장음표시 사용
81쪽
Rupertus, Hugo, Lyranus, Aria & a L
Fide ν. s. RECORDABITUR FORTIUM SUO. RuM; quasi dicat: Ad Ninives expugnationem seliget Nabuchodonosor & Cyaxares sortissimos quosque suorum exercituum, qai impetu muros petant e hi tanto numero & contentione & velocitate adcurrent & involabunt , ut subinde corruant per viam. PRAEPARABITUR nihilominus, de muris suffodiendis aut ariete quatiendis admovebitur UMRRACULUM, id est testud: I, seu machina ligneis tabulatis contexta, & eortis cilieinis , adversus ignes eontecta , sub qua delitescebant qui arietem agebant, vel muros suffodiebant . E. ius loco successit alia , non multum alteri absimilis , modernae militiae machina, quam galeriam seu porticum vocant, quod sub ea, tamquam sub tuta & commoda portieu pateat transitus & accessus ad murum vel vallum hostilem suffodiendum . Suffossae hoe modo , de arietibus concussae V. 6. PORTAE FLUUIORUM , id est portae quae ducunt ad fluvium , seu ad brachia fluvii Tigris , aecedente eiusdem fluvii
inexspectata eluvione, de qua cap. I. 8.exesis fundamentis, collapsis muris, APERTAE SUNT: ET TEMPLUM Ninives, sorte
Nesroh m opibus ac fama celebre , inquit Lyranus, eadem exundatione dissolutum es, ut vertunt Tigurini , di Dis a uatum , LXX. regalia, id est regium palatium &
V. 7. Mi Lus Ninivae praesidiarius , hostium superventu obrutus , captus & in Carcerem ABDUCTus EsT; LXX. σ μι- santia r elata es, id est opes omnes &thesauri Ninives patuerunt Chaldaeis se Medis r Chaldaeus vertit, o resina qua in regia Ddebat regi assistens , rn eaptiυιtatem abiit. Hebraeum enim hatrach vel hutrahsignificat in genere subsistentem vel santem, quod Noster de milite statario; LXX. de substantia seu opibus; Chaldaeus de re. gina regi assistente exposuit ; Pagninus i sum Hebraeum nomen utetah quasi in
prium reginae retinuit, vertitque, σ Hut- Lah regina ereptiva iacta es, o currum ascendere iussa . ET ANCILLAE EI Us , virgines ac matronae nobiles , nunc captivae
quasi manet pia, immo quasi pecudes MINABANTUR n ab hoste , & gregatim abodueebantur in servitutem, nec audebant ipsae metu vel eiulare vel queri; solum stere. to gemebant di murmurabant in eoide. V. 8. Interim tota urbs NINI νε . AsrPIsCINA , seu lacus, erat AQUARUM plena ubique & scatens aquis, quas Trigis e Disactis muris in eam effunderat, stam loco humili & paludoso , ut Herodotus &Diodorus o testantur . IpsI VERO incolae Nivet & milites praesidiarii, viso hoste , di fugerant: frustra prinei pibus Ninives in is clamantibus , flate viriliter , state intrepidi i & hosti resistite . Melius auscultabunt Chald. & Medi ducum suorum monitis rV. 9. DAEIPITE ARGENTUM omne ET Au Ru M tot saeculis in unam urbem conse stum: visa ei ut & monilia ut numero in.
finita, se specie sunt pulcherrima ac pre tiosissima . Atque ita V. to. Disspata sunt opes & thesauri Ninives, & urbs in frusta confessa ET DILACERATA : incolis Coa erat TA Es ENs dolore, pavore, nimiaque angustia . Inde DIssoLUTIO, tremoe & colligo GENI LORUM: DEFECTIα renum, seu lumborum ti virium: denique vultuum NIGREDO m
stae OLLAE, de qua alibi p. V. II. UBI nunc AsT speciosa illa desuperba Ninive , spelunca & HABITACULUM LEONUM, regia sedes Assyriaeorum praedonum ac tyrannorum in qua quasi in pastuis uberrimis & deliciosissimis aeque ac tutissimis , pascebant se reges Zeregum filii spoliis & praedis totius Orbit
V. I 2. SUFFICIENTER iam CΕνIT ae praedatus est LEo iste Assyrius, ut CA Tm LII AC LEAENis, id est filiis ae filialibus. vel potius uxoribus ac concubinis , suis epulum mstruat opiparum. R. II. ECCE EGO AD TE , o Ninive , subvertendam & exscindendam per Chaldaeos & Medos, adsum in procinctu . QUADRIO Ag TU As , id est omne robur bellicum, omnia arma, quibus te restitu. ram praefidis , in pu MuM & flammam
convertam . Neque ULTRA AUDIETUR vox NUNTIORUM & emissariorum Tuo.
RUM : quos vel ad urbes debellandas , vel ad tributa colligenda , vel ad alia imperia axequenda solebas per universum orbem
82쪽
destinate i ita Remigius, Alberius , Hugo Chaldaei & Medi vastatores Ninives r viti
cfI Xenophon Lib. VI. Cyro aediar ε Homet. Iliad. M Plutarchus ill Antiocho MCleomenea
v. de Re militati cap. v x. c m a Nahum I. Ime a 3 Exodi m. I
cob Herod. Lib. I. Diodor. Lib. III. cpa Ioel. ar. a. Isaiae xia . .
Pres r. A SCENDIT QUI DIsPERGAT , i sortes & nobiles: proinde vestiti coccineis chlamidibus . Habenae sunt igneae , auro scilicet ornatae, quae ad solem apparent Igneae: homines vino consopiti , seu nihil timentes, ae si essent ebrii. CONTURB TI vers. q. dum prae multitudine non seris
vantur ordines. V. s. RECORDABITUR FORTIUM SUO
RUM . Hoe spectat ad obsessos Ninivitas rati qui etiam haec verba reserunt ad obtadentes Chaldaeos r utroque modo possunt exponi , vel de trepidatione intra urisbem, & perturbatione, vel de virtute obinsidentium, quibus capta civitate paeparatur
umbraculum in tanto aestu. V. 6. PORTAE FLUUIORUM APERTAE IUNT, &o Sept. porω eivitatis aperta sun νδ' - α expugnatio describitur, & quod inde sequu&e. Ascendit; hoc est, bre- tum est. vi ascendet contra te Ninivem hostis, qui V. 8. ρο ρ. ET Nisi vE QUAsI PI CP te evertet. Quod magis cohaeret instituto NA, &e. Describitur desolatio urbis. STA Prophetae, qui totus est contra Ninivem; TE, sτιτε, irrisio est dicta fugientibus: uam si quis hic intelligat obsidionem Ie- Distipi TE, vox Chaldaeorum, concisa ora. rosolymae. . itio est . Sie describit , vers. II. Ceterum excidium Ninives , de quo in Ninivem ut speluncam leonum, quod b praesentia, non est illud quod aliqui narrant bet eausam exeidii. contigisse sub Sardanapalo e hie enim Sar. danapalus aequalis suit UZiae. Nahum au- - Ex EIus DEM AUCTARIO. tem prophetat sub Erechia: vide quae dixi in Opere chron. qq. cap. v. num. Iam de Vers. I. AscENDIT: mox ascendet contra saepius eversa Ninive ἰ ut notatum etiam l Nini ven Chaldaeus. fuit Tobiae cap. ultimo . Hoc excidium Vers. 3. Licet Ninive sita sit ad aquas m sane accidi sse debuit circa tempus excidii Tygrimi non tamen eam defendent a Ierosolymitani: & sorte aliquantulum post initium tertiae captivitatis: se Corneliushoe loeo ad Nabuchodonosorum retulit.
V. 2. REDDIDIT DOMI Nus supERBIAMIA on ET IsRAEL, &e. hoc est, ut plerique interpretantur , vindicabit in excidio Ninive superbiam Assyriorum contra decem tribus & Iudam, quia vastatores suerunt
V. 3. CLYPEus FORTIUM , ας. Hi lunt quae a Chaldaeis. Hers. 9. DIRIPITE . Chaldaei se mutuo exin hortantur , quia NON EsT FINIs , est
Vers. Ita NIGREDO OLLAE . Pallescit facies, quando prae timore ad eam noue mittuntur a corde spiritus . Per te nem , catulum & leaenam accipio Alis.
83쪽
Niniυe urbs sanguinum sub nomine adulterae vasanda praedicatur: quod
exemplo Alexandriae at Babsoniis devasatae eons matur: nec erit qui
Ninive condoleat, aut eam consoletur super ipsius devastatione. AE eivitas sanguinum , universa mendacii dilaceratione plenae non recedet a te rapinas. 2. ' sa) Vox flagel.
li, & vox impetus rotae, & equi frementis , & quadrigae serventis, & equitis ascendentis : 3. & micantis gladii, & fulgurantis hastae, & multitudinis interfectae,& gravis ruinae: nec est finis cadaverum , & corruent in corporibus suis. 4. 'Propter multitudinem sornicati num meretricis speciosae, & gratae, & habentis mal
scia, quae vendidit gentes in sornicationibus suis, & familias in maleficiis
sit se s sis in Ecce ego ad te, dicit Dominus exercituum, & revelabo pudenda tua in facie tua, & ostendam Gentibus nuditatem tuam , & regnis ignominiam tuam. 5. Et proiiciam super te abominationes, & contumeliis te afficiam, & ponam te in exemplum. 7. Et erit et omnis , qui viderit te, resiliet a te, & dicet: Vastata est Ninive: quis commovebit super te caput unde quaeram consolatorem tibi λ 8. ' Numquid melior es Alexandria populorum, quae habitat in fluminibus λ aquae in circuitu eius : cuius divitiae, mare: aquae, muri eius. q. AEthiopia sortitudo eius', & AEgyptus, & non est finis: Aphrica & Libyes fuerunt in auxilio tuo. Io. Sed& ipsa in transmigrationem ducta est in captivitatem : parvuli eius elifisunt in capite omnium viarum , & super inclytos eius miserunt sortem ,& omnes optimates eius confixi sunt in compedibus. II. Et tu ergo inebriaberis, & eris despecta: & tu quaeres auxilium ab inimico. Ιχ. Omnes munitiones tuae sicut ficus cum grossis suis: si concussae fuerint, cadent in
E comedentis. I 3. Ecce populus tuus mulieres in medio rui . inimicis tuis adapertione pandentur portae terrae tuae, devorabit ignis vectes tuos.
14. Aquam propter obsidionem hauri tibi, extrue munitiones tuas : intra in lutum, di calca, subigens tene laterem. Is. Ibi comedet te ignis: i ribis gladio, devorabit te ut bruehus: congregare ut bruchusi: multiplic re ut locusta . 16. Plures fecisti negotiationes tuas quam stellae sint caeli dbruchus expansus est, & evolavit. I7. Custodes.tui quasi locustae: & Parivuli tui quasi locustae locustarum , quae considunt in sepibus in die frigoris: sol ortus est , & avolaverunt , & non est cognitus locus earum ubi fuerint. I 8. Dormitaverunt pastores tui, rex Assur: sepelientur principes tui .' latitavit populus tuus in montibus , & non est qui congreget. Ist. Non est obscura contritio tua , pessima est plaga tua et omnes qui audie-Bib. Sax. Tom. XXII. L ruat
84쪽
runt auditionem tuam, & compresserunt manum super te: quia super quem non transiit malitia tua semper λ
ROMAN- CORRECTIONES. Vers. a. 3. Vox sagelli, O vox impetus ν tae oe equi frementis, cir quadrigae fementis, oe eDitis ascendentis , is micantis gladii, G si urantis hasae G mahistidi. nis interfectae . gravis ruina . Quidam libri magnam horum nominum partem scribunt primo casu numeri pluralis e D quadrigae fervontos, in equi et Ucendentes, is maeantes glarii o Digurantes hasta , m multiisdines inrefactae, grames mine ; Sed retinendus est ubique seeundus casiis numeri sngularis. Vers. 8. Numquid motior os Alexandria popu-
ιοrum . Non praeponas Praepositionem asnomini Alexandata. 'U. II. Inimicis mis adapertione pandentur portae terrae tuae. Una vox abbativi eastis
advertime, non est distrahenda in duas
ad apertionem e nam adapertione pandentur .
hoc est, aperiendo aperietur. NOTATIO.
hasae, o mMilitudinis interfecta , o gravis ruina. Sic plerique nostri eodices legunt , Lobiensis, Leodiensis, Q, L, A, &e. Duo Brugensis, de Plantini medius habent Vox flagelli, vox impetus rotae , m equi se mentes fremenus o. , s quadrigae fervem res ferveniar o. o equites ascendentes, .misantes gladii , m fusiuranter hasta , ormultitudines multitudin=r H in interfectam graver gravis E. ruinae . His Hunnaei,
E. & Ο. litteris signata exemplaria ex par. te consonant, id quod indicavimus . Nolanintur quinque i Hententi & duo Parisiensium antigrapha, illo omnia modo legere praete1 equi frementes . Prior autem Ieci io .Hebrim conismior est: quamquam enim tam prima casu quam secundo verti possit , omnia n
mero habet singulari , & is quidem pro plurali aeeipitur: sed priori legendi modo ma. niseste Hieronymus, Auctor Glossae , Caren. sis , ae Richelius suffragantur . Hieronymus: o Vox flagelli, inquit, erudelis semis per & sevientis imperii & vox impetus
is rotae: vocem pro sonitu accipiamus ; ro- ,, tam serventem per diversa aiscursum. Et
is equi frementis ,& quia rigae serventis, sub is auditur in omnibus vox &c.
s A. Ters. I. IvITAs, scilicet Ninive . SAN- Cui NUM, id eli peccatorum , seu homicidiorum , scilicet plena . MEN
DAcir, scilicet plena. LXX. meudax. DII. ACERATIONE; quasi dicat , Crudelitate. LXX. iniquitare. RECEDET.ῆ Pro , recedit; quasi dicat, Semper rapinae intenta; vel, & in te hostes rapinam exercebunt.
V. a. sex, scilicet brevi audietur; vel quasi dicat , Audire mihi videor . FLAGELLI, scilicet aurigae. FERUENTIs . Si eLXX Chald. subsilentis.
V. 3. CORRUENT, &e. quasi dicat, Impingent AEgyptii in suorum cadavera . Chald. impingent in trucidatos suos. V. q. FORNICATIONUM, scilicet idolo. latriae. SpECIos AE, scilicet Ninive, quae
pulchra interpretatur. GAE AD, scilicet oculis amatorum . HABENTIs MALEFICIA ἰquasi dicat, Veneficae, seu superstitionibus deditae. UENDin1T, id est tradidit hosti.
bus,' quasi dicat o Propter cuius peccata
multi ab hostibus occis, seu capti.
V. , Ex ERCITUUM. LXX. omnipotent. PUDENDA . Perstat in metaphora meretricis;
quasi dicat : Te alliciam ignominia . IN
85쪽
νACig Tu At pro . in faciem tuam usque sublatis vellibus . Nu DITATEM . LXX. tum ριtudιnem. IGNOMINIAM: repetitio, scilicet est ignominiolum mulieri nudari. g. 6. PROIICIAM, &c. quasi dicat, Puniam in te tua scelera . ET CONTUMELIIs , &e. Chald. teque execrandam redisdam , oe ponam foedustinam in oculis om.
nium υidentium te . CONTUMELIIs , fcc, quasi dicat, Faciam ut te omnes convitiis prosequantur ob tua peccata . Explicatio
eis praecedentium. Ex EMPLUM, scilicet Dei iudicii , seu punitionis. V. 7. REs rLiET , scilicet prae timore , vel stupore. Chald. procul recedet . Co M. MovEBIT, scilicet condolens tibi . Chald. quis condolebis tibi ὶ V. 8. MELIOR , id est sortior , vel dignior . ALEx ANDRIA ,. scilicet quam tamen expugnavit Nabuchodonosor . Vide Ierem. xLv I. vel expugnabit: vide in s. Populo. RUM, id est populosa. Chald. magna . IN PLUMi NI Bus. Chald. inter flumina. MARE , scilicet ob merces importatas . V. 9. FORTITUDO, scilicet suppeditando milites. NON EsT pr Nis , id est praeterea aliae regiones; vel, nec est finis numerandi milites. APARICA ET Lia YΕs , scilicet
praecipue. Chald. tibi ρο Lidii Too,
scilicet o Alexandria. LXX. eius . . V. Io. DUCTA EsT; pro, ducetur . Chald.& LXX. ibit: de sic infra ubi nos legimus per praeteritas ita illi vertunt per iutura; scilicet quando id praedicebatur a Nahum , nondum eversa erat, sed tamen ante Ninivem evertenda . CONFIxI . LXX.
alligaιi. V. II. INEBRIARERrs, id est ealice irae Dei potaberis abunde. AB INIMIco , id est propter hostem , scilicet ut te defendas: vel ab his qui tibi erant inimici , cogeris opem petere in eo bello. V. I 3. MULIEREs, id est ut mulieres, scilicet imbecilles , nee se defendere valentes . UECTEs Tuos , id est portas urbium . Chald. robur tuum .
V. I 4. OasIDIONEM , scilicet diu dura turam . Ex TRUE . Chald. obfirma . LATEREM, scilicet ad obturanda dirupta, &reficienda οῦ quasi dieat : Nihil tibi omnia ista proderunt. V. I . BRucitus, scilicet qui omnia consumit. CONGREGARE, &e. quasi dicat: Quantumcumqudi multiplices milites, nihil efficiesr vel congrega sane opes instar bru chorum ti locustarum, ut soles , nihil tibi proderunt. V 16. NEGOTIATIONEs , . scilicet ad quaestum & opes cumulandas. Ex PANS Us, &e. quasi dicat: Multitudo illa tuarum opum cito a te avolabit.
V. t 7. CusToDEs ; scilicet sortiores viri. QUAsr LOCUsTAE, scilicet multitudine. PAR vuLt, id est in seriores milites vi. 'ibus. LOCUsTAE LOCUsTARUM , . id est plurimae, vel soboles loeustarum; quasi dicat , . Paene infiniti . AvoLA PERUNT , scilicet se te tui destituent. NON Es Co-GNITUS, &c. quasi dicat , Ne vestigium
quidem mansit . V. 18. DORMITAvERUNT , Sce. quasi dicat, Principes tui velut idormientes nihil te iuvabunt. Chald. fracti sunt fortes
tui. V. I9. NON EsT OBICURA , &c. quasi dicat, Nota erit omnibus. LXX. non esssanitas contritionis tua .. PEssIMA ; quasi dicat. Mortifera. AUDITIONEM TUAM, id est famam, seu rumorem de tua cala mitate. COMPREnERUNT, scilicet stupentes, vel insultantes . Chald. complo erunt manibus fuis super te Iatantes . LXX. plaudent . MAL TIA TUA; quasi dicat, daemnon afflixisti Z Chald. plaga nequitia M.tae.
pheta pastores quos principes ; significans ossicium omnium eorum, qui populo praesunt, sive civiliter, sive spiritualiter, esse; non dominari in populo, aut pro imperio aut animi voluptate ageru, sed populum pascere ς id est, omne studium suum , Scadministrationem conferre ad utilitatem , Se salutem populi . Unde David Psal. Luit. dicit se constitutum a Domino ipascere Iacob servum suum, oe Israel hereditatem fuam. Et II. Reg. ult. ubi nos legimus Davidem dixisse : Ego sum qui peccavi, O ego inique egis Septuaginta ha bent : Ecce ego sum qui inique egi, o QOsum pastor qui male feci . Nec tantum sacrae litterae hoc pacto loquuntur , sed &apud Homerum legimus principes GraecOrum pastores appellatos.
86쪽
Hers. I. IvITAs s ANGUiNUM , caedibus plena. Reddit rationes translati Imperii ad Chaldaeos . UNIvΕRs AMENDACII , seu mendacis , aut mendaciis plena , ut Chald. Di LACERATIONE PLENA , id est praeda plena ; quae Vada , ω- ceratio etiam Hebri uocatur tereph , quia qui per vim extorquet aliquid, illud lacerat. MN REcEDET A TE RAPINA, numquam a rapiendo desistes. V. Σ. Vox FLAGELLI . Sic voeat virgam, qua currus equi incitantur. Aut flagellum vocat amictionem , quae hostis adventu instabat. Hieronymus: Vox flagelli, crudelis semper m facientis imperii . ET
Vox IMPETUI ROTAE . Hebr. vix simitus fragoris rotae. ET EQUI FREMENTIS. Hebr. equi caleantis terram scilicet.. ET QUADRiGAE FERvENTis . Hebr. subsilien-Ns, scilicet prae velocitate subsilire videtur. ET EQUIT is AscENpENTIs in currus, aut equos, scilicet vox auditur . Heb hoc cum sequentibus iungitur se : Eques erUens
ferro sumunt splendenti, ut flamma & fulgur. Hieronymus pro ipsa flamma & sui. gure & splendore g'adii sumens, dixit.
V. 3. ET MICANTis GLADII , ET FULGURANT Is HAsTAE. scilicet vox auditur.
Quod commodius videtur propter coniunctionem oe, quam redundare dicunt , qui diversam rationem sequuntur . ET MULTITUDINIS INTER PECTA C, sive interfecti, pro , interfectorum , scilicet ab equitibus. Audietur vox in suo se volutatium sanguine. ET GRAvls RUINAE. Heb. O gravitatis eada υeris, id est multitudinis cada. verum. Repetitio. NEC EςT pi Nis, id est numerus caὸaverum , adeo ut offenὸant in eadaveribus ipsorum . Noster : ET CORRUENT IN CORPORIBVs suis r eorpus Proeadavere. V. AE vENotDIT GENTES IN FDR-N CATIONIBUs suis , id est docuit idola colere id voeat fornicari atque adeo fuit illis exitii ea uis . ET p AMILIAs , id est populos, nationes vendidit , fuit illis
exitii causa . V. 3. ET REvELABo . Sept. discoope-ν am . PUDENDA TUA IN FACIE TUAE .
Hebr. μόrias tuas super faciem tκam νid est in tuam faciem coniiciam , inve tam . Sept. discooperiam po riora tua δε-
per faciem tuam . NUDITATEM TU M. Hebr. pudenda, turpitudinem, ut Sept. V. 6. ET PROIICIAM SUPER TE R Bois MINATIONEs, faciam ut te omnes detesten. tur. ET PONAM TE IN Ex EMPLUM . In
exemplum magni sapplieii te adducem , sio Sept. Hebr. ponam te quasi socas. V 7. .ls co MMovEBIT . Hebr. quis condalebis ei. UNDE QUAERAM CONSOLA. TOREM TIBI, civibus sublatis, ceteris omnibus in te irritatis. V. 8. NUMQViD MELl- ΕS A LEx AN, DRIA POPULORUM . Nondum Alexandria vocabatur. Sed NI Noamon . Amon pro hammo, id est multitudine , id est AElexandria multisadinis, id est urbe magna. QUAE H BlTAT IN FLUMt Ninus Ab
ortu & Oeeasu duobus Nili brachiis cinis
gitur, a fronte mare nostrum habet , adorso laeum Mareoticum. CurUς DIVI. TIAE, MARE: propter commercium scili. cet cum aliis Gentibus. Chald. oius murus est mare. Hebr. euius fortitudo mare hoc est, munitio. AQUAE MURI E Us. tia scilicet maris: sic Chald. Sept. aqua muri eius. Hebr. a mari murus eius. Finci miram, a mari, ut nunc est Hebr. alii legerunt C)O maum, id est aquB. R. 9. AETHIOPIA FORTITUDO Erus, i
est ex AEthiopia sortitudo eius , id est
auxilia. ET AEGYPTUs, ET NON EST FIANIs,. id est innumerae aliae, Gentes ei favebant. ApΗRrcA . Hebr. P/ut , id est Mauritania, inde Fed. FUERUNT IN Auis x rLIo TUO , o Alexandria, & tamen exiscisa es, & capta a Nabuchodonosore.
DucTA EsT , scilicet Alexandria . Nabuchodonosor cepit eam, Cambyses Cyri filiuς in provinciam redegit . Alexander instauravit ..IN CADITE OMNIUM VIARUM,
seu platearum . Mis ERUNT MRTEM , ici, licet victores sorte inter se captivos divi. sere. Co Npix I suNT , seu constricti sunt compedibus . V. II. INEBRIABERIS malis , ut vino, o Ninive, ad quam vertit sermonem, de mentaberis; nescies quid facias ut ebriu DEIPECTA . Hebr. abscondita , stilicet praemetu, aut ignota; quasi ignotam te reliquerunt: neque opem serent . ET TU QUAE stra
87쪽
vs A Uxl LlUM. Hebr. robur ; sed reburpeo auxilio. AB INIMICO, ita ebria eris. se Hebr. Sed verti etiam potest , propter inimicum, ut ei scilicet resistas . Chald. --xistum flagitabis ab inimico.
V. rao OMNEs MUNITIONEν ΥπAE . Di ruentur tam facile arces, quam poma matura arbore agitata . SICUT FICUs CUMGRossis suis . Hebr. Mur cum primit-
vis, seu praecoribus, scilicet dei ieieris. tam Deile.
V. rq. ECCE POp UL Us TUUS MULIE-κει, id est mulieres inutiles at pugnam. ADAPERTIONE . Hebr. pandendo panden rur portae, id est penitus pandentur . TERRAE TUAE . Urbis tuae portae pandentur. R rq AQUAM PROPTER OBsIDIONEM MAURI T BI. Hebr. de Chald. aquas mwnιtionis hauri tibi; hoc est , aquam , quae intrx arcem, ubi/ teneris, est, collige, ut lateres facias, & diruta ab hoste instaures. Id significat, lNTRA IN LUTUM, ET CAL CR, sUB CENs. Hebr. ealea lutum . TENE 2ATEREM, id est De lateres . Hebri tenecataraiam, id est opus calcariae sume. V. 23. IBI , intra eam arcem igne &gladio peribis. in vo AB T TE UT DRU CHus , scilicet consimit herbam . CONGREGARE UT ARUCHus : MULTipLICARE Ur LocusTA ς id est, congrega multos ει innumeros milites ; nihilominus peribis . Hebr aggra re ut bruchus', suraυare ut lacussa ἰ pro, aggravaberis , ut bruchus &locusta agros aggravant. Chald. operientre ut bruchus, vastabuin te ut lo Jr. Pa- gmn. multiplica te ut bruchus, multiplιω- te ut lacusa , id est multitudo tua nihil proderit. V. I 6. PLURTς ς ECI I NEGOTIATIONEI TU As. Hebr. negotiatores tuor, id est collegisti mercatores magno numero. inutilem besto inrbam. Hi sunt mulieres, quas dixit vers.r3. BRUCH Us Ex PANsus Εs T. Hebr. rassatus aut praedatus est, ET AvoLAvIT ;hoe est , mercatores sunt ut bruchus , qui ubi ut bis opes praedati sunt , eontinuo disparent, nolunt adesse in periculo. V. I7. CusTODEs TUI , seu maiores tui. ET PAR vuLI TUI , seu Principes tui . Chald. duees tui . QUAςr LOCUsTRE LO-cusTARUM , id est magnae loeustae . a IGhob, genus locustae maioris significat, &ipsa serma loquendi, toeusae loeustarum, id ipsum indicat. Quae locustae cum frigo.
re noctis ad sepes confidunt, sed eum orta solis sugiunt: se Principes tui in periculo te deserunt, & ipsi mercatoribus sunt similes.
V. I 8. SEPELIENTUR, seu taeebunt, quie-leent quasi sepulti Prinei pes seu nobile; tui rprodesse non poterunt, ur mortui . LATIATA vi T POPULUs TU Us IN MONTlBUS , se
mansit. Uerbum una naphas id significat, scilicet prae metu. Chald. dispersi sunt populi tui super montes . Sept. abiit pepulus
super ψontes. ET NON EST QUI CONGREGET, id est Dux .
V. I9. NON EST 'OBsCURA CONTRITI TUA, omnibus patet. Hebri non es raratio, seu sanitas fracturae tuae, iti est , vulneri. III Clahab, curatio & restrictio prooprie . Non est restrictio vulneri. Nimi tum vulnera ligantur. Sept. non es fanitar eonis tritionis tuae, intumuit plaga tua . PEssIM LEsT, seu infirmata est ; ut Chald. plagattia ; id est male habet . AUDITIONEM TUAM , id est ad famam rei gestae cladis
tuae, qui audierunt. COMPREς RUNT MA-ΝUM , prae dolore scilicet. Hebr. eomploseis runt manum, scilicet altera manu, laetitiae ligno. Quia omnes offendisti. QUI A supER QUEM NON TRANs IT MALITIA TUA IEM - νεαρ irritasti omnes.
NivERIA MENDACII. LXX. tota mendax..
Di LACERATIONE PLENA . id est plena rapina, & laceratione praedarum. NON RECEDAT A TE RApIMA, id est recedit semper rapinis es intenta . Vel , inter hoste;
V. 2. Vox FLAGELLI , δα. in te audietur flagelli vox , scilicet strepitus resona tis flagelli , quo equi ad cursum excitantur. QUADRMAE FERvEMTIs, id est mn citatae, & ealentis; nam axes & rotae
curvatura ex motu colorem concipit. V. 3. CORRUENT IN CORPORIBVs sUIs,. id est, inter suorum cadavera. V. 4. PROPTER MULTITUDINEM , &c.
quasi dicat, Ruat Ninive, quia totius orbi, sibi subiecti eoluit idola , & ma*icis maleficiis dedita fuit, omnique generi super stitionis. MERETRICis sp Eoo AE e intelligit Niniven, cuius nomen pulchram significat. GRATAE, stilicet oculis amato
88쪽
rum. HABENT Is MALEpictA , id est veneficae , seu superliitionibus deditat. Qua E
suis: quae docuit idololatriam, & maleficia alias gentes , atque ita suit in causa ut Deus illas puniret, & traderet in captivitatem , & praedam Chaldaeorum.
V. I. ECCE EGO AD TE: O Ninive armatus, & iratus in Chaldaeos REvELABO PUDENDA TUA, &c. ostendam omnibus quae sis, & faciam, ut te omnes deis testentur; gravissima contumelia irrogatur mulieri si coram aliis nudetur.
V. 6. Paoi ICIAM sUPER TE ABOMINATIONEs : efficiam ut omnes afficiant te
contumeliis, & probris , & sordes in te
proiiciant, tamquam in abominandum, &execrandum caput. Pagninus vertit: proii. cere faciam super te abominationes. PONAM TE IN Ex EM LUM : ut scilicet quoties de magnis peccatis , & de magno supplicio narrabitur, stitim in exemplum adducaris. RESIL ET A TE 2 stupefactus tam insigni calamitate, fugiensque ne aliquo modo eius particeps fiat. Is COMMO τε IT SUPERTE CAPUT quis vicem tuam dolebit
euasi dieat, Nusquam invenietur , qui te consoletur, quia invisa eς omnibus , ideo-ue omnes experti tuam tyrannidem ν Sau-ebunt de tuo casu, de ruina. V. 8. NUMQUID MELIOR Es et maior , sortior, frequentior , opulentior. ALEXANDRIA POPULORUM. Uerti etiam posset, Alexandria tumultus, civitate nimirum magna, & frequenti, in qua magnus est populi fremitus ob multitudinem . QUAE HABITAT IN FLUMINI Aus: quae ab una parte Nilo, ab altera lacu Mareotico , a tertia mari mediterraneo , a quarta incommeabili solitudine cingitur. CUI Us DIvITIAE MARE: cui maris opportunitas maximarum divitiarum causa est, ob mercimonia , quae in eo emporio orientis celeberrimo exer
V. F. AETA IopIA FORTITUDO EIUS:
AEthiopia enim sive Abyssia vicina est,& adiacens Alexandriae, ideoque facile auxiliares copias poterat evocare, ut etiam ex universa AEgypto. ET NON AsT FINIS , se ilicet militum , & copiarum quas ex vi ei nis gentibus sibi foederatis poterat accersere. IN AUxILIO TUO. o Alexandria, ad eam enim se convertit. V. I . SED ET Ips A IN TRANsM QR aTIONEM, &c. quasi dicat: Non peperci, vel potius non parcam Alexandriae tam insigni ei vitati, nec tibi parcam , o Ninive. DUCTA I EST . pro ducetur , nam ex
Ieremia cap. x LVI. IO. constat eam va
statam a Nabuchodonosor , qui diu post Nahum vixit. ELIsi susTr allisi ad saxa a Chaldaeis. Allidentur. MIs ERUNT SOR TEM ; quasi dicat e Chaldaei , super viros nobiles', & primarios Alexandrinos a se captos sortem mittent, & quasi mancipia divident inter se . CONFIxI : constrI.E i.
V. II. ET TU Est cor o Ninive ,- pari modo quo Alexandria plecteris . INEBRIABERIs : calice irae Dei. ERIs DESPECTA se
Chald. pessundata, & eo redacta , ut ab ipsis inimicis tuis, quos antea delpiciebas,
Sc premebas, auxilium petere cogaris. V. I 2. SICUT FICU s CUM GROSSIS SUIS ,
id est muri, & arces ita eadent , ut primitivae ficus cum concutiuntur. IN OS C
MEDENTIs: eius qui sub ficu est , & deliderio inhiat ficu bus, & quasi ore aperto
illas captat. Hi 3. PuLULus Tuus MUL iEREs Chald. imbecillis es, instar mulierum . ADAPERἄTIONE PANDENTUR: plane pandentur ὲ ἀ- perientur quantae sunt. Italice diceremus, spatamar le parte. VECTEs Tui : quibus portae hostibus claudebantur is
V. I 4. PROPTER OBSIDIONEM : ne pitus desit obsessae multitudini . IN RA INLuTUM: pedibus lutum subige, ut lateres conficias, & muros sarcias , & reficias.
SUBIGENs TENE LATEREM : tene lateres,& lutum subigendo illos serma.
V. IS. COMEDET TE IGNis r dum haee paras, & urges, igne, & ferro consument te Chaldaei . DEvo RABIT TE UT BRUCH Use magna in te Chaldaeorum multi luis do effundetur, qui te devorabunt, & ah- sument, ut bruchi herbas ; ti fruges teris
tum volueris , aut potueris militum conis rega, ita ut sint innumeri ut locustae, ad-uc enim peribis. V. I 6. PLUREs FECIsTI NEGOTIATION Tu As, &c. id est innumeras congregandi pecuniam artes excogitasti , & omnia negotiationum genera exercuisti , ut ditesceres; sed divitiae tuae istae omnes similes erunt bruchis, qui terram tegunt multitudines
89쪽
ne, se 4 cito avolant , nullusque ex tanto a2mine deinceps apparet. V. II. CusToDra TVI et quasi locustae. Duces, & milites, qui te custodient multi erunt quasi loeustae. ET PAR vuLI TUI : inseriores, & gregarii milites. LocusTAE LocusTARUM . id est parva germina locustarum. CONFIDUNT IN IEPIBUs IN DIE FRIGOR Is r quae nocturno tempore , cum
tempestas frigida est, latent, & sedent in sepibus; & eum sol incaluit, avolant. ET
NON EsT COGNITUs Locus EARUM o quia scilicet omnes ad unam auolant; sic milites tui praesidiarii, & eorum duces , quihus fidebas, deserent te.
Signifieat desidiam ducu m causam fulgit cura Chaldaeis Ninive caperetur . REx Assust: O Rex Ninives. SEpELIENTUR PRINCIPEI TUI: hoc veterno, & vino sepulti interficientur, & humo etiam ingesta se. pelientur . LATITAvIT latitabit timore perculsus. R. I9. NON EsT M CURA , &e. nota erit omnibus tua calamitas , & clades .PEMIMA EsT PLAGA TUA, gravissima, dissicillimat eurationis. RUDITIONEM TUAM: id quod de te narrabitur .. COMPREssERUNT MANUM supER TE , id est ut hahet Chaldaeus , comptinerum supeν te manibus alantes. SUPER QUEM NON TRANsIIT MALITIA TUA sEMPER quia omnes gen.
res vexasti bello, & tributis, & lavissimi
V naria , gentium omnium san. guine ebria, in qua nulla veritas , nulla iustitia, sed omne mendacium , Omne genua idoli ae fraudis: DILACERATIONE prindarum,& rapinis PLENA . Numquam enim RAPINA RECEDET A TE; sed ut a tot taculis e cepisti, ita perpetuo eontinuabis in
hac tua tyrannide. V. a. Vox FLAGELLI aurigarum e curribus Chaldaeorum 8: Medorum in auribus meis insonat . Atque ita pergit Nahum pulcherrimam hypotypos vivam belli Ninivitiei imaginem repra sentare. V. 3. ET CORRUENT TN CORPORIBVssu Is, vel suorum.' nempe tanta erit Nimi vitarum strages, tanta multitudo cada-
verum ut viam subinde tum A ssyriia sugientibus, tum Chaldaeis insequentibus intercludent, utrisque in ea impingentibus aecorruentibus. Porro mala haec omnia ob. venient Ninivae, V. 4. PROPTER MULTITUDINEM FORNICATIONUM impudentis MERETRICIs huius, quae & nomine & re Deciosa est, ae
proinde omnibus gentibus grata , cum ob MALEpIclx sua & superstitiones atque aristes magicas, quibus omnium oculos fascinat, & ita ineautos praecipitat in ruinam , deberet omnibus esse ingratissima & extreme exosa. Non innumeras FAMILIAs , immo integras GENTEs , sibi qua vi , qua dolo, qua aliis malis artibus subiectas &in servitutem redactas, pro eo quod opt-bus suis, ut reginam decebat , eas pasceret, ditaret, protegeret ; summa perfidia vENDIDIT hosti, dum praetextu idolorum suorum propugnandorum , & finium dilatandorum coegit secum exire in aciem contra Chaldaeos, Medos & alios hostes, obiiciens incautas, gladiis hostilibus ovicularum instar mactandas: ita S. Hieronymus , The doretus, Theophylactus , 'Rupertus , Hugo& Lyranus. V. 7. Is co MMovEBIT sUPER TE CAPUT: in signum a condolentiae & eompassionis RV. 3. An tu, o Ninive, MELIOR , soratior, potentior , populosior es populosissio ma & sortissima AEgypti metropoli minis no amon, seu No b, quae tot populos sinu suo fovet, & post tema incula , ab Al xandro Magno vocata est ALEx NDR A QUAE habitat IN FLuMrNinus, ab ortu &occasu cincta Nilo , qui in Varios rivos dissectus urbem interluit, multasque in ea insulas seeit ' AQUAE IN CIRCUITU EI Us. Nam ab oriente & Ocidente, Nilo , ut iam dixi: a Septentrione, mari r a Meri in die laev Mareotico vallatur, teste Iosepho , Solino e , & aliis. V. 9. AETHIOPIA, ET tota reliqua AEGYPTus est FORTITUDO EIus , quia inde auxiliares copias ad se evocabat Alexandria, s ne fine & numero, ut ex tota Α-pRic A, & maxime ex viciniore eias parte
V. Io. SED ET haee Ipsa tam potens, tam munita Alexandria , deereto divino ex nune a Chaldaeis expugnata est , &DUCTA IN CAPTI vi TATEM, & suo lem pore
90쪽
pore reipsa expugnabitur & ducetur, nempe i7. anno e poli eversam Ierosolyziam. SuphR INCLYTos, id 'est super primarios nobiles ac principes Alexandrinos iam captos MisERUNT Chaldaei SORTEM , qui , cui eederet in servum & mancipium. V. .II. ET TU ERGO, O Ninive , pari modo quo Alexandria INEBRIABERis calixe irae & vindictae divinae : .ET ARIs DE- sp EcTA. Chaldaeus pessumdaιa : ET QUAE-Rss A UxILIUM AB inimicis tuis , quos
antes despexeras, ted ipsi denegabunt ti
V. I 2. Si CUT FICus quae tres vocan- Iur , vento asitatae, vel alio modo CoM-cussAE, iacili negotio de sine labore de. cidunt is os hominis sub arbore hiantis, ita MUNITIONES TUAE , arces 3c propugnacula, quibus praefidis, o Ninive , levi arietum concussione corruent ju os , seu in manus, in sinum & potestatem Chaldaeorum: ita Vatablus, a Castro, a Lapide . Tropologice , animae peccatorum:& Anagogice, munitio aes totius orbis in die iudicii eadent in os extremi incendii, glutientis abyssi , devorantis inserni , torquentis & mordentis diaboli , inquit Ru- pertus & Theophylactus .
V. II. ECCE Popu Lus & miles Tuus imbellis & effeminatus instar mulierum: eius ignavia & metu PANDENT INIM
V. I 4. AQUAM potabilem MAURI TIBI ,& cisternas tuas imple , PROPTER instantem OBsIDIONEM diuturnam s ac molestam: INTRA IN LUTO M., siabige argillam, lateres confice , quibus ruinas murorum Obstruas ,& propugnacula instaures. Etiam
asto in loco , isto in opere Chaldaei igne &ferro te absume ut DT g E Ucnus germina absumit. CONGREGARE ergo & tu, ET MULTIPLICARE ut bruchus, vel alia species hcujLe. contrahere quantum vis numerum militum auxiliariorum: sicut V. I 6. PLUREs FEcia Tt &. collegisti ti. hi NEGOTIATIONEs , id est mercatores , merces & opes , QUAM fIEFLAE sINT
CAELI; BRucrius ille omnis, id es eolle. Pio haec omnis auxiliatorum & mercatOrum & opum, expansiis alis avolabit a te, fugient at primum hostium accellum . . Q I7. Cus roDEs Tui , id est , duces hac praefecti. Hebraeum minum exraiel , amur id est corona , lamina diadematis ,
eoma, consecratio; Uatablus verti tri ger nati tui; Chaldaeus, lamina tua ; Tigurini , comatulι rui Pagninus , magnares o
principes tui; alii , consecrati , separati . vel nazaraeι tui. Nempe principes & sacerdotes, qui corona, diademate; & prolixa caesarie a vulgo separantur , & quasi res
sacra Deoque consecrata coluntur di h norantur ἰ infami fuga tempore tantae necessitatis se subducent, ut istet se subducere loeusta cum deficit herba quam depascebatur. ET PARvULI Tut ; id est, inseriores de gregarii milites omnis generis &ex omni gente . Hoe enim significae Hebraeum ramor, quod propterea LXX. Te tunt , commista: nisi malis per tapb signi
ficari parvos, & per lar principem p quasi
dicato Parvos principis, supple servos milites, subditos: omnes a te iam periclitante diffugient QVAsI LocusTRE LOCUST RUM proles, scilicet allelabias , ut LXX.& Tigurini vertunt , de quo nos ali
V. 18. PAsToxm Tur . id est praesecti militiae tuae, o rex Ninives , o Asbria
monarcha: desides atque oscitantes DORMITAvERUNT: unde ut vino somnoque ,
ita & mox humo sepulti sunt, iugulati a Chaldaeis
V I9. CONT ITIO TUA , id est exciadium & eversio tua, o Ninive, NON E&ToBsCURA, non est secreta , sed publi,ca &toti orbi conspicua: OMNEs QUI AUDIE-RuNT AUDITIONEM , id est famam k cladis & exeidii tui, COMPREsSERUNT MANUM IUPER TE. ἰ Chaldaeus , eo laserunrmanibus utantes de tuo infortunio . Quae enim natio est sub caelo, supER quam NON TRANs 3IT MALITIA & tyrannis TUA per iniqua tributa, aliasque exactiones & cmpressiones ρ neque id exiguo tempore sed semper & continuo per tredecim ι Zc plura cula.