장음표시 사용
271쪽
exhibet negotium,sed etiam uitiosium pro eat siccum, insuauis etenim est, atque palato ingrata, ob tetrum atque grauem odorem quem prae se seri, siti amobrem u-dique ullus habetur nec talum nobiles, sed infimae plebis etiam homines eam in cibis recusare solennae si qui eam interdum edant, alliatis condimentis intingunt, ut acutissimus allii sapor alterum facile obtundat. Pagrus autem quem Itali mi frago uo- ravuncant, piscis es solitarius, atque carniuortis, modo pelagius,modo littoralis in saxorum cauernis degens, qui ad sargi usque magnitudinem extuberat, caput tamen crassius habet,oculos grandes,pupillam nigram, Sc itidem, in eius ambitu coloris aure atque foramina duo,utrinque ad oculorum fontes,dentes acutos habet, breves,ac ueluti serratos, caeterum magnitudine, ac crassitie cantharo persimilis es squa mas gerit latas, rotundas, ac tenues, caudam bifurcatam, peculiaris quoque illi litura utrinque nigra, lata, in lateribus circa ceruicem ubi linea est, quae piscium corpora intersecat, qua maxime a caeteris distinguitur piscibus: ea nonnihil nigri. cantis habet coloris,tactus asperrima persentitur,continuam praeterea, in tergore pineam rubram duodecim aculeis communitam ostendit, dura carne praeditus est, virendis ficillime concoquitur,&sgre ccernitur,crassumo generat succum, Sc cum carnosius est,minus est pinguis, quia magis terrenus: copiosius uero aliti conficiatur,
diuersami et i hqc genus piscis a pagum,cum e cancrorum genere sit.
m in multi sint pisces,quibus singulis anni partibus uescimur,est aurata,
sargus,melanurus,scombrii lampetra, sturio, at palii huiusmodi, quori rum nusquam meminit Galenus ex Philotimo iiiijs, quae ex eo invios libros transtulit: ideo optimum duximus de illis pertractare,nec intactos relinquere re praesertim de illis sermonem habere,qui olim maximo in honore su
runt quim hodie pretiosi maxime habentur, saepem nostras exornant mensas. Plane aequidem nefas est auratam omittiere, quae comm udi nostrae aetatis consensu
nobilissimus censetur pisci ueluti oc reliquos quorum historiam prosequimur.
r Urata quam Romae aram uocant, piscis marinus, nec selum ex eorum numero qui circa littora uictitant, sed in marinis etiam stagnis r peritur, nec n5 sc aquam dulcem tolerat,cuius figura potius latiuscula est quam sone rostrum habet breue,Nos mediocre, ac labra crassa, dentcs albos, anteriores oblongos,oc subrotundo de molares uero latiores, quibus plerique in annulis pro gemmis utuntur, oculos magnos, re branchias utrini quaternas, extrema uero earum operculi Pars Purpureo Partim, partim uero nigro insignita est coloresquamis tegitur latitriculi uentrem lacteum habet, argenteum colorem latera aemulantur dorsum ex ilauco nigricat, partes uero oculis superiores aureo colore splendent,&praecipue cum excreuerit, caudam lunatam habet, re uentrici iuri amplum,uix tamen unquam, etsi adoleverit ad denas perii enit libras. Aestate plurimum temporis latenta omnium piscium timidissimus est, atque sola uesciturcam nobilissimum apud omnes censeturaliscis, suauissimus enim est, olim gra- vim .tissithus carnem habet candidam talidam, quae bonum procreat succum,abun- dej nutrit, sed cum dura sit, non facile concoquitur, excernitur ,: medias tamen In cibis praestantiores esiste iudicamus, maioribus atque edultis : aetas enim ali Uuid discriminis affert, ut minores aetate, & magnituatne minus durae, A concora faciliores iudicentur,maiores uero duriores, re in medio mediocres, sic oc quae ii mari hyemis tempore capiuntur,longe meliore sunt ijs. quae in stagnis marinis, ta si sanni temporibus uenantur. Uar is condiuntur modis, in aqua enim re oleo , elixantur iniectis olentibus herbis, croco, aromatibus, ac utris passiis, assiantur qu u que
272쪽
que oleo, butyro ue irrigantur, ais etiam sale condiuntur, sedilon patrum gratiae I Minoen, deperdunt, eo quom condimenti genere quod uulgo accarpionare, uelanianam durus quem nare dicimus parari sol ius huiusmodi condiendi modus. Pisces enim recrara acta tiarare captos exterius a squamis, interius uero ab interraneis renurgant, modicom sale pecuam. conspergian et cum per aliquot horas,ut puta per fra, uel ratem sic permanserint, optimo, copioso oleo in sartagine frigunti. xis uero, ac in fictilem patinam dispositis,priusquam refrixerint, acerrimum acetum in quo antea aromata, di crocus
bulli eruit: superinspergunt,dc demum post quatuor, uel quinque horas in uase alio absque super ecto aceto,lauri, aut murti aut citri folijs si libeat interpositis cancellatim componunt,dc sic sapidiores redduntur, longius per plerasque lisae urbes
circumferri pollunt,siccs parati in multos dies a corruptione immunes aueruatur. v m. Spartas autem etsi ad paruae auratae similitudinem adeo proxime accedat, ut persaepe pro aurata Ronis uendatur,ab ea tamen euidentissime distinguitur,nam sparus non solum corpore minori est, sed etiam magis rotundo, atque in latera compressior longiorim, & rostio acutiori, atque ore etiam minori: praeterea locus mculis superior non aureo colore mica sed ex uiridi stauescit, nec circa branchias la purpurea, aut nigra macula apparet,ut in aulaia,in caeteris uero ualde ei est persimilis. d multam magnitudinem non excrescit,nec palmi mentiara' excedere in let. Marinus est piscis non pelagius,sed littoralis, re herbosa maxime seequentansvi littora atque marina stagna subit,ut aurata, came et uescitur, re constat apud ueteres maximo fuisse in pretio, carnem inter mollitiem, re duritiem mediam habet, concocstu facilem,ec boni succi,ita ut inter salubres pisces merito reponi misit. At qui in stagnis degit, carnem insuavem habet, mollern, tetrum maciairosum quendam saporem reterentem: iccirc8 adluitum mensis ab sci sol cc rura solum,pleb culam matere,ut in multis etiam alijs piscibus conti rigere dixi in us ob locorum diis uersitatem. Elixus raro paratur, quia paruus est: maiores enim solummodo elixati
solent: in sartagine uero frixus, ac sub craticula assus, ut plurimum paratur,exma metarat. lim arancij succo comeditur. Cantharus equidem cum squamis ex Indico in dentibus integatur, ob id a Je omanis Taphis edicitur,ut ec citharus quoque, dc alii quia in coeno aestit scarabea nominant, marinus est piscis,qui littora potius, et pelagum incolit, auratae, Si sargo forma, figura corporis ualde proximus est,hranchiae aculei pine non admouum dissimiles, dentes habet breues,re consulo ordine dispositos, oculos caesios,at* supercilia nigricantia, esto singulis utriuque lineis aureis insignis,& lapillos in capite erit. Molliorem ac numidiorini carnein habet,ci proinde insipidam, nec admodum gustui gratam nec concoctu difficilem
nec parum nutrientem, sed crassum atq pituitosum humorem generantem, qua de cauta dum coquitur,addici solent quae humorem illum supernuum comminuanti ut piper, ocus,cinamomum,gingiber,caepaeatiue huiusmodi. I rixis quidam in Motagine uesctitur,al a massant aut in patinis ex albo iurecodixin pauperinns Mem
sus seequentius subeunt: astalis enim longe sunt inferiores,
Irim I scis est Maena qui herbosis littoriariis gaudet, ac musa ab Italis dicitur,rim, at g aridi persimilis,latior tamen ac breuior, nec non rectam lineam in lateribus habe quae in sinaride est arcoata: lutei est coloris,si aliquam do titutis cyaneis conspersia appareat breue habet caput, osm minimuladum clausum tenencum uer8 hiat magnum ostendit. Iris oculorum uibruber eam squamis tenuioribus contegitur, re dum desquamatur, albissima, atque argentea appare pinna quae dorse incumbit. duodecim aculeis riget. Foecundissimurat tem est piscis,atque praestantior,dum uterum gerit,mbionibum prosim recesius succi bonitate, licet non adeo gustui gratu nec minus uentrem subducit: sub vim eula assus, uel in sartagine hixus ex aran succo conditus, ut plurimum comeditate parum tamen nutrit,nec multum excrementi praebet. cimaris quoque
273쪽
lis est quem Romani ligar- uocant,corpore pene est teret re minori quam msna,
squamis ured ea latioribus tegitur, lineam a capite ad caudam habet arcuatam, oceas ut longiusculum, atm hoc ei peculiare est,ut cum os aperit, labra exerit, taquam ex rubo pixidatim infarcto,ut Bellonius refert:.eius color ex cyaneo hilari in argenteum maea temore obscuriore,&Uentre candidiore, caudam bifurcam gerit, atq3
unicam in dorso pinnam: Bocaeo adeo est persiimili ut uix ferme distingui possint, earnem habet smaris candidam,doni succi oc facilis coelionis, paucio excrementi,
quae tum frixa,tum elixa ori non ingrata est, iusiusculum uentrem iubducere se,
runt,sunto nonnulli qui ea de causa interdum fgrotis exhibent, multa quod ex ea parantur medicamenta, qtiae Dioscorides connum at capite proprio de sim aride: solet etiam sale condiri qui a bibacibus maxime expenditur, palatum enim ais os stimulat,dc sitim lacescit.
Rythrinus site rubellio piscis est marinus, potius littoralis, quam pelagius,quem Romani fragoliri in appellant,cuius corporis figura auratae noesi ab imilis, sotiam is tegitur frequentibus , S ualde inter se coniunctis,
uentre est subal Dido, capite argenteo, corpore uero reliquo rubescent rostro acuto,et capite utrinque compresso, ore paruo mediocribus dentibus munito octilis magnis ac latis & branchias ut in quaternas habet: in dorso unica pinna longa,ec aculeis multis horrida erigitur, alteram longe minor uentri haeret,ca .
dam bifurcam, at ut plurimum lapides in capite gerit. Eius magnitudo palmi
mensuram perraro excedit. In quo genere marem non reperiri amrmat Aristoteles, ubi ii quoniam omnes qui capiuntur otia in utero serre comperiuntur. Carniuortis es
piscis atque gregalis, di saepe cancellis, minutis crustatis pascitur: suauissimus est atque ab omnibus ubique nobilissimus censetur pisci cuius caro satis tenera, at shiabilis est, propterea boni succi, concoctu facille Sc multi nutrimenti, quae etsi aeiuni tempore iucunda sit, hyeme tamen praestantior ha dictur, e frixa potius qui melixa ecprycipue si arancin mali succo,ac modico pipere condiatur. Ferunt nonnulli Rubellionem Uenerem concitare, atque in uino putrefacium iis qui biberint, taedii imuini afferre noces autem sue Boopes littoralis est piscis, quem Romae rogem uocant in cuius soro piscario canistra boctilibres, trachuris triglis, atq; huiusmodi cumulata i epe conspiciuntur,ec uulgus uno nomine fricturam appellat, eo quod ob patuitatem in sartagine feruenti oleo stigi soleant. Est ergo doces piscis perpetuo
partiti teres,cilius color hilari ueluti aureo fulgore nitet, ut tergora colore adaurum inclinante micare credas,crassiori capite cnat pro corporis magniti idine, oculosi grandes habet, squamis contegitur, atque duos oblongos calculos inca. viret. pite dent,carnem non admodum duram habet, ob id nec concoctu dissicilem, nec mali succi, imo si elixeturius eius aluum emollit, atque ea de causa aegrotantibus interdum concedituriclixus enim boces probe conficitur,et p. arum excrementi geonerat, ac pinnis coctus mollior, ac sapidior efficitur, de sic moderate stimis, omnino uere alliis aridior redditur, multis modis paratur,oc ex gelu conseruatur,ac sale conditur, qui Sc aureum quoque colorem retinet, qui coctus atque sale sipetitis,solijsm lautinis complicatus diu asteruantur. . Salpa equidem littoralis est atque in maritiniis etiam lacubus gignitur, sorbas a Romanis uocatur, nullus uero piscium colore est pulchrior, i,entre & lateribus candida est, dorso ex cineraceo nigricat, re a capite in caudam per argentea latera nouem utrin* aureis, rubentibus lineis certis distinctis interuallis egregie depingitur: caput paruum rotundum habet, rostrum acutum, os exiguum serratis dentibus munitum, oculi aurei conspiciuntur,
atque unicam in doris pinnam longiusculam, ac duodecim aculeis horridam halbet,altera quae uentri subest,ad caudam usque deducitur, branchias utrinque quaternas atque eas quidem gemina caudam bifurcam, squamis latis iram colovis cotegitur,cuius moliri duas raro excedit libras, stercore et alga,ac aliis scelidis ue Ii a seitur
274쪽
scitur cibis ob id admodum uilis,oc plebeus piscis ubi* censetur, nec talum aetato nostia,sed a ueteribus etiam obscoenus habitus est carnem habet duram,inspidam, vi v. ingratam,ob id concoctu difficilem: adeo enim dura est, ut nisi servia vindier tur,uix percoqui potest, uitiosum uenerat succum, re quouis modo condita insulsa est,atcr insalubris,si tamen per dorsi longitudinem dissecetur,at p interaneis exemptis passulis sale, allio, olentibus j herbis concisis impleueris, at diligenter in
ueris,sapidior reddetur, tetrums deponet odorem.
sphrena. Phyrena circa saxosa, ac arenosa littora uictitat, scidum Latini eat, R
mani uero uulgariter luccio istinare, cuius etsi non ulli duo genera sacere uia deantur,unum tamen nobis tantum adnotasse licuit,longus est piscinata
que corpus totum paxillo simillimum habet rostriim cuneatu, re os ual
de resciistim, dentibus superioribus quidem maioribus, in serioribus veru minoriis bus munitum, atq; in medio anterioris partis maxillae inferioris dens unus omnia. longissimus,ato acutissimus extat: oculos latos ais caesios habenaica linea uuln-que ad latera,qitae branchijs recti ad caudam sertur, mira arte paruulis atm durius.culis siluamis critexta,branchias utrins quatuor habet,ae dorsum duabus pinneis praeditum,cuius pars linea illa superior siud cineraceaest: ueter uero ac tota pars ea dem linea inferior candida apparet.Tergore tegitur squameo,cuius quidem squa mae lente multo sunt minores nec piscium sed serpentum instar miro ordine commisita,caudam bifurca habet, ae magnitudine inter amplissimos rarus uidetur, stat' tamen non degener. Duriorem quam conchros carnem habet, ob id magis nutrientem,sed concochi difficiliorem, succum bonitate mediocrem gignit, me foremu . rosi circa saxosa littora capiatur. Eius tamen caro insuauis alla ingrata est, nisi almquo optimo alimento associetur,uilis atque uulgaris piscis Romae nabetur, nec in
tum proprium conditurae modum habet. Acus autem piscis est qui in saxosis, ac Drenosis locis uitam degit,qui retibus captus si ex eis euaserit visis irascens dum dentibus ea lacerare contendit in laqueos rursus incidit. Aratera Romae dicitur, longua atque tenuis est, qui non squamis, sed laevi cute induitur, dorso est caeruleo ad uitia de inclinante, & uentre argenteo, rostro: acuto, tenui, longo, di duro,cuius para inferior superiore longior est, oc utraque plurimis exilibus acutis, serratisi dentiubus munita: septem etiam pinnulas supernae,& infernae,ec in cauda propendentes habet, caudamo bifurcam, ec raro digito crassior esse solet, nec pede longior euavim. dere di branchiae utrinque fiunt ei quateniae. Carnem duriusculam concociuidi ficilein habet, boni tamen est succi, re fricta succo omphacij, aut mali arancij non ingrate manditur, imo maxime in delitiis expetitur, sese etiam condita, cruda riuuPane a plerisque edi soleti
Dombra. 'arenosa littora,atque imos maris scopulos uictitat scombrus, quem archarillum Romae uocat,inis adeo coliae persimilis, ut disicillimum sit
eos internoscere, utrius m enim uenter albus est, dorsum uero subplum
se: Ubeum, sed scombri notis quibusdam caeruleis,atcr undatibus insignitu
coliae uero ais liuentibus lineis latera notantur, ec scombro longe maior fit coliasi uterm igitur caput rotundum habet, rostrum acutum,os ualde hians, paruis denti bus munitum, oculos magnos,& flavos, branchias ut in P quaternas, pinnas Ctiam utrins bina dctas ad branchias, re duas in uentre propter quas una in dors, horrida quae aculeis nonnullis erigitur,ta altera post dorsum paulo minor, nullis sere aculeis munita: post hanc nonnullae aliae minores aequis interuallis disti neunt liquum dorsum ac uentrem ad caudam usin uestientes, quae acutior facta in lunatapinii m degenerat,squamis prorsus caret scombrus,carnem habet duriusculam,ad
que exuctam,& si uerno tempore adeo Romae atque veneuis pinguescat, ut tene
275쪽
tot stat,qtio tempore inter delicatiores pisces conumeratur, boni enim est lacci ecconcoctu facilior,& euentriculo descendit, laudatissimi imm olim ex eo parabatur garum, nunc uero ideliciter eo condimenti genere quod ammarinare dicitur, ut stupra modum edocuimus,conditur,ut iucundior fiat, ae in multos dies incorruptus asseruetur, recens sub craticula assus, at in sartauine frixus ex arancij succo aut omphacio comeditur,lacitiores primis diebus mensas subit,ac ornat: breui enim gratia P tit,3c frequens eius usus rastidium parit,sale etiam conditus gratus est ualde ac uerana ieitinia solatur. Thynnus autem quem ubiq; serme uulgariter pesiston uocant se ridimi lagius est,ec non inquam flumina si ibi quicum tepore gaudeat, saepe apud Labu Iuni conspicitur, plurimu crescit, re est ex eorum numero qui nomen pro aetate mu- Thdiministare solet paruus enim cordyla dicitur,adultus pelamys post annum thynnus cita nomina.colore externo,ac delineamentis scombro ualde persimilis, licet magnitudine longe ab eo distet(F quamuis i Galeno no omittatur, ac grandior inter cete recensea cur ob id nobis hic describere placuit, est ferme totius figura rotunda, di in caput.ac caudam ualde acuitur,ae nisi paulo longior esset ouata uideri posset. Uenter eius hi balbidus est dorsum plumbeum, latera maiorum liuida, minorii uero sub nioris lineis transiuersi atq obliquis depleta apparent, caput rotundum habet,rostru non multum extensium,os satis magnum,& denticulatum, oculos mediocres brachias utrin quaternas, pinnas etiam utritam binas,duas ad branchias,& duas in uentre. praeter quas una inagna plurimis aculeis munita erigitur, a qua circa dorsum in dium altera paulo minor enascitur,nullis armata acineis, S ab his plerae, aliae multo minores pinnulae aequis interuallis distinctae,quae dorsum reliquum ad caudamusque,ornant,ac uestiunt,ci alia uentri subnascitur grandiuinita. Differim mas a foemina(ut inquit Aristoteles quia foemina subuentre pinnulamiumstam habet ouae mari deest, caudam lunatam gerit,in cuius radice ut in a pendice unum ui des, squamis tegitur amplis, exactissime inter se commissis, aloe tenui leuim corio coopertis, ut squamis carere nonnullis uideatur,nec ab Aristotele inter pisces sciuamosos conn umeratur. Carniuortis est,at I glande plurimu gaudet, cuius cibo eximie pinguesci dinec mirum si nonnulli marinos sues appellauerint Thynnos. Maximus est piscis,&mense Maio coniosissime capitur in freto Gaditano quo tempore ex Oceano Atlantico in mare Mediterraneum irrumpit, non paruo Gaditanorum quaestu, qui infinitam eoru multitudinem retibus extrahunt, re membranatim dita ceptos saliunt,ae in cadis asseruatos per omnem Europam diffundunt, atque ma/gni apud Italos est pretia, cuius partes sale conditae uari nominari sole t. ventriseium pinguiorem esipemurant: hdorsum autem magis carnosium. ac macilentutoremam appellant. Dura autem est maioris Thynni caro recens re conrei hi dissi cistis,ingrati sapori re mali succi . Uerum partes imi uentrispinguiores aliis parti, hus lapidiores existiint, sunt enim teneriores,ec ori gratae sin susta disseclis,lod' MDC privsetque coriandro contrito conspersae uerti assentur, continua, dum assantui aceti ae olei inspersione: grauis tamen est cibus, re multum nutriens licet minoris thynni non proinde dura it caro, nec cococtu ita di issicilior: sialita autem lonoe me lior euadit,ut Galenus testatur dum inquiti Pellamydes sale conditae laudatis, in tu i la Vriae
salsamentis non cedunt, uentret ducunt, reextenuant. Debet tamen prius ant
quam caro salita decoquatur octo, aut decem horis aqua macerari, ut salsedinem deponat, dein aqua elixari, quae sic elixa in partia Miuula dissima aceto 5 oleo condiatur, multis tamen eius uius haemorrhoidas cit, quia acrior est, ct olurimam atram hilem gignit. Desturione. O . tit. luersantispecierum etauidentur sturiones, comunis tamen forma haec stu mira aes tereti re oblongo corpore constat supina parte planus est, prona ri uerse sustin tunda dorsum,&latera tribus, quasi carinis distincta ostendit: in dorso
octo osse,in lateribus alia octo dc uiginti, calli duritiem pre siletentia oc ilhiarichiis ad caudam exporrecta, rostrum longum mucronis instar habe exporre.
276쪽
frontem, re in piramidein assiiment cirros duos habet oblongos sub metito ad instar barbae diuis incutem quasi spineam arget ei coloris, oculos paruos,den tes nullos,lenia labra, branchias simplices,uentriculum durissimum, dollam ades
haerentem, ut alitatis dici positi, linguam crassam, re densam, si recte a Bellonio dest, ii iii s ybitur. Verum Rondet: ius hunc antiquorum Accipenserem esse uulnera non ..ui. res haut auiliores de Accipensere, alij de elopesquamas habui
' se consei fas, nunc qui sic habeat squamas haud inuenitur: neque enim sinitio talis es dianas luctatur, inuoluitur in nominu uarietate, ipsius piscis descriptionem praetermittit,ec unum ex illa refert, falsum est, scilicet in prona parte os habe- cap. c. re,dc ualde descistium. ipse enim mei in libro de piscibus fluminum repraehendens Calcagninum ostendit ex Aristotele per pronam partem superiorem intelligi d bere,quod etiam dum de passere,rana, oc physsalo loquitur,assirmat. At costat citio qui hunc piscem uiderit,ut etiam Bellonius resertos quasi rotundum esse, Sc in suopina,id est, inferiore parte non discissium,longius autem prona. Idem hunc piscem modo layccam voca modo aliud ab hyccacite contendit, sed omittamus sero aedita, Sc breui compaginata, uescitur hic piscis arena,coeno, hudo,oritur in mari, maiori ex parte ascendit ad flumina, frequens in Eridano, Rheno, Tiberi, Pado, Dant bio,atque aliis plerisque magnis Europae fluminibus, re hodie maximo in mensa
curfluuiuiles rum honore tibim habetur,atque multa in aestimatione,sed fluviatiles marinis i rhmeliores. feruntur,nam qui in fluminibus degun non solum dulcium aquarum haustu pin- viris. guiores, ac maiores fiunt, sed strauiores etiam: gratiores etiam sunt media aestate, quam reliquo anni tempore. Duriusculam autem carnem habent,praepinguem,ec glutinosam,quae propterea aegre concoquitur,re crassum generat succum in his tamen magnum ex aetate reperitur discrimen, nam tenellos qui iam procelletae Italis sunt, gustu; sapore suaues,ac iucundos este, teneros, Mabiles, minime uentriculo aduersos, nec magno uentriculi labore concoqui constat, multum alimenti, non ualde tamen excremetitis hi exhibent, in quibus tantum frigida, atque humida adnotatur intemperies qua omnes praediti sunt pisces. At in adultis quos ubique stimriones uocant plurimum bonitatis deperit, eoru enim caro, quae iam tenera ac filabilis era dura di tenax reddita, nocumenta multa parit, nam nec aeque palato grata est;& disticillime concoquitur, crastum ac lentum succum, plurimum in praebet, ex quo humores crudi, ac ex his obstructiones, ae omnia haec longe deteriora fiunt in uentricii lo natura imbecilliore: robustior enim interdum contemnet, ac euincet: non tamen uitiosum generat succum , sed solummodo crassum, ac glutinosum obcinar ut, id dum clixatur modicum aceti addi talei. Ex stiirionum autem ovis salius, se in rei. massam congestis, salsamentum caulai itim dictum conficitur, ubi d gratissimum, quippe non solum quod probe sapiat, sed deiectam etiam ciborum appetentiam subleuet atque siti mire lenocinetur. Schinalia quoque ex eorum dotii bina seli
menta dicuntur,sal sumo asseruata. Descreto, Minimo, et lito pisce. ch. LI ILArgus quem non solum Romae,sed ubique serme sargo,uel largone uuligariter uocant: piscis est littoralis, Sc circa saxosa, hemo sed littora uictitans,non auratis prorsus absimilis,latior tamen ac rotundior est eius fistura,rostro etiam acutiori, oret minori. Dentes habet latos, humani sini millimos, dc non serrato oculos magnos,& branchias utriniue quaternas. In uenatre pinnas duas subnigras, Sc minores, ad branchias uero alias duas maiores,et subrubras. In dorso alia erigiturpinna per totum sere cotinua, aculeiscp plurimis arma ta oc iuxta anum altera ubest,unico aculeo innixa, caudam lunatam habet, at in extremo nigram. Ventrem subalbidum, dorsum ex cineraceo flavescens: s iliami
tenuibus contegitur, imo quod mirum est a dorsis ad uentrem lineas habet hic pias Tu eQm scis transuersum actas, iugras, certom ordine ut quae impari loco sunt, latiores sinuariat, quae pari, angustiores: capras uehementissime amat, earum: odore maxime des
277쪽
ctatur, unde ad cibos in pelle conditos aduolat, Quod tamen non hoc solidi sensit se
capras diligere ostendit,cum ad illariim etiam umbram exiliat. Luto libenter ut sci- vim. tur ut Aristoteles testatur,ob id eligedus est qui saxosis littoribus uitam degit: sua uior enim est, A succum laudabiliorem parit, non enim carnem adeo duram, nee concoctii dissiciliorem habet. Autumno ac hyeme melior existi nec auratam si idcibonitate aemulari potest, licet came paulo sicciore duriorei constet. Paritus in sar tagine frigitur agatur. in craticula aceto audito,calidusj comedi debet, maior
tiam elixari latet. Melanurus autem quem Romae ochiatam uocat,ad disserentiam hi ut ram. bio pidinis oculatae, quam ochratessam appellant, circa littora saxosa, dc arenosia uicti- ., tant,uariasci sedes habitare tale adeo ad aurais siguram proxime accedit, ut corape pro aurata uendatur,os paruum habet, dentibus robustis munitum, o et os maia lximos pro ratione sus magnitudinis a quibus nomen desumpsit uentrem subalbia. dum, dorsum* ex ,ruleo ni fricans, atque in cauda latam, nigerrimam T no tam habet,maximeo in caeteris etiam cum largo conuenit. Non multum augetur, paulmi enim magnitudinem nunquam supela Ie uidimus. Alga teste Aristotele iuesci. tur,sed libet ius limo,ac sordidis pascitur impura enim ac limosa interdum insequi, tur loca,ta tunc deteriores melior uero longe, qui in arenosis, ac saxosis locis uer satur:caro enim mollior, conco stu facilior, sc minus excrementitia,nec mali succi, insuauis tamen, oc nescio quidam ingentis facultatis ei inest, nil suam elixa ita et, quia paruus,sed auratae in r in craticula asstri aut in sartagine scio. Latus uero pi, Latine onscis in mari Adriatico oequens est quem nonnulli Regium piscem nominant, hoc es regibus dignum: Umbrae ualde persimilis fertur uix tame hodie cognitus. Ad est quom, de Niloticus qui in fluuio Nilo nascitur, Scad ducentarum librarum uesetiam plurium pondus accedere depr(hensus es ut reseti Athenaeus. Candidisei. virenmus,atm optimus, suauissimus etiam ex quacuns ratione fuerit conditus, a mari. no amplittidine, carnis*,ac squamarum candore differens , duriusculam enim ear
nem habenae concoctu dissicilem bonitanae est succi,oc multu nutrit: Elisa potitis quam silva edi solet,additis odoratis herbis,aromatibus,at 3 alijs huiusmodi.
Ampetra ab italis uin reda a Iambendis petris dicta, hae multi Galens gai tam irrilexiam este contendui, quam Romae cognouit, di is niti stellorumSene, non essem. re esse assirenat maximo* apud Romanos in pretio, quae cum in Graeco lilii galexu. mari nusquam nasci uideatur,ideo ipsam Philotimus ignorauit,atque ex eorum numero eige, qui molli carne constant. re sit reliqui mustelli potius dura carisne sint praediti. Alij uero galexiam non esse alleuerant, cum salexia ex Galeni sen. tentia molli carne constet: lampetra uero dura ac glutinosa sit, ob id no desunt,qtri eam Accipenserem esse uolunt. Constat tamen lampetram nostram esse ueterum Lampetram Latinorum mustelam,quae tum in mari,ium in fluminibus reperitur. ineunte enim Overe utimina mari proxima subit, in quibus otia parit, ibim toto uerno commora, tun incipiete autem aestate cum suis fortibus in mare reuertitur. Magnitudine pro, . remediim est anguillarum, os habet hirudini simile, fistulani in capite, uelut sitiae pulmones habent,quae ei addita est, ut cum suggendo uiues occupet os, aquam adhranchias trahere pollet, quae cute crassa interiae septemrotinada foramina utrincn habent,duas in dorso pinnas habet, nullas tam e natandi causa in lateribus, aut subuentre: maculoso est dorso, re uentre candido: gustu no est adeo suavis ut mihi ut, debatur,ut anguilla: durior enim est tametsi maii non assueto delicatior uideride, huis dula per Ligerim fluuiu iter ageremus, haerentes prorae sex aut septem grandiores anguillis, nautae ceperunt,tanta litem an illis aliquanto crassiores, ac ni xii tes ossibus carent. Erat iter nostrum Ueris tempore, quo suavior, ac pretio sibi censetur. Haeret autem adeo firmiter nauibus pici odoris(ut creditur)causa, ut asi clauo temonis assigatur navim remoretur,aut saltem retardet, di P cipue si multi .
ni insimul quo factuin est ut multi crediderint hac ueram esse remoram, de
278쪽
r. qua alias multa tradidimus. Longus ergo est lampetra piscis, aclubricus non squamis, sed laevi cute,& uaria contectia cartilagineuscp cum iit, de carnem duram, a que glutinosam habeat, ob id ingens uentriculo negotium iacescit, disicile enim visti concoquitur, re crassum, glutinoium succum gignit. Omniu tamen piscium nuctemporis nobilissima a plerisque cenietur lampetra, quae quidem si recte condiatur egregij rarii erit saporis, nec nimia duritie,aut crassitie damnanda, lentitiem tamenunquam deponi iccirco non ualde laudatum est a medicis eius alimentu, quia milii, et i gi uinosum,iacile meatus infarcientem. Ratio autem condiendi haec habet.mmin Cretico uino necare solennoso miristica nuce claudere, Sc branchiaru foramina' ga ophillis adimplere, in teganom conuolutam additis auellanis tritis, medulla panis,oleo, uino inetico,aromatibus , ad temperatiores prunas sedulo excoquere, cui condimento ec plura alia ad libitum addi possunt. In utatur quoque pania ficio a pistoribus dulciariis. Minores etiam farina circumuolutae seruenti oleo frigipes Iunt,dein omphacio,aut aranch succo addito, aromate uerumliquo mandi. Honitaque mirum si cibo plures pereant, quam gladio.
Losa quam Romae latcram, en is ueriBononi ac multis Italiae paratibus chiram uocant, piscis C marinus,atque ex eorum numero,qui flumina magna subeunt:dum enim ovis grauida est, ut puta ineunte Uete ad flumina adnatat, in quibus toto uerno tempore commorata, aestate incipiente rursus in maria reuertitur, in quibus parit, ars noetii magis
ambulanquam interdiu esto Harengo ualde similis, etsi magnitudine ab eo longe
discrepet, caput enim ualde in latera cdpreissum habe rostrum acutum, os cum ti hementer hiat admodum patulum,edentulum,atu omnis asperitatis expers, branchias utrinm quaternas, Sc iuxta eas pinnas bina utrinu ima, alias duas in uenire at* in dorso unam,& aliam quae ab ano per imum uetrem ad caudam fere uspexcurrit, cauda in lunatam pinnam desinit, squamis ipsa tegitur magnis, tenuibus,ta facile deciditiis, uentre re lateribus argetum aemulatur. Dorso uero capi tis uertice ex albo flavescinoblongiuscula appare ais in latera compressa, ec eius caro spinis innum 3 exilibus, longiusculis p intersecatur. Matina cum squalida connumerari, nisi plurimae illae spinae uescentibus moleuae impedirentur: carnem nanis Sc si non sitiabilem ob multam pinguedinem,duritie tamen, de mollitiem condi unt1 diocrem, nec concoctu dissicilem habe .copiosius tamen eius esus succum aliquanto crassum frigidum,aim crudum generat,ae quanto magis aduerso amne conscenauraia m. derisitanto salubrior' melior eri eius hepar ualde suave est, apud multos maximis in delitiis habetur. In aqua elixa aceto & sale iniecto comeditur,aim asia etiata dum assatur,ne nimium exuccetur aceto de oleo crebro roranda est. Aleculae a tem quas Romani sardas uocanWpisces sunt minuti, qui in salsuris cheris omnibus meliores euadii; ut earum muria garo haud sit inferior, squamis prorsus carere uidentur,re branchias exteriores latas gerunt, re lineam argenteam quae sanguinem continet, ae pinnam in summo tergore parua habent, re caudam bistucam, teretibpotius corpore praeditae sunt,quam lato, coenosis, at V arenosis locis uescuntur,c piae enim arenis, & spurcitiis maturatae comperiuntur, circa littora uitat anno ut vires. reseri Aristoteles quinto de Historia animalium,saltatione re cantu adeo gaudent. ut cum audiue innuel extra mare transilianti. maiies sunt, re facilis coctionis, ac bo
ni succi,si recentes frixae in sartagine oleo, uel buturo, uel in craticula assatae com
dantur,sicut ipse soleo saepe comedere: Elitae praestantissimae s hoc uetriculo gr t adeo ut dele stam repetentiam saepe concilian; suod oc testatus est Galenus tertio de Alimentorum Facultatibus, ubi inquit: Prinantissima autem omnium que
279쪽
as tamen magis corpore: cuius branchiae uariae annullos describsit, re argenteis squamis uiuitur,ec tanta es etiam illius cum sardino assinitas, ut ex pictura uix possint distem sunt enim hi re sardoni ac celeri ni ex eodem genere, nam forma magni rudine cum parum differant,triginta quin p aristas sub uentre habent: Harendi tamen sapore caeteris praestant, horum m piscium copia in Oceano incredibilis est, ut ade e. millia coronatorum in singulos annos capturae pretium ascendat saepe etiam multo amplius. Huius obseruationis numerum alias mem ini. Nobilis sinii uero, suauissimi,ais sapidissimi sunt pisce, quorum caro candida at ii longe friabilis est quam in sardinis,nequaquam tenax, succumj timum, nec aeque cra in ac gli L tinosum minus etiam excrementitium, concociiij faciliorern exhibet,nec minus nutrientem, plus tamen iusto frigidum ais humidum comitatinis aquatilium prope omnium noxa., Te, em lsra diment,. - . Lui. Am multiplex est piscium discrimen, quod ab integumento desurititur, interemi
ut plurima genera nobis ostendat. Alii enim iriolli cute teguntur, ut po- rtis plui alvei alii mediocri ut cetaceatalis aspera ut rata, alij cartilacte ut torpedo, genera. alij spinis ut echini, alia squamis ut lucri, mulli, alii corio ut manati, qd etiam propria pinguedirie paratur ad calceos: alin pilo ut uituli, alij crusta ut locu stete re astici: alid concha ut testinae: alij diuriore testa, ut ostrea, alii durissim a ut plur. Temerare Apurae,alhosicut holos iei, testaceoriam etiam riuaedam unica testa, alia duplici in te, g intra guntur. ae unica testa integantur duorum sunt generum alia ei lim adhaerent se diis iit lapades, qitibus pro altera testa lapides si int, quibus haerent: quod, ni agi mirum es of Sc cornua nam N illa aculeorum uice illis sunt uersus lapidem poli
rasunt:atque id iure merito: in enim consenuerint uagantur, qua recqrnua, rios
decuit esse ex aduerse testae, ut cornibus iter praetentarent,testa uero integerent. At uero cur haec opereulo indigeat, opere pretium est intelliger si quis enim animad uertat quaecunque nascuntur etiam erucas tegimine undequaque muniri, admirari desine tum piscipue quod etiam enata nullis armis praedita sunt ob id testa cum operculo se tuentur. Purpuris uero quarum curam maiorem natura habuisse uide tur, promuscidem excavata testa dedi ut lateressimul, ec uesci pollent, dura uero facta est,re ut penetrare posset, Nuta minutis animalibus, quorurn maxima ubiquereopia es tuta est ei. Caeterum reliqua quae promuscid e careti ut cochleae uescuntur,trahentes per operculum, humido terrae, quamobrem adhaerere omnes qiuam
diu opereulo obducuntur constat. Est igitur tunc horum uita similis faetibus qua- -odo radrupedum,dum in utero sunt. Exugunt igitur tenuius humidum quod per rimant i, is rioperculi ingreditur,atque sic augentur: quamobrem talia tune meliora, & minus durae concoctionis.Cum uero humidum copiosius, ac solidius fuerit, neces Iarium soluitur operculum,tunc* eloco ad locuti, migrant.Et quia ex tam crassa substantia, Sc cuius situs capitis pronus erat, oculi non poterant fieri, cornua natura addia . St. Et quoniam una testa concludebantur non facile alligari potesat: ne igitur dum se traherent testam amitterent, turbinata saeta sunt,ob id nautillis ec quae mari u
huntur non fuere turbinata. Quae auteni duplici testa integuntur, in duo prima ge. m. ivplis nera diuiduntur, alia enim dura, oc crasta, ut ostrea,alia tenui & fragili conchas ndia huc uia minamu implentur omnia haec tum ae quae crusta, aut una testa integuntur. Sed hoc minus quod duriore sint carne, e uarietatem etiam maximam a locis, in quihus oriuntur,recipiunt.Yerum cur non solum conchylia,sed exanguium quae in a. cur conclalli qua degunt,omne serme genus iuriae sumine impleatur, causa reddere dissicile non 'Maiiam et est non enim ob incrementum,non enim pinguiora, sed humidiora euaderet: pinu implemur. recum ergo,quoniam dum quae ec simus,quibus uescuntur attenuantur excon-
280쪽
coqiiuntur: ideo melius nutriunt, calor quoque qui in cunetis animantibus auge, tur, in his ob propriam imbecillitatem euidenter augetur: quo fit ut duplici causi, pinguescant. Uetiam in polypis,& his qui urne uescuntur, non adeo manis sta, aera, b, Hest haec disserentia: quoniam quandos contingit ut incrementi lunae tempo-. r. . m. re cibis opportunis d*ituantur, aliis abundent. Concharum ergo plura sunt gra neta ut ex Plinio facile colligitur,oc Chama, Pectines,Balatri, Solenes, mituli,tellinae, ostrea,&huiusmodi quae numer as inter se differentias habere Aristoteles
o, .. tradidit,tum test tum carnis ratione, quibus omnibus commune est, ut salsum in carne contineant succum, ut aluum soluit,fecundum magis dis minus:siquidem ostrea inter testata carne mollissima constant,chamulae autem purpurae, buccinae ataque huiusmodi talia carnem obtinent duram, proinde ostrea aluum quidem magis
emolliunt sed leuius alunt, camenas suauissimam quae* ip ambitu purpureum
vim m. crinem habent nobilissimam censentur,oc a loco Britanica praeferuntur.Maiora in alto mari capiuntur, sed in numinum ostiis pinguiora. Caetera uero quae duriora sunt, ualenter nutriunt, sed dissicilius coniiciuntur, praecipue si non coquantur, talia enim ut plurimum citra coctionem manduntur, in sic crudum ac pituitosum
generant succum. Quidam uero imbecillioris uentriculi, reclus' sostreas aliquado, salis momento addito prunis imponi int, partimin concalesa stas uorant, alij in ollis cra lucta elixant, pipere, cinamomo, gaidophillis, Narancrum succo, quae esca multis non pa- ua. rum arridet ad Venerem stimulandam, uarijsj aliis modis condiunt. His itaque succedunt crustacea,quae tenuibus intectastini crustiti partem solidam soris, mollem autem, oc carnosam intus continent authore Aristotele, quae pedes habere oportuit at* pamphaga esle, nam si nutriri debuerant solidiore alimento, oc non o . innino terr ut echini, sed meliore motu indiguere,oc in crustaceis pinnae adinci na re pedes habere necessarium fuit. verum id maximum nec ab ullo ferme animad uersum,quomodo perfecta com sint intus, otia rursus sub cauda adhaereant, quae latior es ob hoc in sceminis idin prae uum signum sexus latitudo caudae in a. corum genere,cunis natura nihil frustra agat, forma uero in utero dederit, nec
est ut integra pariat, quod dc de locustis satetur Aristoteles: laxatis igitur membranis illis parit quae proprio humore sub cauda statim colligit, fibrisj annectit: ibi solietur, quoniam frigida sunt simpliciter, & animalis comparatione, quaedam enim
simpliciter tantum ut piscium, quae situ non indigent,quaedam sola foetus comparatione ut a uitam. Gammarum autem atroque modo, iueo fotu indigent. Nascimis tur igitur annexis adhuc ovis antimalia, nam cortices caudae postquam gammati exiue in Canini conspiciunturi. quam ob causam in cauda pinnas quing etiam ga- mari habent, ut eundo oua non atterant, aut excutiantur: sex quom tabellis cauda viro, constat ut facilius moueantur,nam ea parterobustissimi sunt mari. Constant autem dura omnino carne, de proinde aegri concoquuntur, netaeuiter alunt, quin ec disticulter corrumpuntuqec sanguine carent. De immain. m. L v II.
X piscibus molli crusta inteistis astacus est,qiri ex rubro, fulvolae colore liuescit,pedesb extentos, ac sqrcipibus dentatos, superiorem; partem
mouentes astritigendo ad inferiorem, dc cornua ante oculos gemina h bet, sub quibus alia duo minora latent, ac tenuiora super quae oculi comi stituti sunt crassiusculi: leuem costam sine aculeis anteriore tamen parte rostratam ostendit. alia tuor pedes utri iam habet, quorum duo priores in extremo bifidis intad incestumi alii duo natatvj magis inseruiuii quam apprehesioni, tabellas in ca . da uides Scabruma oua serre incipiunt reaci, iust tempore optimi sunt. Gamma- . EM rum autem quem Romani gammarallem siue gammarum appellant,nonnulli pu , sillum asiacum fluuialepi uocauerunt nani cum de locustratio genere sirum tota, facie astacum reserahoc cancri magnitudinem non excedarum ideo metito concluditur