장음표시 사용
511쪽
mers r. T E expeditionibus Antiochi in
AEgyptum tam prima quam secunda, vide quae Gabriel 3 o. & pluribus ante annis praeuixerat Daniel. xl. 2s.
V. 4. Meteri logica in aere ostenta Graecus αν, id est . ilionem , seu app ritionem I Latin ux M NsTRA VOcat , qu alaturum quid monstrabant Quae rideant quantum volunt Calvinitiae at nimis certa experientia cranii 1t etiam nostri laeculi monitris, seu olleatis , eiusmodi praesignati bella & eladeς imminentes: & sese id docent Plinius, Seneca , Iulius Obsequens, Niphus, Gemma , Lyeosthenes h α tot
V. 3. Cert occasione horum ostentorum , simul & fama de morte regiv Antiochi aduersarii sui, excitatus est IAMNOniae frater, ut cum paucis armaris C -vITATEM Ierosolymam vi a tarederetur ,& pontificatum , e quo per Menelaum e extrusus erat, sibi pol liminio. vindicaret.
Et in urbem quidem per inmias irrupit, & ingentem ei vium liragem edidit :
V. 7. Principatu , seu, dominio , spirituali vel politico potiri non potuit . Quin potius Gaa quasi Camica d vitam , si salvam Vellet. tueri coactus , tandem exitu
infelicii simo exstinctus est , nee sepultura dignus habituP
V. G. SusPICATus gsT REx Antiochus IUDAEos soCIETATEM quam hactenus cum eo habuerant DEsERTUR os . Suspicionis argumenta erant , quod mortuum e esse
parsissent, quod victum a Romanis, quod AEgypto excedere iussum e quod Lysimaelium constatutum a se summum pontificem lapidassent r quod Iasonem hostem suum se inscio quidam revocalsent et quod ita factiones discissa urbe , pars maior advertaretur MeneLio pseudopontifici, & eon. sequenter Antiocho regi, qui mortuo fratre eius Lysimaelio pontificatum illi reddiderat . Et vero seiunxerunt hi sese ab aliis qui Menelao & tiocho studebant, di adventanti cum omnibus copiis regi
portas oces userant: unde ARMis opus fuit
regi ad civitatem intercipiendam ia Et hae
causae quoque impulerunt tyrannum ad sinviendum tam atrociter in optimos quo seque cives, prodente ipsos , & regem linpellente Menelao H II. ALIENATVs MENTE; Graece est, elatus animo, ANTIOCHus , non sat habuit impraesentiarum & per se afflixisse populum . Ahiens quoque V. 22. Gr 23. RELI UIT ubique PRAEPOSITOs, seu praelectos militares, AD AFFLiGENDAM pro libito suo CENTEM I
GARi 2IM, ubi Samaritanorum s erat templum . constituit ANDRONI cuM 9uemdam nihilo Philippo mitiorem . Utrique adsiunxit pseudop)ntificem MENELAUM t tiuq huius tragoediae auctorem g dc architectum iaV. 24. CUMQUE APPoςITUς , sorte se-gendum , on fitus , EssET Antiochus , id. est holliti prorsuς animo , CONTRA IU- 13 Eos, ut est in Graeco , MisIT in M. per ApoLLONIUM Iudaeis admodum onio, sUM PRINCIPEM qui paucis ante annis imAEgyptum h ab eodem rege missus. su rat , & tempore parentis eius Antiochimani, teste Livio r, classis dextrum eo nu duxerat . cum laevum Hannibal tene-tet. Idem, inquam, ille Appollonius, qui
paucis poli annis a Iuda Machabaeo caeis ius & occisus k est . Hic quiete Iudaeorum fraudulenter usus die SABBATHI , OMNEs QUI AD spECTACULUM , seu ad spectanda. sacrificia, aliaque festa propria inipublicum PROCEssERANT , ex improviso. TRUCIDAvi T Iudaeis propter festi solemnitatem non ausis arma capere , & ty.ranno resistere, ut post paulo contingit etiam aliis qui ad deserta loca confugerant ,. de qui hus Lib, I. cap. II. 29. Ubi etiam exposui, laudandumne illud in Iudaeis sue
rit . nec Porro Occasione harum tutibarum V. 2 . IUDAs MACHAB REUS CUM parente , fratribus & cognatis sUls sECCEs-s ERAT IN DESERTUM, LOCUM & NE PAR TlCIPER ESSENT C lNQUINATIONIS
seu contaminationis; id est, ne polluerentur profano convictu, esu . ulu . vel conia uetudine Gentilium, malebant summa re tum inedia INTER FERAS , FOENI C BI Nid est herbarum, & radicum esu , vitam
512쪽
ductare. Quod alioquin Assidaeis piis ae
religios s viris non erant insuetum , quorum tum DEci Mus , seu decad arcus erat Iudas, id eii unus ex Assidaeorum decemviris , ut exposui Lib. I. cap. VII. 13. Licet aliqui ι malint per decimum hic intelligere pontificem Ordine decimum a tem pote Alexandri Magni. Quod licet verum sit , inchoando ab Iaddo, & excludendo spumos pontifices, Iasonem , Menelaum , Lysima es m , Alcimum , & includendo Mathathiam ἰ minus tamen Congruit .huic loco, ubi de Iuda dicitur, quod ante su-gMn in delerium FUER T dec/mus I cum sic dicendum ellet, quod postea fictus sit
declinus ponti sex. ta I Caisinistae praefatione Galliea In hune Lib
. r. Λ Ntiochus parat secundam ex L A. peditionem in AEgyptum,
vet. a. firmat I exercitus in aere, vers. Iason fugato Menelao occupat civitatem , vers. e. Rex ex AEgypto regres Ius invadit urbem, vers. D. Caedes Ingens, vers. II. I . I 6. .Spoliat templum , vers. 2 r. Pollea milli alii , qui novam caedem e dunt, vers. 22. 2 . 24. Iudas Machabaturlecedit, vers. 27. Hic G ARlUM , vers. 23. erat templum Samaritanorum. Porro vers. 27. DEC Mus, id eit incurio. Alii decimum vocant inister Pontifices a Iaddo , tempore Alexanis
dri, si expungas Iasonem , Menelaum , Lysimachum & Alcimum.
Per ducem a rege musum Iudaei a lege Dei arcentur, templumque foedissime pro . natur, O' Iudaei etiam per varias regiones dispers ad idolorem coguntur facta. siciar describitar duarum mulierum sapplicium eo quod silios suos circumcidissent,fabbatumque celebrantes concremantis: ostenditur tamen hae affictio non esse Dei deserentis, sed si os corripientis egregium Eleat tri senis martyrium notimis pomeinis vesci carnibus, nec id simulare. I. Ed non post multum temporis, mἰ sit rex senem quemdam. D. . Antiochenum, qui compellcret Iudaeos , ut sc transferrent a patriis & Dei legibus: a. contaminare etiam quod in Ieroso
I lyinis erat templum, & cognominare iovis Olympii r & in t Garizim, prout erant hi, qui locum inhabitabant , Iovis hω, II J spitalis. 3. Pessima autem & universis gravis erat malorum
incursior nam templum luxuria Be coinc stationibus Gcntium erat plenum, & scortantium cum recretricibus , factui que aedibus mulieres se ultro ingerebant, intro strentes ea, quae non licebat . s. Altare etiam plenum erat illicitis, quae legibus prohibebantur. 6. Neque autem si, bara custodiebantur , neque dies solleinnes patrii servabantur , nec simpliciter Iudaeum se esse quisquam confitebatur. . Ducebantur autem eum amara nec initate in die natalis regis ad sacrificia: Sc , cuin Liberi sacra celcbrarentur , cogebantur hedera coronati Libero circuire. 8. Decrctum autem exiit in proximas Gentilium civitates, suggerentibus Ptolemeis, ut pari modo & ipsi adversus Iudaeos agerent, ut sacrificarent, s. eos autem, qui nollent transire ad instinata Gentium , interficerent:
513쪽
rcnt: erat ergo videst miseriam. Io. Duae enim mulieres desatae sunt natos suo cire ei disset quas, infantibus ad ubera suspensis , cum publice per civitatem ei Ocumduxissent, per muros praecipitaverunt. II. Nii Vcro, ad proximas coeuntes speis Iuneaς, & latenter sabbati diem cclebrantes, cum indicati est cnt Philippo, flammis
succensi sunt, eo quod verebantur, propter religionem de observentiam, manu sibimet auxilium strin. Ia. Obsecro autem eos, qui hunc librum lccturi sunt, ne a horrescant propter adversos casus, sed reputent, ea quae acciderunt, non ad int ritum , sed ad correptionem esse generis nostri . I 3. Eicnim multo tempore non sinere peccatoribus ex sentcntia agcre, sed statim ultioncs adhibere , magni bene eii est indicium. 1 . Non enim, sicut in aliis nationibus, Dominus pari cnter expectat, ut cas, cum iudicii dics advenerit, in picnitudine riccatorum puniat : Is. ita & in nobis statuit, ut peccatis nostris in finem dcvolutis , ita demum in nos vindicet. I 6. Propter quod numquain quidcm a nobis misericordiam suam amo. vel : corripiens vero in advcrsis, populum suum non derclinquit. II Sed haec nobis ad commonitionem Iegcntium dicta sint paucis. Iam autem veniendum est ad naris rationem. 18. Igitur EleaZarus unus de primoribus scribarum, vir aetate proucchus ,& vultu decorus, aperto ore hians compellcbatur carnem porcinam manducare. I p. At ille gloriosissimam mortem magis quam odibilem Vitam complectens, voluntarie praeibat ad supplicium. ao. Intuens autem, quemadmodum oporteret acccdcre ; p tienter sustinens, destinavit non admittere illicita propicr vitae amorem. a I. Hi a tem qui astabant, iniqua miseratione commoti, propter antiquam viri amicitiam, tollentes eum secreto rogabant afferri carnes, quibus vesci ei licebat, ut simular tur manducasse, sicut rcx imperaverat, de sacrificii carnibus r ra. ut, hoc facto , a morte liberaretur: de propter veterem viri amicitiam, hanc in eo faciebant hum, nitatem . 23. At ille cogitare coepit aetatis ac sincet is suae eminentiam d gnam, de ingenitae nobilitatis canitiem, atque a puero optimae convcrsationis actus: de secundum sanctae & a Deo conditae lcgis constituta, sispondit cito , dicens , pra, mitti se vclle in infernum. 2 . Non cnim aetati nostα dignum cst, inquit, fi gere e ut multi adolcscenti uin , arbitrantes Eleazarum nonaginta annorum transisse ad vitam alic nigenarum : 23. dc ipsi propter meam simulationcm, de propter modicum corruptibilis vitae tempus decipiantur ἔ de per hoc maculam , atque execrationem incae fcncctuti conquiram. 26. Nam, etsi in praesenti ten,pore suppliciis hominum cripiar, sed manum Omnipotentis nec vivus , nec de functus effugiam. 27. Quamobrem soletitur Vita cxccdcndo, senectute quidem dignus apparebo: 28. adolcscentibuS Ulcm exemplum forte relinquam, si promapto animo, ac sortirer pro gravissimis ac sancti illinis legibus honesta morte pera fungar. His dictis, consestim ad supplicium traiiebatur . 29. Hi autem , qui eum ducebant , & paulo ante fuerant mitiores, in iram convcrsi sunt propter se mones ab co dictos , quos illi per arrogantiam prolatos arbitrabantur . 3o. Sed, cum plagis periincretur , ingemuit, dc dixit: Domine , qui habes sanctam scientiam , manifeste tu scis , quia, cum a morte possena libcrari, duros corporis sustineo dolores : secundum animam vcro propicr timorem tuum libenter haec patior . 33. Et iste quidcm hoc modo Vita dcccssit , non solum iuvenibus , sed& universae gcnti incinoriam mortis suae ad exemplum virtutis & sortitudinis det
514쪽
Lx niensem. V. 2. PROUT ERANT , &e. quasi dicat, prout incola: G2rigim iam volebant. V. 6 Si MPLICITER; pro, denique, seus nino . V. 7. ClRCUIRE. Graec. pompam ducere .
V. 8. PTOLEMAErs ἱ pro , Ptolemaeo:, scilicet de quo su p. V. Ir. Pul Lippo, scilicet de quo su p. OasERvANTIAM, scilicet Sabbati.
1antur, scilicet animo, seu animum deis spondeant. V. I . UT EAs , &c. Graec. ut eas , eum peccata ad plenitudinem venerint,puniat : sic de nobis satuιt, ne cum ad finem peceata nostra pervenerim, nos puniat. V. 2 o. INTUENs, &c. id est considerans quomodo accedere ad talia oporteret pauenter sustinenda. Graec. aliquanto aliter. V. 23. CDNsTI TA , scilicet actae . IN FERNuM , id est sepulcrum. M 27. SENECTUTE QUIDEM DIGNUS, id est qualem par est senem esse. V. go. SECUNDUM ANIMAM, id est animo, seu voluntate.
PERTI ORE HIANS COMPELLERATUR CARNEM PORClNAM MANDUCARE, &c. Pro
ponitur exemplum sortis & constantis animi in Eleazaro; qui nee minis, nec blandimentis induci potuit , ut contra legem quicquam admitteret . Imitandum imprimis firmum illud viri sancti propositum, de quo Scriptura: Desinavit non admittere illicita propter υitae amorem . Hoc enim propositum gradus est ad vitae periectio. nem. Qui enim firmiter in animo itatuit, nihil illicitum committere propter amorem praesentis vitae, non facile cedet tempestati persecutionis . Propositum autem illud suum confirmabat his .erbis Nam etsi in praesenti tempore Duliciis hom num eripiar, Bib. c.' m. XXII,
fiancius 6fugiam. En his sanctus vir , etiam timore supplicii aeterni: ne ill ad ia-
currat confirmat animum suum t ut valhinc quoque contra nostri temporis haereisticos agnoscamus huius timoris utilitatem. Denique quod maxime ad gloriam huius Martyris pertineret, ne quidem eo in duci potuit, ut simularet se carnes porcinas comedisse, & ea ratione mortem evaderet . Sciebat enim quod ille pulcherrima oratione & prolixa docet uoci minus se nociturum aliis , ad pravum exemplum, hac sua simulatione, quam n O-cuisset per veram carnium prohibitarum comestionem. Nam utroque modo lcanda inlietantur infirmi , & pereunt animae pro quibus Chri istus mortuuς est. Uide nostra I. Cor. x. Simile exemplum habemus in Martyrolog. xii. Aprilis de Saba Martyre , qui carnes non immolatilias pro immolatiliis oblatas videas, ut iussioni magistratus satisfecisse videretur . ad fideles palam protestatus est, edi non licere, dicens : Quia cumque de his earnibus comederat, Christi nus non erit. De Eleazari quoque laudibus vide orationem Graigorii Naetianeteni in Machabaeos, & Ambros. Lib. II. de Iacob& vita beata cap. X.
Vers. r. 'a lai T REx sEMEM . An hic IVI fuit Baechides quem a Maothathia ocellam diximus Ierosolymae Lib. I. cap. H. ex Iosepho de Bello Iudaico Lib. I. cap. I. eoque occiso fugisse cum filiis in Modin patriam tuam V. a IN GARiχi M. Illud templum Dii, hospitalis iussit Rex vocari , quoniam id illud se recipiebant Iudaeorum perfugae εerantque velut hospites. De quo Iosephus Lib. XI. cap. ultimo . Id significant illa
verba: PROUT ERANT HI , QUI LOCUM
515쪽
tiellus eum mulieribus sese miscentibus, scilicet templum erat plenum . INTRO FERENT Es EA , QUAE NON LICEBAT , ut
sues scilicet sacrificarent, & alia animalia immunda: quod & proximis verbis magis explicatur, istare etiam ri ι citi plenum e
V. 7. HEDERA COR NATI ecigebantur circuire per urbem , scilicet in Bacchanalibus. Erat hedera Baccho sacra, & ea eius ministri semper & populus in eius sectis eoronabantur; quoniam tib innatam ei virgulto stipiditatem , est ebrietati contraria . De his Bacchi sestis multa Lilius Gitaldus de Diis Gentium, Syntag. vii I. R 8. SuGGERENTIBUς PTOLEMAEis e. xiit decretum. Sic etiam in Graecis Romanis. In Regiis , fugerente Ptolemaeo , nempe AEgyptio Rege . Duo erant hoc
tempore Ptolemaei fratres, AEgypti regno divito inter eos, ex Iustino Lib. XXXIV.
V. I 2. NE ABHORRESCANT , seu contrahantur animo prae trillitia: μ ac υτελλε - , qui haec legent. Patienter Deus mala fert V. I 4. UT EAs , CUM iUDICII Di EsADVENERIT. Graece, ut etimi advenerit ad plenitudinem peccatorum scilicet eos progredi tunc stuniat. V. I S. CORRIpi ENs v ER N ADvER. sis, id est per adde sa , παιφε - δἰ μα ne σνιλι ρας, corristiens ealamitate populum suum non delerit. V. I P. ELEAZAR Us UNUs DE PRIMO RIRUs SCRIBARUM. Ii erant legis periti. Erat etiam sacerdo; ex Iosepho de Machabaeis cap. v. Illustre martyrium , potuitque, ut Machabari stat res, in numero noli rorum Martyrum poni . V. 19. UOLUNTARIE PRAEIBAT AD SUPPL CIUM: ἰπι' re ruμπανο, ad tympanum ibat . ompanum aut virgae erant , quibus corpora instar tympani pulsaban. tur; aut genus torirenti, quo membra di-Ilendebantur, equuleus scilicet aut catasta. Sic ad Hebr. xl. 33. pro verbI .r ιπαν
Θησαν, noster dixit , .iisenti sunt . He .chius lignum esse ait , quo sontes sortiter verberabantur. Notier supplicium dixit verbo genetico . V. 2o. INTUENs. Graec. προπτύσας, ex-ueus, nempe porcinas carnes quae ingereantur. Nolier προηνύσσας videtur legis.
se, quod verbum, intueri Iignificat . Lego
enim, πῖνα ἀναπεισσε. χρίνος, omnia rem cpus aperit. Porro quae in hoc vers. sequuntur, Graece perturbata sunt, nec cohaerent inter se; melius nostra.
V. 2I. QUI AITABANT, INIQUA MISERATIONE . παρα ομν σπλαγχνισμι' , quod
quidam vertit , qui ad scelesum ιιrfeium
parati erant. Verum UOX Graeca miseraationem potius significat: & suspicor in Graeco praepositionem προς redundare. V. 23. ILLE COGOARE CGEPIT . Grae ce , ille cogitationem urbanam recipiens. Puto vocem id est urbanam , redundare . PRAEMITTI SE VELLE IN INFER
uuxi, id est sepulcrum, malle mori quam
simulare. V. 29. PE ARRIGANTIAM PROLATOS,
seu vecordiam , stillitiam, απονειαν, sermo. nes ab EleaZaro putabant dictos.
ni f. r. Α NTio HENUM . In Graeeo esto Abisaio, , Atheniensem . Fortasse illi nomen fuit Athenaeus, surique patria Antiochenus . UT ςE TRANIFERRENT, &c. ut mutarent lese m , patriis telieΨis institutis, & Gentillimum seque
V. 2. PROUT ERANT HI, QUI LOCUM IN MARITANT: nimirum hospites in ea regione, in quam olim abductis per captivitatem Assyriacam decem tribubus , ipsi fuerant substituti.
V. ῖ. MALORUM INCURsIo e malorum ingruentium concursus.
V. 6. SlMPLICITER pro, denique , seu
V. 7. LlBERI SACRA: Bacehi solemnia . Ci Rc Ut RE . Graece est , pompam ducere ,
V. S. l TOLEMAEIs r pro Ptolemaeo, scilicci de quo supra cap. Iv. 44. se benediceretur, Tiberium multa scelera perpetrasse, Seianis, & aliis suggerentibus . A GERENT, UT SACRlFICARENT : adigerent Iudaeos ad sacri Mandum idolis . V. IO. AD UBERA SUsPENsis: vide dicta Lib. I. cap. I- 64. V. I a. NE ABHORRE CANT. In Graeco est , μη γε , id est ne contrahans
Tio NI Bus , &c. In Graeco est, ut vertit Fla.
516쪽
minius: Non enim sicut oe in altis natiouibus , Dominus patienter expectat, donee eos eum ad pleu tu Haem pece uorum devenerint,puyiat, ita σ nobis IIatuit 2 ue peccatis nostris ad finem perυeuientibus, demum lin nos
vindicet. Propter quod numquam qui aem a nobis misericordiam Itiam amovet: corripiens vero cum calamitate , popalum suum non de relinquit: sententia eii , Dominum antequam Iudai eo scelerum progrediantur, ut extremo malo puniendi lint, minoribus &salutaribus poenis eos corripere, ut a peccato abducantur, quod misericordiae genus
sum aliis nationibus non adhibet, quas linit motibus suis uti, & ad exitium ten
V. I 8. IGITUR ELEAet Rus , &c. Fuit Eleazarus sacerdos, & divinarum litterarum scientia valde insignis; hoc enim significat quod hic dicitur suille de primoribus scribarum, ut testatur Iosephus Lib de
Machab eis capite v. ubi dicitur, ria ἐπι-ςνιαθυ νομικος, id est legis peritus. . I9.Uial BlLEM vlTAM : μεταμ νψους βοῦ-, vitam eum sceleret sed noller interpres le-ir ιαί et , per tota sententia tamen eo-em recidit, nam qui scelerate agunt, Odio habentur . AT suppiaci UM : ἰπὶ νοτὰ ληα ον , ad sinuaritim, baculis enim Ssellibus pulsari, πσανιωγε dicitur aGraecis V. 23. CONsTITUTA : subintellige, acta. ΙΝpERNUM, id eth sepulcrum. V. 27. SENECTUTE DiGNus, id est qualem par est senem esse. V. 3O. SECUNDUM ANIMAM, id est animo , ieu voluntate.
Vers. r. Enex, seu ex ordine senatorio, o Antisthenus, in Graeco Athenaeus vocatur: sorsan quia inde oriundus, forsan etiam proprium id ei nomen fuit. Mariana suspicatur suisse illum Bacchidemuem Mathathias Ierosolymiς occidit , uti xi Lib. I. cap. Ir. Hic profanato templo Ierosolymitano, nomen illi indidit
mine nova: dedicatione publice celebrata. Hie iam habemus ini templo Dei abomi. nandum desolitionis tritum , ut vocatur Lib. I. cap. I. 37. & Danielis xi. 3r. Quod vero in monte GARIZi M a Samaritani construxeram, PROUT ERANT Hr, & publice
vocari volebant, tis tes & advenae , immo data ad Antiochum epistola b tales selcribebant: sic iustu templum eorum voca ri Iovis HospiTALIs , cui peregrini curae sint. De hoc Ioan. iv. χo. dicebat Samaritana; Patres nostri in m6nte lae adorat erunt . Et multis poli saeculis excitavit ibi Zeno Imp. aliud nobilissimum iura plumin B. Vir g nis Dei patae honorem teile Procopio c. V. 7. IN DIE NATALIs REGls , qui a Gentilibus ex antiquis limo usu d sacer ubi. que habebatur, AMARA NECrasITATE , seu uiolenta coactione . Duc En AxTUR Itidas agminatim ad idololatrica SAc Ri Fic A : maxime vero ad Bacchanalia, seu Liberalia,
id eii Lia Esto , seu Baccho , Iacra , cui multa ebrietate, libidine, surore atque in- lania litare mos erat, teste plutarcho, Tertulliano, Pithoeo & Gyraldo eo praesertim in Oriente, ubi ex Iovis se mole Bacchus natus credebatur, inquit Dionysius. Et quidem HEDERA CORONATI COGEBANTUR miseri Iudaei Libero, id est Baccho , cultum
ut praestarent, urbem ClR UiRE . Erat eis
nim hedera Baccho saera , & solent eamini illi & cultores Baechi in eius sestis coronari, quoniam ob innatam illi herbae frigiditatem, putabitur ebrietati contraria, teste Plinio, Tertulliano & Rhodi gino g. V. 8. Ptolemaei , quorum suggestione tam
nefanda patrabantur, non erant reges AEgypti, Philometor & Euergetes fratres, ut putat Mariana, quia hi vix adolescent exerant etiam tum , neque advertabantur Iudaeis, ut colligere est ex dictis in Chronico cap. xx xl x. Sed erant de familia Ptolemaeorum, qui pro rege Antiocho praeerant Coele lyriae & Phamiciar, & maritimis regionibus circa Tyrum & Sidonem , supra cap. Iv. M. & seqq. & infra viii. 8. V. tr. Philippus FLAMMis saeviens in sabbathletantes, is est qui cap. U. 22. Ierosolymis ab Antiocho Iudaeos divexare iussus luit. Historia ad longum narratur Lib. I. cap. II. 3I. En constantiae nobili Isimum
V. I 8. ELEAZAR Us DE PRIMOR BUs SCRI-RARUM. scientia divinarum litterarum praecellens . Sacerdotem vocat Gorionides h ,
immo principem facerdotum, nempe vicis, leu classis unius. Adaitque eum inter 72. interpretes praecipuum sui ile. Quod si verum ellet, non iam nonaginta ut hic vers. 2 .
517쪽
sed plusquam centum viginti annorum fuisset hoc tempore Eleararus. S. Ambrosius& Nazianrenus i vocant ipsum patrem, id est magistrum & doctorem septem puerorum Machabaeorum , de quibus cap seq. Vocant di primitias Martyrum veteris re- Iiamenti, sicut Stephanum novi, non quod tempore primus suerit nam sic Abel Protomartyr a S. Cypriano k dicitur . &Zacharias, Isaias I, ac tot alii Propheta Eleararo priores sunt, sed quod noui litate martyrii certarit cum primis. Sic in Libro Num. de alibi sepius primitiae fru tuum vocatur non soli primi fructus I sed praestantiores quique. V. 23. Per infernum limbus patrum, seu sinus Abrahae intelligitur , in quo Lucae xv I. Visus suit Lazarus , quem Tertullianus m pro Lazaro vocat Eleazariam.
Ha 8. Ut & supra I9. ubi Latinus vertit , suppLrcIUM in genere, Graecus habet in si ei e νώιπα- - Quo S. Paulus alludit ad Hebraeos x I. as. ubi dicit de quibusdam Sane is , o πανῖσγψαν: pro quo Latinus vertit , dissenti fiant : & verisionem approbant etiam Erasmus, Calvin. n Beza, & Aretius haeretici r fatenturque alludia S. Paulo ad hune nostrum Elea arum &Machabatos Martyres. Sed cur ergo Machabatorum hoste libros non admittunt tamquam Canonicos, quos a S. Paulo admissos agnoscunt Erat porro Nanum tormenti genus, quo cruci vel palo adstricti rei, instar tympani di stendebantur, actum vel baculis contundebantur , vel flageliis distindebantur, vel vivi excoriabantur, vel vulneribus punctim , caesim conficiebantur, ut Suidas, Hesychius o , Lipsius volunt :vel facibus aut laminis ignitis ustulabantur, tetris ad nares admotis odoribus, ut
nostro Eleaetaro factum ruit Iosephus; vepice serventi in os ins iis eruciabantur , vel igne in cineres redigebantur, vel ea inpite minuebantur, ut Varinus, Oecumen
G o R D O N I. M Issus a Rege, qui cogat relinquere
patriam legem , vers. I. Templa profanatio, vers. 4. & deinceps. Decretum mortis contra non sacrificantes idolis, vers. 8. Io. II. Auctoris apostropiae ad lectorem. Uets. Id. De EleaZam narratio, vers. I 8. usque ad finem capitis. Nota veri. 2. Iovis hospitalis templum . Garizim, quia eo confugiebant profugae I daei, velut hospites. Item vers. 7. Hedera Baccho sacra est. Porro vers. 8. notantur
duo Ptolomaei fratres, diviso AEgFpti regno , ex Iustino Lib. XXXIV.
518쪽
Septem fratrum maremque eorum segentia fortis eque tolerata Applicia , quod pomeinis nolient testi carnibus: ct quam constanter regi ob suum crudelitatem ostenderint paratam es damnationem , ct ma est Dos filios se exhortata. ontigit ' autetia & scptem fratres una cum nratre sua ar
prchensos, compelli a rege edere contra su carnes po cinas , flagris Sc laureis cruciatos: a. Unus autem cx il
lis , qui crat primus , sic ait: Quid quaeris , & quid vis
discere a nobis r parati sumus mori , magis quai in parri Dci lcgcs praevaricari 3. Iratus itaque rex , iussit sartagines & ollas aeneas succcndi : quibus statim succensis, ψ. iussit , ei qui prior fuerat locutiis , amputari linguam: δί, cute capitis abstracta , summas quoque manus 3e pedes ci praescindi , ect cris eius fratribus Sc matre insipi ciciatibus . s. Et, cum iam pcr omnia inutilis sa-ctus ecti, iussit ignem admoveri, & adliue spinantem torreri in sartagine : in qua cum diu cruciaretur, cetcri una cum matre invicem se hortabantur mori fortiter , 6. dicentcs: Dominus Deus aspiciet veritatem , & consolabitui in ninbis , su) quemadmodum in protestatione cantici declaravit Moyses : Et in se vis suis consolabitur. 7. Mortuo itaque illo primo , hoc modo , siquentem dc- ducebant ad illudendum: de , cute capitis eius cum capillis abstracta , intc rogabant , si manducaret prius, quam toto corpore per membra singula pu niretur . 8. At illo , respondcns patria voce , dixit: Non faciam . Propter quod& iste, sequenti loco , primi tormenta suscepit: ρ. & in ultimo spiritu constitutus, sic ait: Tu quidem scelestissime in praesunt i vita nos perdis: scd Reae mundi dcfunctos nos pro suis Iesibus in aeternae vim resurrectione suscitabit . Io. Post hunc tertius illuditur, Sc linguam postulatus cito protulit, dc manu constanta exicndit: II. de cum fiducia ait: E caeso ista poni ido , sed proptor Dei leges nunc haec ipsa despicio, quoniam ab ipso me ca rcceptarum
speror I a. ita ut rex, de qui cum ipso erant , mirarentur adolescentis an, mum, quod tamquam nihilum duceret cruciatus. 13. Et hoc ita dcfuncto , quartum 6xabant similiter torquentes. i . Et, cum iam csset ad mortem,
sc ait: Potius est ab hominibus morti datos spe in cxpectare a Dco, iterum ab ipso rcsuscitandos: tibi enim resurrectio ad vitam non erit. I s. Et cum admovissent quintum , vexabant cum . At ille respiciens in eum, dixit: I6. Potestatem inter homines habens , cum ius corruptibilis , facis quod vis: noliauicin putare genus nostrum a Deo csse derelictum : II tu autem pati cnto sustinc , dc videbis magnam potestatem ipsius , qualiter re & semen tuum tor qucbit. I 8. Post hunc ducibant sexmm , 8c is, mori incipiens, sic ait: NO-li frustra errarer ' nos enim propter nosinet ipsos liax patimur , peccantes in
Deum nostrum, & digna admiratione facta sunt in nobis: I9. tu autein ne cxistimes tibi impune futurum , quod contra Deum pugnare rentavcris . ΣΟ. S pra modum autem noter mirabilis , S honorum memoria digna , quia: pcrcvn
tes septum filios sub unius diei tempore cotispiciens , bono animo iactat, pro pter spum quam in Deum habcbat: ai. singulos illorum horrabatur Vocc patria Diciter , repleta sapiuntiar &, semineae cogitationi masculi nutu animum in s
519쪽
ff. i. UT 'AUREis, scilicet nervis. V. q. I CONMLABiTUR, id est recreabitur, scilicet sumpta de hostibus vindicta. Vide Deut. xxx I. ubi legimus mitere. hitur. LXX. enim consolabitur ; vel serte in feriar ; yro, servos. V. II. E CAELO, id est a Deo. V. r4. AD MORTEM, id est morti prodiimus. DTi Us EsT, id eis praestat. V. II. EUM, scilicet Regem. V. 17. PATIENTER s UsTlNE, id est ex recta. SEMEN, id est filios. V. t 8 FRusTRA, id est sine causa. FAQTA , scilicet a Deor quasi dicat mirabilia ter nos punit, Vel a nobis p quasi dicat: Nite Deum omeqdimus. V. zo. BONORUM. Graec. bona , id est felici. V. 2 . FEMINEAE; quas dicat, Alioqui
V. 23. ENIM; pro, tamen . INvENIT; quasi dicat : Qui sua sapientia excogitavit quo quidque modo generandum esset. . V. 24. DESPECTA , id est considerata ,
vel pro, suspecta ; quasi dicat: Suspicans, seu timens sibi probro id futurum , quod
se contemneretur & vinceretur et hune enim sensum Graeca videntur facere. V. 23. FIERET. scilicet conciliatrix. V. 28. PETO . Graec. peto a te.' V. 29. PARTICEPs d non est Graec. &quidem videtur abundare . ILLA , scilicet polirema diei iudicii . Graec. tamen tantum est , in misericordia ; quasi dicat, Per Dei misericordiam . V. 3o. SUsTIN Tis , id est expectatis. V. 33. INCREPAT io NEM, id est castiga
V. 36. SusTENTATO , id est tolerato . TEsTAMENTO, id est paeho; quasi dicat:
Consequenter promitia lepem servantibus, vel iam sunt ex parte consecuti , scilicet aeternam vitam . EppECTI suNT , id eis
FRATRES UNA CUM MATRE SUA , APPREHENSOS COMPELLl A REGE EDERE CONTRA FAS CARNEI PORCINAS.
Hi fratres a multis scriptoribus , atque e i iam in Ecclesiastico Olficio I. Augusti appellantur Machahaei, tion a Iuda Mach baeo, quas ad eum aliquo modo pertinuerint, sed sumpta communi appellatione anomine fratris primogeniti, qtii appellatus eii Machabaeus, ut scriptum reliquit Iosephus in libello, quem de istorum fratrum palsione composuit. Miranda profecto sortitudo , eo tempore , quo gratia Christi nondum erat manifestata . Nam, ut inquit Greg. Nari anzenus in oratione in hos Martyres; qui ante Christi passionem subiere martyrium, quid post Christum iacturi suissent Ratio autem cur tam diserte hi Maria tyres, semel atque iterum inculcent fidem resurrectionis, eaque se consolentur , cum id ante eorum tempora non ita manifeste factum legamus e ratio, inquam , haec adsertur ρ quia sub haec tempora , uti Iosephus testatur , orti fuerunt apud Iudaeos Sadducaei, qui praeter hanc momentaneam vitam, aliam nullam expectantes , animas una cum corpore interire docebant, & resurrectionem mortuorum negabant. Horum ergo doctrinam velut impiam , ac populo Dei indignam cum aliis piis hi Martyres execrabantur, & in exitu vitae constituti, tam disertis verbis resurrectionem mortuo is rum praedicabant, simulque ea se animari, tyranno exprobrabant. generose protestantes Tu quidem scelessime in praesenti
vita nos herbis; feci rex mundι u functos nos pro suis legibus, ιn aeternae vita resurre esion m , suscitabit.
DEUM NosTRUM . Loquuntur quidem hi Martyres de peccatis populi. Dicunt enim Deum genti ac peneri suo esse ad tempus iratum, scilicet propter peccata ; sed ita tamen loquuntur in persona populi, ut seipsos non excludant , sicut & Daniel &dobras expresse locuti sunt . Confitentur. go ,
520쪽
ergo , & quidem veraciter, se pati pro-ltoi alioqui. hoc capite mentio si qua
cipue spectavit in eorum passione Deus , ut eorum peccata punirentur , sed scilicet magis, ut eorum patientia per passionem martyrii probaretur, & coronaretur.
Vers. I. OMPELLI A REGE EDERE Graece , tangere ex illicitis carnibus porcinis . FLAGRIs ET TAUREIsrit ρας, stagra erant e corio aut nervis taurinis crudelia, de quibus in Martyrologiis frequens mentio. His septem Machabaeos
cruciabant. V. 2. QUI ERAT PRIMus . Graecel, μ-fius primus concionator . Cotth. neutrum est ἰ hoc tantum , Unus autem ex eis sita ait; id est primus. Hebraei per unum, primum intelligunt. Genes. I. cap. vers. Iste dictum est: Fasiumque es vespere σmane, dies unus. V. q. QUI PRIOR FUERAT LOCETUS . Gotth. qui primus: προηγορον Graece , pri mum locutum. U. I7. TU AUTEM PATiENTER SUSTINE, id est ex pecta. Sustineo inter alia ex. pectare significat. V. I 8. DIGNA ADMIRATIONE FACTA suNT, id est miraculis Dei visis peccavimus tamen, ideo punimur.
RuM , pollicetur Rex. τα su ας ληιτευ- σων, id est negotia crediturum, id est Priafecturas. Ea vox non solum indigentiam de utilitatem , sed negotia etiam sigmticat. Mater ad filium V 27. TE IN UTERO NovEM MENIIBUS PORTAUI. Gotth. Zetem menstitis. Non erat lectio incommoda, propter ea quae a lio loco dicta sunt, nisi Codice alii Lati ni & Graeci repugnarent. In Dil putatione pro editione Vulgata, cap. x xl. plura de hac re diximus. ET LAC TR iENNIO DEDI . Non minori tempore eo cibo infans est nutriendus , neque nutricibus ea cura ableganda; quae peperit, ipsa alat. V. gr. Novisς ME AUTEM PosT FILtos
uxoribus aut filiis extaret. Quare Macha. bri sunt dicti Non arbitror ex languines quod essent Machabaeorum cognati; neque a matre, quam Machabaeam quidam dictam volunt; aut a maiore fratre, quem voca ne Machabaeum : sed quoniam Machabaeorum tempore hi iuvenes palli fuerint , sortissimi in martyrio , ut illi in bello fuere . Illud verius, non in urbe Ierusalem passos, sed Antiochiae . Sic Martyrologium Romanum Augusti Kalendis, & ihi Ca dinalis Aaroniuς . Idem dixerim de sene Eleazaro. De tempore quo haec contigerunt, nihil dicitur . Arbitror sub initia Regis Antiochi Epiphanis, priusquam Ma thathias arma sumeret . Quae sequuntur , post Mathathiae mortem a Iuda eius filiqgesta sunt.
l Vers. r. ' Au agis, scilicet nervis. V. 3. I SARTAGINEs , ET OLLAS AENEAR: oleo, vel pace , vel aqua servcnte plenas. V. I. PER OMNIA INUTixis : quippe corpore mutilato, & cute detracta. V. o. CoNsoLABiTUR IN No Bis , & consolabitur nos. Uel sensus est , consolabitur, id est reereabitur ; scilicet surrpta de hostibus vindicta . Sumptum est tellimonium quod hic citatur ex Deut. xxx Ita
36. ubi tamen legimus, oe in servis suism erebitur, quia ex misericordia eius , consolatio nostra proficiscitur. Dicitur etiam consolari Deus, sive laetitia a mei in maristyribuq ; id est, acceptissimam habere e rum sortitudinem, & mortem. V. 8. SEQUENTI Locor secundo loco. V. tr. E CAELO , id est a Deo . V. Iq. MORTI DATos . morti addictos, ET MATER CONsUMPTA EsT . Hane qui. & illi iam proximos. V. r3. Iv ΕuM; scilicet in regem. V. I 6. CUM sis CORRU prini Lis : & eiusdem particeps naturae cum iis quos crucias, quod te humanitatis admonere deberet, & rationis, quam aliquando es reddiaturus Deo. V. II. PATIENTER scsTiNE, id est e dam Salomonam vocat , quidam Annam, pecta. SEMEN, id est filios. nonnulli mehahiam . Quocumque nomine , nobilissima & fortissima fuit . De fialis dubitatur, fuerint ne uxorati. Non pu-κ 18. FRusTRA , id est sine causa. PECCANTEs: ἀμαρ- .e, ted in aliquibus crudicibus est , --αρηονυς, cum peccaverimus .