장음표시 사용
471쪽
dicere . De quo plura Augustinus quaest. Hiv. in Genes. in illa verba , Bιberunt T I R I NI.
fratres Ioseph G inebriati sunt. i
Pontificatu & Principatu succelsit . A IO- TREs MEI. Graece, loco fratris mei. sepho saepe vocatur Hircanus , cognomine ab Hii canis dev ctis facto , uti Eusebius in Chron. ait.
Inrs. i. V E GA1ARis. De Gaeta , in qua eum pater constauerat supra X m. I . V. 3. ET FRATRIs MEI: Ionathae. V. q. ELEGi Te scilicet Ioannes dux a patre constitutus. IN MODIN : loco vicino Gedori. V. 8. Ex CLAMAvERUNT SE CRIS TU-Bis, &c. 9 impletum est quod promiserat Domi nns, Nam. x. 9. Si exieritis ad boriam, δ c. clausetis ululantibus tulis , m erit recor latio vestri eoram Domino Deo o. yro , ut eruamini de manibus tuimicorumve litariam. IN MUNITIONEM: Gedor. V. 9. CEDRONEM: idem locutus est cum Gedor. QUAM AEDIFiCAvi To scilicet Cendebaeus. V. IO. FUGERUNT UIQUE AD TURRES,&c. qui scilicet in munitione Gedor admitti non potuerunt. V. II. CONsTITUTus Dux e scilicet a Simone socero suo . V. i 3. On TiNFRT REGIONEM: cum summo imperio, loco Simonis soceri. Z I . MENfE UNDECIMO 2 mense Ia
I . II. DECE TIONEM MAGMAM IN Is-RAEL; id est, in proditionem Israeli damnosissima in . REDDiT MALA PRO Bo Nisoluerat enim honoratus affinitate summi sacerdotis, & Principis Simonis. V. i8. Clv ITA TEs Eo Rura, id est Iu
U. I9. GAZARAM: Gazam. TOLLERE Io KNNEM : Ioannem occiduce. TRIBUNIs:
Iudaicae militiae. U. 23. BONARUM v IR Tu Tu M , id est egregie factorum. U. 24. IN LlBRO DIERUM , &e. id est in annalibus eius temporis. Ergo capei sunt imperium: & prior vers. 6. ADMovi T CAsTRA sua Ioannes , propter inatem primarius a belli dux , loco Patris, CONTRA FACIEM Cendebaei & copiarum ipsius. U. 8. ET Ex CLAMAvERUNT SACRIS TU-Bis , de quibus Num. Io. Et laesa impressione suderunt & D qarunt Cendebaeum , caelis quam plurimis, reliquis IN MUNITIONEM Gedoris b fuga se recipientibus. Sed insequitur V. 9. IOANNEs fugientes hostes, DONECvENIT CEL RONEM, QUAM aedificarat e &communierat Cendebaeus. Hinc colligimus, Ceironem non tantum vallis vel torrentisu, sed & urbis nomen esse. Sed praeclaram victoriam paulo post magna excipit clades . Nam simon summus Iudaeorum pontifex & princeps indigna morte V. II. υε Ptolemia genero suo , dolose in convivio, e medio tollitur , una cum filiis suis Iuda oe Mathathia, Graecorum
MO, idque in munitiuncula, leu arce, Do cii, Iosepho Dapou , in campo Dr.cho. U. I 6. CUM is En Rixa is Εςsετ, id est liberaliore potu exhilaratus esset, SIMON ἀNam teste Nonio Marcello , ebrii dicuntur , non soli υιnolenti, sed & quilibet re expleti: exemplo fratrum Iosephi Genes. x Lili. & Psal. Lxiv. Visitasti terram , σin bransi eam . Voluit & primogenitum Simonis, nempe Ioannem . simili dolo emedio tollere, vers. i9. sed detectis Ioannis insiliis, percussores ad se missos ipse
praevertit, V. 22. ET OCCiDIT. Praeter hos tres,
suisse plures Simoni filios affirmat di ferte Iosephus I, cum inter alios obsidcs Antiocho Sed cli datos, ipsum Ioannis stat rem
collocat, & alios captos ac vinctos narrat, una cum matre eorumdem Regnavit Simon annis univertim septem , nempe a I7 o. g. Graecorum anno usque i 77. h Iosephus octo annos illi dat , quia octavum inchuarat Sed multum sallitur Iosippus, aut i 8. annos illi consignat, & a lytolemaeo AEgypti rege veneno necatum dicit,
472쪽
manifesta Dei vindicta, quod eum Spartiatis & eum Romanis foedus i pepisisset. Sed hoe supra k refellimus . Simoni desuncto successit filius eius
U. I 3. Danues cognomento inrcanus . cuius praeclara gesta prosequitur: Liber Ιl. Machabaeorum, prosequuntur & ambo Iosephi , Flaviuς & Gorionides I. Uocatur H rcanus, a devictis Hyreanis, inquit Eusebius& S.
Thomas. Perfidum paricidam Ptolemaeum in arce sua Doch, seu Dagon, mox obsedit Ioannes: sed cum ante sabbathicum annum iam imminentem arce potiri non posset, soluta obsidione, effugere passus est. Cum Antiocho rege, qui Tryphone Apameaena, quo confugerat, occiso, Ierosolymam Oh- sessurus cum ingentibus copiis advolarat, inducias primo propter Scenopegiorum solemnes dies, deinde etiam pacem pepigit
rege complures auratis cornibus tauros ad
templi sacrificia submittente . Eundem regem ad bellum Parthistim comitatus es o Uriae plurimas urbes repit , Samaritas ULeit, Gariditanum tem dilum evertit, Idumaeos domuit, ad innovandam societatem legatos Romam misit. Tandem post 3 r. annos principatus & sacerdotii sui fatis concessit, relicto succetate filio suo Aristobulo, qui loco ducis, nomen regis cum diademate primus Hasmonaeorum assumpsit', & ponii fi .catui adnexuit , & adnexum reliquit fratri
suo Alexaudio, & Alexandri filio Aristobulo secundo: quo regnante capta a Pompeio Ierosolyma , & Iudaea in provinciam redacta , & dignitas regia a pontificali prorsus avulsa est, ut in Chronico dixi cap.
x1 v. Aristobulus a Pompeio captus Romam n mittitur: filio eius Antigono cervices ab Antonio a praeciduntur , sic rogante Herode . Atque ita exstinctis Ha Lmonaeorum regibus , & sceptro de tribu Iuda sublato, Herode alienigena per vim
a Romanis intruso, natus est in Bethlehem Iuda Iesus qui vocatur Chrisus.
EX hoc capite xvr. haee habentur. Ex tribus Simonis filiis, Iuda , Ioanne ,& Mathathia, missus a patre est Ioannes contra Cendebaeum, vers. 2. egregie rem bellicam gerit , vers. 6. reportat victoriam sugato Cendebaeo, vers. 7 & Io. Arx Docha Iosepho vocatur Dagon . Ptolemaeus filius Abobi; molitur insidias eontra Simonem , quem anno I 77. praetextu convivii
occidit, & duos filiosi, vers. 16. Ioannes re cognita, se & principatum tuetur, versat. & deinceps r haec passus est Simon a Ptolemaeo genero suo . Hallucinatur Ios phus affirmans hune Ptolemaeum suisse regem AEgypti. Homi eidas postea persecutus est hic Ioannes dux ac Pontifex , &Hircanus nominatus. De sacris tubis, vers. 8. vide Num. x. a. Vide opus chronol. ad annum mundi 3869. ubi anno Graecor. I 78.& V. C. D 3. notatur primus annus Hi
cani, cui dantur anni go. sed in Simone finem accepit Machabaeorum historia, anno Simonis octavo . Iosepho Lib. XIII. scribit Ioannem nihil a maiorum virtute degenerasse. LI-
473쪽
Adaei habitantes Ierosolymis scribunt Iudaers in anopto commorantibus mortem Antiochi ae suorum quae in ferme contigerat, gratias Deo agentes , ct hortam res ut celebrent diem scenopegiae ct diem dati ignis post reduetionem captivitatis cuius rei narratur hic hi oria, s oratio Nehemiae. I. RATRI Rus, qui sunt per AEgyptum , Iudaeis, salutem dicunt Mi iratres, qui sunt in Ierosolymis, Iudaei, & qui in regione
Iudaxe, 6c pacem bonam. a. Benefaciat vobis Deus , & in minerit testamenti sui, quod locutus cst ad Abraham , & Lsaac, Sc Iacob, servorum suorum fidelium e 3. & det vobis cor omnibus, ut colatis cum, & faciatis eius voluntatem, corde magno, & animo volenti. q. Adaperiar cor vestrum in V lege sua, & in praeceptis suis, & faciat paccin . s. Exaudiat orationes vestras, de reconcilietur vobis, nec vos deserat in tempore malo . 6. Et nunc hic sumus orantes pro vobis. 7. Regnante Dcmario , anno centesimo sex, gesimo nono , nos Iudaei scripsimus vobis in tribulatione, & impetu , qui supervonit nobis in istis annis, cx quo recessit Iason a sancta terra, & a regno . S. Por tam succenderunt, de effuderunt sanguinem innocentem : & oravimus ad Dominum, de exauditi sumus, de obtulimus sacrificiuin, 8c similaginem, de accendimus lucernas, & proposuimus pancs . s. Et nunc stcquentate dies scenopegiae mensis Casleu. Io. Anno centesimo Cctogcsimo octavo, populus, qui est Ierosolymis, &in Iudaea, Senatusque de Iudas, Aristobolo magistro Ptolemaei regis , qui est de Mncre claristorum sacerdotum, de his, qui in AEgypto sunt, Iudaeis, salutem Ze stanitatem. Il. De magnis pcriculis a Dco liberati, magnifice gratias agimus ipsi , utpote qui adversus talem regem dimicavimus. Ir. Ipse enim ebullire fecit de Pedis de eos, qui pugnaucrunt contra nos , & sanctam civitatem . I 3. Nam cum in Perside esset dum ipse, dc cum ipso in incnsus cxercitus, cecidit in templo Nancae, consilio deccptus saccrdotum Nancae: I . cten in cum ea habitaturus vcnit ad loecum Antiochus, & amici eius, ' & ut acciperet pecunias multas dotis nomine. I s. Cumque proposui uciat cas sacerdotes Nancae, de ipse cum paucis ingressus esset intra ambitum sani, Hausciunt templum, I 6. cum intrasset Antiochus: apertoque occulto aditu templi, mittentes lapidcs percussurunt duccm dc cos qui cum eo erant, de divi sciunt mcmbratim, Fc capitibus amputatis foras proiccerunt . In Per omnia benedictus Iacus, qui tradidit impios. I 8. Facturi igitur quinta & vigesima dic mensis Casleu purificationem rempli, neccssarium duximus sgnificare vobis: 'ut Sc vos quoque agatis dic in scenopegiae , & diem ignis qui datus cst quando Nehemias aed i sicarci templo de altari obtulit sacrificia. I9. Nam cum in Persidem ducerentur patrcs notiri; sacerdorcs , qui tunc cultorcs Dei erant , acceptum ignem de altari occulte abscondcrunt in valle, ubi erat pulcus altus de siccus , & in cocontutati sunt cum, ita ut omnibus ignotus cilci locus. ae. Cum autem pulcrissent
474쪽
anni multi, & saeuit Deo ut miltcretur Nehemias a rege Persidis r nepotes face, dolum illorum, qui absconderant, misit ad requirendum ignem: Sc sicut narravorunt nobis, non invenerunt ignem, sed aquam crassam. II. Et iussit eos haurire, S: afferre sibit & sacrificia, quae imposita erant, iussit sacerdos Nellemias aspergi ipsa aqua, Se ligna, & quae erant superposita. 2 a. Utque hoc factum est , de tempus afluit, quo sol refulsit, qui prius erat in nubilo , acccnsus cst ignis magnus ,
ita ut omnes mirarentur. 13. Orationem autem faciebant omnes sacerdotes , dum conluminaretur sacrifici uin, Ionatha inchoante, ceteris autem respondentibus. et Et Neheiniae erat oratio hunc habens modum : DOMINE Deus omnium creator ,
terribilis & sortis, iustus & misericors, qui soIus cs bonus rex, 23. solus praestans, solus iustus, de omnipotens, de aeternus, qui liberas Israci de omni malo, qui s cisti patres electos, de sanctificasti eos: a 6. accipe sacrificiuin pro universo populo tuo Israel, Se custodi partem tuam, de sanctifica . 27. Congrega dispersionem n stram, libera eos qui serviunt Gentibus, & contemptos de abominatos respice , ut sciant Gcates quia tu es mus noster. 28. Afflige opprimcntes nos , & contum liam facientes in superbia. Σ9. Constitue populum tuum in loco cincto tuo , a sicut dixit Moyses. 3o. Saccidotes autem psallcbant hymnos, usquequo consuinptum csset sacrificium. 3 i. Cuin autem consuinptum esset sacrificium , ex residua aqua Nehemias iussit lapides maiores persandi. 3 a. Quod ut factum est, ex eis flamma accensa est: ' sed ex lumine, quod refulsit ab altari, consumpta est. 33. Ut vero manifestata est res, renuntiatum est regi Persarum, quod in loco , in quo igncm abscondurant hi qui translati fuerant sacerdotes, aqua apparuit, de qua Nehemias,& qui cum eo erant, puriucaverunt sacrificia. 3 . Considerans autem rex, dc rem diligenter. examinans, secit ei templum, i ut probaret quiad factum erat, 33. 3 cum probasset, sacerdotibus donavit multa hona, de alia ' atque alia munera , Ac accipiens manu sua , tribuebat eis . 36. Appellavit autem Nellemias hunc locumGphthar, quod interpretatur Parificatio. Vocatur autem apud plures Nephi.
ca a Deue. xxx. I. I. Inti. o. 18.
Vers. i. Et qui in regione Iu eae . Non mutes numerum singularem in pluralem regionibus , nec genitivum Iudaeae in ablati.
u egiae . Non addas f sum. Vers. 7 a. sed ex lumine q&οd refulsit ab altari consumpta es. Non interponas in inter sed
Vers. 7s. Atque alia munera &c. Quatuor. . hλrum vocum loco nequaquam scribas
LECTIONUM UARIETAS.In f ῖ . T T T probaret quod fiaelum erat: γ s. cum probasset. Haec verba
a multis bonis manuscriptis omitti , Gruco consentanee, docent Notationes nostrae. NOTATIONE s. Vers. I 8. V Aeiuri igitur quinta cla iis simar dis ni uis Casleu purificationem templi ; nec ga iam duximtis significare vobis, ut est vos agatis diem scenopegiae . Sedecim nostra manu scripta Brug. Lob. Leod. Maim.
Brevi. O. Q. L V. &e. tollunt Graecis libris similiter Dis: Vianta, habent , in viacesima mensis Casleti . Quatuor ex illis Maim. O. Q. V. tollunt insuper o, quod est post
ut coniiuactionem superfluit enim alterum aut est, aut quoque in in vos quoque agatis. Brugense, quod minus est veri limite, aufert Dr: Et vos quoque astatis. Illud Graeco consonat: 'να s άυγνι αγm, ut oe ipsi vatis. Sequitur in Graeco : ως σκειοπηγὶας , instar scenopegiae vel ut scenopegiae, subaudi, solem-Οoo nita
475쪽
nitatem toto pene anno a mense Casleu usque ad Tisti, a nono usque ad septimum celebrari. Verius est illitur quod in Complutensibus c. σχην νγιας . Interpres addidit quod si ibaud mir ut m Icenopegiae: non tamen addidisse opinor, quod est in quatuor Hen tenti exemplaribus, nullis vero nostras, Diem festum Icenopegiae. Cum vero addiderit quod subauditur, omiserit ne quod exprimitur, ad- vel bium similitudinis ἰ praesertam cum ad rem non parum iaciat: D. laniemo In caput xc DI. Concoratae Evangelicae i verisimile est , scriptorum vitio omissiam esse,Omninoque legendum: quod non festum scenopegiae live tabernaculorum petant celebrari et id enim decimoquinto septimi mensis, qui Tilii dicitur, die ce. Iebrandum erat a sed templi purificationem altarisque dedaeationem instar sestivitatis tabernaculorum, octo nimirum diebus,& cum Palmarum ramis. Possit igitur ut, id quod omittit Brugens e manuscriptum, aut quod alia oe in ut mutatum hune In locum transis ferri: Ut vos quoque agatis υν diem scenope giae. Ceterum nouo huius capitis versu vocantur hi dedicationis festi dies , dies scenopegiae : Et nunc frequentate dies seenopegiae mensis Casleu; nempe quod in modum solemnitatis tabernaculorum agi eos voluerint: egeruntque in modum tabernaculorum , ut
est decimo huius libri capite , eum laetitia
dies octo recordantes, quo pacto ante modicum temporis solemnem tabernaculorum diem in moutibus & speluncis, bestiarum more , transegerant. Quare etiam recte locus intelligatur, tametsi similitudinis adverbium ut non addatur. V. 3 4. Considerans autem rex, oe rem remo o. diligenιεν examinans seeis ei templum tune o. exemplum. I. M S. C. littera no.
tatum . ut probaret quod factum rear est g. M S. ὶ Sic plerique cum scripti, tum impressi eodiees legunt, adstipulantibus Glosse.
maticis, Lyrano, & Rachelio. octo autem nostra, eaque antiquiora & emendatiora manuscripta, quae paulo post suis indicabimus nominibus, cum Hugonis Carensis antiquioribus libris auferunt postremam liurus versus partem: ut probarat quod DE lum erra . Graeca Complutensis editio habet : πιl ε π R. i s ή βασιλεM rore ηον Gq. ,
πνrs πον, quod addunt Aldi & Germano tum Biblia non legit; ut in Regiis & Complutensibus non legitur : putarim expositionis gratia adiectum . Sequitur atque in aliis editionibus simili modo δικριι ας το πραγ-α : ὲd quod verti potest: Et explorans sive examiua τι rem, &, quod idem est , mobaust se Hum. Quare nanil mirum in integrioribus libris id , ut probaret quia factum erat non le-gl , cum ex altera esse videatur eiusdem pase
Sequitur versus 3 s. qui in impressis eodiei sest hune in modum : Eι cum probasset, Pr bavis I. MS. Deeraotibus donavit L aona verat Rex I. MS. deit I. MS. Ita b ua , in alia , atque alia munera s innumerai I. Ms. J: in aeripiens saccipiebat a. MS. Imanu sua mun ra I. M S. tribuebat re-tirbuebat a MS. tradebat s. M S. i eis : quae& vulgarium fere manuscriptorum , ac GlOLsematicorum Lyram, & Richelia lectio est, exceptis dumtaxat var:etatibus quibusdam, quas margo indicat. Porro vetustiora e mainculatioraque manulcripta longe aliter habent: D si quibus abnaverat rex multa bona acciripiebat exeipiebat o. ex hoe Cr ιribuabat, nec plus addunt . Sic Brugente, Lobiense, L diente, Maelmundariense , Hunnaei Braeviarium ,
O, L, Rinisi quod Brutense dominaυerat proa unaverat; Si C sie pro si habeat. Test tur & Hugo Cardinalis in antiquioribus lubris esse : D si quibωs prius dominattis fuerat rex , multa bona acerpiebas ex hoc tempore
G trutiebat e verum hie addita sunt explie tionis ergo prius m tempore . Est hoc loco iterum duplex eiusdem Graecae sententiae ininterpretatior in vulgaribus libris una, in eximiis altera lecta : est Graece , δυμ σε ε βα λέst πολλα διαφορα λαμβανε α με νεά .n: quod est ad verbum: Et quibus δε- nabat aut gratificabat ὶ rex multa diυersa accipiebat, in tradebiat. Posterior antiquorum manu scriptorum lectio alaue interpretatio multo huic , quod Graece legitur , vicinior est: itaque & hoc nomine praeserenda. Clarum est autem , manifestum esse errorem , quod est in quibusdam, dominatus fuerast , domina tur, vel dominaverat, pro donaverat: hoc enim, non illud χαρίζεγαι notat. Hane vero Interpretis conversionem , quod obstiira sit, ut & sons ipse, cum altera illa mutarunt, quae et artor est , & paraphrastitie ἰis rem expircat. Eius autem prima particula s eum probasset, ex eodem illo est , quod superior versus habet δοκιμασας το προαγ αα , quam exemplar C. notatum habet , omissi, ill O ωι probaret quod factum erat . Quinque nostra, & 4. Hententi exemplaria utramque interpretationem connectunt coniunguntque e& quaedam quidem eorum eam quae germaiana est nostri Interpretis praeponunt; quaedampos ponunt alteri; ex illis C. , ex his est Q. Sed haec quia & longa & spuria sunt nolo hic reeatare: potius adscribam, quomodo i eus integer genuine pureque legatur. Itaque
476쪽
hune id in modum ex antiquis eodieibus fieri arbitror: Considerans autem Rex , . rem diligenυν examinans, facis Oi sempium: s sil
υιbus donaverat rex multa bona accipiebas ex
e aqua rei veritate , loeum in quo divinus ignis absconditus fuerat, saetum reddidit Me seeravit: & si in quos Iudaeorum anta hac munificus suerat; ut certe in multos suetae nibuebas ; euius sensum existimarim rat; iam multa eis bona suis accepta maniis
dari posse huiusmodi : Cognita Rex perspe-lbus per se elargiebatur.
SERvORUM, &e. pro, servos , &cU. I. UOLENTI, id est prompto. V. q. PAcEM, id est prosperitatem. U. I. MALO, id test calamitoso. V. 7. DEMETRIO . Vide su p. Lib. I. cap. xl. RECEssi T, id est defecit, scilicet
per apostasiam. V. 8. SUCCENDERuNT. scilicet hostes. V. 9. SCEM EGIAE , scilicet ob purificatum templum a Iuda eo mense . Apparet eos id festum Encaeniorum celebrare solitos ritu Scenopegiae, de quo vide in I. cap. x. vel legendum Scenopegie oe, vide ins vers. 8. CAsLEu, id est Novembris. Vide Lach. VII. V. to. ANNO, &c. id est finis superioris epistolae . POPULUs, &c. Hic incipit altera epistola. IUDAs, scilicet Machabaeus. CHRl-sTORUM, id est unctorum . SALUTEM ET SANITATEM. Graece , gaudere o falυere. H. x I. REGEM, scilicet Antiochum Epiphanem . V. I 2. EBULLIRE , scilicet prodire in magna copia, uti de ranis dictum Exod. viri. & de moribus I. Reg. v. V. II. CECiDIT. Quidam pereusum interpretantur.' alii Antiochum Magnum intelligunt, non Epiphanem, ne haec conistratis sint iis quae dicta Lib. I. cap. v . NANEAE , id est Dianae.' vox Persica . HI .CUM EA, scilicet velut sponsa vel dea.
V. t 6. Ani Tu, id est porta , seu senestra. TEM pLI. Graec. laquearis.. V. I 8. Di EM. Graec. velin diem.
V. I9. PERslDEM , id est Babyloniam: sic I. Mach. vi. CONTUTATI sUNT , id est tuto servarunt. V. 1o NARRAvERUNT, scilicet aliqui V. 2 . BONUs REx . Graec. Rex oe M. uia, seu benignus. V. 23. PRAESTA Hs . Graec. χερν e , id est munificus, sed liberatis. V. i5. PARTEM , id est hereditatem , scilicet populum Israel. V. 27. AROMlNATos, id est execratos, scilicet a Genti hus. V. 28. IN su PERHIA, id est superbe . V. 19. Dixi T, id est instituit.
ptivitatem . V. 34. UT PROBARET ; pro , appr
CEPTVs s Acin Do u M. Scilicet postea dicitur sacerdotes, templo clauso , post ingressum Antiochi , & aperto occulto aditu
templi, mi isis lapidibus percalpse ducem, eos qui cum ipso era i , eosque iuvisisse
membratim. Cui narrationi non satis conissentire videtur, quod libro praecedenti cap. vl. scit pium est . Antiochum de Perside reversum, prae animi aegritudine in lectum decidisse, factoque testamento , & instituto regni successore filio , mortem obiisse. Et rursum, quod eap. x. huius libri scribitur fugiens de curru eecidisse, & collisis totius e poris membris , vermi husque seatentibusime. horribiles dolores & foetores , expirasse. Hoc argumento haeretici nostri temporis conantur huic libro fidem abrogare,
ne cogamur admittere orationes pro dein
functis , in hoe libro apertissime stabilitas. Sed respondeo, has historiae partes diligenter consideratas & discussas, nullo mo. do inter se pugnare . Nam nihil obstat
quod Antiochus moerore animi consterna
tus in languorem inciderit , quod habetur Ooo a I. Mach.
477쪽
I. Maeli. vi. & nihilo minus hoc languore comprehensus in fuga dei curru deciderit, membris' ite misere collisis, bc foedissi.
o m si bo correptus fuerit, quod narratur hoc libro ea p. I x. Tantum explicandum
est, qiromodo hoc capite, dicatur cecidisse in templo Mieae , & paulo poli vers. 16. Percussi s cum secras , &c. Nullo enim modo putandum eli, eum una cum sociis intemplo Naneae sui te occisum . Id enimn n dicitur ; haec enim sunt ipsius Scriptu
rae verba: vers. i 3. & i5. CLAUsERUNT TEMPLUM , CUM IN TR ASSET ANTIOCHUS, APERTOQUE OCCULTO AD TU' TEMPLiMITTENTEs LAPIDE s , PERCUSSERUNT DUCEM , ET EOS QUI CUM EO ERANT , ET DI vis ERUNT MEMBRATIM, ET CAPlT BUς AMPUTA Tlς, FORAs PRO1ECERUNT . Nctri
postrema vera sunt etiam de sobssociis intelleel a , Antiocho inter pos annum est l.ictis soribus et ipso. Similis locus est Genes xiv. ubi rex Sodomorum & Go-inoribae vers. Io. dicuntur e et id ille ibi, Squod reliqui fugerunt , & tamen pollea
narrantur adlluc vivere: item I. Reg. xxx.
dicitur de Amalechitis , quod percusserint Siceleg ; & tamen statim poli additur, quod neminem occiderint. Similis quoque phrasis est in vita S. Auguli. cap. XLI.
Vers. r. URAT Risus. Duae epistolae hoc A primo Capite & parte sequentis videntur eontineri, secunda ab iis verbis inchoari vers. io. Anno centesimo st is-gesimo octavo . Praemittuntur autem huic
secundo libro quasi praeludia, quoniam in iis fit mentio Iudae vers. ao. qui creditur sui se huius secundi Libri auctor; tum Iudaeorum; qui in AEgypto eram sub Onia Iuniore, qui post occisum patrem Oniam cap. Iv. 3 . fugit in AEgyptum & ibi
templum extruxit ad sormam Ieiosolymitani , ut resert Iosephus Lib. XII. cap. xv. Meminerit Deus testamenti, V. 2 QUOD LOCUTOs ΕsT. Illud locu tus est Graece non est . AD ABRAHAM.
Ad, pro, &, ut soloecismus vitetur. Sic totum lego: Meminerit rejiamenti fui, Abraham , m Isaae , o Iacob sertiorum Doriam te tamentum , id est pactum Dei& illorum patrum . V. q. FACIAT PAcEM , id est omnia
bona tribuat. Per pacem Hebrati selieit tem intelligunt. Unde frequens inter eos salutatio , Pax vobis. V. 7. REGNANTE DEMETRro . Hie suit successor Alexandri, duodecimus Asiae Rex ;de quo Lib. l. cap. xl. Ex QUO RECES si T IAso N, multa palli sumus . Hic fuit Oniae 'on: itici; frater, qui ambiens Pontificatum , abiit ad Antiochum Epipha
nem , ut cap. IV. refertur vers. 7. ut ab eo eum honorem emeret . Graece additur , Et quι cum eo , scilicet recesserunt.
R. 8. PORTAM SUCCENDERUNT pro,porias, scilicet urbis aut templi. Haec mala praecipue tempore Antiochi Epiphani et pasti sunt Iudaei, quae epiliola reserunt scripta poli aliquot ann s. Sim H in ni obtulimus instaurato scilicet templo . Si miti' est farinae flos . Nebrili. femolr. Nunc ergo
V. 9. FREQUENTATE DIES SCENOPEGI AE . sic- Fest tim Tabel naculorum vocabatur.
Uerum illud non mense Casleu, id est Novembris celchrabatur, sed mense Thisti,d est Septembri . Ita hoc loco sce repigia ligni fieahit dedi eationem templi, quae Ca
leu mens s die et . celebrabatur , en auia. Quare se vocetur, cap. x. 6. dicemus. V. IO. ANNO CENTEsIMO OCTOGEsIMO
OCTA vo. Initium secundae epillulae, inciditque hic annos in Antiochi regnum, quidi 'us est Gryphus, Asar Rex quintus decimus. IUDAs ARisTono Lo , scilicet hie
creditur hune a. Librum scripsisse. ARis To-BOLO MAGrsTRO PTOLEMAEr . Hic 'ο- lenitus Euergetes fuit, cuius regnum ines,
dii in i 88. cum epistola scripta est. Porro Rupertus II. de Victora Uerhi cap. xv. a tempore Ptolemaei Philadelphi susceptum ait , ut Reges illi Iudaeos magictros haberent. DE GENERE CHRisTORUM , id est Muciorum. SACERDOTUM. Reges, sacerdotes, & Prophetae ungebantur. V. I. QUI ADvERI Us TALEM REGEM DIMICAvIM Us. Graece , contra Reg m . De
hoc Rege variant Auctores; quidam Antiochum Magnum volunt, qui fuit secumdus Asa: Rex , alio nomine Soter : alii Antiochum Epiphanem . Verum nec tempora consentiunt, nec mortis genus : fuit ergo Antiochus Demetrii prioris filiuς, frater alterius Demetrii, qui Sedetes cst dictus. Hic Iudaeos vexavit , Lib. l. cap.
xv. eolque subegit. Iulimus Lib. XXXV i
478쪽
Bis in Pet fidem irrupit, estque in secunda l
ex peditione occisus; qua serma & dolo, hic narratur . Profani Scriptores violenta morte occisum solum aiunt , de templo iNaneat nihil. Aut Antiochus Gryphus est, iqui per ea tempora regnabat, cum epillo-la est scripta. R. II. CECIDIT IN NANEAE ; hoc est, Dianx, ut quidam volunt; aut Veneris, ut alii . CONsi Lio DECEPTUS . Graece , παρα λεγαμ ω, id est deceptione titentibus1 a
cerdotibres Naneae, percussi sunt. Rex scilicet & socii.
V. Iq. EsT ENIM . Gotth. ut enim . CUM EO RABi Ta Tu Rus: quasi cum uxore, σεσω σων id proprie stequenter significat. Quidam Principes ea fuerunt amentia , ut se deos aut deorum filios facerent ;alii deam aliquam habere uxorem . Nimirum ca lpecie templa quasi dotis nomine expilabant; quod de Heliogabalo iesertur, quasi Minervam desponsasset, quadraginta aureorum millia dotis nomine accepisse . Id Antiochus voluit, uti illa verba magis de
Clarant, UT ACCIPERET PECUNIAs MUL-' TAs Do Tis NOMINE . V. II. CUMQUE PRO PosuissENT EAS, id est polliciti ei sent sacerdotcs. V. Io APERTOQUE OCCULTO ADITU Graece additur in laqueari . MITTENTES LADI DEI PERCUssERUNT. Graece , mittentes lapides fulminarunt. Nempe e loco superiori lapides ut sulmina erant. V. t 9. CUM i N PERslDEM DUCERENTUR PATREs, ignem abiconderim t. per Perse lem
Babylonem intelligit, quo Iudaei ducti sunt
Erant Regna coniuncta. V. 23. IONATHA INCHOANTE Orabant.
Hune puto suisse summum lacerdotem, &a Nicephoro in Catalogo horum Ponti si
Cum vocari Iodae. V. 3 . CONSIDERANs AUTEM REx , scilicet miraculum ignis . Gnith. det muriis mus. Graece, obseruevs. rΕCiT ET TEMPLUM , scilicet in eo puteo , ubi fuit ignis . Graec. tem tum fecit; nempe Ierosolymitanum . UT PROBARET QUOD FACTUM ERAT. Hoc & totuς sequens versi non est in Catth. at Graec. hoc, Probans rem. Et quibus gratificabatur Rex, multa
V. 36. APPELLAvi T AUTEM NEHE-Mi Aq. Graece, appellarunt autem quι cum
est purifation m , lingua nempe Persica
seu Babylonica . Non est quod vocis n talionem quaeramus, sunt qui ignem perpetuum feri docent; aut qui aqua accendatur , extinguatur oleo . Nugae & deliri a
Vers. l. I ' RATRlauς, &e. litterae annox I38. regni Graec. gubernante Iudaicam rempublicam Ioanne Hyrcano S: monis filio , cuius a .entio est ultimo capite superi Wiis libri, mistae sunt a Iudaeis habitantibus Ierosolymis, ad Iudaeos , qui erant in AEgypto, quos Rupertus, &alii
tradunt in magno tunc errore vix ille, templo in AEgypto aedificato, contra Dei le-Rem. Itaque conantur hac epistola eos ab illegitimo cultu abducere, & ad Ierololyma ani templi cultum , Sc solemnitates celebrandas inducere. V. 2. TEsTAMENTI, id est pacti. SERVORUM sUORUM: servos suos, noster interpres genitivos , ut sunt in Graeco ad verbum expressit. V. 3. UOLENTr, id est prompto. V. 4. ADAPERIAT COR vEsTRUM IN
LEGE su A: ut scilicet legem intelligatis,ti ad praxim revocetis . Iudaei AEgyptii male i melligebant Scripturam de Altari in
media AEgypto excitando Isaiae xlv. I9. FACIAT pACEM: prospera omnia vobis largiatur , ut solet iis, qui legem suam fideliter servant. V. I. RECONCILIETUR VOBlς : a qui bus. illum aversum est : veremur . MALA , id est calamitoso. V. 6. Hi C tu Mus ORANTES PRO Uosis: ut scilicet praedicta Dei dona recipiatis. V. 7. DEMETRio : vide supra Lib. I. cap. xl. IMPETU. Graece ακαῖ, id est cum tribulatio illa ad summum vigorem pervenisset, & nos vehementissime urgeret , &premeret, id est summo nostro discrimine scripsimus ad vos. RECEssi T, id est desecit, scilicet per apoliasiam.
V. 8. SACRIFlCIUM , ET SIMILAGINEM 2
sacri flaia ex animalibus addita smila, iuxta legem. Vide Exod. cap. xx x. F. AC CEN ni MUS LUCERNAs: in candelabro te mispli. PRoposui Mus PANEs: in mens a proini positionis.
479쪽
Marιs dies scompegia mensis Casien . ME. NOPEGiAE. Felium Encaeniorum, quod instar festi scenopegiae celebratur Lib. I. Machab. iv. 32. & Lib. hoc secundo x. 4. &I6. Alioqui scenopegia, sive tabernacul rum solemnitas spem bat ad mensem Tisei. Exod. xx III. & xxxiv. Leuit. xxiv. Vide Riberam Lib. V. de sestis cap. xvi I. & xv III. AsLEu: qui Novembri nostro respondet.
OCTA vo. Hoc multi putant esse initium alterius epistolae, sed Serarius, ta Salianus probabilius negant, voluntque esse sensum ;quasi dicat: Et haea quidem illo anno scripsimus , hoc autem anno I 88. scribimus vobis quae sequuntur. Ut autem constaret quinam essent qui scriberent , eox enumerat, ut fit initio epistolarum; cum pretertim haec enumeratio initis epistolae suisset praetermissa ; dictum enim tantum suerat, Fratribus, &c. nominibus eorum qui scribebant non appositis . ET IUDAs . Quia Iudas Machabaeum dudum erat mortuus ante annum hunc I88. propterea in eam multi sententiam iverunt . ut verba illa Anno I 83. &c. essent clausula superiorix epistolae, dc posterior inciperet illis verbis, PoptiIu qui es υνομυ-s, &e. sed dicendum Iudam, euius hic mentio non esse Iudam Machabaeum, sed Iudam quendam secta Essenum , prophetiae dono inclytum, cuius praedictiones , inquit Iosephus Lib.
XIII. cap. xl x. numquam sesellerunt. Huc ergo, quia magnae erat auctoritatis, & religionis initio epistola adscribunt. Ita Se-
bolo ita scribit Eusebius Libro VIII. de
Praeparat . capite iit. Aristobolis autem ille, ius fecundus Mach iboriam liber initio'me. minit, quemque Arisoretica peritum philo.
Dphia fuisse consat, smiliter manus , ρομtera membro, quania de Deo dicuntur,
intelligenda esse, in libro quem , M Ptole-.eum scripsi, declarat , &e. MAGIs TROPTOLEMAEl REGIs . Uidetur Arit obolus -- istri Regis nomen adeptus , vel propter brum illum, cuius proxime meminimus riptum in regis gratiam, eique dicatum ivel quod regem doceret res ad iactam Sc ri. Huram, & legem Mosaicam pertinentes. PTOLEMAEI REGIs: Ptolemaeum Philome-
torem intelligit, qui eum hare seriberentis mortuus erat, sed nihilominus Aristoboici nomen magistri regis remanebant , quod semel adhaeserat. CHaisTORUM , id est un-
MICAυ MUs . Intelligit Antiochum Si de tem filium Demetrii Soteris, qui Tryphonem persecutus est, &c & Iudaeos in multis afflixit, & Simone adhuc vivente , tapoit Simonem filio eius Ioanne Hyrcano
V. 11. EBULLIRE r stilicet prodire immagna copia , ut de ranis dieram Exod. v III. 3. & de muribus I. Reg. v. 6. DEPERsi DE. Late sumit Persidem ut etiam Syriam comprehendit Parthiam, Mediam& Chaldaeam: se infra hoc eodem capti. veis I9. dicitur, eum in Parmem ducere
tur patres nori, id est Chaldaeam , 8t B hylonem. Vide Serar ad hoc cap. ouaeit. XI. V. I 3. IN TEMPLO NΑΜERE. Naneam hanc esse Uenerem pluribus disputat &Serar. ad hunc locum quaest. UI . CONSILlo DECEPTUI, &e. Aliter eit in Graeco. Sed nostrae versionis sentemia est fraudulento consilio saeerdotum Naneae ocellam Antiochum ς res autem quomodo gella suerit,. statim subiicitur. V. I . CUM EA HABtTLTUR Us r eam ducturus uxorem e hoc enim significan
cunias . IV 16. APERTOQUE OCCULTO ADITO TEMPL ' αννιςαντις τῶ φατνωματες πρυ--θ αν, id est apertentes occul am portam , quae erat in laqueara . MITTENTEs LAPIDEs: e sublimi loco. g. IT. TRADIDIT: morti exitio . V. 23. PUR FICATIONEM TEMPLI , id
est memoriam templi emundati , quod etiam festum Encaeniorum appellatum est D iEM SCENOpεGlAE. In Graeci est lxelupiuem scenopegiae . Di LM IGNis: euius hist ria statim subditur. V. I9. IN PERsIDEM : in Chaldaeam. Vide die . num. I . V. 23. BONUs REx . In Graeco est δεσμεύς, , χρησος, Rex bonks, sive beniguus. PRAEsTANI. In Graeco est id est munim,s , seu liberalis . FECrs
PATREs ELECTos, id est elegisti patres no
480쪽
P. 16. φARTEM Tu Μ, id est heredi- mus bonorum mntuo adpraeeantur . M talem, populum scilicet Israel. l Mi NERIT Deus TEs TAMENTi , seu pacti V. 27. CONGREGA DR PERSIONEM N ' SUI , QUOD Pepigit & Locuetus EsT AD aTRAM , reducens in pamam Israclit s , ABRAHAM, ET Is AAC ET IACOB, semisos qui multis locis inter Gentes dispersi exu- Dos Meles 3 & ratione pacti illius misere ant. CONTEMPTos , ET ABOMINATOS : itur vestri qui successores de filii illorum e despectos, & viles habitos , quos eii miliis, & consequenter heredes honorum ilia Centlles a hominantur propter religionis di lis promisserum . versitatem. t V. q. ADAPERIAT COR vrsouM grais V 28. IN supgant , id est superbe . itia sua & lumine caelesti . ut serio ob V. 29. CONIT TUE POPULUM , d c, diatis legi & praeceptis ipsius . Maxime situ e patriri sedibus, & reduc in terram vero ut a prosano templo & vetitis sacri. sanctas . SicuT DixiT MOvsEs : Deut .sficiis, ad templum Domini, quod nonnisi xxx. 3. Bd 3. Ierosolymis e est, postliminio redeatis . V. 3 i. IussIT LAPIDEI MAIORES PER- V. 7. REGNANTR DEMETRlo Demetrii νυ Nor . Qui essent maiores hi lapides non Seleuei filio: nam huius regni tertius anis satis eonstat, fortasse intelligit lapides in- nus concurrit Cum ANNO CENTESIMO fg seriores altaris, ad quos saepe hoitiarum xxGEsi MO NONO Graecorum, euius hie fit sanguis ut nune aqua , fundebatur , usque mentio. Captus enim est Demetrius auis ad imam crepidinem eius. Vide Eacchiel. no demum t a. d. Porro de Iasone , qui acLIII. t 3. & quae ibi notavimus hie inducitur, suse infra I v. V. I. SED Ex LUMINA . Pro , nam mice hostes nostri sub Antiocho Epiphane
lumine, id est ex igne , qui iam ardebat V. 3. PORTAM templi & urbis Ieroso. in altari. lymitanae , & portas quoque reliquarum V. 3 . Qia I TRANsLATI FUERANT , id urbium Iudaeae. Deeenderunt. Sed piarum est ducti in captivitatem. gemitus & orationes exaudivit tandem V. 34. FECIT EI TEM LUM . In Graeco Deus , ἐeo ut repurgato iam ab omnibus est , νώριφράξα: δε ἡ βαιι Mus. 4ν παλσε ; idlabominationibus templo: , offeramus in eo est, cum Iest et rex Dertim fecit; id est,iquotidie iuge SACRI ptCiuM & holocausta. locum illum, in quo reposivus fuerat ignis, ET si Mi LAGINEM, seu florem sarinae: e &qui deinde mutatus est in aquam erat Iam , in candelabro septi ramo ACCENDI Mus sarisaerum esse voluit, & illum sepsit . Ita- cras e LUCERNAs: & in mensa aurea misque ι'ερε, sumitur adiective, & ad eundem Ni MUs PANEs f propositionis. Igitur & vos sensum facile explicari potest text. vulg. l V. 9. FREQUENTATE nobiseum DIEsME- nostrae ditionis. NopEGIAE , non illos mensis septimi Tifri V. 36. UOCATUR AUTEM A pu D PLu- g, sed dies encaniorum M Emis noni CAt- Es NEm r. Uulgo appetationem loci eor- LEu , quando a Iuda Machabaeo repurga. rumpente , ut quotidie fieri videmus in a- tum fuit templum, & de novo dedicatumliis uocilius, quae huiusmodi syncopas , & altare: I. Machab IV. 32. & Lib. II. cap.
mutationes patiuntur. IX. 6 tunc enim licet non occurrerent diest Scenopegiae . seu Tabernaculorum , tamen Τ I R I N I. dies totos octo dedicationis illius peregerunti sellive Iudaei , in modum festivitatis Taberis res. I. URATRI Us , QUI suNT PER nacutirum, ut ibid. dicitur, & nos ibidem x AEGYνTu M , IunAε is , qui explicabimus . vel vi eo abrepti a Ptolemaeo Lagi , vel l V. io. sequitur altera epistola ab iisdem ad suapte sponte eo concesserunt eum Onia i eosdem in AEgyptum data ANNO Graecorum silio oniae tertii pontificis sub Ptolemaeo CENTESIMO OCTA GEsi Mo OCTA vo. Ubi in Philometore, & ibidem in Heliopolitana titulo, IUDAs is esse R uperto h, Serario ®ione nobili Isimum templum excitarunt Marianae videtur auctor huius epistolae, ain teste Iosepho, de Chronico nostro a. PA- deoque & libri huius seeundi totius, ne misCEM RONAM : Ac pe Iudas Efenus i , qui tum temporis , V. a. BENEFAC AT voars DEus ; sor-l Iosepho telie k , ob sapientiam , suturorum-
mulae Hebraeis familiares, quibus omne ge- lque praedicendorum infallibilem scientiam