장음표시 사용
521쪽
la nobis evenerunt, quae admirabilem Dei iustitiam ostendunt. V. 2 r. UOCE PATRI R e lingua patria ς παπιωφω . SAPIENTIA : --m, id est animi sortitudine , ct celsis ine . FEMINAE; quasi dicat, Alioqui infirmat. V. 23. OMNIUM INVENIT ORIGINEM; guasi dicate Qui sua sapientia excogitavit quo quidque modo generandum esset. V. 24. ANTIOCHUI AUTEM , &c. Sententia est: Antioehus existimans se conis
temptum iri, & honorem suum in diserimen vocoi , si nihil tormentis, nihil au.ctoritate regia adversus pueros consequi potuisset, & suspicione tactui ne id sibi ex
brantem vocem suspectam habens. TRANs-LATUM A PATRt Is LEGI Bus: si ab obse vatione patriae legis se adduci sineret. H. 23. FIERET IN SALUTEM e salutaria eonsilia suggereret.
V. 26 PROMISIT SUASURAM SE FILIO.
quae stitieet valebant ad salutem aeternam; non, ut sperabat Rex, ad vitam retinendam, & honores profantis consequendos . F. 27. INCLINATA AD ILLUM o iam sortasse iacebat in carnificina excruciandus. IRRIDENs TYRANNUM e quia aliud quam ipse speraverat suadebat. MisERERE MEI: se enim miserrimam existimabat , si velimus ex filiis a fide defecisset. V. 29. PAR TicEpso non est in Graeco,& sensus etiam bene constat si absit a Latino . IN ILLA MIsERATIONE: scilicet postrema diei iudicii. Grace tantum est, in misericordia ς quasi dicat, Per Dei miseri eordiam. g. go. QUEM SUSTiNETIs e quid expectatis V 33. IN REpATiONEM, id est castigationem
V. 36. SusTENTATO , id est tolerato. SUB TEsTAMENTO, &c. id est pacto; quasi dicat, Consequenter promissa legem servari. tibus. Uel, iam sunt ex parte consecuti stilicet statum , in quo de vita aeterna periclitari non possunt. EFFEcTi sUNT, id
est continentur. V. M. MUNDUs ζ ain αρις νον βω, mundus vitam, cum scilicet nullam labem sceleris, ad quod adigebatur, suscepisset. V. I. CONsUMpTA, id est interempta. Bib. De. Tom. XXII. R. 42. DE 3 ACRI preIrs r idololatri eis, stequibus paulo ante habitus erat termo.
SEptem horum fratrum nomina a Iotapho a recensentur hoc ordine '. mehaisbaeus, Aber, Machiri, Iudas, Aebas, Ar M , Iacob dicunturque e Susandro ipsis proprio castello ad Antiochum regem adducti, non Ierosolymam , ut putavit Cedrenus; sed Antiochiam, telle etiam Gorionid. S.
Ambr. & August. bl E quorum sententinetiam taea rus ille cap. praeced. martyrio 'ibidem coronatus est . Erant omnes genere illustres, corpore formosissimi, caelibes plerique, inquit idem Ioseshus . Etsi vero quidam illorum nuptiis alligati essent, nutolus tamen liberos adhuc procrearat e nam mater , quam Iosephus e Machaheam νο- eat, diserte affrmat, se necdum aviamia. Elam. Omnes porro vocantur Machabaei, a matre sua, inquit S. Thomasi vel a primo fratrum, ut mavult Ararius: vel ceria te a robore & sortitudine animi qua tyran.
num superarunt, ut putat Scaliger d , aqua eadem dixi Lib. I. cap. IlI.: 3. Iudae filio Mathathiae inditum nomen Machabaei. Tempus quo passi sunt, ex contextu histo. tiae colligi videtur suisse anno 8. regni Antiochi Epiphanis, paulo ante quam ad
versus tyrannum arma capesseret Matha
thias, ut hie insinuatur vers. 38. In horum Martyrum honorem templum postea a Christianis Antioehiae excitatum fuisse, dieit S. August. e Eorum reliquias Antio
chia Romam translatas, o in ecclesia S. Petri ad Vineula reconditas, ait Romanum
Martyrologium prima Augusti: qua die se, stum illorum iam inde ab initio Eeelesiae maxima hominum religione frequentiaque celebratum fuisse , teste e veteri hus sunt SS. Ambros Nazian. Chrysost. August. fLeo Papa, S. Gaudentius , Maximus &alii. Sed Romanis litem indicunt Col nienses, qui iam a Mo. & pluribus annis horum septem fratrum, & matris eorum isdem , corpora sibi vindicant , & hoe nomine gratulatur illis non Temel Erasmux &alii auctores, ut videre est hie apud Serarium . Historia martyrii sat elaris verbis ascriptore sacro proponitur. V. r. Excrueiantur FLAGRIS ET TAUREIs, seu loris ex eorio vel nervis tauri V u u con
522쪽
eonsectis, quorum frequens usus olim & in Martyrologiis.
P. 1. IN uic EM SE HORTABANTUR ad
constantiam , ne quis deflecteret a lege Dei: his inter alia verbis usi,
V. 6. DEus ASPICIET VERITATEM , id
est eonsiderabit, expendet & praestabit quod
iustum est , ET CONSOLABITUR IN NORIS,
id est sublidio & solatio nobis erit, QuEMADMODUM Moyses in Cantico suo Deu .
ter. XXXII. 36. protestatus est Deum facturum.. V. I 8. NOLI, o tyranne, FRUSTRA ERRARE, quasi putes nos esse infelices aut exosos Deo, quod tam acerbis tormentis excruciemur; te vero, quia nihil adversi pateris , felicem esse & charum Deo . Nos
ENIM in bonum nostrum tormenta HΛEC PATiMUR sane DIGNA alioquin ADMlRATIONE, quia per illa satisfacimus Deo pro peccatis quibus illum offendimus. Tibi vero tua scelera manent impunita in hoc saeculo, sed tanto acrius punienda in futuro. V. 24. Spondet rex, se illi REs NEC Es-sARIAI PRAEBITURUM. Ex Graeco verti potest, se ei crediturum negotia tua , nempe secretiora regni, id est se illum habiturum inter primos amicos , di ossiciales
suos - V. 27. FlLI MI , MIsERERE MEI , ne
foeda & tristi apostasia exorucies miseram
V. 3o. QUEM SusTINETIsὶ id est, qualem me sole ex spem tis certe non alium quam quales reliquos fratres meos experti estis, me experiemini . Sic supra vers. 37. Sustine pro expecta, interpres usurpat. V. 36. FRATREs MEI , MODICO NUNC
DOLORE IUsTENTATO, seu tolerato , SUB TESTAMENTO AETERNAE vITAE EFFECTi
suNT, id est fluuntur iam vita aeterna Aimmortali, ex pacto & scedere divino fidelibus promissa. Martyrum horum enco mia ex M. Patri bns plurima & petillustria citat Seratius, uti & similia heroicae sortitudinis in novo testamento exempla, non modo adolescentum, sed & puerorum &puellarum , ac pene infantium ex Europa, Asia, Africa & Indiis. Celebrat nominatim S. Gregorius, itemque Chrysol. S. Felicitatem di Mombritus f S. Symphorosam ἰπναμήτορα utramque, id est septem sanctorum filiorum Martyrumque matrem, ut videre est in Martyrologio Romano , & Caidinali Batonio ibidem , hanc I 8. Iulii, illam 23. Novembris.
MArtyrium septem fratrum e vers. I.& hine prolixe usque ad finem capitis.
Nola Uers. r. ET TAUREis. Flagra ex nervis taurinis, vers. 4 I. Cur hi fratres dicti Machiboei ὶ An revera ex sanguine δaut potius quia Machabaeorum tempore , ut sortissimi athletae martyrium passi sunt; non quidem Ierosolymis , sed Antiochiae rimmo A Eleat arus , & paulo antequam armaretur Malathias.
523쪽
Audas Michabaeus , Adiocato Dei auxilio, post aliquot victorias, Nicanorem , qui certam Mi de Iudaeis pollicebatur victoriam, suos primum ad constantiam adhortatus , profligavit; intersidiis de eius exercitu Ana eum Tim theo ct Bacchide F quam 29ooo. ita ut Nicanor solus eFugiens
praedicaret Iudaeos Deum habere Proicciorem.
I. Udas Hro Machabaeus , & qui cum illo erant , Intro
bant I:itcnter in castellar & convocantcs ' cognatos & mriacos , & eos , qui pcrmanstrunt in Iudaisino , assiumcntcs
udu Vrunt ad se sex millia virorum . a. Et invocabant
Dominum , ut respiceret in populum , qui ab omnibus calcabatur: & misereretur rempto , quod contaminabatur ab impiis r 3. misereretur etiam exterminio civitatis, quae cu t illico complananda , & vocem sanguinis ad se clamantis audiret : memorarctur quoque iniqui stimas mortcs parvulorum inno. centum , Se blasphemias nomini suo illatas , & indignaretur super his . s. At Machabaeus, congregata multitudine, intolerabilis gentibus cmciebatur e ira cnim Domini in misericordiani conversa est . 6. Et supervcnicns casicilis de cibvitatibus improvisus , succendcbat eas : N opportuna loca occupans, non paucas hostium strans dabat: r. maxime autem noctibus ad liuiuscemodi excursussercbatur , & fama virtutis cius ubique dii sundebatur . R. Videnς autem Philippus paulatim virum ad prosectum venire , ac frequentius res ci cedere prospe re , ad Ptolemaeum ducem Coelesyriae de Phoenicis scripsit, ut auxilium serrcturis negotiis . v. At ille vclociter misit Nicanorem Patrocli de primoribus a. iv icum , datis ei de pernatilis scntibus, armatis non minus viginti millibus, ut univcrsum Iudaeorum genus dulcret, adiuncto ei & Gorgia viro militari, &in bellicis rebus experientissimo. Io. Conitituit autem Nicanor, iit regi tribu tum , quod Romanis crat dandum , duo millia talentorum , de captivitate Iudaeorum supplcrcte II. stat inaque ad maritimas civitates misit, convocans ad coemptionem Iudaicorum mancipiorum , promittcns se nonaginta mancipia in lento distracturum, non rc spiciens ad vindictam , que cum ab Omnipotente esset consecutura. I a. Iudas autem ubi comperit , . indicavit his qui secum erant Iudaeis , Nicanoris adventum . 13. Ex quibus quidam sormidantes, de non credentes Dei iustitiae, in fugam vertebantur: i . alii vero si quid ci sup rerat vendebant, suntiique Dominum deprecabantur, ut criperet cos ab impio Nicanore , qui eos , prius quam cominus veniret , vendiderat; II. & si non propter cOS , propter testamcntum tamen quod erat ad patres corum , & pr pter invocationem sineti de magnitici nominis eius super ipsos . r6. Convoca tis auicin Machabaeus septem millibus, qui cum ipso erant , rogibat ne hostibus reconcilia latur, neque metuerent inique venientium adversu n se hostium multitudinum , sed fortitcr contenderent , in ante oculos habentes contumeliam, quae loco sancto ab his iniuste clier illata , itumque ludibrio habitae civit, iis iniuriam , adhuc ctiam veterum instituta convulca . i8. Nam illi quid c marinis confidunt , ait, simul de audacia r ii is autem in Omniporcnte Domino, qui potcst dc ucatcntcs advcrsum nos, de universum manduria uno nutu dele-
524쪽
re , confidimus . I9. Admonuit autem eos & de auxiliis mi , quae facta sium erga parcntes : & a quod sub Sennacherib cenrum octoginta quinque millia Perierunt r ao. Ac de praelio , quod eis adversus Galatas fuit in Babylonia , ut omnes , ubi ad rem ventum est , Macedonibus sociis haesitantibus , ipsi sex millia soli peremerunt eentum viginti millia , propter auxilium illis datum de caelo , & beneficia pro his plurima consecuti sunt. a I. His verbis constantes ei ficti sunt , Ac pro legibus & patria mori parati . aa. Constituit itaque fra-ircs suos duces utrique ordini , Simonem , de Iosephum , 8e Ionathan , subi ctis unicuique millenis & quingentenis. 13. Ad hoc etiam ab Esdra lecto a Io sancto libro, de dato figno adiutorii Dei , in prima acie ipse dux com misit cum Nicanore . a . Et facto sibi adiutore Omnipotente , interfecerunt .
per novem millia hominum e maiorem autem partem exercitus Nicanoris vulnerixibus debilem faciam fugere compulerunt. as. Pecuniis vero eorum , qui ademptionem ipsorum veneram, sublatis , ipsos usquequaque persecuti sunt , 26. sed reversi sunt hora conclusi: nam erat ante sabbatumr quam ob causam non rseveraverunt insequentes. ΣΠ Arma aurem ipsorum dc spolia congregantes , se
batum agebant: benedicentes Dominam k qui liberavit eos in isto die , mis ricordiae initium stillans in eos . 28. Post sabbatum vero , dc bilibus , 8c omphanis , de viduis diviserunt spoliar dc residua ipsi cura. suis habuere . 29. His itaque gestis , dc communiter ab omnibus facta obsecratione , misericordem D minum postulabant, ut in finem servis suix reconciliaretur. 3o. Et ex his, qui cum Timotheo & Bacchide erant contra se contendentes , super viginti millia intersecerunt, & munitiones excelsas Obtinueruntdc plurcs praedas diviserunt , aequam poritonem debilibus , pupillis, Sc viduis, sed de senioribus facientes 3I. Et cum arma eorum diliginter collegissent, omnia eomposuerunt ita locis opportunis, residua vero spolia Ierosolymam detulerunt: 3 a. de Philarchen, qui cum Timotheo erat , interfecerunt , virum sceletium , qui in multis Iudaeos a flixerat . 33. 'Et cum epinicia agerent Ieromlymis , eum , qui sacras ianuas i cenderat , id est Callisllienem, cum in quoddam domicilium refugisset, i cenderunt , digna ei mercede pro impietatibus suis reddita. 3 . Facinorosissiamus autem Nicanor, qui mille negotiantes ad Iudaeorum venditionem addux rat , 33. humiliarus a dio Domini , ab his quos nullos existimaverat , deposita veste gloriae , per meditenanea fugiens , solus venit Antiochiam , lanuriam infelicitatem de interitu sui exercitus consecutus . 36. Et qui promiserat Ron nis se tributum restituere de captivitate Ierosolymorum , praedicabat nunc proe ctorem Deum habere Iudaeos, de ob ipsum invia rabiles eta L eo quod sequere tur leges ab ipso constitutas
ROM ANAE COR RECT IONES. ref. I. Cognatos oe amicos . Correctores iudiearunt noci esse omittendum in amicos, tametsi Graece omittatur. Vers. 33. Et cum Divicia agerem Ierosolymis
Non praeponaa voci Ierosolymis Pr po iam
525쪽
a profanabatur. V. 3. COMPLANANDA , id est solo aequalida. R. 9. PATROCLI, scilicet filium . PLi-NORIBUS AMICUM,' pro, primariis ami- eis , scilicet unum . . I 3. IusTITIAE . Graec. υindiciam ,
stilicet a Deo faciendam. P. II. TEsTAMEN Tu M , id est pactum V. t 6. RECONCiLIARENTUR. Graec. teris
V. 23. AD HOC , &c. adhuc etiam &Eleazarum , scilicet praesecit , tum lecto illis, &c. V. 2 . NovEM. Lib I. cap. rv. dictum tria; sed illud intelligendum de primo contressu, id de tota pugna. V. 16. HORA , id eli tempore. V. 29. IN FINEM . id est persecte , seu in perpetuum , vel tandem . V. 33. EPINiCIA, id est celebritates pro .ictoria.
Vers ar. ONsTITUIT ITAQUE Iudas . Machabaeus FRATREs SUOS DUCEs UTRIQU E ORDINI, SIMONEM , ET Ios EPHUM ET IONATHAM. obscurum est quis sit hic Iosephus, cum I. Machab. it. inter fratres Iudae & filios Malal Hae nullus eius nominis numeretur Quidam existimant Iosephum esse, qui ibi alio nomine vocatur Eleazarils , & Aharon . Sed expendendum, an ille Eleaetarus adhue suerit in hoc praelio superstes eum occisus legatur sub elephante Lib. I. cap. v I. Aia sorte Iosephus hic connumeretur inter sta res Iudae, quia suerit filius fratris aut so. rotis ρ licut Abraham dicit ad Loth . Fratres enim fumus . Gen. xur. fit enim huius Iosephi rursum mentio , insta cap. x. Mire hic se involvit Lyranus , falsus, ut videtur , vitioso codice Iosephi historici. Tu, si velis, iplum adito Iosephum ,
nihil hule nostrae coniecturae repugnantem , Lib. XII. Antiq. cap. v II.
ers. 7. Ν Τ Οc Ti Rus AD HUIUsCEMODIEI CUR sus utebatur Iudas seu insidias , ε'πιβουλὰ r sed perinde est . prudentis Due is est, noctu hostes aggredi, & illis parare insidias. V. 8 Uingres AUTEM PHILI p PUS .' quem Antiochus Ierosolymae praefectum relique
rat cap. F. 21. UlRUM AD PROFECTUM.
Gotth. ad persesium venire , scilicet Iudam . Parum reseri , utrovis modo lega
V. 9. Misi T NICANOREM . De hoc ,& de tota expeditione, Lib. I. cap. m. 38. GORGl A vlRO MILiTARI : seu dura, ςρα νῶ, adiuncto . ET IN BELLIC Is RE-Bus ExpERlENTrssi Mo . Hoc totum non est in Gotth. Nicanor V. II. AD MARITtMAs C IvITATEsMisiT , ibi sunt frequentes mercatores . CONvoCANI AD COEMPTIONEM IUDAICORUM MANCIpIORUM. Gotth. ad emetιο- ni m Iudaeorum mancipiorum . Sic etiam Graece. Iudaei orant Deum, Q. II. ET PROPTER IN voeATIONEM nominis Dei super eos, scilicet quia vocabantur populus Dei, illos tueretur. V. Io. SEPTEM MlLLlnus convocatis , seu congregatis a Iuda . Graece , sex millibus . NE HosTIB Us Gotth. ne eam hosLbus. RECONCILlARENTUR, rogabat Iudas . Graece, terrerentur , κασαπλαγῆναι . Monet Iudas suos V ao. DE PRAELIO adversus Galatas in Babylone . Sociis HAEsi TANTIBUs . Graece , cum Macedonibus quatuor mille, miseedonibus foetis haesitantibus. IpsI SEx MIL-Lr A, scilicet Iudaei. Graece , octo mille esus pleor utroque nostram lectionem esse vetiorem . Porro de hoc Galatarum bello certum constitui non potest. Videntur Galatae, cum ex Italia transierunt in Asiam Seleuet Primi tempore, Babylonem usque tenetrasse, & cum eo bellum gessisse, Iu-iaeos affuisse Regi , quem beneficium in
526쪽
eos extitisse Iosephus ait Lib. XH. cap.rri. & Lib. II. contra. Apionem . Aut eerte sub Antiocho Primo, qui Seleuco successit, hoc bellum gellum eii ; nam suis. se etiam Iudaeis amicum , & eorum opera in bello usum, ex eodem lolcpho coiligitur locis citatis. Hae Iudae monitioneV. Ιχ. MoRi PARATI . Giaece additur, quadripartitum exercitum fecit. V. 22. Mi L LENIs ET QUINCENTENI scuique fratri datis. Quod si cuique agminie quatuor, mille quingentos cesit; omnes milites sex millia tuere , ut Graece dicitur
V. 2ῖ. AD HOC ETIAM AB EsDRA LECTO . Graece, ad hoc Eleaetarum . Quid hoc sorte significare voluit, Elea Zarum etiam fratrem suum quarto agmini praesteisse Iudam ..
sI . Ab occasu solis dies & Fella inchoabant . Sic ob reverentiam Sabbati , quod sequebatur, ad vesperam tantum insecuti hostes fugientes sunt. Post victoriam Iu
V. 29. UT IN FINEM Deus reconcilietur. id est in perpetuum. V. Jo. Ex HII, QUI CUM TtMOTHEO ET BAccilio E. Novum bellum & expeditionem tangit & repetit , de quo Lib. I. cap. v. la. & deinceps. V. 3ῖ. CUM Epi Arct A AGERENT, id est celehritatem pro uictoria. IN IERoso LYMIs . Graece, in patria. EUM , QUI SACRAS . Sic lege , non eos , ut est in Vulgata Regia. De uno enim Callisthene loquitur , qui sacras ianuas incenderat , nempe templi eum tunc combussisse . V. RI. DE posiTA vEςTE GLORIAE , id est abiecto paludamento, & in veste uulgari , Nicanor ivit Antiochiam . SUM
MAM INFELICITATEM . . . . CONSFCUTUS.
Graece , υσἰραπαν ε με ηκοὶ, . Quid hoc corruptus locus videtur.
RU. I. T UDAs vER MACHAn Agus,&c. I incipit recensete rea gellas Iudae Machabaei post mortem patris eius Mathailriae . V. 2. CONTAMINABATUR, id est pro-
V. q. IN D lGNARETUR, id est quasi indigne serens puniret. V. 8. Vi DLNs AUTEM PHILippus o qui creditur praepultus suis te praesidio Ierosolymitano. AD PROFECTUM uENIRE : proficere, & incrementum capere.
V. 9. PATROCLt ; scilicet filium . DE
PERMIxTis GENII Bus o ex variis. nationibus V. I 2. TRIBUTUM QUOD ROMA Nis ERAT DANDUM : annum enim tributum
fuerat constitutum Romanis dandum in annos duodecim, cum pax inter illos , &Antiochum Magnum fuit constit tita. V. II. NON CREDENTEs DEi IusM TIAE, non fidentes vindici Dei iustitiae. V. II. TEs TAMENTUM : pactum . IN-
quod scilicet populus eius peculiaris dice
V. 2 . DE PRAELIO ADvgRsUM GALATA s. Haec victoria parta de Galatis alibi quod sciam, non extat, & in Graeco non nihil habet diversitatis, dicitur enim Iudaeorum octo millia cum Macedonum quatuor millibus ad certamen contra Galatas veniste, & Macedonibus haesitantibus sola octo millia Iudaeorum centum viginisti millia hostium perdidi lase . Quando autem haee victoria, contigerit , & sub quo, principe Asiae non liquet. ET BENEFICI ADRO His PLURIMA CONfECUTI sUNT . In Graeco ei , ωφελμαν πολλως ἐλαβον, σmtillam praedam reportarunt. Ad quem senissum etiam verba vulgati explicari possunt. V. 22. DUCEς UTRlQUE ORDivir aciei
duos ordines fecit Iudas, quorum quatuor essent partes, quibus fratres suos quatuor pra fecit. V. 23. Luc To IILO SANCTO Liano; si is licet, Bibliorum aliqua parte lecta , qua ad rem praesentem facere videretur , p sertim ex Deuteronomio . DATO sic NoADIUTOR H DEi r tellera quam Iudas Ducibus, & militibus suis dedit Itali appellant, ii motio videtur haec Dule Uex auxilium, vel, Deus auxes um. IPSE Dux scilicet Iudas .
527쪽
V. 24. FACTO SIBI ADIUTORE OMNI POTENTE : Deo iuvante . NovEM NILLI A. Lib. I. cap. Iv. II. dicitur occisa tria millia . Utrumque verum est, in conflictu caesa sunt novem millia; tria autem millia ex iis, qui se in fugam dederant.
V. 23. QUI AD EMPTIONEM ULNERANT: vide supra num. I i. SUBLATIS : in pote. itatem redactis . V. 26. HORA CONCLUsi: angustiis tem
Foris exclusi , nam eum adesset sabbatum insecutionem fugientium abrumpere sunt coacti.
V. 29. IN FINEM , id est persecte seu
in perpetuam, vel tandem. V. 3o. ET Ex HIS QUI CUM TIMOTHEO, &c. est aliud certamen Iudae cum
Timotheo, & Bacchide, quod paucis , Ssine notatione certi temporis recensetur .
Epiruici Α, id est festa, ct celebritates pro
reportata victoria. V. 33. SACRAs IANUA se Templi. V. 33. NULLos ExisTIMAvERAT: nihi-Ii secerat V. 36. PRAEDICABAT: vel invitus.
Vers. 3. TRA DOMINt IN MIsERicoRI DIAM coNvERs A vsT: & mi. nui ac mitigari coeperunt flagella quibus ante saeviebat in populum suum . Et hoc est quod ultimus septem fratrum cap. prae-Ced. promiserat, vers. 38. quod in se in fratribus suis, id est eum marivi io & morte sua suorumque fratrum , desineret Omnis potentis ira grassari in. Iudaeos . V. 8. PHILippus , qui Ierosolymis ab
Antiocho praesectus erat, cap. v. 22. UI
DENs , Iudam Machabaeum PAULATIM proficere, & maiores vires acquirere in dies, opem implorat Ptolemaei. ducis Coe .lesyriae , a quo NICANOREM PATROCLifilium', itemque Gorgiam impetrat cum
v IGINTi promiscuarum nationum M ILLI
Bus. Sed longe plura millia postmodum accesserunt ; ut dicitur Lib. I. cap. m. 38. & 4 I. V. ii His eopiis praefisus Nicanor, Tyriis, Sidoniis, aliisque maritimarum civitatum mercatoribus in castra euccatis, promittit, sE NONAGINTA Iudaica MAN cIPIA TALENTo uno, utique argenti Attico, id
est quingentis aureis scutis , DISTRACTURUM. Nempe vix quinque scuta cum dimidio pro singulis capitibus exegisset, cum
paulo ante Hyrcanus quidam , teste Iosepho a , unicum adolescentulum uno talento, unicamque puellam uno item talento coemisset. Haec bilem moverunt pleriique Iudaeis animosioribus e qui quo expeditiores
V. I . UENDEBANT, s I QUID adhuc bonorum Els domi su PERERAT: volebant nempe toti vacare militiae. V. I 6. Pro SEPTEM MILLIBUs, in Graeco non habentur nisi sex millia . Et ita requirere videtur vers. i. & 22. huius capitis V. 2o. Praelium ADvERs Us GALATAs IN BABYLONIA, in quo sEx MILLIA; Graece octo millia, Iudaeorum PER EMERUNT CEN TUM uIGINTI MILLIA hoilium ; quo nomine PLURIMA BENE prci A Iudaei CoNsACUTI SUNT a rege ; puto contigisse sub Antiocho primo , cui cognomen Soter .
Nam de hoe scribit Appianus b, eum Galatas ex Europal in Asiam irruentes eiecisse. Quo utique nomine consecuti sunt ingentes illos honores de privilegia , quae tum ab Antiocho Sotere, tum ab eius filio ἰAntiocho Deὼ consecutos esse scribit Iosephus, narrat Plutarchus, consentit Iustinus, subseribunt Thomas Bosus, Lipsius e Serarius, Mariana & tot alii. V. 22. Iosephus frater Iudae , serario idem est qui Ioannes Lib. I. cap. II. 2. In Graeco adiicitur etiam vers. 23. Eleazarur, quartus Iudae frater, nam pro verbis istis, AD HOC ETIAM AB ESDRA , ex Graeco quidam vertunt, adhuc etiam Eleazarum ,
supple, praefecit Iudas simili modo mille
quingentis viris . Tum nova periodo inchoant vers. 23. Iudas pontifex LECTO s ciis suis sANCTO Lia Ro Deuteronomii , quo Deus timentibus se pollicetur victoriam: ET sic No belli DATO , seu tessera
militari, hac nempe, Auxilium suis mus ;IpsE DUx Iudas IN PRIMA ACi E committit cuM Ni CANORE & ipso alterius partis supremo duce: e cuius exercitu V. 24. NovEM MILLIA cadunt , reliqui in sugam aguntur : qu2ς ne ad omnium internecionem persequerentur Iudaei, prae .pediti fuerunt V 26. HORA , seu crepusculo vespertino , sabbati ingruente , quo CONCLUsI , propter festi diei reverentiam , & prose.
528쪽
uendis hostibus REUER si sunt in sua eastra. V. 18. Exacto autem sabbatia , DEB LIBUS ORPHANis ET ut Duis spo LlA ho libus erepta dii tribuunt: nec tibi suisve familiis nisi ἰtesidua deposcunt . o milites non milites aeterna memoria factum dignissimum Quod utinam initentur Chrisiani V. 29. Rogant exinde Deum UT sΕR- vis suis reconcilietur, & propitius esse aesivere pergat IN FiNEM. id est perpetuo,
ad plenam usque a iugo hostili liberationem aca Ioseph. Lib. XII. Antiqv. tap. xv. chi Appi ae . in Sytiacis. sca Ioseph. sup. eat, in Plutarch. in Demettio. Iustin. Lib. XII v. di xxv. Bosa, Lib. XXIlI. de signia Ecel. eap. ar. Lipsius in Admirandis Lib. IV.
ΙUdas eollectis sex millibus, tuetur patriam, vers. I. & deinceps. Nicanormittitur eontra Iudam cum Gorgia , vers. 9. Uendendi Iudati, vers. II. Iudas suos hortatur , vers. I 6. Nicanor vincitur , vers. 24. Iterum contra Baccli dem , &Timotheum , vers. 3o. Spolia illata Ierosolymis, vers. 3I. De praelio hoc vers. 2O. contra Galatas, tempus incertum est. Porro de novo bello hoc, vers. 3ot vide Lib. I. cap. v. V. Ιχ. EPINICIA. Solemnitas pro vici ria, Vers. 3I.
Antiochus a Persepoli fugatus , dum fudaeos ad Internecranem perdere meditaretur, maximis viscerum doloribus a Deo percussus, cum foetore intolerabili sca turientibus e corpore vermibus , post suorum criminum agnitionem, sero promissam. emendationem , merita morte occubuit, ficta.
piis ad Iudaeos litteris ut filio suo subditi per erant.
Odem tempore Antiochus inhoneste revertebatur de Persu de . 2. Intraverat enim in eam , quae dicitur Persepolis, ' θ: tcntavit expoliare templum, & civitatem opprimerer sed multitudine ad arma concurrente , in fugam. versi sunt: & ita contigit ut Antiochus post fugam turpiter rediret . 3. Et cum venisset circa Ecbatanam, recognovit quae erga Nicanorem & Timotheum gcsta sunt. q. Elatus aut cm in ira, arbitrabatur se , iniuriam illorum qui se Roaverant , posse in Iudaeos retorquere: ideoque iussit agitari currum suum, sine intermissione agens iter, caelesti eum iudicio perurgente, eo quod ita su- the locutus est se venturum I rosolymaen , & congeriem sepulcri Iudaeorum facturum . s. sa) Scu qui universa conspicit Dominus Deus Israel , per eussit eum insanabili & invisibili plaga. Ut enim finivit hunc ipsum sermo neni, apprehendit eum desor dirus Viscerum , Se amara Inremorum tormenta rε & quidem satis iuste , quippe qui multis & novas cruciatibus aliorum tom erat viscera , licet ille nullo modo a sua malitia cessaret . I. Super hoc a tem superbia repletus, ignem spirans animo in Iudaeos , & pnecipiens acceler ri ne otium, contigit illum impetu euntem de curru cadere , & gravi corpi ria e lisione membra vexari . 8. Isque qui tibi Videbatur criain fluetibus maris limnerare supra humanum modum superbia repleius , & montium altitudines insa ei a appendere , nunc humiliarus ad terram in gestatorio portabatur, mani scis stam Dei virtutem in scinctipso contestans et P. ita ut de corpore impii vermex
529쪽
scarurirent, vἰventis in doloribus carnes eius effluerent, odore etiam illius de Glore exercitus gravaretur et Io. & qui paulo ante Mera caeli contingere se arbitrabatur , eum nemo poterat propter intolerantiam istoris portare. D. Hi ne itur coepit ex gravi superbia deductus ad agnitionem sui venire, divina admo. nitus plaga, per momenta singula doloribus suis augmenta capientibus: Ia. de eum nec ipse iam istorem suum scrin posset, ita ait: Iustum est subdium este Deo . & mortalem non paria Deo sentire . I 3. Orabat autem hic scelestus Dominum. a quo non esset misericordiain consecuturus . I . Et civitatem, ad quam sestinans veniebat ut eam ad solum deduceret, ac sepulcrum congestoisium facerct , nunc optat Itbcram reddere: Is. & Iudaeos , quos nec sepultura quidem se dignos habiturum, sed avibus ac seris diripiendos traditurum , &cum parvulis exterminarurum dixerat , aequales nunc Atheniensibus facturum pollicetur et I 6. templum etiam sanctum , quod prius cxpoliaverat , optimis do. nis ornaturum , de sancta vasa multiplicaturum, de pertinentes ad sacrificia sumptus de redditibus suis p stat rum : I7. super haec , & Iudaeum se s turum , ω omnem locum terrae perambulaturum , de praedicatarum. Dei potestatem . I 8. Sed non cessantibus doloribus superventrat enim in eum tui um Dei tumetum ) desperans scripsit ad Iudaeos in modum deprecationis epistolam
I9. Opri Mis civibus Iudaeis plurimam salutem , & bene valere , de esse selices , rex & princeps Antiochus. ao. Si bene valetis , & filii vestri , 8c ex sententia vobis cuncta sunt, maximas agimus gratias . II. Et ego in infirmitate constiturus, vestri autem memor benigne, reversus de Persidis locis, fleinsirmitate gravi apprehensus , necessarium duxi communi utilitate curam habere 2 a. non desperans memetipsum , sed spem multam habens effugiendi infidimitatem . 23. Respiciens aulcm quod & pater incus , quibus remporibus in i cis superioribus ducebat exercitum, ostendit qui post se susciperet principatum ras ut si quid contrarium accideret, aut dissicile nuntiaretur, scientes hi qui
in regionibus erant, cui csset rerum suarum derelicta , non turbarentur . 23. Ad tax considcrans de proximo potentes quosque de vicinos temporibus insidiantes , Sc uventum expectantcs , dc signavi filium incum Antiochum regem , quem Ope recurrens in superiora regna multis vestrum commendabam: & scripsi ad eum quae subiccta sunt. 26. Oro itaque vos de peto, memores beneis ficiorum publice de privatim, ut unusquisque construct fidem ad me & ad filium meum . 27. Confido enim, cum modeste de Ilumane acturum , de soquentem proposituin meum , & communem vobis fore . a 8. Igitur homicida de blasphemus pessime percustiis, de ut ipse alios tractaverat , peregre in montibus mi, lar ibili Obitu vita functus est . 19. Transferebat autem corpus Philippus collacta.
neus eius, qui metuens silium Antiochi, ad Ptolamaeum Philometorem in AEgyptum abiit.
ROMANAE CORRECTIONES. Vers a. Et rentavis expoliare templum . Alii scribunt numero plurali templa.
V g p. Ae Diventis in doloribus carnes eius. serent. Servandus est genitivus singular:s viventis, non mutandus in nominatuvum pluralem υiυentes. r
530쪽
se Deo exaequare V 2o. GRATias, scilicet Deo. V. 23. INsIDI ANTEI. Graec. attendentes squasi cicat, occasioni intentos. V. 27. ET COMMUNEM . Graec. obsequentem , scilicet benignum seu benevolum a
V 28. MONTIuus, se ilicet Babyloniae. Vide Lib. I. cap. X v I.
RIRENT , AC vlvENTIs IN DOLORIBUS CARNEs EFFULERENT, ODORE ETIAM ILLI UsET so ETORE EIERCITUS CRAUARETUR.
Et si mala huius saeculi communia sint bonis & malis , immo plaerumque boni magis affligantur quam mali , tamen insigni.
ter mali etiam insigni calamitate non raro puniuntur. Sic foedo isto morbo , non
QUAE DICITUR PER sumtis . Elymaideri in primo libro . Sed erat civitas hi nomia. id est i IN FUGAM vERsi suNT, Antiochi scilicet
milites . PosT FUGAM TURPITER REDI RET. Sic contisit. Quo in Babloniam dicitur in I. Libro . Non mansit ibi taemen , nec ibi mortuus est ; nam cum veni siet circa Ecbatanam, cognovit victos in Iudaea eius duces . In Perside id numtiatum dicit I. Liber . Veruli Ecbatana metropolis Mediae seu Persidis erat . N mina harum provinciarum, Mediae , Persidis, Babylonia, non semel in his Librialconfunduntur. V. q. ELAT Us AUTEM IN IRA O seu, Hatus autem ira, ut eli Goith. & Grae
V. 7. DE CURRU CADERE contigit ipsum. De hoe Antiochi easu nihil in I. Libro, sed neque negatur contigisse . Idem dico de iis quae tribus consequentibus Uersibus continentur, vermibus, carnis deflu
NEs. Sic lege, non viventis, ut Regia &solum hie impiissimus Antiochus interiit, Lovari. in dolore, id est prae dolote , car-
sed & Herodes Ascalonita , qui infantes nes em uetent. Antiothus mina fatur, ut occidit, teste Iosepho, Herodes item, qui l g. 4. SEPULcRUM CONGEsTORυM pa in Iacobum Apostolum obtruncavit , & Pe- CERET, scilicet Ierosolymam . Graece, eum trum elausit in carcere, & honores divi- meimum inlificaret: nempe prae multit nos admisit, ut legitur Act. x tr. Apud R ' dine eorum quos Decidere cogitabat . Asianianos etiam Sylla belli ei vilis auctor, & tiochus Iudaeis scribit: civium Romanorum crudelissimus proscri-l V. V. MAX MAS AGIMUς GRATi As,ptor, item Hi ne ricus rex V Vandalorum j scilicet Dco. ut Graece est in Romanis , Arrianu , qui catholicos crudelissime vexa. nam in Regiis Graecis hoc totum deest ;verat. Nestorii quoque haeresiarchae lingua sine quo tamen oratio manet ecliptica tablasphema nolent A Mariam Deipara- νο- truncata . ea re, sed tantum Christi param a vermibus i V. ar. EGO IN INFIR Mi TATE coNsTi- corrosa est. Ac denique Calvinum quoque;TUTUS- Graece, in Geso spem habens. Si pediculoso morbo peri ille tellatur Bol secus utrumque iungas plena & plana erit ora& alii. Vras.
ltio. Oro ut quisque V 26. GNfERvET F tDEM. Graece, ex 'sjni m , iss est solitam benevolentiam erga me & filium . V. 28. PERFORE IN MONTIUUs periit. υςκτgBATuu . Hoc capite ' Quibus 8 Divinare non oportet. Certe non agitur de morte Antiochi; de qua Libro Babylone , ut plerique volunt ; nis per I. cap. vi. quae utrobique dicuntur, conci- Babylonem totam provinciam intelligas.lianda sunt. Nam egressus ex ea urbe, cognovit res in V. a. INTRAvERAT ENIM IN EAM , Iudaea gestas , cum sestinaret ut Iudaeos