장음표시 사용
311쪽
bit vos Spiritu S. Ο qve g . Tropolog. etiam igne g tribulationis A afflictionis excoquet & mundabit Martyres & electos suos Christus, ut Uatablus ait. ET QUASI HERBA FULLONUM; Hebraice , sicut borith tavantium pannos , de qua alibi iegimus emundabit vestem suorum nuptla. lem , candidamque & splenitidam reddet. Et cum primis V. 3. Filiorum L EvI , quoῖ iam nominatim prae ceteris coargui . Parebit hoc in Stephano k, in Barnaba I, in tot sacer- critibuς, quorum multa turba m , obediet
fidei & Cht illor ita Theodoret. Et hi sic emundati offerent Deo non amplius pollutas victimas Musaicas , sed Dorificium , Hebraice, mincha, de quo supra n puta corpus & singu nem Chiilli sub speciebus panis & vini, idque IN IUsTIT A, id est iuste , pure , sancte , inquit idem Theodoretus, Rupertus & Lyranus.
vae Ieras stinae, id est Ecclesiae Christi Ie
rosolymis inchoandae, quae vere & proprie erit Iuna , id est' confitens Deum , PLA. CE 3IT; Hebraice, arebu , id est dulce, sapidum , gratissimumque erit, DOMINO,sICUT DIEs s AECULi , id est ut sequitur sic UT 4NNI ANTIQUr , seu scut lacrificia
quae prisci patriarchae Abel , Noe , Mel. chisedech, Abraham, Moyses , Aaron &
tu viri sancti obtulerunt olim Deo. Si enim laaec, quae tantum typi: & umhrae e. rant sacrincit Euchari ilici , adeo p acuerunt Deo, ut propterea benediceret toti illorum polleritati, immo toti orbi; quanto magiς placebit illorum antitypum sacrificium Chri- iii, a quo prisca illa vim omnem uignit temque suam hauserunt , & quod inianitis partibus praestantius est. V. s. ACCEDAM AD vos ΙΝ , seu cum, IUDiclo , partim correctivo , de quo hactenus o partim vindicativo & punitivo , quod paulatim exeram pro re nata,&yro
occasione, sed persecte demum complebo in die extremi iudieii . Nee subterfugiet quis iudicium istud , neque iudici imponet , quia qui iudex futurus sum , simul
V. o. 7. ET NON MUTOR , seu prece, seu pretio: sed coni an & immutabilis sum in exequendis dictis , decretis , promissis meis, praemia bonis, poenas ma-us contra quam vos supra ρ calumnia-
ti eistis, impertiens, sed suo cuique lem pore: ita S. Cyrillus, Theodoretus , Remigius, Rupertus, Hugo, Vat ablus, Lyranus . Porro ad hoc vobis comprobandum , non aliis tellibus utar , quam vo-blimet , o FI LlI IACOB, qui et ii recedendo A LEGi I l Mis , seu legibus M Eis , millies promeriti sitis, ut v Cs contererem &ilirpitus exscinderem; tamen a me CONSUM PII NON EsTis, quia patribus vestris olim promisi v mc vobis. etsi peccantibus parciturum, dummodo poenitere velletis: unde etiam nunc suadeo vobis , REVER-Ti Mi NI AD ME per poenitentiam, edi ego consueta henelicertia quam vobis subtractam querimini RRvERTAR AD vos, ut alibi r sapius promisi. V. S. Si Appi CpT HOMO DEUM, LXX.
si supplantabit : Pagninus & Valabius, auhpoliabit; Aquila , Symmachus , Theodotion, an fraudabit ; Syrus & Arabicus ,
an opprimet : haec enim omnia significat Hebraeum habar sed prae omnibus, etiam Chaldaeorum & Syrorum lingua, ut ait S. Hieronymus, significat fgoe . Sensius e go est: Fieri ne potest, eo dementiae prolabatur homo, ut Deum suum supplantare honis suis spoliare vel defraudare, quin &opprimere, & variis iniuriis atque opprobriis, quasi iaculis , elavis aut lanceis in
cruce, configere conetur , uti vos cona
mini , subtrahendo mihi meisque ministris debitas primitias ne decimas quarum desectu ministri cultum meum negligunt,
s. cra adulterant, calcant, pessumdant , ut
ante I querebar: ita Remigius, Albertus, Hugo, Lyranus, Ribera, a Lapide. De hac eadem defraudatione , sub hoc idem
tempug etiam Nehemias conqueritur , II. Eid. x in I. ro. S. Hieronymus refert hoc
ad realem Filii Dei confixionem in cruce . Sed boe mysticum est . Tropologice , omneς peccatores peccato suo quasi sagitta, quantum in se est, Deum configunt, rursum crucifigentes Filium Dei, o 6 ρη- tui habentes, ut ait S. Paulus t . Et non est unius hoc aut elietius crimen ;V. 9. CONFlGITIs ME vos omnes &GEΝs TOTA . Quid mirum si etiam tota gens PENURIA & fame maledicatur & plectatur Quae cito cessabit, si vos ab hoe scelere resipueritis. Statim enim R. D. INCREPABo , id est cohibebo , locustam DEvoRANTEM Iam segetes vestras.
312쪽
R. II. ET vos ERITIS TERRA DESIDE.
RABILIs M. Hebraice , desidem & complacentiae, in qua scilicet complacebit sibi Deus, & quam benedicet, ac bonis omnibus cumulabit, ut sese atque eleganter demonstrat S. Augustinus x, cum de reddendis Ecclesiae decimis agit. Interim V. II. UERBA v EsTRA blasphema, qui .hus divinae iustitiae ac providentiae petulanter, immo scurriliter detrahitis , INvAtυERUNT & increscunt quotidie supER , id est contra, ME, ut exponitur vers. seq. V. t . UΛNus, id est irremuneratus abit, QUI sERvIT DEO. Audin stulta mundi iudicia Ergo nune felices vocamus , TRlsTEI; Pagninus, humiles ; LXX. Dp
phees; Chaldaeus , spiritu depressu ; sed
beatos dicimus , V. II. ARROGANTEs , superbos , Deo rebelles, qui quidvis audent, neminem reverentur , proximum calcant , obruunt , exsugunt. Nam quantumcumque impii in Deum, & in proximum iniurii , tamen AEDIFICATI suNT, id est creverunt , aucti & ditati sunt prolibus, opibus , imperio; scelerum enormitate, frequentia . a Lsiduitate TENTAvERUNT DEUM, explorare volentes an ad iram vel vindictam concitaretur, inquit a Castro. Sed ut salvos se & impunitos senserunt , quasi victores , Deo , & iustis quibusque insultantes, liberrime in quaevis scelera proruerunt. V. I 6. TUNC qui timebant DOMINUM , i d est pii cultores Dei, palam contra L CUTI SUNT, Sc Dei sui causam adversus blasphemos istos tuendam susceperunt, variis rationibus animantes se mutuo ad fidem , fiduciam & cultum Deo debitum sortiter constanterque praestandum e ita S. Hieronymus & alii passim . ET vero ATTENDIT utrisque Do Mi Nus, fidelis 3 testis omnium etiam minutissimorum suturus &iudex e unde & in libro MONUMENTI et seu memoria suae ut habent Hebraea , Grae- ea, Syriaea & Arabie a ) singulorum dicta, tacta , cogitata omnia accuratissime describit, & cuique pro meritis condigna praemia vel poenas decernit, quas stato tempore infliget partim in hae, partim in sutura vita. Hic liber aa publice patescet toti universo in die iudieii. Tune , sed se
rius , V. I 8. C vERTEMINI ET mutabitis sententiam, quando v DEBIT Is & re ipsa sen
tietis, impios δc arrogantes aeternis inserorum ignibus, humiles vero & iustos em
testibus paradis gaudiis addiet , ut susius
Vers. r. CcE EGO MITTO ANGELUM I a &α Christus venturus Deus homo, dabit puros sacerdotes. Et ipse hic loquitur , dicens se mittere Angelum , seu ,
ut interpretatur Matthaeus , praecursorem Baptistam, ex Math. xx. IO. ergo ANTE
FACIEM MEAM si filius loquitur hoc
est ante me, seu antequam veniam , ut
Matth habet ante faciem tuam . Certe Christus Deus est & homo , & ex hoc duplici capite dicere Christus potuit, tum meam s. ut notum est ; tum etiam tuam , dum Christus Deus loquitur sibi ut homini, seu ante faciem tuam o fili hominis . Nec putandum est aliud voluisse Cornelium , qua do in medio loquendi finxit sibi hic personam humanam.
Ceterum Hieronymus hic. per templum intelligit Ecclesiam Angeli vero hie duo sunt ; unus est praecursor Ioannes ; alterest Christus ipse, Angelus legatus, &cOnciliator novi Testamenti, nempe Salvatot expectatur, & qui Isai. I x, 6. vocatur ma gni consili ι Angelus. V. a. ET . Is poTERIT COCITAREScc. Loquitur constanter, de primo adven
tu , & quidem admirabili. Quis enim satia
313쪽
eciae prehendet hoe Dei consilium, hoe di.
vinum opus incarnati verbi, hane potentiam, virtutem , charismata , &e. Ips EQUAsI IGNIs CONFLAM, ipse enim ut sor. T ardens emollit quae vult hominum corda, adde miros gratiae effectus, & eum erga alios, tum mundando sibi ministros Levi ; ET PLACEBIT , tune oblatum sacrificium: ergo sub lege Evangeliea & Mes.sia erit sacrificium, ut probatum est cap.
I. II. V. s. ET ACCEDAM AD vos IN IUDI
cto, &e. In die illa deseendet velut inspector eriminum , iudex , & puniens . Quamvis aliqui hoc reserant ad secundum
adventum s mox vers. 8. criminatur Iudaeos Deus ob usurpatas decimas , & ma. tum intentat. V. 6. Locus Theo. de immutabilitate Dei. V. I 3. INva LUERUNT , &e. Hate sunt in blasphematores , negantes providentiam.& atheost textus clarus est habens praemia malorum & bonorum.
Dies Domἰni Uammabit omnes faelantes imp etatem , evulsa jsorum radice eorietur sol iustitiae Deum timentibus, qui ealeabunt impios : iubet reminisi legis Μυsi: Elias antequam veniat dies Domini miris tendus praedicitur, qui convertat cor patrum ad flios. Cce enim dies veniet succensa quasi caminus, & erunt omnes superbi, & omnes facientes impietatem, stipulat & inflammabit eos dies veniens, dicit Dominus eis xercituum , quae non derelinquet eis radicem & geramen. 2. aὶ Et orietur vobis timentibus nomen meum
Sol iustitiae, & sanitas in pennis eius: & egrediemini,& salietis sicut vituli de armento. g. Et calcabitis imis pios, cum fuerint cinis sub planta pedum vestrorum, in die qua eso facio, dicit Dominus exercituum. b in Mementote legis Moysi servi mei, quam mandavi ei in Horeb ad omnem Israel, praecepta & iudicia. s. se Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam , antequam veniat dies Domini magnus, & horribilis. 6. Et convertet cor patrum ad filios , & cor fili
rum ad patres eorum: ne forte veniam, & percutiam terram anathemate.
CENsA, scilicet igne praecedente iudicium. SupΕRat . Chald. impii. IMPIETATEM. LXX. ιniqua. STIPULA. Chald. sicut sipula, NON DERELINQUET, dcc. quasi dicat, Penitus, seu omnia bona , spemque boni. V. a. SOL , scilicet Christus. IusTITIAE , scilicet dator, & conservator. PENNIs. id est radiis, scilicet gratiis . EGREDIEMlNI, Icilicet e mundo, vel sepulcris . UITULI DE ARMENTO . Chald. vituli faginati. LXX.υituli relaxati υιnculis; quasi dicat, Celeriter, & laete .
V. S. CALCAaiTis , scilicet sub hedibus habebitis, & cum Christo damnabitis. Vi-
314쪽
lut ei nis; quasi dicat, Utilissimi & abiectissimi. FAcro , scilicet iudicium de toto
V. 4. MEMENTOTE, scilicet ut servetis. HOREB , qui & Sinai. PRAECEpTA , &e. Lex, moralia praecepta , It ccepta, caerimonialia ; iudicia, iudicialia. R s. ELIAM, scilicet in primo adventu Ioannem, in secundo Eliam. HORRI. Bi Lis. Chald. terri&Iis . LXX. illi siris. V. 6. CONvERTET, &c. August. XX. Civit. patrum intelligentiam ad filios perducet, & faciet, ut filii consentiant in id quod patres senserunt. Chald. resistiet. PATRUM, scilicet Patriarcharum. AD FILIOS, scilicet ut illorum cor & filiorum unum sit, Christum suscipiendo . AD PATRES, scilicet imitandos in vera fide , & moribus. ANATHEMATE . Chales exterminatio.
ne. LXX. penitus', quasi d cat , Ne illos si aliter agant quam volo supplicio
aeterno condemnem, seu a lanctorum contortio separem praecisos.
QUAM vENIAT DIEs DOMINI MAGNUs ET HORRIBILIs . ET CONVERTET COR PATRUM AD FILIos. ET COR FILIORUM AD
PATREs EORUM. Duplex huius loci est expositio . Alii de Elia Thesbyte intelligunt , qui venturus sit ante diem extremi iudicii quem hoc loco dicunt vocari diem Domini magnum , & horribilem , ut convertat populum Iudaicum sua praedicatione ad fidem veri Messiae. Alii exponunt de Ioan. ne Baptista, quia ut testatur Angelus Gabriel Lucae i. Ipse praecedet Dominum in , spiritu virtute Eliae . Ubi etiam quod hic additur, Et conυertet cor patrum, &c. similiter Angelus Ioanni tribuit . Eandem expositionem confirmare videtur Dominus in Evangelio, de Ioanne loquens: Si υαLtis recipere , inquit, ipse est Elias, qui venturus es. Et cap. xvii. Dico autem -- bis, quia Elias tam venit , o non cognoverunt eum , sed fecerunt in eum, quacumque volueruret . Hanc posteriorem expositionem pluribus locis sequitur B. Hieronymus, & alii post eum. Priori tamen ae. que favet ecolesiastica sententia , de Elia
venturo in fine si euli. Unde apud septuaginta hoc loco legitur; Mittam vobis Eliam Thesbiten , quasi dicat: Ipsum Eliam
in persona. Ita habet codex meus Graecus, Latinus non habet . Tertuli. quoque Lib. de anima eap. xxxv. legit Thesbiten.
sic quoque apparet legisse Cyrillum Lib.
I. in Ioannem eap. xxiv. Chrysost. etiam hom. LVO I. in Mail. xv II. aperte testatur Malachiam adscripsisse patriam, dicen do Thesbiten; ne illa prophetia putaretur in Ioanne Baptista completa . Item Euthymios in Matth. xl. 8c xvii. citat verba prophetae, addendo Thesίiten.
C. Dixistis: Uanus est qui servit Deo . Timentes Deum contra locuti
sunt: Veniet dies iudicii quas ignis, scilicet
conflans & purgans metalla , ut inter utrosque discernat- FACIENTEI IMpi ETATEM, sive iniquitatem erunt . STI pu LA , id est quasi stipula cito consumentur & penitus. ET iNFLAMMABiT Eos Di Es UENIENS, seu ventura, illo die consumentur. QUAE NON DERELINQUET Elς RADICEM ET GERMEN, seu radicem o ramum , ut Sept.
id est penitus comburentur. Chald. filium
nec nepotem non relinquet eis. V. 2. SOL UsTITIAE orietur , nempe
Christus. Aut sie: Ignis, qui impios consumet, illuminabit vos, quasi Sol iussitiae;
quem iustitiae vocat, quia magna aequitate inter impios & iustos discernet . ET SANITAS IN PENNIs Eius , scilicet radiis. Radii erunt salutares , qui penna vocantur, aut alae, quia radiis sol tegitur quasi alis. ET EGREDI EMINI, ET sALIETis, scilicet prae laetitia palam choreas plaudetis . Hebr. egrediemini, o crescetis, id est quocumque iveritis, crescetis numero & opibus. Si CUT v I TULI DE ARMENTO. Heb. sicut vituli saginatio ut illi adipe & ea nibus maiores sunt aliis, se uestra selicitas maior quam aliorum erit. Et calcabitis impios. V. 3. CUM FUERUNT CINIs, seu, quia
erunt pulvis, id est ut pulvis sub vestris pedibus, vobis subditi, ut pulvis pedibus,& contempti erunt impii . IN Di E .RECo p AC io, scilicet iudicium. Hebr. ponsunt sc verti: In die , quam ego facto .
315쪽
Is erit peeuliaris dies Domini, dies scili- .
V. 4. MEMENTOTE LEGIs, eam servate
legem, quam Moysis lex signifieabat , id
est Evangelicam. QUAM MANDA v I EI INHost Ea, id est Sinai . Mons binomius . PRAECEPTA ET IUDICIA . Per legem hiemoralia, per racepta caerimnnia S, per iudicia quidam iudicialia intelligunt. Esto. R. 3. MITTAM voa Is ELIAM PROPHETAM . Hieronymus per Euam Prophetas
in genere intelligit . Mittam vobis Prophetas ante diem iudicii. Burs. & Uatabl. totum Caput de brimo Christi adventu explicant , & per Eliam, Ioannem Baptistam intelligunt . Uerum antiqui Patres repugnant , qui haec de Elia accipiunt frequentes venturo antς diem iudicii, & ante secundum Christi adventum , de quo hoc Caput accipiunt r Augustinus XX. de Ct. Vii. cap. xxix. & Isidorus de ortu & obitu Patrum, cap. xxxv. Summa , duplex Elias extitit, alter mysticus: Ioannes Baptista, de quo Marc. ix. I s. Elias iam venit; & Lucae i. i . in spiritu virtute Eliae. Alter verus Elias , de quo III. Reg. Christus utrumque Eliam iunxit Matth. xv IlI. I t. illis verbis: Elias euidem venisturus es , & quae sequuntur . Malachias plane hoc loco de vero Elia agit , atque adeo Sept. pro Eliam Prophetam verterunt Eliam Thesbiten, ut legitur in Comment. Hieronymi, & Graecis Bibliis Romae editis. Nam Regia, quae Graece legunt Eliam Prophetam, haud dubium in eo sunt vi
R. 6. ET CONvERTET COR PATRUM AD pi Llos , id est iaciet , ut quod Patriarchae crediderunt & observarunt, idem eorum posteri iaciant & credant , si unum cor & mens patrum & filiorum. Hoe Hieronymus . Aut sie cum Hebr. Schol. e-vertet patres eum filiis, o filios cum patribus, id est omnes simul convertet, Orbem universum . NE FORTE vENIAM. Hic forte non significat eventum dubium , sed tempus adventus inde terminatum p quas dicat : Convertet omnes Elias , antequam suo tempore veniam . ET PERCUTIAM TERRAM ANATHEMATE, id est exscindam penitus terrae habitatores, quod in die iudicii fiet. Id significat quod posuere Sept. Per
SUCCENsA .' & propter i. gnem praecedentem faciem iudicis, & propter ignem infernum , qui damnatos exaeipiet Daniel. vii. 9. legimus , FLυius igneus . rapidusque egrediebatur a faeie e-ιus. STIPULA : non quod finem habiturus
sit ignis ille, sed quod ita celeriter eas corripiet, ae si essent stipula , quae se ab igne proximo defendere non potest . DIEsvENIENs : nam dies succensa erit . RADICEM ET GERMEN: omnia bona & spem boni absumet. Omnes eorum voluptates,& divitias penitus abolebit. Italice etiam diei mus , Non ei resera πὸ ramo πὸ ra.
haec mali patientur , vobis iustis orietur sol iustitiae; id est, Christus veniet de cae .lo ad iudicium. Christus sol dicitur propter splendorem visibilem , & maiestatem . Secundo, propter laetitiam, quam iustis asa seret . Tertio , quia adventu suo fugabit omnes tenebras , id est afflictiones iusto.
rum. Quarto patefaciet arcana cordium .
SOL IusTITIAE. Dicitur sol iustitiae, quia ea omnia quae habet , ut sol, hoc est , in quibus soli similis est, impendet iustitiae, hoc est in favorem, & eommodum iustorum. SANITAS IN PENNIs Eius : sanitas
corporis, & animae. Corporis quidem pro. pter dotes impassibilitatis, agilitatis , subtilitatis, claritatis, &e. Animae propter integritatem omnium virium , & facultatem ipsus, & laetitiam , & beatitudinem quam afferet. IN PENNIs Eius: in radiis eius; se enim hos vocat locutione poeti eas radii enim solis sunt in eo, quali pennae in avibus. EGREDIEMI Nir de hoe saeuio, de hac vita, vel de sepulcris obviam Christo . SALIETis: in altum tollemini dote agilitatis. Sic UT v I TULI DE ARMENTO. LXX. scut vituli de vinculis relaxa- i. Hae similitudine significatur I. absoluata sanitas, robur, & vigor corporum bea. torum. II. ingens laetitia. III. dos agilitatis , qua praediti erunt. V. 3. CALCABi Tis IMpiose sub pedibus eos habebitis victos . Quod Christi est . iuxta illud psal. Cix. Donec ponam inimι- cos tuos , &c. tribuitur sanctis, quia etiam
316쪽
ipsi suo modo iudicaturi sunt. CUM FUE-iciae, gloria impiorum, ut nee germen , ne Rivr cisis , id est instar cineris commi- radix, id est spes recuperandi ulla relinqua-nuti ,& humiliati , contemptissimi facti, tur. Piis e contrario
vide dieia superiori cap. num. 7 V. q. MEMENTO LEGis MovgrV. 2. ΟRiETUR SOL Ius TiTr As , id est liutius seu verus Sol, nempe Chrisus, non Cumaad eos excaecandos, adurendos, affligendos, tanta praemia maneant bonos , legem scr- ut impiis b continget, sed ad eos vivi- vate, ut tune salutem inveniatis . Loqui- ficand s, illuminandos, recreandos, ac pletur hominibus sui temporis. Eadem ratio- ne sanandos: fanitas enim est IN PENNIs, ne praeeipitur Christianis, ut servent legem l seu alis, id eit in radiis , Eius o nam ut Christi. I Q Hostga: ubi data eii Lex, horum claritate fugantur tenebrae , calore est mons Arabiae ad Galat. Iv. 23. appel- vero plantae & animalia vegetantur, sa-Iunt inantur, recreantur, reviviscunt ,' ita dotiis
si di thus gloriolis & gloria beatifica quasi radiit
latur etiam Sina . PRAECEPTA ET c A. Vel haec sunt Synonyma, vel stinguere placeat, per legem intellige prae-l lolaribus a Chrillo iudice in omnes iustos cepta moraliae per praecepta, ceremon a e mittendis, perfecte sanabuntur, instaura
lia; per iudicia, iudicialia. V. q. ELiAM PROPHETAM e qui iesigna-ltus est, & servatus p aecursor secundi ad
ventus. Dia s Do Mi Ni: dieς iudicii. MAGNUs: quia magna in eo facturus est Christus. HOR: . Ai Lis: propter sententiam , &damnationem impiis instigendam. Magnus iustis; horribilis peccatoribus. V. 6. CONvERTET COR PATRUM ADFILlos t cor patriarcharum aversum a filiis suis in Christum non credentibus, convertet Elias ad filios, reddens eos gratos ipsis patriarchis Abraham, Isaac, Iacob , &c.
ro, sorte inveniam terram in sua incredulitate , & peccatis adhuc haerentem p atque ita illam landitus perdam . TERRAM e ita vocat eos qui terrena sapiunt, quales praecipue sunt Iudaei . ANATHEMATE . Anais thema vocat perditionem integram, &oc-buntur, recreabuntur tum corpora , tum
animae illorum, inquit S. Hieronymus, Cyrillus , Theodoretus, Remigius , Lyranusti alii, uno excepto Aria, qui haec omnia primo Cluisti adventui accommodat. V. 4. MEMENTOTE , o Iudaei , LEGIs QUAM MANDA v I MOYsI IN HOREB , ut pRAECEpTA istic tradita ET IUDici A , id est sanctiones iudiciales, immo & ceremoniales, quamdiu istae obligabunt s nam loquitur Iudaeis illius aevi exactissime compleatis: nam in die iudieii rationem servatae, vel non servatae legis iudex ante omnia deposcet: ita Remigius , Albertus, Hugo, Valabius, Arias, a Lapide. Porro ad magis vos exstimulandos, & ossicii vestri commone iaciendos,
V. s. oe 6. EccE Eoo sub id tempus
MITTAM vo Bis notum charumque monitorem , doctorem , PROPHETAM ELIAMisionem . nam Hebraicum m n cherem , t Thesbiten, ut est in Arabico, & etiam in
significat excisionem, qua res stirpitus excinditur, interimitur, & perditur.
particularis, tum universalis, auυeniet unicuique, illa in morte ungulorum , ilia in fine mundi, sUCCENSA ardentissimo igne a, non tantum metaphorico,
irae & ultionis divinae, ut S. Hieronymus, Remigis; & Clarius exponunt, sed etiam physico & proprie dicto, puta igne conflagrationis mundi, qui praeibit iudicium: &igne infernali, qui initar lictoris assistet iu-ldiei inquit Lyranus, Vat ablus & a La-: uni typicum, alteri proprium. Ioannes eapide'. Hoc igne ita excidentur opes, deli- nim praecedet Christum in i spiritu oi
LXX. Vaticana editione, & est communis non modo SS. patrum Graecorum ae Latinorum , sed etiam antiquorum Hebraeorum sententia e . Et Ecclesiasticus alludens ad hunc locum, aptat haec Eliae qui caelum continuit seu clausit d annis tribus cum medio , qui ter e deiecit ignem de caelo, qui mortuum suscitavit f filium viduae Sareptanae , qui curru igneorum g equorum raptus est in paradisum et quae nulli alteri quam Eliae Thesbitae conveniunt. Hic prine ursor erit secundi adventus Christi , seut Ioannes Baptista praecursor fuit primi. Parerit utriusque ossicium, Zelus, praedicatior
317쪽
tute Elii: Thesbites autem etiam in persona. Uterque CovvERTET COR PATRUM AD FI Llos, ET coR FILIORUM AD PATRE si
id est, esset et sua praedicatione , ut Iudaei filii primorum Patriarcharum idem circa. personem Messiae, aliaque fidei mysteria sentiant quod senterunt k Patriarchar : & ita cor Patriarcharum ante ab incredulis filiis aversum & alienatum , ad eosdem iam credentes & Christo servientes convertet, ut
illos pro legitimi, & carissimi; filiis suis
agnoscant, inquit S. Hieronymus, Remigius, Rupertus, Lyranus . Ipse resituet lomnia, id est omnes tribus Iacob ut Ecclesiasticus m ait reducet ad pristinam patrum & sinceram fidem. Quod Ioannes solum inchoate secit; sed Elias plene perficiet: nam ipsius ope omnis n Israel salvus fiet, ut est communis Patrum sententia ,& Ecclesiae traditio. Praevertet ergo Elias& impediet NE poRTE vENIAM ET PER CUTIAM est hendiadys, pro, ne vemens percutiam ANATAE MATE, id eli maledictione aeternae damnationis, TERRAM , id
est incolas terrae: nam conversos tam ex
Iudaeis quam ex Gentilibus non damnabo, sed salvabo aeternum, inquit S. Hieronymus , & alii Patres. Quo loco, quo statu
iam sit Elias , & quo socio sub finem
mundi ad nos rediturus , exposui Gen. V. a . & IV. Reg. In II. & Apoc. XI. 3.
Vers. I. Ceurrit hic illis qui cap. iit. vers. I 4. dicebant cultum Dei esse inutilem. UENi ET, inquit, Deus per Prophetam purgans ti discriminans metalla , & impii ut combulla istipula consumentur. Sol iustitiae Christus orietur , Asanitas bonorum erit in pennis seu radiis eius. Quod varia insuper similitudine &metaphora declaratur, interim servate vers. - inquit, legem quam denotabat lex Mosis; hoc est, Evangelicam cuilodite. Sunt etiam qui dicant hic velut in parenthesi agide servanda lege Mosaica, nempe usque ad Christi ad Uentum, sed nexus vix apparet. V. 3. M lTTAM vo BIs ELIAM , &c. Omnino dicendum hic agi de vero Elia, ut sentiunt antiqui Patres: immo Septuaginta vettunt Eliam Thesbitem ex Hieronymo in commentariis; quamvis aliqua additio Graeca habeat Eliam Prophetam . Lege consentientem Aug. Lib. XX. de civitate cap. xx x. mysticus quidem Elias fuit Ioannes Baptista, de quo Matth. x I. IA Christus iunxit utrumque Eliam Matth.
V. 6. ET CONvERTET COR PATRUM AD
FILIos, &c. Sane I udaei in fine mundi convertentur, & ad hoc conseret plurimum praedicatio Eliae, qui convertet corda filiorum, & efficiet ut quod antiqui patres &patriarchae summis votis expetiverunt de adventu Messiae, hoc ipsum tandem credant & amplectantur posteri Iudaeorum reliquiae Israel. Quod optime expressit Ecclesiast. cap. xLvII r. Io. haec autem prae instabit Elias; ne eum venero sorte inveniam terram impietate plenam . Itaque τὸ forte resertur non quidem ad adventum,
quippe qui eertus & decretus est , sed ad
impietatem hominum, quibus nempe manet libertas S. indifferentia ad bonum &malum.
318쪽
HIC liber hisoriam quadraginta annorum continer ; qui non a
morte Aleκandri, sed a regno Seleucidarum numerantur, duo
decim pos annis , ex Eusebio , Lib. VIII. Demon'rat. Mang. Illud
quoque admodum probabile es , auctores horum librorum uno fere anno inter se dissidere in computatione , seu ob allatam Iupra rationem , seu ob di Ga anni principia: cum alii a Martio , ut Iudas , anno inciperent , alii a Septembri , ut Antiocheni Ceterum p rturbatus narrationis ordo , o capita transposita obscuritatem quamdam asserunt. Hsoria fere omnis utriusque libri , A tiochi Illustris, Eupatoris, ct Demetrii temporibus continetur. Amtiochus Epiphanes regnare coepit anno Imperii Graecorum I 37. Duas in AEgyptum expeditiones paraυit, priorem anno I 43. de Pa mischab. L. II. cap. Iv. alteram anno I 5. de qua eo in libro, cap. v. Eodem anno spoliaν templum Ierookmae, re Malathias primus Iu daeorum dux patrias leges tuetur , ω Lib. I. Machab. cap. II. Anno I 46. Iudas Machabaeus Amtiocho bellum infert ; Machabaei nomen illi ;nditum plerique volunt , quod vexillis haec verba eant ei in s mod. xv. II. Hebraise 'aan inscripserit , Quis similis tui in diis , Domine J Primae barum vocum littera Hebraicae nomen Machabaei efficiun . Hebraei eompendii causa saepe unum consant voeabulum eκ primis litteris multarum vocum. Anno I 48. Iudas purgat templum ex L. I. Macsab. eap. IV vers. 32. anno ante obitum Antiocbi. Quod autem Lib. II. Machab. cap. X. vers I. pMrgatio facta narratur post biennium a morte An
piochi , purgatio non dicitur bis farita , aut diυersis temporibus, sed reata morte Antioebi repetitur , I facta dieitu. post biennium , non a morae Amtiochi, sed a profanatione templi . Ita quidem P. Gordovus io bnops borum librorum , qui rerum gesarum seriem re
319쪽
Mortuo Iexandro Magno, qui Darium percusserat, successit tandem in Graecia Antiochus Illustris: su, quo scelerati quidam ex filis Israel profan runt Ierusalem: Antiochus autem, devicto Ptolemaeo rege AEgypti , inum fit Ierusalem ablatis omnibus vasis templi ae thuauris , feeit taedem magnam, unde ortus es ingens planctus: smile fecit oe Princeps tributo. rum ab eo missus, incensa Ierusalem, pIurimisque in eaptiυitatem ductis. Antiochus leges idololatriae Adaeis statuit, ablatis eunctis diυini cultus tam rimoniis, oe aedificato idola desolationis, renitentes mssere trucidans e evius edicta plurimi impii seeuri sunt, pii vero respuerunt, mortem potius subi.
, postquam percussit Alexander Philippi
primus regnavit in Graecia , egressus de
terra Cethim, Darium regem Persarum & Medorum 2. constituit praelia multa , & obtinuit omnium muni. tiones, & interfecit reges terrae , 3. & pertransiit usque ad fines terrae: & accepit spolia multitudinis Gentium: & siluit terra in conspectu eius. 4. Et congregavit virtutem, & exercitum sortem nimis & exaltatum est, & elevatum cor eius: s. & obtinuit regiones Gentium, & tyrannos: & facti sunt illi in tributum. 6. Et post haec decidit in lectum , & cognovit quia morere. Iur. 7. Et vocavit pueros suos nobiles , qui secum erant nutriti a iuvenis tute: & divisit illis regnum suum, cum adhuc viveret. 8. Et regnavit Alexander annis duodecim, & mortuus est. 9. Et obtinuerunt pueri eius regnum, unusquisque in loco suo: I o. & imposuerunt omnes libi diademata post mortem eius, & filii eorum post eos , annis multis , & multiplicata sunt mala in terra. II. Et exiit ex eis radix peccatrix, Antiochus illustris, filius Antiochi regis, qui fuerat Romae obses: & resnavit in anno centesimo trigesimo septimo regni Graecorum . I a. In diebus illis exierunt ex Israel filii iniqui, & suaserunt multis, dicentes: Eamus, & disponamus testamentum cum Gentibus, quae circa nos sunt.' quia ex quo recessimus ab eis, invenerunt nos multa mala. I 3. Et bonus visus est sermo in oculis eorum. I . Et destinaverunt aliqui de populo, & abierunt ad regem:& dedit illis potestatem ut facerent iustitiam Gentium . II. Et aedificaverunt pymnasium in Ierosolymis secundum leges Nationum .' I6. Sc seceis runt sibi praeputia, & recesserunt a testamento sancto , & iuncti sunt Nationibus, & venumdati sunt ut facerent malum. I7. Et paratum est regnum in conspectu Antiochi, & coepit regnare in terra AEgypti , ut regnaret super duo regna. I 8. Et intravit in AEgyptum in multitudine gravi, in curribus, & elephantis, & equitibus, & copiosa navium multitudine: I9. & constituit bellum adversus Ptolemaeum regem AEgypti , V ritus
320쪽
ritus est Ptolematiis a facie eius, A fugit, & ceciderunt vulnerati multῖ eto. Et comprehendit civitates munitas in Terra AEgypti: & accepit spolia Terrae AEgypti. 2I. Et convertit Antiochus, postquam percussit AEgyptum in cente limo & quadragesimo tertio anno : & ascendit ad Israel 22. & ascendit Ierosolymam in multitudine gravi . 23. Et intravit in sanctificationem cum superbia, & accepit altare aureum, & candelabrum
luminis, & universa vasa eius, & mensam propositionis , & libatoria, &phialas, & mortariola aurea, & velum, & coronas, & ornamentum auis reum, quod in lacie templi erat: & comminuit omnia. 24. Et accepit aringentum, & aurum, S. vasa concupiscibilia & accepit thetauros occultos,
quos invenit: & sublatis omnibus abiit in terram suam . 23. Et fecit caedem hominum, & locutus est in superbia magna. 25. Et factus est planctus magnus in Israel, & in omni loco eorum.' 27. & ingemuerunt principes, & seniores: virgines, & iuvenes infirmati sunt: & speciositas mulierum immutata est. 28. Omnis maritus sumpsit lamentum: & quae sedebant in thoro maritali, lugebant e 29. & commota est terra super habitantes in ea, & universa domus Iacob induit confusionem. 3o Et post duos annos dierum, misit Rex principem tributorum in civitates Iuda , & venit Ierusalem cum turba magna. 3I. Et locutus est ast eos verba pacifica in dolor & crediderunt ei. 32. Et irruit super civitatem repente, & percussit eam plaga magna, & perdidit populum multum ex Israel 33. Et accepit spolia civitatis: & succendit eam igni, & destruxit domos eius, &muros eius in circuitu: 34. & captivas duxerunt mulieres: & natos, &pecora possederunt. 3s. Et aedificaverunt civitatem David muro magno &firmo, & turribus firmis, & sacta est illis in arcem.' 36. & posuerunt illic gentem peccatricem, viros iniquos, & convaluerunt in ea, & posuerunt arma, & escas, & congregaverunt spolia Ierusalem ' 37 & reposuerunt illic: & facti sunt in laqueum magnum. 38. Et tactum est hoc ad ins-dias sanctificationi , & in diabolum malum in Israel d 3 ρ. & effuderunt sanguinem innocentem per circuitum sanctificationis , & contaminaverunt sanctificationem . 4o Et fugerunt habitatores Ierusalem propter eos , &facta est habitatio exterorum, & facta est extera semini suo , & nati eius reliquerunt eam. I. Sanctificatio eius desolata est sicut solitudo, sa)dies festi eius conversi sunt in luctum , sabbata eius in opprobrium , honores eius in nihilum. 42. Secundum gloriam eius multiplicata est ignominia eius : & sublimitas eius conversa est in luctum 3. Et scripsit Rex Antiochus omni regno suo, ut esset omnis populus, unus: & relinqueret unus quisque legem suam. 44. Et consenserunt omnes Gentes secundum verbum
regis Antiochi: s. & multi ex Israel consenserunt servituti eius, & sacrificaverunt idolis. & coinquinaverunt sabbatum. 46. Et misit Rex libros per manus nuntiorum in Ierusalem , & in omnes civitates Iuda : ut sequerentur leges
Gentium terrae, 47. & prohiberent holocausta, & sacrificia , & placationes fieri in templo Dei, 48.& prohiberent celebrari sabbatum,& dies sollemnes: ψ9. & iussit coinquinari sancta,& sanctum populum Israel. so. Et iussit aedificari aras, & templa, bc idola, & immolari carnes suillas, & pecora communia, II. di relinquere filios suos in circumcisos , & coinquinari animas