장음표시 사용
371쪽
Ium sortiter sacere, dum sine consilio exeunt in proelium . 58. Et deest. navit Iudas in Azotum in terram alienigenarum, & diruit aras eorum, &sculptilia deorum ipsorum succendit igni: & cepit spolia civitatum , & reverius est in terram Iuda.
ROMANAE CORRECTIONES. Vers. 3. Et eos qui erant in Areabathane . Plerique libri vocem Acrabatbaue male scribunt omissa littera e . quae tertia quidem est alphabeti, huius autem dictionis secunda. Vers go. Et expugnarent eos. Alii legunt ex
V. I. 3s . Ei sumpsit spolia eius. Non supponaes verbum compositum assumpsit pro siniplici
s A. Vers. a. T ' RANT, id est habitabant. V. 3. CiRCUMsEDEBANT , id est obsidebant . V. q. SCANDALUM , id est offendicu
V. 3. ANATuEMATizAvi T , id est de fruxit penitus. P. 8. FiLt As, id est vicos, seu oppida
subiet a. V. 9. DATARMAN. Erat in monte Galaad. V. Io. PER CrRCUiTUM. Graec. Gua circum uos funt.
V. 33. Spo Ll A. Graec. supellecῖilem. V. I . SECUNDUM ux Raa HAEC, id est similia. p. 36. Ecchvs A , id est eone io , seu conventus populi. Cocii TApE, id est consultare. ExpUGNARANTUR AH Eis, id est oppugnabantur ah illis, scilicet liostibus. V. 2 r. A FACIE Ei Us; pro, ab eo. V. 26. COMPREHENsi, id est capti, vel conclusi , scilicet ne pollent exire. V. 29. MUNt Tio NEM , scilicet in qua Iudaei conclusi. V. 3o. Eos, scilicet qui intus erant. V. 73. Oa Di Ninus, scilicet militum dispositis per diversa loca. ORATIONE , scilicet ad Deum.
V. 34. Eos, scilicet hostes Iudae.
sumpsit. Veis ψ4. Cum omnibus qui erant in ipso . Pro malaulino qui multi irbii habent neutrum
qua . Graectim ambiguum est. Vers 1 6. Et Azarias princeps virtutis . Co rectores praetulerunt singulare princeps plurali priucipex. Vers do. Et facta est fuga magna in populo. Correctores recte emendarunt fuga pro eo quod vulgo legitur plaga, quod amplius est .
V. 4o. POTENs POTERIT, id est praevalebit. V. 42. MRiΗAs , scilicet qui descriptos habebant milites. V. 43. TRANSFRETAvIT , id est trale.
Ephrem. INGRsssu, id est transitu . Eis AT, scilicet iaciendum. V. 48. PEDIBUs ; quasi dicat, Recta iteriacientes, nec in aliud intenti. V. 3o. V IRTVTis , id est sortes. V. 32. CONTRA FACIEM , id est e regione, scii in conspectu, vel prope. . V. sq. DONEC . Nota id donee s nec Gnim significat reversos cecidisse . V 36. VIRTUTIs, id est exercitus. V. 62. FACTA EsT ; pro , facienda e
V. 63. Villi Iu DA. Gratc. vir Iudas, m fratris eius. V. 67. SACERDOTas , scilicet de quibus supra
hune Timothei rci probavit eventus . Sequi.
372쪽
quitur enim: vers. 43. ET TRANSFRETA-vIT AD ILLOs PRIOR IUDAS , ET CONTRITAE sUNT OMNEI GENTES A FACIE
EORUM. Simile quid habemus I. Reg. xiv. dictum a Ionatha ad armigerum suum , ubi & similiter eventus sermonem probavit. Quaeritur ergo utrum fgnum , quod uterque, tum Ionathas , tum Timotheus sibi proposuit ad eventum belli , non fuerit superstitiosum De Ionatha quidem respondendum videtur , quia signum ab eo propositum , paulo post divino miraculo fuit comprobatum , etiam signum ipsum , divina inspiratione Dii se ei demonstratum . Ita sentit Iosephus in antiquitat . Videlicet Ionatham fusis ad Deum precibus pro victoria contra Philistaeos, accepisse a Deo dicti signi reuelationem . De Timotheo autem duobus modis responderi potest ; vel per superstitionem eum sibi suisque tale signum proposuisse, quod esset homo divinationi deditus , & quod talibus hominibus saepe Deuς huiusmodi evenire permittat , ut docet August. in enchiridio; vel signum illud ex parte fuit se naturale , & morta. te. Transitus enim fluvii in fines hostiles, audaciae & confidentiae magnae signum erat . Itaque ex transitu hostium merito, praesagiebat & illorum victoriam , & su
rum cladem . V. 6o. ET FUGATr SUNT Ios EPH Us ET A et ARIAs UsQUE IN FINEs IUDAEAE, ET CECIDERUNT ILLO DIE DE POPULO Is-RAEL AD DUO MILLIA vi RI. Causam infelicis pugnae non tacuit Scriptura , Immo tres causas adfert . Primam cum ait :Quia non audierunt Iudam fratres eius. En prima causa . Iudas enim diserte praeceperat iis, ne bellum cum gentibus committerent, donec ipse reverteretur. Quod ergo ab iis contra ducis iussionem tentatum est, merito cessit infeliciter. Secunda causa indicatur, eum ait; Existimantes fortiter se facturos, id, est gloriam sortitudinis
aucupantes. Dixerant enim: Faciamus mipsi nobis nomen ; ac si dicant e Faciamus aliquid aeterna memoria dignum , & nomen nostrum posteritati consecremus. Hinc quoque discimus minus succedere eas exis peditiones hellicas, quae non pure ad honorem Dei, & ecclesiae, sed ad inanem gloriam , & nominis celebritatem: conseque nisdam ut saepe fit suscipiuntur . Tertia causa est, cum dicitur, Ipsi autem nou e-
rant de femine virorum illorum , per quos Iulus fasia est in Israel , quorum verborum sensus est; quod Deus multis iudiciis iam satis declaraverat se ad bellum illud gerendum pro populo Dei contra gentes peculiariter delegisse, immo suscitasse Duces Mathathiam , & filios eius . Quoniam ergo Iosephus & Ararias non erant de semine illorum, de temere auctoritatem pugnandi sibi sumpserant , hinc merito suae
Vers. I. r.' T p Ac M ΕςT. Hoe capites a multa bella a Machabaeis pro spere contra finitimas Gentes gesta continentur, contra Idumaeos, filios Bean , &alios. V. 3. QUI sRANT IN ACRABATHAN Edebellavit Iudas . Graece Achrabathina . Sic in Iosepho Lib. III. de bello, cap. m.&Plinio Lib. U. eap. xlv. Plerique Arabathane scribunt. Idumaeae civitas suisse videtur. Plinius in Iudaea ponit. QUI A cIRCUMsEDEBANT IsRAELITAs . obsidebant aliquod Iudaeorum oppidum . Recordatus
V. q. FILIORUM BEAN . Hane volunt esse urbem Amorrhaeorum ultra Iordanem, quae Beon vocatur Num. xxx II. 3. Ergo Iudas recordatus es malitiae filiorum Bean, id est ei vium. Issi DIANT Es EI IN Vt A. Latrones ex ea urbe obsidebant itinera.
H . ANATE MATIZAvir Eos , id est decrevit eos penitus delere. Quid sit anathema , dictum est Iosue v I. T.
V. 7. CONTRITt sUNT IN CONsPECTU EORUM Ammonitae. Graece , in eo pectu
eius, id est ab eo, scilicet Iuda , de quo
tarum. Alia Gaeter in Iudaea & prope Ierusalem , de qua Iosue x. 33. quam I. Par.
x Iv. I 6. Gazaram vocat. Iosephus Lib. V. Antiq. cap. I. Gadaram . ET FILI As Et Us. Uicos, qui in agro eius urbis erant,eepit. V. 9. CONGRAEGATAE IUNT CENTES UAE SUNT IN GALAAD . Haec regio est
ultra Iordanem , ubi dimidia tribus Manassis: Gen. xxx I. 23. Porro Datheman Ze 'Tum arces aut oppida iis in locis e.
373쪽
V. 13. ET REPLETA EsT OMNIs GAL LAEA ALIENiGENis . Graece , Et omnem Galilaam alienigenarum, scilicet nuntiaverunt con Uenisse copias. Gotth. a Ptolemaide, σDro , o Sidone , oe omnι Galiua convenisse, scilicet nuntiaverunt . ALIENIGENIs et amphγtis, id est Phaltithaeis. Ergo ex Omni Galilaea convenerunt Philisthaei . Duplex Galitia erat, inferior Sc superior , quae &Gali a Genti iam dicebatur, Tyro & Sidoni finitima . De ea agi videtur. V 17. IBI Mus res GALAADi TIM ego&Ionathas, id est ita Galaad. V. 2 o. ET PARTITI SUNT S: MONi :λερισθησαν Graece , id est d, stributis scinι. Regia, Et ditia sunt Lmoni virorum trIamillia. Gotth. dati sana Simam viri tria
millia. V. 2I. CONTRITAE suNT GENTEs AF Acis Eius, id est ab eo , a Simone. V 23. AsSUMPslT vos: quos Israelitas , quos Centes opprimere voluerant . Defluxit illos. ita Iudaea in , ut tuli essent ab iniuria .
intra civitates illast quas nominat. V. 28. IN DEsERTUM Boso R . Civitas Moabitarum trans Iordanem in tribu Ruben, sed Levitis data: Ioc xx. 8. V. II. CLAMAvERUNT IN ORATIONE, id est orabant voce magna, & clamantes. r. 3 - DivERTiT IUDAs IN MAIPHA . Erat M pha in tribu Iuda , de qua cap. aii. 46. Erat altera in terra Galaad ,: I. Reg. xxil. 3. & de illa hic est sermo. V. 37. CAsTRA Posui T CONTRL RA-
pMON Timotheus , id est e regione Raphon. Uidetur e se urbis nomen . TRANs TORRENTEM : non desguat nomen eius torrentis, nec nos divinamus. Sed la torrem, fiuvius vocatur vers. Α . neque insolens, ut fluvis, torrentes Vocentur . Lucanus Lib. IX. Nilum torrentem vocat . Ita puto eum torrentem ibisse fluvium, quo Raphon alluebatur. V. 3y. ARABas CONDUxERUNT. Gotth.
conduxit, scilicet Timotheus . Sic etiam
licet medio inter utrosque fluvio. Iudas V. 2. STATUIT s Ria As , id est praesectos, duces, centuriones.
V 46. UENERUNT UsQUE E HRON . Videtur suisse in aditu Galaad & ultra Iordanem urbs munita, ut dicitur II. Mach. xit. 27. distincta ab Ephrem de qua Ioan. x . 34. Haec enim erist prope Iordanem. Nee hae duae urbes Hebraice scribuntur eo. dem modo, sed multo aliter ; quod ad eum
Ioann s locum non advertimus . NON E RAT DECLINARE AB EA DEx TER A v
si NisTRA; pro ad dexteram ves siniseram, ut est Graece. V. 32. IN CAMPO MRGNoἰ pro, in campum magnum. Vocatur Aulon , & Vallis Silvescis, Gen. xlv. I. Maiori ex parte eam cooperuit Mare mortuum post Sodomae incendium. CONTRA FAC iEM BEIIms es, id est e regione eius. Gotth. contra Bethsan sententia eadem . Vox facies sim.pe redundat. V. 33. ERAT IUDAs CONGREGANI ET-TREMos.' novissimum agmen curabat, sci licet ne aliquis dilaberetur, aut lassiis sub ulteret. V. 36. AZARIAs PRINCEpς v IRTUTIs: νάμεως ν exertatus, militibus praesectus. V. G. ET ACTA EsT FUGA : 'Um; ..
Sic etiam Gotth non plaga , ut quidam codices , quasi dicat , Plaeter occisos alii
V. 62. NON ERANT DE sEMmE. id est non erant ad id o I a Deo destinati. Sina divina vocatione vix quidquam bene
succedit. U. 66. IN TER LAM ALIENIGENARUM.A--υλων, Philisthinorum .
V. 67. CECIDERUNT fACERDOTEs IN BELLO. Graece, sacerdotes urbium. Reveristitur ad superiora , de ad expeditionem Aetariae . DυΜ voLUNT, &e. Gotth. dum uult fortiter agere . oe sine em filio exit . scilicet Amrias. Graeea etiam sunt in singulari : Volente eo fortiter agere, o exire sine consilio . Multi etiam codices Latinii hate verba in singulari ponunt.
Vers L RANT, id est habitabant. Φ a. c. IN ACRABATHANE. Acra-bata inquit Aesichomius in deseriptionstdimidiae tribus Manassiis iuxta Iordanemnum. q. γ urbs una ex undecim Iudaeae toparchiis, sorte tertia , a qua Acrabat eisna, seu Acrabilem toparchia , & rego
374쪽
nomen habet: terminus est Samariae, que - civitate, quae illi e sιa est: Iosue xx. 8.madmodum & Hieron. in locis Heb. con-l& xxt. 26. finium Amorrhaeorum Acrabatane vocari V. 23. NABUTHAEI : populi Arabiae , docet. qui etiam dicuntur Nahatheni , & Naha I . FixioRuM BEAN qui sint filiitthaei, & Tubianaei . Uide Adrichomium in Bean obscurum est, cum hoc tantum lo- descriptione dimidiae partis Manasse ultra eo eorum mentio fiat in sacris litteris. I iIordanem num. I a. sephus significat suisse Idumaeos . IN LA. V. 26. CoMpRE1 Exsi, id est capti, vel EUM, &c. Quomodo essent Iudaeis iniconclusi sci licet ne pol sint exire. laqueum, & scandalum, statim explicatur V. 27. GNsTITUERUNT An MovERE cum dicitur, iNSi DIANTEs EI IN v I A. EXERCITUM: nimirum hostis Iudaeorum. U. I. ANATHEMATl EAUIT: penitus de- V. 28. OccupAvi T civi TATEM , scili- struxit, ut delitue a est Iericho a Iosue,lcet Bosor. qui se de illa militibus suis praecepit: si V. 29. Murui TlovgM, scilicet in quatiestas haec anathema, oe omnιa qua in ea Iudaei erant conclusi Datheman. sunt Dominor Iosue vi. i7. Hebraei ana, V. 3o- Ens; qui scilicet intus erant. thema n Cherem voeant , id est occi V. 3t. CLAMOR BELLI AsgENDIT APsionem , perditionem , excisionem , de CAELUM si CUT IUBA . In Graeco est , votismem, &c. a radice cinn Charam , quaei , ἡ κραυγη γῆς πλεως . -'ιι νον
occidere significat. σαλπιγξι, η, φωνῆ πιγαλον; id est , o cla- V. d. GAZER. In textu Graeco est ἰαζνρ,lmor civitatis ascendit in caelum, tulis ρο υode qua Iosue x m. enim et . & videtur diace mar a. Itaque signifieatur eos qui intrastinc a a Garer, que est cis Iordanem inimunitionem conclusi erant clamorem ad tribu Ephraim , cum Iaeter sit in tribuicanum extulisse , & iubi; insonuisse , ad Gad. Fi Lixs Eius, id est vicos , sive op implorandum divinum auxilium, & acuen-pida Iaeter subiecta. dos animos in praelium. V. 9. DATHEMAN: erat in monte Ga V. 33. Oani Ninυς, scilicet militum di-laad, inter Bosor, & Maspha. ' spositis per diversa loca. U. I 2. CECIDIT MULTiTUDO DE NOBIS: V. 34. pos T Eos; scilicet , hostes Iu- multi e nostris ab hollibus caeli sunt. daeorum . CLAMAvERUNT IN ORATIONE, V. I 3. IN Locis Tuni N . In Graecolscilicet orantes Deum & ad illum cla- est εν νοῖς βιεν, in loris Tobia e vide di-imantes. ut propitius aderit , & Dei nocta infra num. as. SPoLrA . ἀποση - , men Adonat ingeminantes , vel sabaoth ,
V. t . SECUNDUM vERBA HAEC, id V. 37. IRANs ToRRExTEM : eum Adri- est similia. Uel potius dicentes , & nun-icbomius io tribu Gad num. et q. putat eratiantes, quae sequuntur. laboc, vel Ieboc , quo dividebatur tribus V. i5. ECCLEst A, id est coneto , si velGad a tribu Manasse trans Iordanem, Io- conventus populi. COGiTΛRE, id est con sue 1 ir. a. Deut. tu. I 6. sed Rapiron pra sultare. Ex PUGNABANTUR , id est oppu. termisit, quam urbem suisse Iosephus aiagnabantur; nam in Graeco est 'o ita με νοις .lfirmat Lib. XII. cap. III. V. χo. PARTITi s UNT: passive sumi- P. 4o. SI TRANsi ERiT AD NOS PRlOR: tur, in Graeco enim est , εμερίσθησαν. simile omen captavit Ionathas I. Reg. xiv. V. 23. AssUMpsi T Eos QUI ERANT INly. vide ibi notata. POTENs POTERIT , id GALILAEA, &c. eos inde a ueunt ut re- est praevalebit. motiores sint, & a periculo tutiores . ET V. 4et. ScRIBAs popuLI: qui scilicet de- IN ARBA Tis. Quae sint Arbata non satisiscriptos habebant milites, & tribuni mii nconstat: apparet tamen esse oppidum , aut tum erant , vel centuriones. regi uneulam Galilaeae. Inde fortasse oriun- V. qq. TRANSFRETA IT : torrentem
dux fuit Abialbon Arbathites, unus de sor-ltransmisit. tibus David , II. Reg. xxiv. 3 i. V. 43. CONGREGAvIT : sive ut ruti V. 24. PER DEsERTUM : quod appella-ares essent ab hostibus; sive ut a periculo tur desertum, sive solitudo Bosor ah hae amittendae religionis removerentur; sive
375쪽
ut terram Iuda cladibus desolatam frequentem redderet. V. 46. UsQUE EPHRON . Et Ephron trans Iordanem civitas munita, cuius mentio habetur infra Lib. II. cap. XU. 27. &II. Par. xl II. I9. Neque est eadem cum Ephrem .' de qua Io. xl. 3 . & hoc Lib. cap. XI. 34. Nam ut ait Toletus loco cit. S. Ioan. annot. x Ix. differunt & situ, &scriptione , cum unius principium si phaia, alterius M oseph. IN INGREssu r in transitu. ITER ERAT: necessario facien
V. 48. PEDI Rus; quasi dicat, Recta l.
ter facientes, nec in aliud intenti. V 49. PRAEDICARE e edici per praeconem. λΡpLi CARET . Invaderet. Ul RivlRTU Tis. Viri exercitus. Vel QI ς δυναμνω idem est, ac viri sortes. Italice dicimus, uomini di υalore. V. II. ER DlCAvIT EAM e omnibus
irasculis qui stirpem renovarent serro sublatis. V. 32. CONTRO FACiEM , id est e regione, seu in conspectu, vel prope . BETHSAN. Eam urbem locat Adrichom ius in tribu Iliachst, Scythopolim dictam a Graecis ait Iosephus . CONGREG Ns Ex TREMOS: eos qui eunctabantur , vel prae igua via , vel prae infirmitate, nimiaque delatigatione in postremis haerebant, urgebat, & colligebat , ne quid mali illis accideret. Hoc est quod in Graeco signi Manter dicitur,
V. 36. IosEpHus ZACHARi AE FILIUS,&c. de quibus iupra hoc eodem cap. 18. V. 37. FAC AMUS Nonis NOMEN e paremus nobis famam: nomen nostrum inclytum faciamus.
α 58. AB iERUNT IAMNiAM : civitas est maritima in tribu Dan , quam Adrichom ius prope Ioppen collocat. Hanc ur. bem tenebat Gorgias, quem Scriptura Lib. II. cap. vm. 9 belli scientissimum appellat . V 62. NON ERANT DE IEMINE v IRORUM ILLORUM : non erant ex Machabaeorum familia, quam Dominus elegerat, ut per illam salus fideli populo continῖeret . FACTA EςT: facienda erat.
V. 63. CHEBRON: urbs in montanis Iu da ae , quam hoc tempore tenebant Iduismali.
V. 67. SACERDOTEs scilicet, Iosephus,& Aetarias, de quibus num. I 6. V. 63. IN AZOTUM: quae erat una ex quinque iatrapiis Philisthaeorum.
Veg. 3. A Galathanaos , ex Idumaeorum L L numero , obsidentes oppidum aliquod braelisarum percutit Iudas . De In V. q. Manitas , sorsan ab urbe Beon Amorrh.rorum, Num. xxx H. 3. sic nominatos anathematizat a , id est funditus delet, eo quod essent Iudaeis IN LA EUM ET IN sCANDALUM : instar latronum ex insidi is erumpentes in inermes & incautos
V. 8. CEpIT GAetpR Ammonitarum umbem, de qua Iosue xiri. 23. Neque enim hic agitur de Gazara. Iudae e , I. Paralip. xiv. 16. & Iosue x. 33. Exin divisis copiis Iudas in Galaaditissim concessit , Simon in Gaulaeam: e qua V. 23. AssUM psiT Iudaeos, seu Israelitas, incolas eius regionis , sed ob Philisthaeorum aliorumque Gentilium viciniam
minus tutos, transulit 3M IUDAEAM. N que enim poterant Iudaei tam vastae regioni, & a Iudaea remotae praesidio nunc etiis, cum numero essent admodum exiguo,& urbes Galilaeae simul & vici reeenserentur 2o teste Iosepho b , quorum minus contineret incolas hi quam quindecim mitalia. Quid pauculi Israelitae facerent inter& contra tot hostes P Iudas interim tra sito Iordane in Galaaditide succurrit aliis Israelitis, quorum multi
V 26. CoMpREMENst , id est obsessi , cincti & quasi capti, tenebantur ab hoste IN BARAs A. Graece , in Bosra & sevocatur Ierem. xLvItr. 24. & in aliis variis urbibus, ne exire possent Iudaei vel
V. 28. Bosost civitas erat Moabitarum trans Iordanem in tribu Ruben , sed Levitis donata Iosue xx. 8. Hac urbe capi & succensa, V. 29. Succurrit periclitaruibus Israel.
376쪽
tis in munitisne, id est in munita arce vel oppido ei loco vicino. V. 33. ET CLAM FERUNT non solis TU Bis, sed & GRATIONE, alta voce implo. rantes opem divinam. Ita hostes in lagam acti, & turpiter caesi, inde V. 3 . EXPUGNAT MAsPHA in terra
Moab, in tribu Ruben, ff. Reg. XXV. 3. ut dixi I. Mach. m. 46. Et cepit Casian vers. 3. 6. Graece. Casphor , ut verisa5. dixerat. Interim V. 37. TIMOTHEus Ammonitarum dux instaurato rursus exercitu , CAsTRA ponit coNTRA , id est e regione urbis RAPHON TRANI TORRENTEM , qui urbem alluit , di vers. 4 l. flumen vocatur. Sic Lucianus
e fluvium Nilum subinde torrentem vocat& infla cap. x vl. vers. s. pro Graeco 'ocid est torrens, Latinus vertit, fluuium rorrens. Porro ex traiectu torrentis Omen captat Timotheus, V. M. SI IUDAI TRANsi ERIT TORRENTEM PRlOR , & AD Nos impugnandos ultro adcurrerit, signum erit quod nos non timeat, quasi sortior nobis: ac proinde POTENS POTERIT AD vERsu M Nos, id eis praevalebit nobis utpote infirmioribus . Iudas ergo torrentem
V 42. I. Constitutis scribis, id est praesectis militaribus qui descriptos habebant singuli suos milites , eum mandato , ne quis militum relinqueretur , supple , in castris, & abesset a pugna iamiam instantes TRANSFRETAvIT PRIOR AD hostes , eos demque cecidit, contrivit , reliquos in sugam egit. Mox V. sis. Is RAELlTAs UNivERsos QUI ir coluerant Galaaditidem, inde in Iudaeam
transtulit, ob causam supra vers. Σῖ. allatam .
V. ψ6. Urbem Eprino N trans Iordanem Iudas expugnat, postam IN INGREssU , seu
aditu Galaaditidis , cuius etiam alibi d fit mentio in Scripturis; sed longe alia est ab
Ephrem urbe ad Iordanem sta , cuius infra meminit cap. xl. 3 q. & IOan. XI. 4. Nam ut ibi notat Toletus , non situ tantum , sed & scriptione differunt hae ut bes, cum una inchoetur ab ain, altera ab aleph. V. 32. Campus mapnus hic est eis Iordanem respectu Iudaeae, & a S. Hieron e . vocatur Hebraice, Aulon, alias vir I s DLvestis Genes. xiv. I. quam post Sudomae
incendium maiori ex parte eo operuit m a.
V. 33. ERAT IUDAs , ut providum duincem decebat, CONGREGANI Ex IREM OS ag
minis , ne qui sorte prae ignavia , fatigatione, vel infirmitate , in tanta multitudine , etiam feminarum & puerorum , deviaret a reliquo as mine , & se hostibus praeda fieret . Rurius instar pii parentis ,
oportunis exhortationibus animos addebat populo, ut alacriter procederet . Duo inisterea magnae dignitatis sacerdotes, V. 36 Io;Epilus ET AZARIAs PRINCIPES VIRTVTis, seu exercitus in Iudaea relicti, Machabaeorum gloriae, quae omnium linguis longe laueque celebrabatur . aemuli ducunt copias in hostem, sed sunestissimo successu: nam fugati ipsi, & e populo caesi V Δο millia viri. Et quae causa tam senectae cladis. V. 6t. QUIA NON A Uni ERUNT IUDAM, supra vers. 19. diserte praecip:entem, ne bellum ultro moverent. Item quia V. 62. IpsI NON ERANT DE SEMINE ILLORUM , PER QUos sALUs FST IN I; RAEL ς id est, non erant ad id munus a Deo destinati vel vocati: non erant exsa. milia illorum, quorum opera Deus uti voluit in liberando populo suo . Simile sactum lege in Oma , apud Iosephum f. Quam multi sese ingerunt hodie in quaevis ossicia, ad quodlibet in quolibet vitae statu per fas nefasque audiendum i & miramur tam infaustos subinde successu; ὶ Utinam divinae vocationi tam obsequentes sint omnes , quam impulitii propriae laudis, gloriolae, honoris, vel utilitati si Porro accepta damna brevi resarcivit Iudas V. 6s. Expi uos FII lios ESAU, reliquias Idumaeorum; alienigen is quoque , id est Philisthaeos, & Samiratas, aliosqtie Ilraelitarum hostes; reipἰa complens quae tot ante annis de illorum per Iudaeos excidio
praedixerant Abdias , Sophonias g & alii
U. 67. IN Dig iLLA , & in expeditione illa adversus Samaritas, rursus CEC DERUNT aliquot s CERDOTΕς socii & aemuli Iudae, DUM sINE CONslLto, forsan & sine consensu ducis sui Ex EUNT N PRAELIUM. Plerumque enim temeritas & stulta virium praefidentia , in selix et se solet dinobedientia vero infelicissima . Mariana &Sa
377쪽
Sa putant hos sacerdotes esse Iosephum &Azariam, de quibus supra vesi 16. Sed
historica haec narratio diversos en probat, ni fallor. V. Ia. Is TUBIN: in Arabia, sunt Tubianaei . U. I . SECUNDUM WERBA HAEC : fi- milia.
Vers. D A A RARATHANE . Plin. Lib. 1 U. cap. xlv. vult esse urbem Iudaeae; sed textus hic subindieat esse 'in Idumaea. Hieronymus in locis Hebraicis dateonfinium Amorrhaeorum. V. q. FILIORUM BEAN . Iosephus indieat Idumaeos esse : hie tantum fit horum
V. 3. ANATHEMATIet Avi T Dedit in destruci ionem . Hebr. Cherem e vide Iosue
V. 8. GAwR. Alia est eis Iordanem in Tribu Ephraim. Fihi As EI Us , Vicos, oppida . V. 9. DATHEMAN: erat in monte Ga laad. V. 23. IN ARBATIs: pars aliqua Galilaeae . V. 23. NABUTHAEI . An Tubianaei, populus est in Arabia, dicti Nabathaei.
V. 23. CivITATEM , scilicet Bosor. V. 33. MAspΗAd in Iuda. V. 62. SCRin As popuLI : qui milites habebant deseriptos, aut Centuriones. V. 46. EPHRON r eivitas munita trans Iordanem, de qua II. Par. XLII. 19. V. . ERADtCAvi T: extinxit masculos qui possent stirpem renovare.. U. 32. ο 33. IN CAMPO MAGNO riuxta mare mortuum est vallis si vestris. Gen. xiv. i. CONGREGANs Ex TREMOS , cunctantes , infirmiores. V. 38. IAMNrAM . In Tribu Dan , civitas maritima: hane tenebat Gorgias . V. 62. FACTA: iacienda. V 63. UiRi IUDA: in Graeco vis Iudas re fratres eius . 'V67. SACERDOTEs: recensiti, vers. 36.
378쪽
auditis inforrnutis qua sui in Iudaea passi eravit , incidit prae trifitia in
mortis ιanguorem, confite ιι εορ Mi contigisse ob impietatem quam in Imdeos exercuera : quo ibi mortuo, re Iuda arcem se salem ob idente , μα- eqsoν eius Uiur Antiochus dictus Eupator, eongregato adversus Iudam p
tentissimo exercitia non potuit eum vincere ' Eleazar, occisa ingenti elephante, ab eo oppressus, interiit e Rex autem oppugnans Ierusadem revocatur a LUa; sed pia iuratam pacem non fremat iu surandum. T rex Antiochus perambulabat superiores regiones, &audivit esse ei vitatem Elymaidem in Perside nobilissimam, & copiosam in argento di auro , 2. templumque in ea locuples valde: & illic velamina aurea , &loricae, & scuta, quae reliquit Alexander Philippi rex Macedo, qui regnavit primus in Graecia. g. Et venit,& quaerebat capere civitatem , & depraedari eam flemo a potuit, quoniam innotuit sermo his qui erant in civitatet q. de infucrexerunt in praelium , & fugit inde , & abiit cum tristitia magna , &reversus est in Babyloniam. s. Et venit qui nuntiaret ei in Perscle, quia fugata sunt castra, quae erant in terra Iuga: 6. & quia abiit Lysias cum virtute forti in primis, & fugatus est a facie Iudaeorum , & invaluerunt armis, & viribus, & spoliis multis, quae ceperunt de castris , quae exciderunt: 7. & quia diruerunt abominationem, ' quam aedificaverat super alistare, quod erat in Ierusalem, & sanctificationem, sicut prius, circumdederunt muris excelsis , sed & Bethsuram ei vitatem suam . 8. Et factum est ut audivit rex sermones istos, expavit, & commotus est valde: Zc decidit ira lectum , & incidit in languorem per tristitia, quia non factum est ei
sicut cogitabat. 9. Et erat illic per dies multos : quia renovata est in eo tristitia magna, & arbitratus est se mori . ID. Et vocavit omnes amicos
suos, & dixit illis: Recessit somnus ab oeulis meis, & concidi , & corrui corde prae solicitudine e tr. & dixi in corde meo: In quantam tribulationem deveni, & in quos fluctus tristitiae, in qua nunc sum; qui iucundus eram, & dilectus in potestate mea i I 2. Nunc vero reminiscor malo rum, quae feci in Ierusalem, unde & abstuli omnia spolia aurea dc argentea, quae erant in ea, & misi auferre habitantes Iudaeam sine causa . I 3. CDῖnovi ergo quia propterea invenerunt me mala ista: Sc ecce pereo triis stitia magna in terra aliena. I . Et vocavit Philippum, unum de amicis suis , & praeposuit eum super universum regnum suum : Is. 3c dedit ei diadema , & stolam suam , & annulum , ut adduceret Antiochum filium suum, & nutriret eum, & regnaret. I s. Et mortuus est illie Antiochus rex, anno eentesimo quadragesimo nono. I7. Et cognovit Lysas, quo-Bib. Sae. Tom. XXII. Bbh niam
379쪽
niam mortuus est rex, 8c constituit regnare Antiochum filium eius, quem nutrivit adolescentem: & vocavit nomen eius Eupator . I 8. Et hi qui erant in arce, concluserant Israci in circuitu sanctorum I 8c quaerebant eis mala semper, & firmamentum Gentium. Ist. Et cogitavit Iudas disperdere eos: dc convocavit universum populum, ut obsiderent eos. ao. Et conis
venerunt simul, δc obsederunt eos, anno centesimo quinquagesimo , & seiseerunt balistas & machinas. χI. Et exierunt quidam ex eis qui obsidebantur, Sc adiunxerunt se illis aliqui impii ex Israel, χχ. & abierunt ad re. sem, δι dixerunt: Quousque non iacis iudicium , & vindieas fratres no-itros λ ah Nos decrevimus servire patri tuo, & ambulare in praeceptis eius, 3c obsequi edictis eius: et . dc filii populi nostri propter hoc alienabant se a nobis, & quicumque inveniebantur ex nobis , interficiebantur ,δc hereditates nostrae diripiebantur. 23. Et non ad nos tantum extenderunt manum, sed Sc in omnes fines nostros.' 26. δc ecce applicuerunt hodie ' ad arcem Ierusalem occupare eam, Sc munitionem Bethsuram munierunt.' 27. Sc nisi praeveneris eos velocius, maiora quam haec iacient, dc non poteris obtinere eos. 28. Et iratus est rex, ut haec audivite δc convocavit omnes amicos suos, de principes exercitus sui, & eos qui super equites erant. χρ. sed Sc de regnis aliis, Sc de insulis maritimis, venerunt ad eum exeriseitus eonductitii. go. Et erat numerus exercitus eius, centum millia peditum , 8c viginti millia equitum , dc elephanti triginta tuo , docti ad praelium. 3I. Et venerunt per Idumaeam, & applicuerunt ad Bethsuram , Scpugnaverunt dies multos, Sc secerunt machinas I 3c exierunt , dc succenderunt eas igni, Sc pugnaverunt viriliter. 32. Et recessit Iudas ab arce, Scmovit castra ad Bethzacharam contra castra regis. 33. Et surrcxit rex ante lucem, Sc concitavit exercitus in impetum contra viam Bethzacharam: Sc comparaverunt se exercitus in praelium, δc tubis cecinerunt: 34. 3c elephantis ostenderunt sanguinem uvae Sc mori, ad acuendos eos in praelium :33. 3c diviserunt bestias per legiones: Sc astiterunt singulis elephantis mittile viri in loricis concatenatis, 3: galeae aereae in capitibus eorum: 3c quingenti equites ordinati unicuique bestiae electi erant . 36. Hi ante tempus ubicumque erat bestia, ibi erant: Sc quocumque ibat, ibant, & non discedebant ab ea. 37. Sed Sc turres ligneae super eos firmae protegentes s per singulas bestias: δc super eas mac sinae: Sc super singulas viri virtutis tris inta duo, qui pugnabant desuper, ' δc Indus magister bestiae. 38. Et residuum equitatum hinc δc inde statuit in duas partes , tubis exercitum
commovere, Sc perurgere constipatos in legionibus eius. 39. Et ut resul sit sol in clypeos aureos, Sc aereos, resplenduerunt montes ab eis , dc re splenduerunt sicut lampades ignis. o. Et distincta est pars exercitus regis per montes excelsos, bc alia per loca humilia: δc ibant caute δc ordinate. I. Et commovebantur omnes inhabitantes terram a voce multitudinis, &incessu turbae, Jc collisione armorum: erat enim exercitus magnus valde ,δc sortis. 42. Et appropiavit Iudas, di exercitus eius in praelium : Zc ceciderunt de exercitu regis sexcenti viri. 43. Et vidit Eleazar filius Saura unam de bestiis loricatam loricis regis: Sc erat eminens super ceteras bestias, Sc visum est ei quod in ea esset rex : 44. Sc dedit se ut liberaret Diuidi s by Cca Os e
380쪽
populum suum, & acquireret sibi nomen aeternum. 43. Et cucurrit ad eam audacte in medio legionis, interficiens a dextris & a sinistris, de cadebant ab eo huc atque illuc. 45. Et ivit sub pedes elephantis, Sc supposuit ieei, 8c occidit eum: Sc cecidit in terram super ipsum , dc mortuus est illic. 47. Et videntes virtutem regis, Sc impetum exercitus eius, diverte. runt te ab eis. 48. Castra autem regis ascenderunt contra eos in Ierusalem, & applicuerunt castra regis ad Iudaeam 3c montem Sion. 4st. Et secit pacem cum his qui erant in Bethlura: dc exierunt de civitiae , quia non erant eis ibi alimenta conclusis , quia sabbata erant terrae . so. Et comprehendit rex Bethsuram: Sc constituti illic custodiam fervare eam. s r.
Et convertit castra ad locum sanctificationis dies multos : δ: statuit illic balistas, 3c machinas, δc ignis iacula , dc tormenta ad lapides iactandos , de spicula, Si scorpios ad mittendas sagittas , Sc landibula. sa. Fecerunt
autem δc ipsi machinas adversus machinas eorum , 8c purnaverunt dies multos. 33. Escae autem non erant in civitate , eo quod septimus annus
esset: δc qui remanserant in Iudaea de Gentibus , consumpserant reliquias eorum, quae repositae fuerant. s . Et remanserunt in sanctis viri pauci , quoniam obtinuerat eos fames: Sc dispersi sunt unusquisque in locum suum. 5s. Et audivit Lysias quod Philippus, quem constituerat rex Antiochus, cum adhuc viveret, ut nutriret Antiochum filium suum, δc regnaret, 36. reversus esset a Perside , Sc Media, Sc exercitus qui abierat cum ipso, Sc quia quaerebat fulcipere regni negotia : s7. ' festinavit ire , Sc dicere ad regem, dc duces exercitus: Deficimus quotidie, & esca nobis modica est, S: locus, quem obsidc mu , est munitus. 8c incumbit nobis ordinare dere0no . 38. Nunc itaque demus dextras hominibus istis , Sc faciamus cum illis pacem, Sc cum omni gente eorum : sq. 3c constituamus illis ut amisbulent in legitimis suis sicut prius: propter legitima enim ipsorum , quae despeximus, irati sunt, & secerunt omnia haec . 6o. Et placuit sermo in conspectu regis Sc principum: Sc misit ad eos pacem facere, bc receperunt illam. 6 I. Et iuravit illis rex, dc principes: δc exierunt de munitione. 62. Et intravit rex montem Sion, & vidit munitionem loci: δc rupit citius iuramentum , quod iuravit : δc mandavit destruere murum in gyro. 63. Et discessit festinanter, 3t reversus est ad Antiochiam, Si invenit Philippum dominantem civitati e & pugnavit adversus eum , dc occupavit civi
ROMANAE CORRECTIONE s. Uers. 7. suam aedificavero super atiare . Retinendum est singulare aedificaverat, non
mutandum in plurale aedifieaverant. V. IT. D vocavit nomen eius Eupatoν. Alii, pro nominativo scribunt accusativum M.
Vers 16. Ad arcem Ierusalem. Non interii. cias praepositionem in ante Ierusalem. . Ibidem. Et munitionem Reissuram munierunt Neque hie ante Belburam. δενί. 37. D Indus magister besiae . Insignis correctio qua nomen indus repositum est pro eo quod vulgo scribitur adverbio intus. Significatur super singulos elephantes, praeter viros bellatores, fuisse Indum M a. gistrum Elephantis. GU. s . Festinavis ire. Alii praeponunt con