장음표시 사용
531쪽
puniret , in itinere oppressus morbo &extine us est, anno l149. Regnavit inciis undecim , ex Eusebio intellige integros, attigit duodecimum .
vit funus, deportato corpore Babylonem. Me arbitror. Hic est Philippus , cui Antiochus sub mortem dedit diadema , st tam , dc annulum , ut ea scilicet serret ad filium . Illi item regni curam commenda vit , ut Libro I. cap. vi. I 4. Ille tamen metuens filium, ad Ptolemaeum in AEgyptum abiit, prius scilicet; nam deinde in Syriam rediit, & Antiochiam occupavit, uti eo capite vl. 33. narratur.
Vers. I. T NAONEsTE REvERTEBATUR DEI PERsi DE, &e. Vide hane eam. dem historiam supra Lib. I. capite vl. V. a. INTRA v ERAT ENIM IN EAM: vide dicta Lib. I. cap vl. 3. V. I. RECOGNovi T: cognovit. V. q. QUI sE PUGAvERANT: e Persepoti . CONGEar EM sEPULCRr : πελάνδριον , quod alii vertunt caemeterium, alii commune sepulcrum . Significabat Antiochus se maximam stragem tota Ierosolyma editu. rum, ut civitas universa nihil aliud esset quam sepulcrum quoddam, omni ex parte
cadaveribus redundans. V. s. INSANABILi, ET INvISIBILI PLAGA : novo quodam morbi genere , cuius causae non apparebant. V. 6. SATIs iusTE : Ida iuste , πάνοδοι α'ως . V. 7. ACCELERARI NEGOTIUM e iubebat aurigam properare. V. 8. MONTIUM ALTITUDINEs IN ITATERA APPENDERE. Ad agi alis loquendi sormulat, qua significatur aliquid habere in Potestate, ut mercator verbi gratia in po- tella te habet, id quod appendit in statera. Alludit ad loeum Isaiae x L. I 2. Quis v. pendis tribus digitis molem terra , σ libra. vis in pondere montes, o colles in salera H Io SIDERA CAEL CONTINGERE . Etiam hoc est adagiale , sic dicebat Hor eius, subtimi fertam sidera vereire: se Italico proverbia dicimus, Tot re u erela eοι dito V. I 2. PARIA DEO sENTtRE, id est se Deo exaequare.
paenitudine tangebatur propter offensum Deum , sed propter dolotes suos , sicut tanto ante Esau propter amissam primogenitura in ; de quo D. Paulus ad Hebraeos 1li. II. Putea cupiens hereditare benedimo.
uem reprosatus es: non ensm in υcuis poenitentiae locum, quamquam eum lac mis inquisisset eam. V. 13. AE UALEs ATHENIENslsus : qui scilicet inter omnes Graecos maxime liberiae sui iuris suerunt. V. 13. SUPERvENERAT ENIM IN EUMI UsTUM DEI lui, CIuM; quasi dicat: Lata erat in eum divinitus sententia mortis, irrevocabilis. V. 2o. AGI Mus GRAT i As, scilicet Deo. V. 23. OsTENDIT , &e. regni successorem declaravit . Si QUID CONTRARIUM :praeter opinionem , ti adversum. V. 24. TEMPORlisus IN siDIANTEs , id est occasionem captantes, & tempus obiervantes res suas cum vicinorum damno promovendi . SCRIpsi AD EUM QUAE sUR- iECTA suNT : additum enim erat hie exemplum epistolae , quae ad Antiochum Eupatorem scribebatur , quae modo non
V. 26. COMMUNEM UOBII FORE . In Graeco est, συμπεριενεχθηπεισθαι, id est so- re ut communiter vohiscum , M indulgeater agat. Uidetur mihi Graeca phrasis Italicae respondere , qua dicimus , si portera
V. 27. IN MONTIA us ἐν vide dicta Lib.
I. capite vI. q. V. 28. TRANsFEREBAT CORPus et Antiochiam . METUENs FILIUM ANTIOCHI : causam metus Scriptura non exprimit. Uidetur timuisse Lysiam , in cuius potestate Antiochus puerulus erat.
Vers. 3. IRcA Eca ATANAM Per sdis urbem nobilissimam audiit ex nuntiis & litteris suorum sugam Lysae , Nicanoris , σ Timothei. Iratus vindictam minatur, & excidium Iudaeorum, vers 4.
532쪽
τευ M prosectionis, nempe ut primo quoque tempore suam omnem in Iudaeos iram evomere posset dum auriga currum violentius rapit, excuritur rex, terrae Illiditur, de gravissime laeditur: e vulneribus
carnes putrefactae defluunt , tanta graveo. lentia, ut iatn a propriis famulis portari amplius non posset . Hoc pediculari supplicio de quo vide, si lubet, Lucretium , Serenum, & alios medicos , legimus
gravi lii mos olim peccatores divinitus aDiectos fuisse, v. g. Herodem Ascalonilam , teste Iosepho e & alterum huius nepotem Herodem Agrippam , Actor. xii. Maximianum teste Eusebio: Iulianum teste Soetomeno : & alterum apostatam Theotecnum , de quo Nicephorus : & tertium, de quo S, Antiochus Palaesti pus: Hunericum V Vandalorum regem ,
de quo Uictor di & nostro saeculo Calvinum , ut Bolsecus , Beeta & alii testan
V. II. Hoc morbo, hoe foetore intolerabi ii tandem tamen devehitur in provineiam Babyloniae: ubi auctis notabiliter doloribus, coEprT e tenebris superbiae emergere, & AD AGNI Tio NEM sUI v ENIRE, ut cogitaret se hominem esse miserum mortalem , non Deum . VIJ. ORABAT AUTEM SeEt Es TUI, DOMINUM A QUO NON ESSET MIsERlcORDIAM coNfEcUTUR Us e quia non vere & ex animo , sed ficte Sc simulate orabat ac poenitentiam agebat, hoc unum quaerens ut a morbis & doloribus liberaretur , nihilo melior futurus si convaluisset. Unde signanter dieitur, orasse Dominum, sed manens helestus. Simile de Esau dicit Apollotus ad
Hebraeos xii. non invenisse poemtentia D. rum , eis cum lacr3mis invulsisset elim . Poenitentia enim talis non est de offenso
Deo, sed de caducis bonis amissis, vel de malis aut miseriis quae scelerum poenae sunt incursis de perpessis.
V. I S. Pari animo promittit Iudae s fg FACTURUM ipsos AEQUALES ATHENlENsIBUs p nempe L αὐτοέμους . ut ait Iosephus a, id est ut propriis legibus, propriisque institutis vivere sinerenturo quo nihil optatius Iudaeis accidere : posse probe sciebat. V. ao. GRATi As agit Deo , sed ficte. V. ar. Memorem te Iuda orum dicit , di quidem nENiGNE, seu benevolo animo . V. 23. Commendasse se sAEpE Iudaeispi Liu M suum AN TiocMUM postea vid tam Eupatorem vicissimque se iam commemdare illi Iudaeos susti EcTA, seu annexa his AD EUM singulari epistola .
V. 26. Meminit BENE p cIORUM PUBL cE ET PRIvATIM in Iudaeos a se collat rum. Sed mendaciter omnia & ex merae
hypocrisi, cum eon fiet , ipsum perpetuo atrocissimum Iudaeis hostem fuisse . Quale vero eli istud, V. 2 7. CONFlDO filium meum vos isco MΜUNEM, seu comem, benignum , limne volum, FORE; Graece, obsecuttirum vobis , sEQUENTEM PROPOSITUM ME ULT .
Nam si intelligat, imitaturum ipsum mores parentis benignos & clementes; spleωdidisti me mentitur, & salsissime de seipibsentit, more tyrannorum , qui quantam cumque crudelitatem exerceant, oro bendignitate praedicari & haberi volunt . Sin impios & erudeles mores, nimis vere loquitur , ut ex kq. capite patebit . Sed hoc non se sperare, verum timere , iubebat dixisse tyrannus.
iraseitur in itinere contra hidaeos vers. I. Plaga pereulitur, vers. 3 . Incipit mutare animum in Iudaeos , vers. II. Aci 4. Epistola ad Iudaeost, vers. I9. Peregre in monti bra moritur , vers. 28. Uide de his Lib. I. cap. vi. & hic in Praeloquio Ante mortem Antiochi purgatum est templum, ann. 248.
533쪽
Iudas arachabaeus , purgatis templo ac ciuitate, octo diebus sollemnitatem celebrat, cy quotannis celebrandam ordinat et Eupator Antiocho patri in regno succedens, Plotimaeo veneuo extinrito, Gorgiam ducem locorum constituit , Iudaeos opius pugna molestorem: Iudaei est hώnc Cr Timoth um variasque hostitim munitiones δε- vinctint, occises plurimis millibus, quinque etiam equitibus de caelo apparentibus, qui Iudaeis in sexilium venerant. Achabaeus autem, Sc qui cum eo erant, Domino fh protegente , templum quiclem, & civitatem recepit: Σ. aras autem , quas alieni cnae per plateas cxtruxerant , it cinquudclubra demolitus est r 3. de purgato templo , aliud altare secerunt: & de ignitis lapidibus igne concepto sacrificia obtulerunt post biennium, & incentum, de lucernas, d cpanes propositionis posuerunt. φ Quibus gestis , rogabant Dominum prostrati in terram , ne amplius talibus malis inciderent: scd & , si quando peccassent, ut ab ipso mitius corriperentur , dc non barbaris ac hlasphemis hominibus traderentur . 3. Qua die autem remplum ab alienigcnis pollutum fuerat , contigit eadem die purificationcm fieri , vi si,ma quinta mensis , qui suit Casleu. 6. Et cum laetitia diebus octo egerunt
in modum tabernaculorum, recordantes quod ante modicum temporis , diem sollemnein tabernaculorum in montibus de in s uncis more bestiarum egerant.
I. Propter quod thyrsos, & ramos virides , Ac palmas praeserebant et , ' qui prosperavit mundari locum suum . 8. Et decreverunt communi praecepto & decreto , universae genti Iudaeorum , omnibus annis agere dies istos. 9. Et Antiochi quidem , qui appellatus est Nobilis , vitae excellas ita se habuit . IO. Nunc autem de Eupatore Antiochi impii filio , quae gesta sunt narrabimus , breviantes mala, quae in bellis gusta sunt . it. Hic enim suscepto regno, constituit supra negotia regni Lysiam quemdam , Phoenicis & Syriae militiae principem . I 2. Nam Ptolemaeus , qui diccbatur Macer , Iusti tenax crga I aros esse constituit, & praecipue propter iniquitatem quae facta erat in cos , S pa .cifice agere cum eis. I 3. Suc ob hoc accusatus ab amicis apud Eupatorem , cum frequenter proditor audiret, eo quod Cyprum creditam sibi a Philometo re deseruiaci, Ac ad Antiochum Nobilem translatus etiam ab eo recessisset, VOneno vitam finivit . I . Gorgias autem , cum esset dux Iocorum , assumptis advenis irequentcr Iudaeos debcllabat . I 3. Iudaei vero , qui tenebant opportunas munitiones, fugatos ab Ierosolymis suscipiebant, & bellare tentabant. I 6. Hi vero qui erant cum Machabaeo , per orationes Dominum rogantes ut esset sibi adiutor , impetum succrunt in munitioncs Idumaeorum: I7. multaque Vi imsistentes , loca obtinuerunt, occurrentes interemerunt, ' & omnes simul non minus viginti millibus trucidaverunt . I 8. Quidam autem, cum confugillant in
duas turres valde munitas, omnem appar xtum ad repugnandum habentes , I9.
Machabaeus ad corum expugnationem , relicto Simone , 8c Iosepho , itemque Zachaeo, eisque qui cum ipsis erant satis multis, ipse ad cas , quae amplius
perurgebant, pugnas conversus eli. ao. Hi vero qui cum Simone crant, cupiditate ducti , a quibusdain qui in turribus erant , suasi sunt pecunia et 3e s
534쪽
ptuaginta millibus didrachmis acceptis , dimiserunt quosdam effugere. 2I- Cum autem Machabaeo nuntiatum esset quod factum est principibus populi congr gMi , accusavit, quod pecunia stat res vendidis cnt, adversariis eorum diminis. za. Hos igitur proditores factos interfecit , de con sit in duas turres Occup Vit. 23. Armis autem ac manibus omnia prospere agcndo, in duabus muniationibus plus quam viginti millia peremit a . ' At Timothcus , qui prius a
Iudaeis suerat suocratus , convocato cxercitu peregrinae multitudinis, & congrcgato equitatu Aliano, advenit quasi armis Iudaeam capturus is a I. Macli abaeus
autem , & qui cum ipso erant, appropinquantae illio , d precabantur Dominum, caput terra aspermnlcs, lumbosque ciliciis praecincti , 26. ad altaris crepidinem provoluti , ut sibi propitius, inimicis autem eorum esset inimicus, Zc adversariis adversaretur, sicut lex dicit. 27. Et ita poli orationcm,. sumptis armis, longius de civitate procedentes , de proximi hostibus cffecti , resederunt . 28. Primo autem selis ortu utrique commiserunt : isti quidem victoriae & pro critatis sponsorem cum virtute Dominum habentes r itu autem ducem belli an mum habebant. 29. Sed , cum vehemens pugna esset, apparuerunt adversariis de cavo viri quinque in equis , staenis aureis dccori, ducatum Iudaeis praestantes et 3 o. ex quibus duo Machabaeum medium habentes. , armis suis circums plum incolumem conservabant: in adversarios aurem tela & sulmina iaciebant,vx quo S cccitate consus, Se repleti perturbatione cadebant. 3I. Interiecti sunt autem viginti millia quingenti, de equites sexcenti . 32. Timotheus vcro coniugit in Gazaram praesidium munitum , cui praeerat C reas . 33. Machabae autem, & qui cum eo erant, laetantes obsederunt praesidium diebus quatuor . 3 . At hi qui intus erant, . loci firmitate confusi, supra modum mescdicebant,& sermones nefandos iactabant . 31. Sed cum dicS quinta illucesceret viginti iuvenes ex his qui cum Machabaeo erant , accensi animis propter blasphemiam, viriliter accesserunt ad murum , & seroci animo incedentes ascendebant et 36. sed βc sii similiter ascendentes, turres portasique succendere aggressi sunt , a
que ipsos malcdicos vivos concremare . 37. Per continuum autem biduum praesidio vastato, Tiinouae uiri occultantem se , in quodam repertum loco, peremerunt e & fiatrem illius Chaeream & Apollophanem occiderunt. 38. Quibus ge-ltis , in hymnis & consessionibus benedicebant: Dominum , qui magna secit in Mael, de victoriam dedit illis.
ns. 7. cui prosperavit mandari Ioram suum . lpa vivum manuari non est vertendum in
Vers 17. D omne/ simul non minus viginti millibus trucidaverunt. Non addas grataque ad viginti. Veg. 24. At Timotheus.. Non mutes eoniun-elionem adversativam ae in copulativam O . Ibidem : Et eongregato equitatu Asiana . Pini equitatu non scribas exercitu.
535쪽
narratur post mortem Antiochi, prius tamen contigisse. Vide Lib. I. cap. I F. V. 3. CAsLEU, scilicet Novembris. V. 7. THYRsos, id est virgulta, vel hastas frondibus ornatas. El, icilicet canentes . PRos PER AvIT MUNDARI, id est dediteritatem mundandi. I 3. PHILOMETORE , scilicet Rege AEgypti. An Eo , scilicet Philometore . UΕΜΕΝΟ, scilicet ultro accepto.
Tos, scilicet ab. Iudaeis ob crimina , seu
V. 26. CREPIDi NEM, scilicet basim, seu inferiorem extreminatem. Dicir , id est pollicetur r scilicet inim/ctis ero inimicis
PLUM QUIDEM ET CIvLTATEM RECEPIT. Re tandem vers. 3. ET PURGATO NEMPLO ALIUD ALTARE FECERUNT, ET SACRIFICIA OBTULERUNT Pos T BIENN UM . Obi iaciunt hunc locum haeretici tamquam contrarium ei quod Lib. I. cap. iv. dictum est, purgatum suis Ie templum, vivente adhue Antiocho p videlicet anno centesimo quadragesimo octavo regni Graecorum , cum hie dicitur id factum biennio, ut appatet,
post mortem Antiochi . Quidam respou - .ent, Iudam bis purgasse templum. Uerum id dici non poteti . Non enim legitur sub Iuda tecundo fuisse templum contaminatum , Ied tantum semel . Deinde
constat etiam satis ex circumstantus , utroque loco , eandem templi purgationem
describi . Proinde dicendum est , id quod hie dicitur pos ieiunium ) Iudam purgasse templum, non intelligendum de biennio post mortem Antiochi , ut haereti ei prave detorquent, ex eo quod eius mors capite praecedenti descripta sit: neque et t. am de biennio post contaminationem temopli. Accidit enim, ut ex praeeedenti libro manifestum est , triennio post contaminationem ; eodem videlicet mente & die , quo illud polluerant gentes, tribus annis interpositis . Sed hiennium illud acet pie dum est ab initio principatus Iudae M
chalaei. Nam templum contaminatum est anno Graecorum tentesimo quadragesimo quinto, Malathias autem pater Iudae moris tuus anno quadragesimosexto , cui statim Iudas suecessit . purgatio denique templi facta est biennio post ; anno centesimo quadragesimo octavo ; qui idem annus scilicet etiam notatur Lib. I.
1VI eapite agitur de templi puorifieatione, de qua Lib. I. cap. IV. 36. Uetum ibi ponitur ante mortem Antiochi , post victoriam de Lysa partam , uti
vere accidit: hie autem post eius obitum, non servato ordine temporis I quod saepe fit in historia, ut nexus rerum quae nar rantur, servetur. Victo Nicantire nuntius ad Antiochum venit; ex eo morbus es consecutus, & mors. Post narratur templi purificatio prius facta. V. 3. DE CN Tls LAPlD B Us 3GNE CONCEpTo. Graece, in incendenies lapidesignem ex iis aecipientes . Ignitos iapides silices intelligo, qui intra se videntur ignem continere , & serro percussi igne ac tendi. Graece Latine is narium, Italice so-eiis. Ab igne voeatur lapis is & serrum, quibus colli sis inter se , ignis excutitur . Nolebant igne communi & profano uti , sed novo & recens excusso. Sic inter nos fit, eum Sabbato sancto novus ignis ac
plum suit prosa natum , ut Lib I. cap. IV. 32. diximus post hiennium autem , ex quo Mathathias obiit. & Iudas illi succeia sit. Obiit Mathathias anno 146. Lib. I.
cap. LXX. templum repurgatum est anno
1 8. se Lib. I. cap. IV. 32. V. 6.
536쪽
V. 6. EGERUNT IN MODUM TABERNACULORUM . Ecce quare Festum dedicationis vocatur Scenopegia, I. cap. huius libri . Canebant Hosanna in modum nostrae Litaniae , quod fit in Festo ita bernaculo. rum , ut patet ex Hebraeorum Rituali; serebant etiam ramos virides dc palmas, uti in hac dedicatione fecerunt.. g. 7. THYRSOs RAEFEREBANT .
Ii sunt hastae frondibus vellitae , quas in Baechi etiam festis Graeci serebant.
s os . A die a 3 mensis Casliu , id est Novembri extremo, per octo dies ; Lib.
I. cap. lv. 39. Sic hodie fit, ut ex eorum Kalendario notum est. Ioan. x. 22 de his Encaeniis & dedicatione loquitur Porro a Iosepho Lib. XII. cap. x. Futum luminum vocatur, quod post densas malorum tene. bras lux tunc illi populo apparuit. V. ra. I UsTI TENAI ERGA IUDAEos . Sie lege sine commate . PRAECIPUE PROPTER INIQUITATEM, id est multiplices iniurias, quae Iudaeis superiori tempore erant iactat, se illis Ptolemaeus hie benignum exhibebat. Hinc sumpta occasione, V. I'. ACCUsAT Us AB AMicis , scilicet Regis Ptolemaeus hic, quod in Ptolemaeum Eupatorem, & post in Antiochum proditor extitiiset. CUM FREQUENTER DRo D l.
TOR AUDIRET id est vocaretur, ipse sibi
V. t . IUDAEI vERO . Graece , Idumaei: suspicor esse hanc veram lectionem, eosque perfugas Iudaeorum suis arcibuq accepi lis. V. 38. QUIDAM AUTEM . Graece addi tur, non minus novem millibus, cum fugissent in duas turres, scilicet ex Idumaeis. g. 2o SEPTUAGlNTA MILLI Us DIDRACHMis . Graece, drachmis. Simonis milites corrupti sunt.
V. 28. DUCEM BELLI ANIMUM HABE-κANT, id est in sua audacia fidentes , ut Iudaei in Deo. V. 33. Di EB Us QUATUOR . obsederunt Gaetarae praesidium. Graece, quσtuor o vi-pinii. Sie in Regiis, in Rom. tamen , diebus quatuor. V. 37. PER CONTINUUM AUTEM Bi. DUUM PRAEst DIO UASTATO. Graece, qu autem portas fregerunt , reliqtias copias intromittentes occupaverunt civitatem . IN QUODAM REPERTUM LOCO Timotheum
Occiderunt. Graece , occulιum in quoddam laeu seu fossa. An ex lacu per Incuriani locus est factus
Vers. r. E IGNITIs LAPID laus IGNEL cove gyro : πυρι σαρ ς συι, id est cum accendiissent , vel ignotos ecissent lapides, chalybis scilicet percussu. Serarius putat hoc Delum oppositis lapidibus ad solem, aut in ignem coniectis donec candefierent, aut certe miraculo precibus impetrato. pos T BIENNIUM : vide dicta Lib. I. cap. Iv. 23.
U. 6. IN MODUM TABERNACULORUM :ad eum modum quo solebant agitare sellum tabernaculorum. RECORDANTES, &c. paudentes quod ex tristi in laetum , & prosperum flatum res mutatae essent, &quasi supplentes hac Encaeniorum celebritate , quod defuerat celebritati tabernaculorum. V. 7. THYRsos, id est virgulta, vel hastas frondibus ornatas. El , scit cet canentes. PROSPERA vlT MUNnARE , id est dedit prosperitatem mundandi. V. ra. NAM PTOLEMAEUs . &e. Na ratur quomodo Ptolemaeus quidam ad voluntarium exitium compulsus sit , quod minus in Iudaeos acerbus esset . PROPTERiNIQUITATEM , QUAE FACTA ERAT IN
Eos: quia scilicet viderat, & videbat intulle, & acerbe tractari Iudaeos, sensu com-
mi se rationis commovebatur V. II. PRO ni TOR AUDiRET proditor appellaretur. CupRUM CRED TAM A pHl-LOMETORE DEIER Uis ET: a Ptolemaeo Philometore AEgypti rege . EI AM AB EO RECEssissET : non est sensus Macrum revera recessisse ab Antiocho , alioqui apud filium nullum habuisset locum , sed receia sile eum dicebant eius aemuli, quod Iudaeis Antiochi inimicis favete videretur.
V. rq AMUM PT is ADvENIs , &e. In Graeco ad verbum est o Peregrinum miliis tem , o belltim adversus Iudaeos nutriebat. V. 13. BELLARE TENTABAT. In Graeco est, πολεμισγρονῶν ἔπεχε νυν, id est he
tum nutrire tentabret. V. I 8. IN DUAI TURRES : nomine tur
537쪽
qui verterunt artest quin etiam infra num. 2 3. easdem turres Scriptura munitiones vo
V. ao. SEPTUAGINTA MILLI RUs DIDRACHMIs r quae essiciunt monetae Romanae scuta quatuordecim millia: nam didrachma duobus Iuliis aequivalet. V. al. PECUNIA FRATRES vENDIDIS-sENT: non enim vitam suam dumtaxat, aut bona recipiebant, sed potestatem vexandi Iudaeos caedibus , rapinis , incendiis , &c.
V. 24. QUI PRIUI A IUDAEIs FUERAT sup ERATVs : in Galaaditide , cum Dux Ammonitarum esset, non multo ante praeliis aliquot alfluctus fuerat a Iudaeis, supra Lib. I. cap. v. 6. & T. V. 26. Si CUT LEX DICIT. Exod. x LXII. a a ubi legimus : Quia si audieris υoeem
ripuisse & inflammasse, ut sactum sub Nehemia & alias saepius, dixi Lib. II. Mach.
tr. 7. Et ita hie factum scribit Gorion iis des a. Porro haec templi repurgatio , &novi altaris dedicatio , etsi hic narretur poli 'mortem Antiochi , certum tamen . accidisse ante mortem illius: nam iacta est anno Graecorum I 8. ι , cum Antiochus mortuus sit anno 1 9. BIENNIUM cuius hie fit mentio, inchoatur non a prosa nautione templi, sed ab initio principatus I u. dae, ut alibi d dixi. V. I. Thσs virgulta sunt vel hastae
frondibus ornatae, quibus olim , ubi parta esset victoria , caltrorum tabernacula veinmebantur , teste Plutarch. Appiano e &aliis. V. tr. Usas iste, quem supER NEGo-TIA REGNi, seu proregem , CONSTITUι Teius. Ο feceris omnia quae loquor . inimι sinovus rex Eupator, de stirpe regia erat, ero in m eis tuis, oe affitam a figenter te, Lib. I. cap. m. ΤΣ. l V. ret. Sed quis iste PTOLEMAEus ΜΑ-cERὶ Ex particula causativa, NAM , quae pracedetque te Angelus meus V. 17. DE CIv TATE: Ierusalem V 28. SpoNsOREM CUM ui RTUTE,&c. etiam eii in Graeco, videtur antecessor virtutis scilicet, & sortitu uinis insorum au- Lysiae fuisse in proregis dignitate . Et iacto tem , & adiutorem . Duc EM BELLI dem ipse qui supra viri. 8. Nicanorem &ANtMUM HABEBANT: νον θυμόν, id est L Gorgiam adversus Iudaeos misit : sed iam ram, sibi ipsis videlicet confidebant , & melius instructus de illorum innocentia , recedentes a Domino , immo pugnantes PROPTER INIQUlTATEM , leu iniustitiam contra Dominum, ponebant earnem, bra- ipsis factam tum a se, tum ab aliis , stachium suti m. tuit ex inceps iustitiae & innocentiae eorum-V. χχ. GATARAM: licet supra non se- dem patrocin ri. Sed hoc ipsum et odium mel Gazara posita sit pro Gaeta civitate apud amicos & regem , dein etiam exi- Palaeti inorum , hic tamen ponitur pro alio tium peperit. Maxime quod diceretur eti- loco a GaZa distincto, ut notant Serarius, am a rege recessisse, & ad Iudaeos regis
V. I 4. MALEDtCERAM T. Iudae scilicet, l& Iudaeis, a quibus obsidebantur. V. 37 PRAEst Dio vasTATO: arce, quam expugnaverant, direpta, & vallata . Lo- Hae infra vers. 24. vocantur exercitus pereo Co. In Graeco est λάκκω, tam , ut forte gri e multitudinis. legendum in nostra vulgata editione observarunt Em. Sa , Salianustius. r. 38. CONFEss:oNinus: Dei laudibus hostes proclivior esse. V. 14. Advenae vocantur eae eopiae militares quae ex Thracibus, Lydis , Galatis,& aliis exteris nationi hus erant conflatae .
Vers 3 V. I . IUDAEr; Graece, Idumaei & sie, & Sera i legendum patet ex seqv. reiectilios &apollatas Iudaeos excipiebant arcibus suis,& armis instruebant , & una secum ini bellum adversus Iudam Machabaeum eduacebant. Et his vero caeduntur mox a Iudat V. 17. Misimi millia r qui eaedem effu-IG6iti lapid-s a Ioanne Maria. gerunt , in Graeco dicuntur suisse novemna & quibusdam aliis hic vo imιma. V. ist. Iosephus idem esse videtur , qui
cap. v m. 22. proprius Iudae frater. V. Io. Septuatinta millia iudra mae argenti Atticae s iaciunt aurea scuta. 3833. Y ν y cum
cantur silices qui ignem in se continere videntur, & ferro percussi ignem reddunt. Sed Serarius putat, precibus ignem e caelo de . ocatum lapideK ibi sorte vicinos cor-Bib. Sae. ' Tom. XXII
538쪽
eum una tertia. Hac summa vers et r. diis lcit Iudas quosdam Iudaeos φιλαργιφη πιτας vendidisse fratres suos reliquos Iudaeos , mi plo quo adversarios illorum iam in ar. ctum coactos effugere permisissent . Salu.tem enim amicorum prodit, qui inimicos captos solvit. V. 28. Duo praeclara habes gerendorum bellorum, & obtinendae victoriae certissima ini frumenta . Primum , Deum per poenitentiam , praeces & certam fiduciam invo-eatum Secundum vιrtutem tam animi , quam corporis, nempe quae labores, vigilia, inediam, aliaque belli incommoda generose tolerat, acriter pugnat, nec e P
gna nisi victrix recedit. E contrario calamitatum & exitiorum in bellis sons &auctor certissimus is, quem Iudaeorum hic hostes habebant, dux BELLI animus Graece, , id est cupiditas, ira, superbia.
V. 29. APPARUERUNT DE CAELO QUINQUE vi Rr , id est angeli virorum forma ,
N E is , tutantes undique Iudaeos , INADvERIAR Ios vero TELA Omne genus ET FULMINA iacientes . Non sunt ergo
haec, ut quidam subinde mussitant , inania spectra, cum vi illorum res tantae perficiantur. Neque daemonum ludibria, uti olim Castor & Pollux e neque enim vellent verae religionis hostes daemones, veram religionem suo auxilio stabilitum vel amplifi .eatum ite . Et plenae sunt historiae subsidiis eiusmodi angelicis. Constantino I contra Licinium . Theodoso h contra Euge
nium, Veneeslao ι contra Curinentem prin-
gibus contra Saracenos , Mauros, Indos:
Congi quoque regi Alsonso m Christiano contra paricidam Pantum: & plurimis aliis etiam nostra aetate ducibus Christianis ad.
versus Christianae fidei rebelles Gentiles,
Turcas, haereticos in ipso ardore certami nis e caelo submissis. V. 3a. TlMomaus deletis copiis suis, ad littora maris prius profugit, inquit G rionides n, ubi collectis e Palaestina suga sociis, iterum cum Iuda committit, iterum vincitur, victus includit se non Gaza , ut ait, sed Ginfra moenibus. Qua quinta post die, virtute iuvinum viginti Hasbamonaeo. um expugnata, ibidem cum fratribus suis Chaerea pollophane interemptus est , in loco ; Graece , in lacu quodam .
ITerum narratur purgatum templum vers. g. Orat. vers. 4. Quo die purgatum , veri. I. Solemnitas , vers. 6. De Antiocho, Eupatore filio Epiphanis , vercio. Corgias quid in Iudaeos , vers. q. Quid Iudas , vers. at . Timotheus Iudaeos invadit, vers. 24. Confligunt , vers. 28. Ingens e caelo victoria, vers. 3 o. Timotheus expugnata arce occiditur , vers.s6. 37' Nota hic vers. 3. ignitos lapides esse silices, quasi ignem continerent intra se . Per Thyrses , vers. 7. aecipe hastas frondibus vestitas. De drachmis alibi.
539쪽
Ludat Machabaeus ferocis maximum prostra Pit exercitum , fretus Maesiis missi caelitus equitis ; quod animadvertens Qsas parem inter Iudaeos σregem componit : reseruntur epistola Lysiae, Antiochi, ac Romanorum .ia Iudaeos, Gr Antiochi Qsam Pro Iudaeis.. En parvo post tempore , Lysias procurator regis , & pr
pinquus , ac negotiorum praepositus , graviter serens de his quae acciderant, a. congregatis octoginta millibus , & equitatu uniuerso , veniebat adversus Iudaeos , existimans se civitatem quidem captam Gentibus habitaculum facturum, 3. templum vero in pecuniae quaestum , sicut cetera delubra Gemtium , habiturum , & per singulas annos vaenale saccrdotium: φ nusquam recogitans Dei potestatem , sed mente
essi aenatus , in mestitudine peditum, & in millibus equitum , & in octoginta elephantis confidebar. 3. Ingrcssus autem Iudaeam, & appropians Bethsurae, quae erat in angusto loco , ab Icrosolyma intervallo quinque stadiorum illud p .sidium expugnabat. 6. Ut autem Machabaeus , & qui cum eo erant , cogninuerunt expugnari praesidia , cum flem & lacrymis rogabant Dominum , de omnis turba simul, ut bonum Angelum mitteret ad salutem Israel. 7. Et ipse prismus Machabaeus, sumptis armis , ceteros adhortatus est simul secum periculum subire , dc serre auxilium fratribus e suis . 8. Cumque pariter prompto animo procederent, Ierosolymis apparuit praecedens eos eques in veste candida , armis aureis hastam vibrans . s. Tunc omnes simul benedixerunt misericordem Dominum se & convalucrunt animis r non solum homines , sed Ze bestias ferocissimas , & murm serrem parati penetrare . Io. Ibant igitur prompti , de caeso habentes adiutorem, & miserantem super eos Dominum . I r. Leonum autem more ii em irruentes in hostes , prostraverunt ex eis undecim millia peditum,& equitumi mille sexcentos r I a. universos autem in fugam verterunt plures autem ex eis vulnerati nudi evaserunt . Sed At ipse Lycas turpiter fugims evast . I 3. Et quia non insensatus erat , secum ipse reputans , factam erga se diminutionem, de intelligens invictos esse Hebraeos , omnipotentis Dei auxilio innitentes, misit ad eos: I . promisitque se consensuruin omnibus quae iusta sunt, & regem compaesurum amicum fieri. I 1. Annuit autem Machabaeus precibus Lysiae , in omnibus utilitati consulens r & quaecumque Machabaeus scripsit Lysiae de Iudaeis, ea rex concessit. I 6. Nam erant scriptae Iudaeis epistolae ' a Lysia quidem hunc modum continentes: Lusi As populo Iudaeorum salutem. In . Ioannes de Abesalom , qui missi suerant a vobis, tradentes scripta , postes ' hant ut: ea, quae per illos hgnificabantur, implerem. I 8. Quaecumque igitur re. gi potuerunt perseni, exposui r ' & quae res permittebat concessit . I p. Si igituria negotiis. fidem: conservaveritis , & deinceps bonorum vobis causa esse tent bO . 2o. De ceteris aurem per singula verbo mandavi , & istis , & his qui a me missi sunt, colloqui vobiscum . . a I. Bene valete. Anno centesimo quadragesimo octavo, mensis Dioscori die: vigesima & quarta. . Regis autem epistola uia continebat:
540쪽
REx Antiochus Lysiae fratri salutem . a 3. Patre nostro inter deos tran Iato, nos volentes eos , qui sunt in regno nostro , sine tumultu agere , &rebus suis adhibere diligentiam , as audivimus Iudaeos non conscnsisse patri meo ut transferrentur ad ritum Graecorum , sed tenere vcIIe suum institutum . ac propterea minatare a nobis concedi sibi legitima sita . a 3. Uolentes igitur hanc quoque gentem quietam esse , statuentes iuuicavimus , templum restitui iulis , ut *gcrent secundum suorum maiorum consuetudinem . 26. Bene igitur se-ccrIs i si miseris ad eos , & dexteram dederis: in cognita nostra voluntate , bono animo sint , & utilitatibus propriis dc strviant. 27. Ad Iudaeos vero rcgis epistola talis erat rREx Antiochus senatui Iudaeorum , & ceteris Iudaeis salutem. as. Si valetis, sic estis ut volumus r sed & ipsi bene valemus . 29. Adiit nos Menelaus, dicen Nile vos descendere ad vestros , qui sunt apud nos. 3o. His igitur, qui comm ant usque ad diein trigesimum mensis Xanthici , damus dextras securitatis, 3I-' ut Iudaei utamur cibis & legibus suis , sicut & prius r de nemo eorum est modo molestiam patiarur de his quae per ignorantiam gesta sunt . 32. Misimus, autem δc bienelaum, qui vos alloquatur. 33. Valete. Anno centesino quadragesimo octavo, Xanthici mensis quintadecima die. 3q. Miserunt autem etiam Romani epistolam, ita se habentem rQuivrus Memmius & Titus Manilius , legati Romanorum , populo Iudaeorum salutem. 33. De his, quae Lysias cognatus regis concessi vobis, & nos concessimus 36. ' De quibus aurem ad regem iudicavit reserendum , confestim aliquem mi lite , diligentius inter vos conserentes , ut decernamus . sicut congruit vobis enos enim Antiochiam accedimus . 37. Ideoque festinate rescribere , ut nos qu que sciamus euius estis voluntatis . 38. Bene valete . Anno centesimo quati Sesimo octavo, quintadecima die mensis Xantliici
Vers. I 8. Et qua res permittebat concessis. Quidam libri legunt pluralem numerum peν- mirebam, seia prima persona eoncesse , nullo est modo admittenda. ros et Per singiala υerbo mandaυi . PIO ablativo singulari vombo, non est seri di diis accusativus pluralis veνba. Vos pr. in Iudaei xtantur euis G legibu fuis. Retinendus est nominativus pluralis Iudai non substituendus ablativus Iudaicis Vers. 36. De qui 1 autem ad regem iudiea vi ν Mendum . Legendum est iudie is secunda voeis littera existente vocali quin ta n non tertia liquidarum n, indicaυδε
V. s. ANGUsU . Graec. munito, seu forti. V. 2I. Di Conr, id est Iunii. 36. DExTERAM DEDERis, id est eum eis pacem seceris, seu concordiam.
V 3o. XANTHici, id est Aprilis.
ET QUI CUM EO ERANT COGNO FERUNT Ex PUGNARI PRAESIDIA , CUM FLETU ET LACRYMIs ROGABANT DOMINUM, UT BONUM ANGELUM MIHI ERET. Hinc intelligimus praecipuum ζον.