , scilicet o framea .
Ovgs, scilicet discipuli, qui fugerunt, &pollea sunt per orbem dispers ad praedicandum. PAR vuLos, scilicet Apostolos e su-r reducendos, vel persecutione liberandos. .XX. pallares. V. 8. PARTEs DUAE , scilicet plures reprobi quam electi. DispERGENTUR . Quidam legunt di perdentiar . LXX. peribunt. TERTIA, scilicet electorum. V. IPs3, scilicet populus electus. H.
RAM DE TERRA'. ET ERIT CUM PROPHETA PERIT QUISPIAM ULTRA ET CONFIGENT EUM PATER EI Us ET MATER E
lus. De pseudoprophetis his sermo est : Et praedicitur zelus fidelium contra pseudopr phetas, qui in ecclesia non alii sunt quam haeretici. Locus hic conferendus cum Deut. x m. ubi h ee eadem disertissimis verbis p cipiuntur. Et notandus uterque locus proiuila haereticorum punitione per pote itates seculares, & poenas corporales . Quod au tem dicitur configent rem , non significat eos privata auctoritate occidendos, sed seposito omni carnali affectu, si aliter comrigi non possint, quandoquidem periculum sit & alios per eoς infici eosdem
eise praelatis ecelesiae deserendos. V. o. ET D icETUR EI r Qui D SUNT
Hieron. Theodoret , & quidam alii haec intelligunt de pseudopropheta plagis actocto a parentibus seu domesticis luis I eo quod mendacium locutus esset in nomine Domini. Qui sensus praecedentibus convenit. Sed alii potius de Christo interpretantur, qui & ipse plagas in manibus &l pedibus tamquam seductor populi accepit, affixus Cruei a Iudaeis: qui in gente ac genere propinqui erant; & ob hoc diliget re cum merito debebant . Et huie sensuit conveniunt , quae proxime sequuntur . FR R-
MEA IU CITARE SUPER PAsTOREM MEUM , ET SUPER v IRUM COHAERENTEM MIHI , DIGIT Do Mi Nus Ex ERCITUUM δPERCUTE PASTOREM , ET DIs PERGENTUR
OvΕs. Nam potirema illa verba Christust aperte. apud discipulos suos, de se & sua
passione iam imminente , interpretatur Matth. xxv I. & Marci xiv.
Hers. I. I N DIE ILLA , scilicet cum planis1 Eius erit ob ducem & Domi. Ll a num
270쪽
nymus, id est ex domo David, hoe est, etemplo, unde EZechiel cap. xLvII. I. vidit sontem erumpere, & in fluvium crescere; sed quoniam addit , ET HABITAN TIBUL IERUSALEM , melius est , ut per domum Dauid Principes, per habitantes I rusalem plebem intelligamus ἱ qua fi dicat,
omnibus patens . IN ABLUTIONEM PECCATORIS ET MEMTRUATAE . Hebr. ad
peccatum manyiruaram , id est pro illis ad expiationem peccati, seu peccatoris. &ablutionem menstruatae . Per menstruatam omnia peccata intelligit , di sordes , quae eo nomine comprehendit , quia de sonte egit, & menstruata aqua viva opus habet, sie Iudaei Oh servant. Pro menstruata Sept. & Chald. dixerunt , in aspersione .
Unde idὶ Per fontem intelligunt plerique Baptismi fontem , quo post Christi mor
em abluuntur, peceata . Possumus etiam absolute intelligere ablutionem peccatorum, de quibus mox agit, quae auferentur , ut fonte sordes menstruatae. Locutio est metaphorica, eoque variis modis potest explicari .
V. 2. DispERDAM NOMINR IDOLORUM,
Adventu Christi idola sunt ablata, & oracula obmutueruntis Extat ire Plutare ho Disputatio, Cur oraeula cessarint . PsEUD PROPHETAa auferam. Hebr. prophetas, se, licet falsoc & mendaces . ET sPIRITUM IMMUNDUM : diabolo noeendi & sellendi potestas tunc est ablata . V. 3. CUM PRO METATEM T QUI sPIAM
vLTax, id est post Christi adventum , post
sublata simulachra. No M v I Es ἰ pro, nUn ivas. ET CONpi ΝT EUM , id est flagellabunt de mebunt pater eliis & mater. V. q. CONFUNDENTUR, pudefient; non audebunt vaticinari, quia videbunt male id accipi, aur quia videndi salsas esse visones
tas. NEC OPERIENTUR PALLIO IACCINO .
Hebr. pallis pilloso, sest ex pilis fiebant sae.
ei, quae erat vestis Prophetarum, ut mindo Monachatus austerioris . UT MENTIANTUR , ut mentiri possint, & ulgus eredat quae dicunt a quod apparatu exteζno capitur. Non ergo prophetabunt , sed ducent: Agricola ego. sum .
V 3. QUONIAM ADAM Ex EMPLUMMsu M. Ut ille in fissiore vultus victum quaesivit, sic ego a primis annis . Hebr.
quia Adam domit me ; aut sie , scis mgregem possiderem. Itaque agriculturam &ariem pastoritiam me docuit , eius exemispi um sequor; neque religionis simulatione, ignaviae alimenta quaero , ut salsi prophetae a V. 6. ET DICETUR EIs . Sic Chald.
He . o ditet et , scilicet aliquis . His
PLAGA TUs SUM . Parentes se me flagellarunt, quia scilieet prophetare tentavi. ι'. 7. FRAMEA SUsCITARE SUPER PR-sTOREM MEUM, id est contra pallorem
si prophetae falsi occiduntur . ea occisone filium meum Me dent Pharisaei , quasi sit salsus propheta. Suscitare, pro ,: citabi- tue. Pro framea Sept. rhomphaea posuerunt, Aquila & Symmachus machaera , id est gla dius, ut Hieronymus explicat. Hebr. Ianea ri hereb, id est gladius seu muero est. Isidorus Lib. l. de Differentiis, littera Rhas voces se distinguit , ut framea fit emsis utraque parte acutus si machaera gladius.
altera ex parte acutus: praeterea rhompita
hastile habet. Ual. Flaeeus Libr. VI . rhomphaeae hastile dat di sed & Taeitus de M tibus Germanc hastas, ait, vel ipsorum No.eabulo frameas ferunt angusto brevi o ferro ἀ
id est socium , amicum , qualix Christus
Patri fuit. Sept. ravem meum. Aquila con tribulem metim, Symmachus virum populi mei, Theodot. proximum eius. Eadem ita omnibus versionibus lententia est. PERCUM TE PAsTOREM. Matth. xxvI. 3 r. percutiam , id est percuti permittam: atque Helnse verti possunt, & Pagn. sic vertit, ut in hach si pm 'κ ach, pereuliam Matth. de Christi morte explieat. & fuga discipul
rum e neque est eur alias expositiones qua ramus. ET CONvERTAM MANUM MEAM, non ut puniam , sed ut retegam . ADPARvUL S. Sic oves Focat, ut cap. XI. 26.
eas pueros Vocavit. Percusso pastore , non permittam tamen ut greges & oves tenebiae pereant. U. 8. ET ERUNT IN OMNI TERRA , scilicet Israel: in omni terra hae propter I demonstrativum. PARTEs DUAE. Hebr. ostduorum, id est portio duorum: duae parte ibunt captivae. DispERGENTUR . Gotth. di sperdemur: sic Lovan. fie Hebr. Sept. pe ribant . Chald. eonsumentur. Itaque ex Iudaeis pauci manebunt, quia pauci ad Christum convertent py , aut pauci manebunt