장음표시 사용
321쪽
eorum in omnibus immundis, & abominationibus, ita ut obliviscerentur legem, & immutarent omnes Iustificationes Dei 32. Et quicumque non
fecissent secundum verbum regis Antiochi, morerentur. 33. Secundum omis
nia verba haec scripsit omni regno suo: & praeposuit principes populo, qui
h. ve fieri cogerent. 34. Et iusserunt civitatibus Iuda sacrificare. ss. Et congregati sunt multi de populo, ad eos qui dereliquerant legem Domini:& fecerunt mala super terram e so. & effugaverunt populum Israel in abditis r & in absconditis fugitivorum locis . s7. Die quintadecima mensis Casseu, ' quinto & quadragesimo & centesimo anno, aedificavit Rex An. tiochus abominandum idolum desolationis super altare Dei, & per univerissas civitates Iuda in circuitu aedificaverunt aras: s8. & ante ianuas dom rum, & in plateis incendebant thura, & sacrificabant: sq. & libros legis Dei combusserunt igni, scindentes eos: oo. & apud quemcumque inveniebantur libri testamenti Domini, & quicumque observabat legem Domini,
secundum edictum regis trucidabant eum. 5 I. In virtute sua faciebant haec populo Israel, qui inveniebatur in omni mense & mense in civitatibus. 62. Et quinta & vigesima die mensis sacrificabant super aram , quae erat contra altare. 63. Et mulieres, quae circumcidebant filios suos , trucida. bantur secundum iussiim regis Antiochi. 64. & suspendebant pueros a ceris vicibus per universas domos eorum: & eos, qui circumciderant illos, tru.cidabant. 6s. Et multi de populo Israel definierunt apud se, ut non manis ducarent immunda : & elegerunt magis mori , quam cibis coinquinari im.
mundis: 66. & noluerunt infringere legem Dei sanctam, & trucidati sunt: 67. & facta est ira magna super populum valde.
Vers. II. Et exiit ex eis radix peccatrix. NO. minativus semininus preeatrix , non est commutandus cum genitivo neutro peccati. Pers a7. Virgines c ιαυenes infirmati sunt. Non sunt praeponendi iuvenes virginibus.
Vers. 38. Et factum est hoe ad insidias sanctificationi . Dativus casus san*Marioni, non est mutandus cum genitIUO. U. s I. In omnibus immiandis. Pro adiectivo immundis , non scribas substantivum ιm. munditiis .
Veg. 37. Quinto, o quadragesimo oe eent
fimo anno. Non omittas . centesimo. NOTATIO.
ra. quinto O. anno, aedificavit rex Antiochus abominandum iduum dosolationis stipeν altare Dei. Latinorum exemplarium alia legunt, alia omittunt , O centesimo ; septem te viginti nostra, Leod. Malmund. o. E. L. Mog. &4. legunt ἰ novem Lob. Q. pl. med.
Pl. ang. A. antiquum D. Hunnaei Brevi rium Ecc. cum decem Ηententi omittunt .
Brugensi manuscripto postea additum esse videtur. Meminit huius Latinorum librorum diverstatis Hugo Cardinalis . Graecorum an- tigraphorum similis est varietas . Remigium S: Coin plutense addunt, καὶ ἰκανάαω : Aldinum, Argent. & Basileonis tollunt . Porro illud eonstat sive ieeendum sit, sive non , intelligendum esse. Ordine enim procedit sacrae huius iustoriae auctor quomodo enim ostendat Annius a , quod ait, Machabaeorum libris , cum abique temporibus seripti essent, Iosephum tempora adiee iste Certe argumentum, quo docet , Iosephum his in temporibus errasse, infirmum est ab annocentesimo tricesimo septimo regni Graecorum quo
322쪽
quo regnum sirum scribit in thoasse Antiochumillustrem usque ad hunc centesimum quadragesimum quintum , qui nonus erat regni Antiochi, quo magna clade affectam ab eo narrat Ierusalem , impositumque divino altari idolum desolationis . Legantur huius capitis. versus, undecimus praesertimi, a I. & 3 o. sequenti-Breviatium. hus etiam eapitibus, pergit ad sequentes ordine annos . Non est vero insolitus numerandi modus , quo minor dumtaxat numerus maiori, quod notior sit, suppresso exprimitur .
a)Ioanaes Annius in Philonis Me temporibus
us , scilicet quam Persas vinceret . CETHIM . Sic Scriptura Graeciam vocat . hic Macedoniam intellige. DARIuM . In hoc desit Petiarum Imperium. V. 2. OMNiUM , scilicet debellatorum , vel pro , plurimorum . REGEs , scilieet mul
V. 3. Si Lui T, id est quievit, non ausa resistere ; quasi dicat, Se illi subdidit. V. 4. VIRTUTEM , id est exercitum, ut statim explicatur. V. I. IN TRIBUTUM, id est tributarii. R. 7. PUERos, id est famulos . Diviis siT, id est permisit ut dividerent nee enim successorem nominavit , vel dividendum reliquit, ut Glos interpretatur . Compluti dimisit. V. t . Qui, scilicet Antiochus illustris. CENTEst Mo, &c. scilicet a Seleuco primo, post mortem Alexandri , rege Sy
V. I 2. TEs TAMENTUM, id est foedus. R. Iq. FACERENT IUsTITIAM , id est sequerentur instituta, seu rationem vivendi . V. Is . GYMNAsIUM , scilicet palaestri
V. i5. FEcERUNT, scilicet non se circumcidendo, vel sorte medicamine aliquo . TEsTAMENTO sANCTO, id est pacto, seu lege Dei. UENUMDAT SUNT, id est velut servi emptitii se addixerunt. V. II. PARATUM, id est stabilitum. V. 18. GRAvI, id est magna. IN; pro,
V. 2I. CONvERTIT, sei licet bellum ; vel
V. 23. SANcTIFICATIONEM, id est tem plum. VasA, id est instrumenta . LIBATORiA, scilicet vasa. V. 24. CONCUPIscIBILIA , id est pretiosa. V. 27. INFIRMATI , id est animo deiecti. V. 28. MARIT Us . Graec. Donfus . ET QUAE, &e. id est, sponsae. V. 29. SUPER, &e. id est, ob calamitatem habitantium . INDUIT CONFUSIONEM, id est valde est amicta & turbata. V. 3o. DIERUM, id est plenos; quasi dicat, Integros. V. χ6. NWALUERUNT , id est sortes facti sunt. V. 37. LA EUM , scilicet Iudaeis. V. 38. SANCTIFICA Tio Νt , id est templo. DIABOLUM MALUM ; quasi dicat , pessimum hostem. V. 39. CONTAMINA vERuNT , id est pro
V. U. Ex TERA , id est aliena . SEMINI . Graec. genimini, scilicet indigenis. V. AI. oppROBRiUM , id est ignominiam , seu vituperium, scilicet exposita ludibrio hostium . Ni HILUM. Graec. contem pium, scilicet successit pro honore vilipen. dium. V. 42. SECUNDUM , &α quasi dicat, Priori gloriae successit par ignominia. V. I. UNus , scilicet moribus. V. 43. CoiN UINAvERUNT, id est pro- sanarunt , scilicet non observantes. V. 6. L B os, id est epistolas, seu lihellos legum. GENTtuM TgRRAE ; quasi dicat, Gentilium. Graec. alienas te, , scalicet gentilicas. V 49. CoiNQui NARI , id est prosanari , scilicet rebus contrariis templi sanctitati. SANCTA, id est res sanctas . Graec. fauetos scilicet homines, id est Deo dica
V. Io. COMMUNIA, id est immunda s cundum legem . V. II. I UsTiFICATIONEs, id est praece- pta & instituta.
323쪽
V. 31. MORERENTUR , id est interfice
V. 33. UERBA HAEC pro , quae dixi
V. IS ABDITIs, &e. pro, abdita&abscondita, &eg. 37. CasLEu, scilicet Decembris, seu
Novembris: vide ins cap. IV. AB M l-NANDUM IDOLUM. Graec. abominationem,
scilicet idolum Iovis. DEsoLA i ioNIs : Ita Ocatur idolum s sorte quod magna siti desolatio, magnaque abominatio , tale quid statui in Dei templo: est enim abomιnario desolatιο is idem quod abominabilis dejMario, vel abominat o desolatoria . Videretur quidem huc respexisse Daniel cap. I x. nisi Christus aliter explicasset Matth. xx lv. V. 6 I. IN via TUTE so A, id est pro potestate quam habebant , vel pro viribus . IN OMNI, &e. id est per singulos menses
V. 61. CONTRA ALTARE. Gratc. in altari, seu super altare.
V. 67. IRA, id est indignat o , seu punitio , stiliret Dei, vel Antiochi.
SUUM, &e. Hae e de Alexandro Magno: quibus non satis concordare videtur Orosius Lib. III. cap. xx. ubi dicit Alexan drum minittri insidiis veneno potato interi i sse , & eap. xxiii. ubi refert, post mor tem Alexandri a variis discerptum eius regnum, aliis aliam partem vendicantibus. Hliter tamen reserunt Iustinus hii toricus
I ib. XIII. & Q. Curti ut in historiae suae fine. Orosii sententiam confirmat, quod ella pud Hieron. in epist. ad Laetam , ubi sic loquitur: Multo gloriosior mundi ph: losopho, qui non regem Macedonum , Baby- Ionico periturum veneno , sed ancillam ,& sponsam Christi erudiam . Haec ille . Ra dici potes , quod aliquandiu aegrotave. rit ex veneno propinato, Zc ipse sorte nescivit, sed res postea detecta fuerit
P, II. ET AEDIFICAVERUNT GYMNA-εIUM IN IERosoLYMis SECUNDUM LEGEIMA Tlo NUM . Gymnasium interpretantur
quidam Scholam publicam , in qua doce. Bib. Sae. Tom. XXII. rentur leges, & instituta gentilium pertinentia ad cultum idolorum . Sunt etiam qui intelligunt Gymnasium litterarum, ac bonarum artium ; atque ex hoc loco docere contendunt, quam: si vetus institutum studiorum Generalium, quas Universitates seu Academias vocant . Sed aliter Ioseph. Lib. Xl I. Antiquit. Iud. cap. vi. qui gymnasium intelligit Palaestricum ; in quo videlicet ad luctam exercebantur 2 quod exercitii genus apud Iudaeos prius in usu non suerat, sed tunc a gentibus introductum est, ut Iudaei, susceptis gentium moribus, & exercitiis, facilius ad similitudinem religionis quoque traducerentur.
cm. Quidam se interpretantur ut instrua mento quodam medico pelle reo ucta, praeputia nova sibi facerent, qui ante circuncisi essent. Sic Iosephus Lib. XII. antiq. cap. v I. ut nudi, inquit, non essent Grae- eis dissimiles. Vide etiam Epiphanium, in Lib. de pond. & mens de Symmacho bis circumciso. Et eodem modo intelligunt illud I. Cor. vll. Circumcisus aliquis Voc rus es, non adducat praeputium . Sed alii
simplicius intelligunt, id quod dicitur, Dfecerunι ibi praeputia, scilicet id non factum esse in ipsis patribus, sed in eorum filiis. Id enim tantum habebat lex AntiOchi, de qua infra hoe eodem capite seriis bitur edictum fuisse, ut Iudaei filios suos relinquerent incircumcisos.
incertum est . Sic Isidorus ait Lib. V l. Etymol. cap. u. & Lib. I. de OS-ciis, cap. xi I. & Rabanus Lib. II. de Institutione Clerie. cap. xvi. Prior Liber Hebraice seriptus videtur ex ipsa forma loquendi Hebraicae simili . Et Hieronymus epistola CLx. quae est praefatio in Libros Regum, se eum Hebraicum legisse testatur. Posterior Graece conscriptus videtur, Iasonis Cyrenensis quinque libris, quos de Iudae Machabaei rebus scripsit, Iudaeus na. tione , in compendium redactis , uti ex Lib. H. constat cap. H. vers. 2 . A quo id ignoratur. Honoratus tantum Augusto. dunensis Lib. de Luminibus Ecclesiae, cap. xi. a philone alit quod non minus ipce
324쪽
tum puto. Et quidem prior Liber bellairent. IN CONsPECTU EIus r ἰ-- -υ snarrat a Mathathia & quatuor eius filiislad eius adventum, & propter eum .
contra Macedones gesta per annos quadra. V. 7. ET voCAvIT PUERos suos. Ποῦ ς ginta duos, nihilominus ab anno Graeco-JGraecum & Hebr. nahar, puerum seu mι-rum r37. quo Enti hus Epiphanes regna-anisram & filiam significat. Regii pueri a.
re coepit, usque ad annum I78. qua annolpud Macedones vocabantur Pran tim lia
Simon Machabatus est occisus. Ici secundo beri, qui in Regia educabantur , Regique Libro bella tantum continentur Iudae Ma- ministrabant, ut Livius ait Lib U. Deead. chabaei latius quam in primo explicata ,lv. Sic fiebat inter Hebraeox: per eosque non omnia, neque usque ad eius mortem ἱsAchab vicit Regem Syriae III. Reg. xx. sed quousque Nicanorem uicit & occiditii . nam ubi Hieronymus posuit per pedis ducem a Demetrio Rege missum contradsequos Principam , & Hebr. est per pueros, Iudaeos cum numerosis copiis .. nos diximux posse intelligi de fi Ilix Prineipum, qui erant in aula Achab. Eos ergo. Hess. 1. A LEx ANDER Pul LIPPI . Gotth.lhic vocat pueros βοs , id est ministros . o Alexander filius Philippi . ET DI vis T ILL S REGNUM SUUM CUM AD Graece Λ ξανδι ν νὸν Φιλομου sive rii Φι. Huc vivERET. Eo mortuo divisum fuisse λινπu. QUI PRi Mus . Gotth. prius RE- regnum sive a Perdicca , sive a Philippo, GNAviT IN GRAEci . Graece πρότερον ut Curtius, Iustinus Lib. XIII. Pausanias . Regia, non πρό νε- , id est prἰ-ν ,. ut Appianus aiunt; falli omnes , ut ex hoe Rom. Gotth. lectio. vera esse videtur ; ne- loco convincitur. Et fuisse qui ita sentique enim Alexander suit primus Graeciaeirent, Curtius Lib. X. extremo illis verbis. Rex, nisi ad dignitatem reserat; quod non ait: Credidere quidam, linamento Alexan placet: sed in Graecia prius quam in Asiatdri distributas. ese Proserans. Non est er- regnavit. EGREMUS DE TERRA CETHi Moin uuod explicemus , Regnum diessit , id Pro hae voce aliquando H eronymus ID. est dividi sanxit, aut innuit , ut quidam.
Lam vertit, aliquando Macedonιam , uti aiunt. Cition urbs & mons erat eo nomine . Ali- V. Io. MULTIPLICATA sUNπ MALA.
qui inprum Cethim esse putant, ubi etiam)Sic solet fieri in Regni divisone .. Multa Cirhium urbs. Plura Gen. x. 4. Nec du-imala passa lest Hispania ob divisum rebium est hoc loco Naeedoniam significa-'gnum inter filios a Ferdinando Castellae ri, ubi natus est & regnavit Alexander .iRege Primo.
DARiuM REGEM , scilicet pereussit Ale- H. D. Ex IIT Ex Eri RADnc PECCA-xander. De hoe Datio Nehemiae vir. 22. TRix . Sic lege, non mecati , 'ut Regia, fit mentio. Non est autem ille, cuius per-l γ ἀμαρσω iae, non αμυν tat, id est sensmissu templum aedificatum est Aggaei I. i omnium peccatorum .. Profligata vita sui t& ri. & eius anno sexto fabrica adsolutaIAntiochus. ET REGNxvi T, id est coepit
est: Esdrae I. cap. v I. II. Inter utrumquesregnare . ANNO CENTEsIMO TRIGEsIMoab Eusebio Xerxes, Artaxerxes Longi ma-lsEPTi Mo. Hi anni regni Graecornm inisnus, Darius Nothus, Artaxerxes Mnemon , choantur a Seleuci regno , eum Babylone Ochusque numerantur . Ita Nehemias adJeapta se Asiae Regem dixit , post mortem Alexandri tempora pervenire non potuit i Alexandri anno duodecimo i se Eusebius Neque Iaduas Pontifex , sub quo templumJUIII. de Demonstr. Evang. Demonstr. II. . est extructum, Iaddus est, qui Alexandro, l& in Chron. Et quidemi Seleucus in Grae- eum iret contra Darium, obviam prodiit, ei a noa regnavit, sed quia, Graecus gente ut Iosephus ait Lib. XI. capo viri. Et & lingua , Graecorum regni anni vocan- Nicephorus Constant. eos distinguit in a. tur. Porro a primo Seleuci anno usque ad 1logo eorum Pontificum. Porro Dhrius il-Jhunc Antiochum, qui Eppianes, id est ille Nehemiae cap. II. Artaxerxes vocatur,.lloris vocatur , in Eusebii Chron. anni quoniam id cognomen Regibus Periarum computamur I 37. praecise . Quare vitio rivommune elat: sic Seder Holam cap. xxx. est Gotth. lectio, quae habet, remesmo ι ait. ρesimo regni GraecurAm . U. 3. SILUIT TERRA: -ύχασεν, quietat. V. o. DISPONAM Us TEsTAMENTUM Gegit Alexander ut omnes arma depone id est pactum o ineamus scelus. Saepe hae: O
325쪽
vox in Saetis librIs pro pacto sumitur, ut
& Graeca διαθηκη , & Hebr. beriιh. p. 14. ET DESTINA vERUNT pro , de sinati sunt , π Graece , parati prompte sun . V. I 3. AEDIFICAvERUNT GYMNAstu M. Ubi se ilicet iuvenes certabant disco, arcu , saltu , cur sis , lucta , ut habet Graecorum Epigramma Lib. I. cap. I. Carebat ante ea gens spectaculis , gymnasia , theatris ut i nam & nostra IVI 6. ET FECERUNT sIBI PRAEPULIA . Solebant membri pellem extendere instrumento, quod Epiphanius Lib. de Pond. Si mens Dathisere vocat. Quod Paulus I. ad Cor.
uti. 18 fieri vetat illis verbis : CircumG-sus vocatus est, non adutieaι praeputium. Hieron. in Isai. cap. LII. hunc locum de pueris intelligit, quos non circumcidebant ἰ non de adultis. IUNCTI sUNT NATIONIBUS , per coniugia, quod nefas erat e ν,
id est iugata sunt, a ζεύγμα, quod est iugum, unde conia pium . ET v ENUMDATrsuNT, id est quasi servi nequitiae facti sunt
pretio empti. V. II. ET PARATUM EST REGNUM ,
id est stabilitum, cum se Antiochus in regno firmasset, ad AEgyptum adiecit animum. IN CONsPECTU ANTIOCHI ἰ aut , roram Antiocho , id est ut ipse cupiebat :omnino, & penitus.
V. I9. UERlTus EsT PTOLOMAEus A FACIE EI Us. Gotth. Dcιem erus o noluit cum eo congredi. ridere se saepe in Saeris pro pugnarι lumitur. V. 23. INTRA FIT IN SANCTIFICATIONEM, id est sanctuarium , αγία με . ET LIBATORIA. Σπειμα , crateres sint , ad
libandum & bibendum vinum, ex Athen. Lib. IX.
V. 24. THEsAUROS OCCULTos accepit Antiochus. In templis aurum & pretiosa quaeque deponere, ut tutiora essent , moris erat. Ex Cicer. Lib. U. epist. ad Att. epist. x. & Lib. II. de Legibus ; tum ex Iosepho, Lib. XIV. Cap. XII. V. 27. VIRG NEs ET IuvΕ-s: seu Vi gines ρο pueri. Lovan. & Regia , Iuveneso viqines. Vox virgines in Gotth. deest. INFIRMATI SUNT, prae tristitia scilicet qua vires debilitantur & cadunt. P. 29. COMMOTA EsT TERRA ; sive e cussa es terra. SUPER HABITANTEs IN
EA , id est contra ἱ by Hal Hebraicum su- νιν & sontra signifieat. Munera Dper innocentem non occepit . Psalm. x Iv. s. id est contra innocentem . Ergo trita Pro. vineia arma contra eius incolas movebania
V. 3o. ET PosT DUos ANNos DIERUM , id est post duos integros annos . PRINCI-CIPEM TRIBUTORUM misit, seu Quaest rem. Is Apollonius videtur suisse , ex II.
Machab. v. 24. V. 34. ET AEDIFICA FERUNT CIvIT
TEM David, id est areem , quae erat in monte Sion, ad urbis occasum : M voe, batur civitas David, quial ipse eam construxit, & ibi habitabat. Eam ergo instaurarunt Graec i, di munierunt, ne se Iudaei
V. 36. GENTEM PICCATRICEM posuerat in ea arce, quales sere sunt milites. Gotth.
gentem peccatorum . V. 33. An im Inras SANCTIFICRTIONI,
seu Diatuario. Templum in monte Moria ad ortum erat instar arcis . Contra illud Davidis artem opposuerunt , & ut milites inde egressi disturbarent ad illud convenientes. IN DIAno LUM suere milites externi . Diabolus est ealumniator; sed hie pro hoste& aduersario sumo. V. 4 l. HONOREI EI Us IM NIHILUM προ- si sunt. Graeee, hono in vilipendium . Quae urbs prius erat in honore, nune est.' vilis, quod proxima verba magis declarant. V. 43. SCRipsiT REx UT TMET MNII POPULUs, UNUs . Concordiam in
dissidio religionis constare non possie, iniquietiim & impii intelligunt. De qua re nos multa De Rege & Regis instit. Lila III.
Ius , λαπώα ἀυτῶ , religioni exitia eius . Gotth. eonfenserunt et o sic Regia. V. 46. Misi T REx DBRos , id est epi. stolas, codicillos, edicta; nempe ut V. 47. PLACAT IONEs prohiberent , rid est libamen. Verum hoe loco hostias pacifieas tignificare puto, quae ex scedere &voto saepe offerebantur.' quod ea etiam v ce significatur. V. Io. IMMOLARI CARNEI sul LLAsiuniit, quod vetitum erat eis velai. In saeriis ficio autem ex oblatis earnibus epulantur. Et V. uer . IusTIFICAT io NEs DEI immutarent, id est praecepta Dei, legem. Quinto& quadragesimo anno,
326쪽
V. 37. ET CENNsIMo e hoe non est in Gotth. neque in multis aliis eodicibus ,
certe decem Lovaniensium. Et saepe maior numerus supprimitur & suppletur. Porro ea contaminatio templi anno octavo eius Regis facta est men fis Casleu si ve GJ-tia, id est Uovemb. die xv. IDOLUM DE-wLATloNIs; sive abominationem desolatu-nis. Idolum , Hebr. vocatur abominatis . Desolationis, quoniam templi ruinam significabat, iuxta illud Matth. xx lv. II. uvideritis abomisatisnem desolatronis. Combusserunt Sacros libros, H 9. SCINDENTEs Eos . Prius laeerabant libros, deinde in ignem mittebant. V. 6 . IN v IRTUTE s EA . Hoc non est in Graecis Regiis, est tamen in Romaniso ἰσχροι. Per potentiam , non ex rati ne id iaciebant. IN OMNI MENfE ET MENfE, id est temper, omuibus diebus. V. 67. FACTA EsT IRA MAGNA , id est afflictio ex divina indignatione, Propter eius populi peccata,
Vers. i. T T FACTUM. Particula, re
U. abundat per Hebraismum . PgReussire debellavit . PRIMUI PUGNA- ut T IN GRAECIA : 'ui primus totius Grae. ciae regnum adeptus est . DE CETHrM :vide dicta Isa. xxl in I. ubi hoc explicavimus V. I. CONsTITUIT PRAEL A MULTAefrequenter eum hostibus conflixit . oaxi NUIT OMNIUM MUNITIONEs . Cum nullo hos tum umquam eongressus es, quem non vicerit; nullam tirbem obsedit , quam non expugnaυerit ἱ nullam flentem adiit quam
non calcaverit: inquit sustin. hiit. Lib. XII.
ad finem. Usau E LD FINEs TERRAE: nam ad extrema orientis , usque ad Oceanum pervenit. MULTITUDINIs GENTiUM : multarum Gentium . SILUIT e quievit , non
ausa resistere; quasi dieat, Se illi subdidit.
copias militares. IN TRIBU M , id est tributarii. rV. 7. PUERos: famulos , aulicos , lived uera exercitus sui . DivIslT ILLIS REGNUM suu M. &c. Negant hoc prophani scriptores, sed gravior , & potior apud nos saerae Scripturae auctoritas, quae ita tactum affirmat. Curtius etiam docet famam vul-
gasse ab Alexandro divisas fuisse provid.
cias, licet ipse famam hanc absque ratione reiiciat. Iosephus vero filius Gotionis plane Scripturae eonsentit, ait enim , Partiatus es terram in quatuor Principes magnos e fama sua. UNURUIsQUE IN LOCO IUo ἐid est, unusquisque in ea provincia , quae sibi vel armis, vel sorte obvenerat.
mutuis enim bellis colliserimi se Alexandri successores , unde magnis cladibus affecti sunt populi.
V. . ExlIT EX Ets: prodiit, progenitus est. RAD x PECCATRIx ρίζα αμαρ- νς , germen sceleratiam . Nam quemadmodum radix ramos portat, ut ait S. Paul. ad Roman. XI. I 8. & ex ea rami , fructus &solia nascuntur sic ex Antiocho multus impietatis, & scelerum proventus excre vit . ANTIOCHus lLL Tuls r Antiochus cognomento Epiphanes: μιφανης enim Graerice , idem est quod Illustris Latine. Ita appellatus est post aliqua praeclare gesta. FI
Lius AN Tlo cur REGIs: Antiochi magni. IN ANNO CENTEsIMO TRIGESIMO SEPTI
MO REGNT GRAEcostuM r quod in Ale. xandro Magno sumpsit exordium. V. Ιχ. F LII INiould degeneres, & se terati Israelitae παρανεμει , transgresseres , ex leges , & contemptores religionis , &apostatae. DIsPONA FUI TESTAMENTUM , id est, pactum, laedus, Dei cultu abiecto &gentillum mores imitando , & superstitionem suseipiendo . QUIA EX QUO TEMPORE. &e. Unde huic plane geminam querelam Iudaeorum apud Ierem. ILIU I 8. V. I . IUITITIAM GENTIUM e instituta , seu rationem vivendi sequerentur.
V. I. GYMNAς UM . Aliqui putant suin se scholas in quibus prophanae , ac superstitiosae litterae doeerentur . Alii suisse imis puras libidinis ossiet nas masculae veneri deliinatas. SECUNDUM LEGEs NATIONUM: iuxta morem, consuetudinem gentilium. V. I 6. FECERUNT S BI PRAEPUT A e suppreisa , & quantum fieri poterat abolita
ei reumcisione, praeputium attractione quaisdam , & medicamentis reducendo , ut pelistis ad tegendam pudendi glandem extenderetur. Vide Corn. Ceis. VII. cap. xxv. TEs TAMENTO sANCTo: pacto , seu lege Dei. VENUMDATI sUNT UT FACERENT MALUM: a concupiscentia sua, eommodi,& honoris quasi pretio traditi sunt superis
327쪽
stitioni, Se seeleri, iactique sunt eius man-rI DUIT co NpusioNEM, id est valde amicipia. Quae venundatur traduntur, cta est , & turbata. V. r7. PARATUM EIT REGNUM: stabi- V. 3o. PosT Duos AN Nos DigRuM, id litum est. COEpi T REGNARE . In Graecolest post duos annos plenos & integros . est , cogitavit, destinavit , conli-lPRINCIPEM TRIBOTORUM : ἄκχονα εο λο-lium iniit, affectavit regnare . Italice di-lγίας qui deseribendis, & colligendis pecu. eeremus: Penia, dissegia di rin are, fas ni is, & vectigalibus praeerat. Princeps hies a ne des regno. DUO REGNA I Syriae sci-lLib. II. Machab. v. 24. vocatur Apolo. icet & ΑΕgypti. nius, dicitur venisse eum exercitu viginti V. IS. IN MULTITUDINE GRAvI: cumiduorum millium, Ac iussus suisse ab An- magna multitudine, eum ingentibus copiis .ltiocho, omnes perfecta aetatis inrerficere, &c. V. at . CONvERTIT, id est reversus est, U. 33. Crvi TATEM DAvID, partem eam ἐπες - . CENTEslMO QUADRAGESIMO Ierusalem, quae dicebatur civitas David, TERTIO ANNO: regni Graecorum ut supral& erat edito loco in monte Sion.
num. LI. U. 36. CONUALUERUNT IN EA. fortes
V. 13. S uolpi ATiGNEM, id est tem-lsacti sunt. Italiee dicimus , se forti arens plum. vasar instrumenta ipsius eandela- in Usa.
hri: nam in Graeco est, σκε in αυαιος & re- U. 37. FACTI SUNT IN LA UEUM MA- fertur ad λἀ,ίαν, cum utraque vox sit ge-.ONUM t ut inde videlicet captarent occasi neris seminini. Talia vasa, sive instrumen- nem Iudaeos tamquam laqueo seros comista erant sorcipes quibus lucernae emunge-sprehendendi, & venandi, si qui ad tem-bantur, & patellae in quibus emuncta ex-iplum adirent ad deplorandas calamitates
rapiebantur, & extinguebantur . Uide E-lstias, quod explicans subdit , oe factum es
Od. IX F. 38. ORNAMENTUM AUREUM,liae ad insidias sanctificationi. QUOD IN FACIE TEMPLI ERAT. Paulo an- U. 38. ET IN DIABOLUM MAGNUM , id te meminerat velit cum autem υelum di-dest calumniatorem , si ve hostem perpetuacitur, illud solet intelligi. quod ante san-lintentum, & excubantem ad nocendum. ctum sanctorum erat oppansumi. Hic ergo U. 39. CONTAMINA vERUNT I propha- crediderim fgnificari velum primum quodlnarunt. ante partem eam templi, quae dieitur Ian- U. 4o. Ex TERA SEMINI suo: aliena inis Eium pendebat. Duo enim vela pependisset digenis, & ab exteris possessa: extera suis , in templo patet ex I. Mach. iv. r. Ubi & sua alienis. NATI E US RELl UERUMTlegimus: Posuerunt super mensam panes .l EAM : cives reliquerunt eam, vel capti aber appenderunt vela. Ut ex D. Paulo adi hostibus, vel in voluntarium exilium pro-Hebr. I x. 3. Pose velamentum, inquit, δε-lsecti . eundum, tabernaculum, quod dititur sancta V. 4. IN OPPROBRIUM, scilicet ignomi sanctorum. CORONA se aureis enim coronis niam, seu vituperium ς quia nimirum existemplorum polies ornari solitos habemus in-lposita hostium ludibrio. NIHILUM ;fra v. 37. Orna Deruns faciem templi coro-JἰDIἰνωσιν, in conte tam , successit enimnis aureis. honori contemptus, & vilipendaum. V. 1 . CONCUPIsCIBILIA , id est pre. U. 42. SECUNDUM GLORIAM EI Us,&αtiosa. Quanta prius suerat gloria eius , tanta &V. 2I LOCUTUs EsT IN suppRRIA MA-lfortasse maior fuit ignominia. Similis phra GNA : malis quae intulerat graves minas sis Apocal. xvrii. 7. quantum glorificavit
addens . se, o in delitiis fuit, tantum date illi --
V. 26. IN OMNI LOCO EORUM: in Omnismentum ci luctiam .ditione Iudaeorum. U. 43. UNUst moribus , & relieione ;V. 27. INFIRMATI suNT, id est animoisuspecta nimi tum superstitione Gentilium, deiecti. & eultis idolis. RELIN UERET UNUs Isis
V. 28. MARiTus: Donius in oe. QUAE L UE LEGEM sUAM. Voluit legem esse ge- EDEBAT IN THORO MARITALl r spontamineralem, ut Iudaei, quos sciebat moris , &intelligit. legis suae retinentissimos , Acilius induce-V. 29. SUPER HABITANT Es IN EA , idirentur ad Gentilismum. est propter calamitatem habitantium in ea. V. 43. CONfENfERUNT SERVITUTI EI Us .
328쪽
gioni eius vertere possis . COINQUINAvE-πUNT fABRATUM : illud profanaverunt , scilicet non observantes.
V. 46. Lin Ros ἰ diplomata regia, decreta, edicta. V. 47. PLACATIONEs: sacrificia ad Deum placandum ἰ quale peculiariter erat illud quod pro peccato Dfferebatur: Num. v. 8. ubi voeatur placabilis hostia. V. 46. COIN UINA Ri, id est profanatisti licet rebus contrariis templi sancti, quas sequenti versiculo enumerat. V. so. TEMPLA: lucos in honorem ido. Iorum , sive delubra . IDOLA . Graece ωλῶα , loca ad idolorum cultum dellina ta . COMMUNlA, id est immunda r si e S. Petrus in visu AE . x. I 4. Absit Domine,
quia num ηιam manducaυi omne commune, o immundum.
U. 3I. ABOMINATIONIBUg: scilicet, ei borum lege prohibitorum. Vel per abominationes idola intelligit, ut etiam ea vo eat Ezech. v H. 2 O. & v m. IO. IUITI FI CATIONEs : praecepta , & instituta. V. 32. MORERENTUR οῦ interficerentur. V. 13. PRiNCIPEs . In Graeco est, μι- σου που , quas dicat, Inspectores, qui scilicet observarent an regia edicta servarentur, & Iud aras ad obediendum cogerent. V. 34. IussERUNT C v TATlBUs IUDAsACRipi CARE . In Graeco est , Θω ne in xuisse , v. x: Ut scilicet per smulos civitates faerifcaretur, nimirum idolis. V. 35. CONGREGATI SUNT AD EOs .
Graecus textus significat ad presedios , &principes se adiunxisse. Latinus vero ad Iudaeos legis desertores; sed res eodem reci
V. 36. IN ABDITIs: in abdita, fle abscondita, ad quae confugiebant. V. 37. MEmis C AsLEU : qui Novem bri nostro respondet. QUINTO , ET UADRAGEsIMO, ET CENTESsMO ANNO, scilicet regni Graecorum ut supra num. D.
ABOMINANDUM l DoLUM : idolum Iovis Olympii. DEsoLATIONιs, Idolum desolationis illud dicitur per quod desolatur tem .plum, & pro natur. Vel sic dicitur , quod magna sit desolatio, & magna abominatio tale quid statui in templo Dei ἰ est enim abominatio desolationis , idem abominabi. lis desolatio, vel abominatio desolatoria . SMpER ALTARE DEI: super altare holo
eaustorum. In ei cui Tu r quae sunt et rca Ierusalem. V. 38. INCENDERANT TMuRA , scilicet idolis. V. 6r. IN ur Rrura: id est , pro potestate quam habebant , vel pro viribus &tyrannice. Ital. dicunt, far di poteneta . IN OMNI MENfE , quia nimirum singulis men fibus die vigesimaquinta sacrificabatur Iovi ut dicitur num. seq. SUPER ARAM
UAE ERAT CONTRA ALTARE : quia a lotare holocaustorum in quo statua Iovis locata est , amplum erat, ideo in eo praeter ipsum smulacrum Iovis , constitutum est etiam aliud parvum altare , 4n quo idolo
sacrificabatur. Itaque aliqui vertunt fu-ρer aram aliari immittam , in Graeco enim est , ἐπi βωικὸν, se lati ἐπι τῆ θυσιας ςιου. V. 63. MULIER Es UAR CIRCUMCIDE BANT FIMos SVos: poterant enim mulieres filios cireumcidere, ut patet ex facto Sephorae Exod. I F. V. 64. SUspENDEBANT PUEROS A CER vicinus: infantulos necabant , & eorum eadavera de collo matrum suspendebant, ut patet ex Lib. II. cap. VI. Io.
V. 67. IRA MAGNA, id est indignatio, seu punitio, scilicet Dei vel Antiochi.
Hers. I. A tax ANDER PHroppi filius, s 1 rerum gestarum magnitudine
dictus Magnus, mi PRIMUI REGNAvIT IN GRAECIA, nempe tota, ut exponit Semiarius . Graece non est primus , sed προ νερον, id est primum, seu prius. EGRESs Us anno 1. regni sui, inquit Diodorus a, DE TER RA b CE iM, id est ex occidentalibus insulis & regionibus maritimis , quales erant Graecia, Macedonia, Cyprus, Italia,&c. ut S. Hieron. & alii exponunt. Hebraei enim populos omnes mari Mediterrain neo a se dii cretos vocabant Cethim , insu. lanos, eo quod non nisi navibus ad se in
continente commorantes aecederent i uti
nune Itali Germanos, Gallos, Belgas , Anglos, ceterosque omnes tranς alpes habitan- aeq. vocant uno nomine Tramontanos: ita
S. Hieronymus , Theodoretus & Iosephus e. Qui etiam addunt, Othim nepotem Ia- et filii Noe , primum occupasse ostrum ἔinde C pro incitum nomen Cettim. Alioquin & in Macedonia nominatim mons est
329쪽
ti urbs Citium dim , unde sorte toti e.
tiam regioni nomen Cethim . Eodem illo anno primum iniit praelium cum ducibuet Darii ν egis PERIARUM ET MEDORUM ;anno 3 secundum praelium. Anno 6. subis iugatis interim Phoenicia, AEgypto & Iudaea, Darium tertio praelio penitus prostravit, totiusque Asiae Imperator talutatus eli. Hie est ille Danielis vH. 6. alatus pardus; ille Occidentis hircus cap. v I tria vers. 3. bI- cornem Orientis arietem prollernens & conculcans, vers. 7. Nec his contentus victoriis, imperio totius mundi inhians,
U. a. CONςTITUIT PRAELIA MULTA
cum aliis regibus, & υrannis, id est te rarum praesectis, dominis, ducibus, ad Gan. gem usque & Oceanum Indicum omnia sibi subiiciens, testibus Iosepho , Iustino , Liuio, Plinio d ex aliis.
U. r. ET SILUIT TERRA , seu mundus universus, IN CONI PECTU EI Us ῆ nemine auso vel contra hiscere. U. 6. PosT HAEC , exa'. anno regni sui I x monarchiae vero 6. aetatis 32. eum
S. aliis mensibus, ut ex Arriano, Livio Se aliis probat noster Pererius e r DECIDIT IN LECTUM, seu veneno, seu crapula prostratus , de quo alibi ID
ai LEs, ii est praeclariores exercituum suorum duces, Seleucum , Ptolemaeum , Antigonum, Aridaeum, & alios , de quibus Dan. I x. 6. in Chronico, g . Porro pueri rapi apud Macedonas vocabantur principum liberi ad minisse m regis dilecti , inquit Livius h. His. DivrsIT REGNUM SUUM non per Perdiceam vel alios post mortem suam , ue Iustinus, Diodorus, Curtius,& Orosius seribunt sed per se, CUM ADHUC v I VERET, quod etiam Iosephus Gotioni dex amrmat. V. I i. Ex EIs Alexandri pueris, sed iam regibus, puta ex Seleuco eiusque posteris , exiit tandem RADix una PECCA-
τλix, id est pessima , pessimorum fructuum
mater & nutrix , nempe ANTIOCHUS e gnomento ἐπιφανης , id est iLLUsTRis , seu
nobilis, a rerum gestarum gloria se dictus a suis Gentilibus . Sed bellicam gloriam foede obscuravit insanus in Deum Dei que cultores suror, sordidaeque helluationeς &stortationes: unde & passim se , id est insanus, audiebat, inquit Iosephus Gotionides, Athenaeus & Cedrenus ex Poly
bio i & aliis. Hie aliquando pro Antioch.
Magno, patre suo a Scipione in Asia devicto, obses Romae fuerat; sed morte fratris sui Seleuci Philopatoris comperta, Roma profugit ita Syriam, ut Daniel x I. 2I.
R. i ἰ & inter hos etiam ipse Iesu; Oniae summi pontificis frater, qui Gentile nomen Iasonis accepit, homo ambitiosissimus , de quo Lib. I l. cap. Iv. 7. Item Menelaus, Alcimus, Simon & alii, de quibus eodem Lib. II. cap. v. &e. & apud Iosephum κ
UT FACERENT IUsTi Ti M GENTiuM; id est, ut Ethnicos teligionis ritu & mores impune, immo cum laude suscipere , & in I udaeam inducere possent. Hi ergo V. II. Α Ipi CAvERUNx IN IERo
NATIONUM , id est iuxta- morem Genti. lium ubi iuvenes exercebantur non solo dμβο ι, arcu, falsu , cursu, ludia . ut putat Ioannes Mariana; neque i a solis pro finitae superstitiosis litteris , ut vult S. Th mas, Lyranus & Genebrardus sed insuper etiam in impuris omne genus libidinibus. Unde Lib. II. eap. I F. I 2. Lymns
sio huic ephebia , seu lupanaria , & quidem
mascula coniunguntur. Talia quoque olini ierosolymis effeminatorum lustra institu tant impii reges Iuda , III. Reg. xv. II. de Lib. IV. cap. xxiii. I. & instaura fit postea Herodes, teste Iosepho m & aliis.
V. I 6. ET FECERUNT sl Br PRAEP TI A r pellem paulatim attrahentes ,. qua glans ante nudat rursus tegeretur . Quod S. Paulus I. Cor. νει- 28. vocat ad tace
re praeputium. Id enim adductione, certi iaque medicamentis sensim reduei posse, docent Celsus, Epiphamus , Sixtus Senensi, o M aliii. Et erat ἐπισπασμὸς, seu r pri tiatio symbolum apollasiae a Iudaiea
religione. V. II. ET PAR TUM EsT REGNUM Syriae IN CONςPECTU ANTH γ Hr nempe pulsis Heliodoro invasere,& Demetrio quoque nepote suo fraudibus sublato , regnum iam pacifiee possidebat . Sed non contentus uno regno pate suo , tentavit etiam
330쪽
partim dolo, partim vi, potiri sceptro AEgyptio, ut praedixerat Gabriel Dan. xl. 21. & seqq. Et haec est lecunda Antiochi huius in AEgyptum expeditio o. De priore habes II. Mach. iv. I l. quae suscepta
videtur anno a. regni eius: posterior vero nno 6. nempe I a. anno regni Graecollum, ut hic insinuatur. Nam sequenti an no regressus ascendis ubi U. 23. INGREssUI sANCTiFICATIONEM,
id est sanctuarium, seu templum , totius, orb.s locum sanctillimum , extulit inde alia rare thymiamatis AUREUM , ET MENSAM auream in qua panes Deo sacrati apponi solebant, ET LlBATORIA, id est crateres, ad uinum Deo libandum. Unde
U. 29. COMMOTA , conturbata , m Tore repleta, FaT tota TERRA Iudaea, SUPER HABITANTEI N EA , id est propter sevitiam quae in ineolas exercebatur. V. 3 . PosT D os ANNos Di ERUM; id est, post duos plenos annox , ita ut dies aliquot superfluerunt , MisIT REx Anti
chus PR NCIPEM TRIBUTORUM : exigendis tributis praepositum quaestorem , nempe Apollonium. Machab. v. 24. ad expilandos de novo Iudaeos , immo ad iugulan. dos, ut ibidem dicitur . Is civitatem Ie-xosolymitanam expilatam
ne serviret pro munitione Iudaeis adversus Antiochum. Solam V. I. ClvITATEM DAuto, id est arcem Sion, quae civitati Ierosolymae quasi
castrum imminebat, AEDIFICA ERUNT munieruntque undique MURo alto ET MAGNO, ET FIRMO, ET FACTA EsT ILL sIN ARCEM, e qua dominabantur toti urbi i & maxime serviebat gemi peccatris , id est steteratissimis prae sariis,
Nis, id est insidiandum iis qui seu orationis gratia ascendebant ad templum. Nam si equos deprehendebant eo coatendere, subito eruptione facta ex arce in sanctua-Fium , male omnes mulctabant.
U. 43. ET scRipsi T , id est scripta te. e mandavit REx omnibus subditis suis ,
UT EMET OMNls popULUs, Urius quo ad religionem: ac proinde, ut REL N UERETUN UsQUIIQUE LEGEM sUAM , id est patriam religionem, & amplecteretur eam quam Antiochus sectabatur. U. 49. Iussi T COIN UINARI' sANcTA , nempe violari sabbatha & selia, profanari
templum & sacra vasa, ET SANCTUM P PULUM ISRAEL: per profana sacrificia , per vetitas epulas, ut sequitur. V. 3o. I UssIT AEDipi CARI passim AR Asidololatricas , ET IEMPLA Ethnica , ET erigi ubique moLA , ET IMMOLARI PECORA COMMUNla, id est immunda , v. g. porcos, quibus ne vesci quidem licebat Iudaeis. Adeo uι paulatim Iudaei, ac Praecipue rudiores, C. II. IMMUTARENT OMNEs I UITI FI-cATro, Es D Ei, id est leges divinas promiscue & libere transgrederentur. Saltem V. I. MULTI DE POPULO Iudaico CoNGREGATI suNT quotidie, id est accessierunt
x D numerum apostatarum, mi iam ante DEREL UERANT L FGEM DOMIN te neminpe ad Iasonem, ad Menelaum , &c. Interim praesecti Antioelii passim ex urbibus V. 3 6. Eppus AvERUNT p ais IsRAEL, si qui e llantiores nollent aecedere partibus Gentilium . Hi metu mortis vel tormentorum fugiebant ad loca deserta, seseque occulta
cis: in antris & specubus , quibus abuta. dat Iudaea, ut alibi ρ dixi. Z37. Di E QUINTA DEC MA MENfIsCAS LEu q, id est sub finem Novembris, AE-
DiriCAv T REx & constituit sUPER A TARE DEt in templo Ierosolymitano, a 2 MINANDUM IDOLUM DEwLAT ONIS , ut praedixerat angelus Danielis XI. 3 . V. 61. IN vix TUTE su A ; id est viole te ac tyrannice , FACIE a ANT ministri Amtiochi HAEC Popu Lo IsRAEL , QUI INvENlEBATUR IN OMNI ME ME ET MENSE
id est, qui Neomenias primo die cuiusque mensis celebrare deprehendebatur ex pra scripto legis divinae. Si qui enim tune seriarentur, vel sacros conventus agerent ,
sub to trucidabamur ab impiis militibus. Ipsi vero assectae regis Antiochi , ad ab
lendam omnem Neomeniarum memoriam,
nolebant primo die cuiusque mensis publia ea & festa sacrificia offerri, ne quidem idci
V 62. SAc RI FI ARANT iis QUINTA ET WIGEsIMA DIE cuius3M MENsu, idque non su. per altare Domini, iam profanatum superposito idolo; sed supER novam ARAM, CON TRA , seu ante, ALTARE Domini excitatam.