장음표시 사용
381쪽
38o LMACHAB AEORUM COMMENTARIA
V ta militum. SCUTA. Graec. arma. GRAECIA, scilicet tota.
V. δ. SERMO, id est res. V. 3. IN PERsIDE, scilicet adhuc age n. ti r vel Persis posita pro Babylonia , ut
V. 6. VinTura, id est exercitu. INvΑ-LUERUNT, scilicet Iudaei. r. I. ABOMINATIONEM, id est idolum. U. 8. COMMOTus id est turbatus. V. II. Iucu Nous , id est latius . Graec., id est benignus, seu bonus, scilicet selix , seu laetus phrasi Hebr. POT TATE , id est dominio. V. I 2. A UpERRE, id est delere . Graec. , id est tollere . V. II. STOLAM, id est vestem. ApDu-cERET, scilicet in regnum. U. I 8. SANCTOR MM, id est templi.
V. 22. VINDICAS FRATREs Nos TRos, id est ulcisteris Iudaeos. V. 24. Fl LlI POp ULI Nos TRI, id est populares nostri. 1V 3 i. Ex iERUNT, scilicet qui erant intra Bethsuram. V. 33. COMpARAvERuNT, id est para-run i, seu expedierunt. V. 33. CONCATENA Tis, id est hamatis, scilicet factis ex hamis inter se more cate narum iunctis, ut etiam nunc fiunt . ORDINATI, id est destinati, seu attributi, scilicet ad defensionem. V. 36. ANTE TEM pus, id est opportune. seu citissime. ERANT; pro, aderant' V. 37. UtRTUTis, id est sortes. V 38. PER UxGERE, scilicet ad praelium . NsTIPATos, id est immistos ; quasi dicat, Huc illuc discurrentes & selicitantes milites.
V. 4o. DuTINCTA , id est divisa , seu disposita.
I. COMMOvΕ3ANTUR , scilicet ad ml- ratione, vel timore V. 43. FILius S AURA . Graec. Savaran ,, quasi id cognomen fuerit.
U. 46. PEDEI ELEPuANTIs . Graec. Hephantem .
V. 49. Ctv IT ATR , scilieet Bethsura . SABBATA , id est vacationes , seu cessationes, scilicet non colebantur ob bella , seu potius quia septimus annus erat, ut dieitur inse. Vide Le . AT . V. 3I. SANCTIFICATIONI s , id est sanctuarii, seu templi. . FuNDi ULA , id est. landas. U. 34. SANCTIs, id est sanctuario. V. 39. LEGrTIMA, H est leges. U. oi. Ex IERuNT, lcitieet Iudaei: sorte obviam Regi.
MAL RUM , QUAE FECtiN IER ALEM . Et vers. II. C No v ERGO QUOD PROPTEREA INvENERUNT ME
MALA IsTA. In hoc Antiocho habemus exemplum inutilis poenitentiae, quae non est secundum Deum , sed secundum saeculum
de qua Apostolus dicit , Saeeuli rei iιtim
mortem operatiar . Fuit quidem in Antiocho verus dolor, de vera tristitia s immo &ducebatur poenitentia super omnia mala quae fecerat in Ierusalem, optans , si fieri possit, se ea non perpetrasse sed dolor hie inutilis erat, & ad salutem eum per ducere non poterat. Non enim nascebatur ex consideratione violatae iustitiae, ac legis. Dei, sed extortus erat, & expressus magnitudine eruciatuum, quibus in morbo affligebatur. Et similis suit poenitentia Esau super venditis primogenitis suis , de quo dieit Apostolus ad Hebr. xir. Quod non invenit poenitentia locum , quamvrs tum lachrymis eam inquisisset . Similis denique suit poenitentia Iudae proditoris , qui ὸuctus poenitentia retulit triginta argenteos N& peccatum agnovit e sed dum ad sontem veniae non recurrit , prae desperatione laqueo se suspendit. V. 4r ET vIDIT ELEA 2AR FILI Us SAU
382쪽
nua putat sactum hoe non laude , sed vi- s V. 6. AAuT L si As eu M vin Tu TE FOR-t uperatione dignum , ta aequam prosectam TI: ό, άμει, exemitu sorti. ex inordinato gloriae appetitu. Quin , ne i V. 7. DIRUERUNT ABOMINATIONEM.quidem boni publici causa cuiquam per- Sie Hebraice idolum vocatur, & saepe iam illum esse semetipsum occidere. aut eti- Sacris. SANCTipiCATio NEM , id eth sa am id facere, ex. quo sui interitus certoictuarium , templum munierunt . BETH-eonsenuatur e veluti murum suffodere , subis URAM . scilicet munierunt . Civ ITA- quo ut opprimendus . Neque obstare factum Sampsonis, qui, concussis delubri columnis , se pariter cum hostibus oppressit. Nam , ut ait August. Lib. II. contra epist. Gaudentii cap. x xl H. ipse non sua sponte id seeit, sed hoe spiritui Dei tribuendum est, qui usus est eo, ut id faceret . Vide annotat. Iudicum xv I. Est & apud Gregorium locus de Eleazaro, ubi factum vi tu .perat. Ambrosius tamen laudat Lib. I. sistic. cap. x L. & legitur in osticio Ecesesi alii coDo. I. Octobris. Sic & Franciscus a Uictoria sub finem reles . x. de homic dio adducens hane auctoritatem Ambrosi ; &dicis quod Elea rarus sicut & Sampson principaliter intendebat vindicare populum Dei, opprimendo hostes eius, secundar o autem, seu potius consecutiVe parare sibi nomen. Nam ita & ipse Iudas Machabaeus dieat
cap. I x. Non inferamus crimen gloria nostrae. Potuit etiam EleaZar cogitare quod bestia in alterutram partem caderet, & sic potuisset evadere. Ceterum qui suerit hic Eleaetar, non satis liquet. Iosephus Lib. Xl I. antiq cap. xlv. dicit suisse fratrem Iudae Machabaei, & idem videtur sensisse Egesippus. Ea putant etiam alii eundem
esse, qui supra cap. II. vocatur Eleaetarus cognominatus Abaron , & hic filius Saura; eo quod utrobique Graece est, αυαρα . Sed ouaellio remanet, quomodo hic vocetur filius Saura , si fuit frater Iudae de quo
Vers. r. II SsE CIvITATEM ELYMAIDEM c. audivit Antiochus. Haec urbs Lib. II, I x. a. vocatur Persepolis . Bin mia. Sic hi duo loci conciliantur . Eue ibi audivit.
U. a. UELAMINA AUREA : vestes ex auro , tirocados . Alexander REGMAUITν RiMU IN GRAECIA . Lego ρνι- Propter ea quae sant die a i. r. Et Graecepto τρῖπς lcgo primum seu prius . TEM SUAM , ors , eius , quae scilicet Regis fuerat .
V. tr. DILECTUI IN POTESTATE MEA,
id est gratus subditis meis , in dominio meo.
V. II. ABSTULI OMNIA SpoLIA. Graece σπι , vasa aurea o argentea. Morior V l9. IN TERRA ALIENA . Genus inoselicitatis dueebatur , procul a patria
V. IS. DEDIT EI DrADEMA , ut serret ad filium . UT ADDUcERET ANTIOCHUM
pro, ad Antioehum filium suum. ET REGNARET, scilicet ipse Antiochus, qui aetate parvulus erat, ut ait Iust. Lib. XXXIV. Novennem ait Appianus in Syriaeis . Ideo voluit eius pater ut Philippus regnum pro curaret , & filium nutriret. Praevenit Lysias, & puerum, quem penes se habebat, pro patre Regem constituit. V. I 8. QII ERANT IN ARCE . Macedones & perfugae Iudaeorum, CONCLUs ERANT ISRAEL IN CIRCUITU SANc-RuM, id est templum obsidebant . Inde malorum cia mulus, & hostibus firmitas & vires ma
V. 2o. FECERUNT BALitras . Balista lapides mittit , catapulta iacula . Sed &hae voces saepe confunduntur. V. 26. APPLICUERUNT HODIE AD ARCEM. Graece, eastra miserunt hodie ad arcem . ET MUNITIONEM BETHsURAM .
Bethfuram munierunt. V. 31. APPLICUERUNT, seu eastramet
ii fant ad Bethsuram . ET Exi ERUNT :nempe obsessi, eruptione facta, combusse. runt machinas Regis, & sortiter pugnave
V. 32. AD BgTHet Acu An AM ivit Iudas . Non procul Aethsura is locus erat. V. 34. SANGUINEM UUAE ET MORI o stenderunt elephantis, id est potarunt eos vino ex uvis & moris, quo potu aeriores redduntur. V. 33. Mi LLE UIRI rN LORICH CONCATENATI s. Eae sunt maculae scrreae , factae ad
383쪽
ad modum retis, amulis concatenati x in-irecepit, ut suos eius munitione tueretur ter se. Hispanis , tota de malis. Sic Ioseph. Lib. XII. cap. xiv. V. 37. ViRr vi RTu Tis , id est sortes . V. M. QUIA SABBATA ERANT TER-TRiGINTA Duo . Fortissimae bestue erant,lRAE . Non habebant alimenta in Bethsura onempe Indici elephantes Africanis sortio- Annus septimus & Sabbaticus erat , quo res. Et nihilominus mirum est, tot viroςlagri non colebantur. Exod. xxii I. Levit. xxv-kilinei e potuisse . Suspicor constructionem V. II. CONvERTIT CAsTRA AD L CUM elle inversam, dc legendum: Super singu-isANCTI ICATro, is , id est sanctuarium , ias triginta luas viri fortes qui ρυgnabant .lobsedit Ierii salem. Scoapios a D Mi TTEN- Memento vers. 3o. dixisse, elephantes sui DiDAs s AGITTA s. Eae sunt catapultae . ET se numero 32. Numerorum notae , quibus FUNDlBULA, σφενδήνας, id est fundas. Be. olim scribebantur, quolibet casu verti posine nostos fundibula posuit , quibus certe sunt. Nostro tempore elephas quatuor aut i mittuntur lapides, hallistae maiores sunt. cuinque homines gestat. ET INDUs MA- κ 34. REMANfERUNT IN sANCTIs, il l ITER REsTiAE. Graece, Indus eιus, est in latanuario , in urbe Ierusalem manse- bene suppletur magisser . Regia & Lovan.rrunt viri pauci. Sic defendi non poterat . pro Insis hahent imus, sed male. V. 36. ET EXERCIT us QUI ARl ERAT V. 38 ET REsIDUUM E UITATUs . Grae-lGotth. ibi erat eum eo , scilicet Philippo iaca aliter. Significat tamen copias Regis bi- Graec. exercitus qui iverant Regis cum sariam divi fas & consertas processisse , par. eo. Itaque exercitus quem Antiochus pate prem per montes , partem per plana , utiduxerat in Persidem , erat cum Philippo ia Ierc. go. dicitur; nimirum utroque loco ins QUAEREBAT SUsC PERE REGNI NEGOTI . Iudaeos irruere volebat . Uerba quae suntINimiram se statuerat novi Regis pater intricata , ad hane sentem iam reserat de- vers. r . Id male habebat Lysam. Foede bent. ris cum Iudaeis sanciendi ea eausa fuit. V. 39. UT REFULsi T soL IN CLYPEos V. 63. Exl ERUNT DR Mum Tio NE , id est AUREOs ET ARREos . Grati e non est O eos; Iudaei ex arce, ut scilicet Rex intrare posset. sed non omnes elypei aures erant. V. 62. RUPIT CITi Us i URAMENTUM . V. 42. SEx CENTI v IRI de regiis cecide-lGraece, rupit iuramentum . Golth. rupit ius runt, scilicet in primo conflictu . In toto iuramenti: sertassis ea est vera lectio. Quo Praelio quatuor millia: II. Machab. cap. xlii. anno haec sunt gesta λ Anno Iso. indicat V. 43. ELEAZAR FILr Us S AURA. Graec. Iosephus eo Lib. XII. & cap. xiv. Eleazarus Aυaran. Ex ea voce ficta ely V. εῖ PUGNA v T ADvERsus EUM, scio in cap. II. 3. Abaran r hic Satira , addi .llicet Antiochus contra philippum . Uicietione litterae S. Nee fuit fili ut AParan, ut & occidit: Iosephus Lib. XII. cap. xv. ponitur in Regiis , sed Mithathiae, ut ait Iosephus Lib. XII. cap. xiv. frater Iudae, MENOCHII.
V. Q. ET DEDIT fg , i t est se morti Hers. ει UpERroars RusioNEς, scilicet devovit. An id liceat, & an quis se peri- Asiae , quae erant ultra Eummere possit. disputavimuς de Morte&im- phratem. ELYMAIDEM: quae etiam Per- mori. Lib. I. cap. ultimo. sepolis dicitur, ut insta. V. I. CADEBANT AB EO. Graec. Di V. 2. UELAM NA AUREA: vestes mili- videbantur ab eo hιne atque hine , nempe ta es auro graves.submotis hostibus ab bestiam penetrare po- V. 3. QUERE BAT CAPERE CIνITATEM.tuit Eleaetaru . Hic dicitur voluisse ea pere civitatem . at V. 46. CECICIT IN TERRAM suPER Lib. II. cap. I x. a. dicitur, ingressus persu M, scilicet bestia . Sic suo es sepultus sepolim. Fieri potest ut princeps aliquis sit
triumpti , ut ait Ambros. Lib. I. Ostic. in civitate , nec tamen illa potiatur , cap. X. quod Antiocho contigit. V. 47. DivERTERUNT sE AB EIs, scili- V. q. REUERLus EI T. In Graec. cet Iudaei similes sugientibus . Itaque Iudasiut reverteretur , neque enim pervenit invictus est in hoc praelio, seque in urbemillabylonem , cum dicatur in s. Lib. II.
384쪽
mp. n. 28. Peregre in montibus vita funtius
V. 6. UtRTUTE, 4xercitu. V. 7. ABOMINATIONEM, idolum . CI.
v ITATEM &UAM , id est Antiochi , quam scilicet antea ipse occupavit. r. 8. COMMOTus, id est turbatus. INCIDIT IN LANGUOREM PRAE TRIITITIA.
Dum languoris causa hie affertur tristitia, non excluditur altera plaga, & dolorum divinitus inflictorum, quorum mentio Lib.
V. 9. ET ERAT ILLIC : in lecto , eui medio in itinere assi xus est, nec enim iactationem serre poterat, & iter prosequi Babylonem verius . RENOVATA EsT IN EPTRisTITIA MAGNR: nimirum ex conscientia admissorum scelerum e Se praegustatione imminentium tormentorum. ARBITRΛTUsE T sE MORI: suspicatus est hune morbum sibi lethalem fore. V Io. CORRUI CORDE PRAEIO LICITU UNE: concidi animo, & magna tristitia ,& solicitudine premor. V. I t. IUCUNDus, id est laetus . Graece id est benignus, seu bonus, set licet telix , vel laetus. IN poTEsTATE MEA Iὰominatione. Graece ἐξουσία. R. la. AUFERRE, id est delere . Graece εξαρπι, id est tollere. Si NE CA A . Causam quidem admiserant Iudaei , eur talia Paterentur, qui sponte ad gentilitios titustrensierant, & templum, Dei que in eo culeum neglexerant ; verum in Antiochum ipsum nihil deliquerant.
V. II. DEDIT DIADEMA , &c. non quod hisee regni insignibus eum uti vellet, sed ut suo tempore Antiochum filium iis cohonestaret,& in regni possessionem mitteret. V. II. CONsTITUIT REGNARE e constituit regem. EUpATOR: ille dicitur a Graecis Ana , cui honus pater contigit. Ita ergo appellatus est Antiochus, licet laeteratum parentem nactus ellet, nimirum adulatione subditorum. V. ι8. HI QUI ERANT IN ARCE: p sidiarii milites, qui erant in arce Sionis,& illam nomine Antiochi tenebant. ComCLUsERUNT IsRAEL, &e. Significatur Hebraeos saepe comprehensos, ipsosque, aut caesos, aut male mul Etitos ab iis, qui erantia arce, dum in templum, aut orationis, aut sacrificiorum causa ibant . ET QUAEREBANT EIs MALA sEMPER , &c. intenti
semper erant Iudaeorum damnis , ut vi regeorum attererent, eosque opprimerent; suo. rum vero potentiam stabilirent. V. 22. QUO Us UE NON FACIs I UDlci UM , &c. quasi a Iudaeis violarentur , eum e eontra illis ipli essent infesti, ideoque Iudam adegissent ad consitum capiendum de vexatione suorum tollenda. V. 3I. ExIERUNT: Bethsurae cives. Suc-
V. 33. CONCITAvIT Ex ERCITus; Lysae scilicet ,&suum . BETHZACHARAM . Textus Graecus Bethetachariam vocat , id est domum Zachariae. V. 34. SANGUINEM UvRE, ET MORI :sue cum ex moris & uvis expressum , qui languinis speciem quamdam prae se sert. V. 33. IN LORICIS CONCATENA Tis, id est hamatis, hamis inter se consertis , &more caten rum vinclis, ut etiam nunc loricae fiunt.
V. 36 ANTE TEMPus, id est opportune , seu citissime.
V. 37. PROTEGENTES suPER si NGULA sa TIAs , id est turres ii 'neae singulis elephantis impositae ipsos elephantos protege. bant. UIRI vi RTUTIs, hellatores. V 38.ὶPERURGERE ; scilicet, ad praelium . NImpa Tos IM LEGIONrnus . Vulgatus noster legit, 'ν παίς , in phrianeibus siue legionibus; at nunc legitur, ἰν ως φάραγzι , in vali bus, sive in angustis saucibus montium , & collium . P. qi. OMMovEBANTUR . scilicet, admiratione, vel timore. V. q3. ELEAZAR FILI Us S AURA . In Graec. est . σαυαραν. Iosephus ait
fuisse Iudae Mae,abaei fratrem, quod probabile existimant Salianus, & Serarius, qui pro fliks saura putat legendum , dictus Aura, sive Abaron, ut aliqui vertunt, &appellatur supra cap. II. I. cum autem mGraeco dicitur ἐλεαζαρ ε σαπαραν , subintelligendum est anellatus t conseniatit etiam Iosepho alluc Iosephus filius Gorionis, Se eandem sententiam videtur innuere Emanuel Sa. V. 43. CADEBANT AB EO . In Graeeo
est, mi diυidebantur, id est aditum
iaciebant irrumpenti . Verum est tamen quod habet vulgata, nam propterea cede bant, quia caedebantur, & ea flebant. V. q9. CECIDIT; scilicet, elephas . MOR Tuus mT ILLIC . Egregium laudatorem
385쪽
hibet Eleaetarus S. Ambrosium Lib.' I. ossie. Gio NEs Persidis . Cuius urbem primariam cap. iv. Nec peccavit Eleazarus hoc ia-i Ebmaida, II. Mach. ix. Persepolim , idcto, licet dicatur num. 44. ἔ.d tantum inlest Persidis urbem , verili militer tum pri- pug accessitis, ut ac ruireret sol nomen α-l mariam , & in ca templum Uencti , morernum. Nam glori tam quaerere modo in ea re rersico , sacrula . cxpilare ten abat . finis ultimus, oc primarius non statuatur Sed Persis arma in eum vertentibu , revel immcd. rate ni n appe a r , pcceatum linitana, moer. ru conscctus, in ae in Baby- non est , cum si res incuser ns. Videt A-l loniam rei upit. Notit o quoque cladis Lybulens. I. Rις. xo quaeit. LX IN. Porro lsae, oc victoriarum loeat magis irritatus. Eleaetatus s.cinus hoc aget essus est , ut ii l IN LaNGUORUM IACiso. berat et populam suum, cui primariae intentioni alteram acquirendae gloriae, sine culpa potuit adiringere.
ι . q7. Vix Tu TEM LEGIs: τοἰ - , poteut .am, sortitu.; uem et videntes regem tanto superiorem numero exel citus. I 9. FECIT PACEM CUM His QUI ERANT IN BETHssRA : qui scilicet amice se regi dediderunt. SABBATA ERANT TE .RAE sabbata terrae vocat annum septimum, quo terrae vocatio dabatur ex lege , Levit. xxv. V. 3o. SERvARE EAM : ad servandam,& eusiodiendam eam. V. II. CONVERTIT CASTRA AD LOCUM SANCTIFICATIONIS : urbe potitus ,
templum obsedit. V. 34. REMANSERUNT IN sANCTIs , id est in templo ad eius de sensionem. DisPER si SUNT, &c. urgente fame huc illue dila.
bebantur. V. 33. PHILIPPUS, QUEM CONsT TUERAT REx, &c. vide supra num. I 4. V. 36. QUAEREBAT s Usci PERE REGIA
NEGOT At redacto scilicet in ordinem Lysa , qui hoc munere fungebatur . V. 37. DiCERE AD REGEM ; dicere re. xi. Uulgatus de verbo ad verbum vertit ex Graeco, in quo habetur οἰχεῖν προς βασιλει. ORDINARE DE REGNO I regni nego. tia curare, & Ordinare. V. 39. LEGlT Mis suis : legibus suis. DEspExi Mus. In Graeco est, δασκεδασαμra, miser simus. V. or. EXIERUNT DE MUNITIONE ; scilicet , Iudaei , sorte obviam regi ossicii
δε f. i. II Ex ANTIocuus Epiphanes,1 interum dum Iudas Machabaeus victoriis potitur in Iudaea Sc vi. cinis regionibus, PERAMBULABAT RE- V. V. ET ERAT ILLIC ,' in Babylonia, PER DIEs MUL Tos. Quin & mortuus il
V. I9. ANNO Graecorum CENTEst Mo UADRAGESIMO NONO . De morbis &m . Ne illius L se omnia enarrat Liber H. cap. IX. Succedit parenti κ. r7. Filius, parvulus admodum , in.
quit Iustinus a; πουennem facit Appianus, additque a Syris, annitente Lysa, dictum Eupatorem: quasi felicem tanto patre. Sub haec tempora Gentiles V. I 8. QUI ERANT Ierosolymis IN ARCE b sua, usi ab lentia Iudae bellis alibi distenti, continuis exeursionibus in se stabant Iudaeos 2 neque poterant a praesidiariis alterius arcis e Iudaicae, ob horum paucitatem, compesci r quin potius coNCLusE. Aur hos illi IN CIacui Tu fANCTORUM, ut extra septa templi & arcis suae nullus egredi vel posset, vel auderet. Et hoc mois
do crestebat continuo FIRMAMENTUM GEN-TiυM, id est robur & potentia Gentilium . Cui malo evertendo , Iudas cum omnibus suis copiis V. ao. Obsidet areem, anno Iso. Graecorum. Quo per legatos & apostatas quosdam Iudaeos cognito, rex iuvenis mox ad.
V. o. Cum centum millibus PEDITUM. O viginti millibus EQUITUM, O. triginta duolus lephantis, dosiis instructisque AD PRAELIUM. Ante omnia obsidet V. 3I. BETHsu RAM , de qua cap. 1ν.
ult. Sed egressi Bethsura praesidiarii Iudaei,
Macul NAs regias IGNI succendunt. V. 32. IUDAs relicta quam obsidebat arce Ierosolymitana, CAsTRA metatur CONTRA, id est ex adverso, seu iuxta CASTRARE Gls. Cuius iussu
V. 33. ANTE LUCEM comparantur exercitus omnes ad PRAELIUM, instruuntur acies, machinae expediuntur:
V 3 . ELEPHANTis ostenditur fanguis
386쪽
. , id est rubrum vinum d , & languis,
id est succus, MORI, qui & ipse υι- us est, testo Plinio e. Neque vero solo vini aspectu vel olfactu iritabantur elephanti, ut vult Franc. Valesius; sed re ipsa epotandum ipsis dabatur, telle AEliano g , &Libro II Maehab. Et licet elephanti, ut& tauri, leones & apri , & telle eodem AEliano, nulla egeant ad pugnam cohortatione, vel stimulo, sed suopte sese impetu accendant, quando res aliqua , cum qua iis est antipathia, leu naturalis disse n. sci , oculis vel phantasiae occurrit: quando tamen nulla res talis Occurrit, proritatione
opus habent, maxime si in homines sint immittendi, quibus alioquin infesti elle non
solent. V. 3I. ELEPHANTIs PER LEGio NEs distributis adbiebant singulis Mi LLIA UIRI tecti LORICis CONCAIENA Tis , seu hamatis. Eae sunt maculae ferreae , ad modum retis confectae , hamis seu annulis inter se eoti caten itis. Hispan. eota de malia. V. 37. SUpER singulos elephantos LlGNEAE TURREs erant FIRMAE, si e vallis & loricis inii luctae, ut protegerent tum machinas i m. politas , tum milites, qui ex viris υπια
sum, id est ex robuiitoribus , selecti imponubantur singulis turribus numero TRI- tNTA DUO, praeter Indum ita etiam legit Graecus P nauiserum ac rectorem BESTIAE . Ex Quo constat , elephantos hos non fuisse Africanos , qui iam vix senos aut septenos armato surrent in lignea tur.
ri sed Indicos Africatiis longe maiores, testibus Plinio, Livio, Gesnero b , Sol modi I 'lii lolirato. Horum vero elephantorum max: mum, insigni sortitudine animi V. 43. Invalit , confodit & prostravit Elea rus scitus S AURA. Hunc Iosephus tuteret te alseru stat rem suisse Iudae Macha Lai. Et Graeca id insinuant, in quibus vocatur Uria rus Mara et , eodem modo quo supra cap. tr. s. Dater Iudae vocatur H αarcis Abaroet, id est sortis ipsorum k. teu qui inter illi is est sortissimus. Ad Latinam lectionem tutandam potici quis dicere, Mathathiae cognomen a robore suilla Maroo vel litterae unius adiectione Saura, & hoc filio eius Eleaetaro adhaesisse . Erant enim olim polyn uni , & a variis eventibus varia ni mina sartiebantur. Uerum licuitne Eleataro . eum certissiura vitae iactura facinus illud aggredi Li. Bib. e. Tom. XXII. euit sane, ut bene doeent Abulensis, Na-varrus ι & alii di immo ut summe laudabile celebrant SS. Ambrosus & Gregorius m , di alii SS. Patres, quod vitam pro publica salute prodegerit. At feeit hoc , u
ACQui RERET SIBI NOMEN AETERNUM ,
vers. 44. quod merae ambitionis suit , inquit Lucas Osiander. Sed mala fide dissimulat haereticus, hanc non nisi tecunda riam suisse intentionem Eleaetari ἔ primariam vero suisse quae verbis immediate praecedentibus exprimitur, ipsum id fecisse UT
LIBERARET POPULUM suUM . Quod &conlecutus est , inquit S. Ambrosus ne nam rex territus unius sortitudine , pacem roga-υis , &e. Simile pene facinus edidit ille apud Xenophontem o, qui ventre equi, cui Cytus insidebat , persolita , Cyrum prostravit. Porro caesis e regiis primo ooo. ut hie dicitur vers. 42. deinde UO. ut Lib. II. cap. xHI. II. summo metuae perturbatιοne repletis easeris regiis r cum tamen viderenι Iudaei , ut hic vers. s. dicitue , tantam esse vIRTUTEM , seu potentiam REGIs , prudenti eonsilio deelinaverunt ad tempus. Nee tamen ausus sui erex vi aggredi secedentes: sed arte, ut Lib. II. cap. xlli. 18. dicitur , & astutia reliquum peragere decrevite v. g. muneribus animos expugnando ἔ rumores salsos spargendo insidias struendo, aquam divertendo, cuniculos agendo, &e. His certe vel similibus viis V. 49. PACEM FECIT CUM HIs mi ERANT IN BETHSURA , quos etiam fames compulit, . A SABBATHA ERANT TERRAE id est, erat tum annus septimus seu sabbathicus p , quo nee serere nec metere licebat Iudaeis. Simili anno sabbathico cepit postea Herodes Ierosolymam, ut Iosephus q enarrat. Et iam quoque tentabat eandem rex Antiochus, vel potius arcem illam quae nuper in extima templi parte a Iudaeis constructa suit e p. v I. 6c. quam hic
eat. Adversus hanc scoRPros expedit , id est catapultas, ET FUNDlBULA ; Graece, id est fundas, nempe balistas maiores , quae lapides landebant , inquit Lipsius A Uegetius r . Spic UL A in Graeeo omittuntur . Interim praelio iterum eum
Itida inito, iterum superatur est rex , II. Machab. x m. 23. Quando accessit Ac Philippi rebellio , quia moti tutus Antiochus Epiphanes, ut hic vers. l . d.ctum fuit, C e e sumis
387쪽
summam administrationis regni, tamquam proregi commi serat . Hae Occasione ae
mulus Philippi Lysias regi persuasit , ut
inita cum Iudaeis pace , Antiochiam se. dem regni sui totis viribus aggrederetur , unde summa rei dependeret . Persuasus rex Iudaeos pacem precatur, etiam subdens se illis, II. Ma ab. x Hr. II. Sed pace ob tenta , dum in tem p um admittitur , &Dco sacrificat, perfidus iubet destrui murum areis in Dro, ut hic vers. 62. dicitur. Sed cito poenituit perfidiae , cum videret valde utilem sibi suturam Iudaeorum ope. xam in bellis instantibus. Quare inllaurato scelere, & Iudaeis quaecumque iusta elsent concessis, Iuda ouoque summis honoribus
aucto f, Antiochiam adversus Philippum
V. 63. Quam, & Iudaeis multum adiu vantibus, teste utroque Iosepho i, tandem victor obtinuit.
Iustin. Lb. XXXI v. Appian. in syr aeli.
i a L psius Lib. Ili poliorcet con dias. o t. veget. Lib. Is l. cap. x a F.
m 4. I in itinere , pediculari morbo inter alia corripitur, Lib. II. IX. 9. Urbem eamdem , & Elymaidem &Persipolim vocari quae nominum varietas aliis etiam urbi hus obvenit docent hoc sexti im caput & nonum Lib. II. Dici etiam potest Persipolim illi urbi elle nomen adiectilium , quasi Persidis urbem dicas: nec priori explicationi obstat , quod Cur-
tius I.ib. V. dicat eversam ab Alexandra Persipolim. Nami ex Diodoro Lib. XX. significatur restituta, quidquid dicat Curistius, qui putatur deceptus in sua topograin phia. U. I 6. Moritur in montibus, ut habet hic textus expressus, Lib. I l. cap. IX. 28. de qua quaestione dixi in praeloquio ad hune librum: porro quo regni anno obierit con stat ex diagrammate ibidem dato. Additio. Ad hanc partem capitis sexti, reduci debent, quae habentur Lib. II. toto cap. II. de hac eadem prosectione & mo te Antiochi, ubi speciatim a veis. IS. ad 28. ponitur epistola Antio e hi ad Iudaeos demutato animo erga Iudaeos, & de Philippo cui filium commendat, vers. 29. Pars altera cap. sexti . U. I7. Lysias audita morte Antiochi, eonstituit filium Antiochum Eupatorem ,
regem impii Antiochi filium. Explicantur tria cap. libri II. Additio. Ad hane capitis sexti partem
reduci debent quae narrantur Lib. II. cap. X. vers. a Io. usque ad vers. 7 . sub finem
illius eapitis, ubi agitur de gestis sub Eupatore: quidem ab illo vers. Io. usque ad vers. 23. narratur de violenta morte Ptolemaei, qui Macer dictus est ,& de munitionibus expugnatis a Machabaeo . Tandem Vers. 2q. venitur ad Timotheum, qui prius a Machabaeis superatus, nune iterum diis vinitus fuso exercitu, fugatus primum , &deinde occisns est, vers. gr. & 37. Additio. Ad res gestas sub Eupatore plene habendas addenda hic sunt recto ordine duo capita libri secundi ; nempe undecimum & duodeeimum, ubi de his quae cum Lysia duee gesta sunt, qui alias victus fuit. Itaque ex capite undecimo haee habenis tur. Lysias cum ingenti exercitu Iudaeos invadit, vers. I. R. & 4. Iudas it ad pugnam praeeunte divinitus Angelo , vers. s. 6. & 8. prosternuntur hostes , fugit Lysas, Vers. Ir. & a 2. pacem petit; sit sce-dus; firmantur conditiones, vers. II. IS.& deinceps: recitantur epistolae hine inde anno I 8. ad haec etiam accedunt Roma ni, vers. ῖ Hὲς quamvis in nominibus
388쪽
mensium sit varietas, non parit dissiculta-I 23. & 24. Carnion oecupat, vers. 26. capietem: constat enim nomina mensium eise Ephron vers. 27. & a8. Scythopolitas beni- diversa apud diversas nationes ; immo ali nne relinquit, vers. 29. est Ierosolymis in quando in eadem gente, ut nihil dicam de I)entecoste, vers. 3I. Itur contra Golgiam Embolismo, unde oriri potest diversitas ea- Praepositum Idumaeae, vers. 32. & 3 p. sudem, satur Gorgias, 37. perasto Sabbato paren-Αt dissieultatem habet quod hic habe-ltatum est defundiis, 39. sacrificium paratur , vers. 2 i. & Ξῖ- de anno I 8. utri-itur pro peccato invento, vers. 4 a. & qI. usque epistolae; immo & anno foederis .loratio pro defunctis, vers. 44. Nam Lib. I. cap. v I. I 6. obiit Antiochus, Quod male habent Novatores, est haec anno 149. & tamen epistolae istae scriptae tam expressa mentio orationis& oblationis sub Eupatore poli mortem patris, dicuntur pro defunctis. Sane locus hici tam est ascriptae anno I 8. Vernm satis constat va- pertus, ut ne veritatem admittant, cogan-rium interdum notari annum, ob variumltur negare huius libri auctoritatem, quam
initium alicuius Epochae; sie m lium in-ltamen hic initio in praeloquio satis asseis terest an incipias Epocham Christi a Mar-irui. Ceterum quam sit pium pro defunctistio, a nativitate, aut a Ianuario . Sane orare, ut solvantur a peccatis αμαρ-
annus Graecorum apud Iudaeos potest esse αυηελ λαι alibi ex professo ostensum a Nisan vel Martio , & epocha Iudaicalest , nec qui commentarios scribunt hoc dicetur: potest etiam post sex menses inci-lpraeterierunt. Mihi pro instituto satis est, pere, ut dixi agendo de mensibus , & vo-llocum hunc non esse obscurum ostendere, catur Antiochena, vel Alexandrina. Quisl& alibi probatum ,' sed ut adhuc clarior ergo non videt, fieri posse, ut qui secun-lseries narrationis appareat, ecce vers. 42. dum unam epocham est annus i48. sit se-iubi Iudas agnoscit suorum delictum, vio-cundum aliam i p. Nihil ergo incommodillando legem de praedis idolorum quae ha- est , si dicamus in annum I 49. incidis Ielbetur Deuter. vli. 23. quos Deus hic mortem Antiochi , principium regni Eu.icastigat; Iudae tamen permittendo victo- patoris, & pugnam hane cum Lysia , ac riam, qui mox orat ut delictum oblivioni Lysianum scedus , cum idem annus I 9.ltradatur perfecte, τελώως alia i φθῆ αι; quod
Iudaicus sit, i 48. Antiochenus seu Αle fit, cum etiam cessat reatus poenae . Prae xandrinus: vide Praeloq. num. 4. Ceterumlterea designat sacrificium expiatorium proe foedus hoc, non est idem cum eo de quoideiunctorum animabus, ut a poenis eripi an agitur capite hoc ur. Libri I. vers. 6o- tur. An vero duo millia drachmas, an duo Additio. Ad res gestas cum Lysia eap.ldecim millia, est lectionis divertitas: namur. addenda etiam sunt quae habentur Lib.lGraecos habet Io . Tandem velut epiph II. toto capite x tr. Illius autem eapiti sinema est , παπις καλαύρεις πράσσων νxII. haec est Synopsis. Constituto eum Ly-lvalde hene, & civiliter faciens , hoc est si a scedere quod durasse putatur per octolhoneste Quid diachma sit , dixi Gemmenses, seu usque ad pugnam cum Ti-. cap. XXIII.
motheo Iudas ferro animadvertit in eos obiiciet hic aliquis , non videri super-
Iudaeos impios & alios ex occasione quae fluum , nec vanum orare pro mortuis . li hoc cap. xl l . narratur et ergo agriculturae:eet nulla sutura esset resurrectio: nam ad-
vacare incipiunt Iudaei , vers. r. sed eos huc posset anima separata solvi a peccatis, vexabant Timotheus non ille qui cap. corpore numquam resurgente; quorsum e x. occisus est 1 Apollonius non ille deleto additur illud de resurrectione ' Sed oe quo Lib. I. cap. m. Gorgias quidam &lcurritur, duo hic esse connexa, & ex uno alii hic recensiti, vers. a. Sed in hac mo.lsequi alterum . Si enim anima est immoris ra foederis cum Eupatore Iudas eastigat Iop- talis ue vere est sequi debet resurrectio
pilas vers. 7. Iam altas , vers. 8. Arabes ex appetitu nativo animae, & natura bea- superatos dimittit, vers. io. & ia. Aggre-ltitudinis, quae debet eta completa - Porro di tui urbem Casphin , vers. I 3. eam ea- ex fide est, animam redituram ad corpus.
pit, vers. I . & deincepsia Venit: in Cha-l stante ergo necessitate huius connubii , &raca, vers. II. progreditur contra Timo- supposita lege de resurrectione , non frustrae theum , vers. aQ. Victura dimittit , vers. loraret, qui oraret pro mortuo G Deniquz, Cco ae quaru-
389쪽
uamvis demus esse possibile Deo sol dere animam, numquam resurgente corpore ἰ non
tamen ita fit , nee fiet . Figmentum est Calvini. Lege August. Lib. de cura, cap. I.& v. Tertul. Lib. de Monogamia monet ut uxores orent pro maritis desunctis . Damalc. orat. pro desuinctis. Inepte fingi - ur oppositum, contra Scripturae verba,&sensum tot laeulorum e vide Lib. H cap. x M. Pars pretia eapitis seni. U. i 8. Post bella Iudae eum Timotheo, R Lysia sub Eupatoete iam eum ipso Eupa tore bellum gerit, ae primum Iudas, ann. IO. arcem Ierosolymis obledit . Ita Lib.
Bortim, id est obsidebant templum , qui
erant in arce : ideo Iudas arcem eo natur obsidere . Eupator excitatus ab Apostatis, ingentem eo ducit exercitum, vers- 2 . &deinceps, usque ad vers. 24. Uenitur primo ad Bethsuram r eam obsidet Rex U. 3I. mox ad pugnam vers. 84. Pugnatur vers. 62. Eleaetari facinus vers. r. Iudas sugit aliquantulum, declinando ab impetu tanti exercitus vers. 47. Rex obsidet Ierosolymam &templum , .ubi iterum a Iuda pugnatum est, vers. 48. & si . Interim Rex audiens rebellasse Philippum' pace constituta cum Iuda, redit Anhioehiam. Locus sanctificationis, vers. s I. est Ierusalem. Scorpii suntiatapultae.
Additio. His addi debet caput xira. Lib. I. ubi eadem historia narratur de morte Menelai, de magno exercitu Eupatoris, pugna eiam Iuda , & tandem de pace cum
illo, & reditu Regis Antioehiam , audita rebellione Philippi .
V. ro. ET ERAT NUMERUI EXERCI-Tus. Non est idem numerus, hie cap. VI. qui est Lib. II. cap. xlM. Ferum ut ex
libris Regum apparuit compositis cum Paralipom. inaequalitas numeri aliquoties reperitur. Caulae diverri esse possum , praesertim hie . vhi pro vario tempore expeditioni , exercitus nunc maior, nunc minor esse potuit. Immo aliquando maior in principio expeditionis, quam tempore pugnae. Legimus enim Gedeonem , de Machabaeum ipsum elegisse ad pugnam pauciores . Sane ex magno ἰnumero misi ite patuit Eupator lubsidia in aliam provingiam . Hilioricus porro noster non ait se
narrare audita quod autem ex se dieit ,
Ad Iudaeos amitatas accessit Menelaus, de quo Lib. II. cap. xm. Hic Pseudoponti tex auctor malorum, Rege iubente. , Pe riit miserr. Hoc genus supplicii ,, πανο si φερίφ, ut habet Graecus , explicat Lib. IX. cap. II. puto hoc actum in reditu Regis, constituta iam pace. U. 32. & 42. Uicetur Iudas bis aggres sus exercitum regium, ex his duobus t eis. Et quia illi exiguus erat exercitus ,
nocte invasit regium tabernaculum, ex citato cap. x m. II- caesi 4 o. de elephan- linum maximus. Post hane nocturnam in vasionem Rex vers. 33. instruit aciem, &iterum pugnatur, caesis initio viris Go. a ludaeis, vers. 42. vide Iosephum Lib. XH. cap. XIV. BETHZACHARAM vers. 33. domum Zachariae.
V. 37. Indi ei hi elephantes sortiores sunt
Africanis. En ut gellant viros 32. mirum est. Suspicatur Mariana inversam esse coninstructionem , & elle legendum , super singulas triginta duas , viri sortes qui pugna hant. SABBATA TERRAE, vers 49. annus leptimus , de quo vide Levit. I xv. V. 33. EsCAE AUTEM NON ERANT . Dat causam, quia annus septimus, de si
baticus erat . Ceterum non utimur anno
labiatico pro charactere Chronologico. Res aperte e lligitur in opere hronologico qq.
demum ad ann. mundi 2 37. V 34. IN SANCTIs: in templo ad dein sensionem. V. ss. ET AUDI vrT LYsr As . En Philippi rebellionem . ea sam reditus Eupatoris, de pacis cum Machabaeo . Est hoc foedus omnino diversum ab eo, de quo supra, cap. xl. L b. II. vers t 3. in hoc reis ditu putatur occisus impius Menelaus , de quo Lib. I l. cap. xiii capta eli in reditu Antiochia a rege adiuvantibus Iudaeis rnondum enim violatum erat hoc foedus . Obiellum fuisse templum a rege anno II . lembit Iosephus cap. xlv. Ceterum narra thil orici regem post reditum acerbius tractatum a legatis Romanorum: ipse legatum per suos occulit, bc post moram aliquam, ipse eum Lysia a Demetrio regni aemulo Ocin
V. 6 I. Ex IERUNT: obviam tegi honoris cauta, ut apparet.
390쪽
Demetrius Seleuci filius, oecssis nt Ocbo m LMa , obtInet regnum patrum suorum: qui, accuato apud se Iuda me bab.ro , mittit ducem Bacchidem accusatorem Alcimum eo, si tutum sacerdotem ad affigendum filios Israel: sed eum non possent adversus Iudam praevalere, missus es a rege Nicanor, qui, ut m priores, cum dolo nequiret, vi Iudam aggressus , semel atque iterum ab eo devi Ius est, oe praemisses ad Deum precibus, cum toto suo exercitu oeelsus, amputato ipsius evite ae dextera, quam ἰrri s Iuda orum sacrificiis superbe contra Deum sauhium extulerat : cuius victori dies annuus apud Iudaeos celebris instituitur.
Nno centesimo quinquagesimo primo, exiit Demetrius Seleuci filius ab urbe Roma, & ascendit cum paucis Viris in civitatem maritimam , & regnavit illic . 2. Et factum est , ut ingressus est domum regni patrum s ἁ-rum, comprehendit exercitus Antiochum & Lysam, ut adducerent eos ad eum. 3. Et res ei innotuit: & ait: Nolite mihi ostendere faciem eorum. 4. Et occidit eos
Et sedit Demetrius super sedem regni sui r s. & venerunt ad eum viri iniqui & impii ex Israelo & Alcimus dux eorum, qui volebat
fieri sacerdos. 6. Et accusaverunt populum apud regem, dicentes : Perdidit Iudas, & fratres eius, omnes amicos tuos & nos dispersit de teris ra nostra. 7. Nunc ergo mitte virum, cui credis, ut eat, Sc Videat exinterminium omne, ' quod secit nobis, & regionibus regis : & puniat omnes amicos eius, & adiutores eorum. 8. Et elegit rex ex amicis suis Bacchidem, qui dominabatur trans flumen, magnum in regno , & fidelem regi d l& misit eum, ρ. ut videret exterminium , q'od fecit Iudas e sed &Alcimum impium constituit in sacerdotium, & mandavit ei facere ultionem in filios Israel. Io. Et surrexerunt, & venerunt cum exercitu magno in terram Iudae & miserunt nuntios, & locuti sunt ad Iudam, & ad fratres eius, verbis pacificis in dolo. Ir. Et non intenderunt sermonibus eorum:
viderunt enim quia venerunt cum exercitu magno . I 2. Et convenerunt ad
Alcimum & Bacchidem congregatio scribarum requirere quae iusta sunt: a 3. & primi, Assidati qui erant in filiis Israel, & exquirebant ab eis pacem. 34. Dixerunt enim: Homo sacerdos de semine Aaron venit, non deiscipiet nos. I s. Et locutus est cum eis verba pacifica: di iuravit illis, di-eens: Non inseremus vobis malum, neque amicis vestris. I 6. Et credide runt ei : Et comprehendit ex eis sexaginta viros , & occidit eos in una
die, secundum verbum quod scripstum est: I7. sa) Carnes sanctorum tuorum, Sc sanguinem ipsorum effuderunt in circuitu Ierusalem, & non erat qui sepeliret. I 8. Et incubuit timor & tremor in omnem populum : quia dixerunt: Non est veritas de iudicium in eis: transgressi sunt enim constiis