장음표시 사용
361쪽
seu se sim supra pestes uitulorum marinorum, ec ursorum, aemurium auellane
rum,Sc alpinorum glutium,& mustellarum agrestium, nam urbicae ac quasi domesticae hyeme non dormiunt med enim eiusdem sunt generis alpini, quos marmotas vocamus magnitudifi*motibus erigunt enim se re multo maiores illis, & dormi uni hyeme:a uel lanei similiter, sed minores omnibus, re uictu, ec forma differunt a caeteris: d lirium prorsus alia ratio: qui si modo in aliquo genere collocandi esset, magis ad sciuros pertineret. Mustellarum utrumm genus inimicum muribus(sed
haec extra aleam,omnino sinamus antiquos quoiu monumenta quae optima erunt
periere,quae supersunt Grammatica curiositate, non ad res respiciendo, stipta sunt ius ficiat de his qui dormiunt mustellarum( sed nodum plane compertum habetur utrums genus:Mdiani potius,5c auellanei, ac glires huic negocio sunt utiles, cum uero superfuturis hyeme animalibus cne muscas, et culices, ac cimices,forsan & lacertos in hoc numero includamus natura prouiderit uiribus, ut auibus pleris , o sanguineis terreisibus alia congregent,uelut glires,& formi cs, alia tamno se sust tanti uelut dictum es ursi serpentium generi toti superfuturo, hoc solum auxili j g nus relinquebatur,unde etiam illorum sene stoe pelles, ac adeps huic negocio utiles erut. At in imaginado, ac cogit ado maior uis cum intus sit, re tota in nostra potes a te: ut ergo iucuda sint,ac firma, ad criciliandu enim somnii idonea sunt,iucuda sunt, quae amamii quae sensu ipso nos delectant: quae; potius ad fabulas, quam histo
riam pertinent, ut Hyperborei,dc orochilia, ex ueris etiam diuina, si quis prope accedere possit, tum retro aetae uitae felicis recordatio,nam futurorum eu spes, in metus Ad hoc iuuant Poetae cum suis Chimeris. Exercitatio tum ob coetionem, tum descensum crudorum,S resolutionem spirituum, & caloris, ut in rusticis maxime insole peracta ubi adiimbrante contulerit Tum quae uisu adiuuatur, ae audiit uelut nauigatio, equitatio per loca umbrosa inter colles iuxta flumina,ec loca amoena ex iracuatione autem tum crudorum, tum i scum, tum molesti ut quq a doloribus liberat: oc in hoc cassia nigra,&aloes: aut quae ex taluit ut uenus. Sed priter reliqua nil commodius a cibo,ues cruditate quam uomitus,aut ructus, qui supernatantem cibum educat.Innatum est praeterea cunctis simile sibi generare, uigilia uigiliam, vomit inutilia motus motum,calor calorem,putredo putredinem: propterea uidendum es tran. tat. do uigilia somnum gignat, quando uigiliam. Diuturna ergo uigilia uigiliam,resb- consueratiomnus somnum gignit: hic enim humectat,illa exsiccat, sed uigilia unius aut duo- circa uigiliurum dierum,quae spiritum dis luat, non tamen cerebrum exsiccet, praesertim su cedente cibo, at 3 potu conuenienti somnum procreat, atq altum de profundum. Nota de Aere
'et uero humidus sit, Sc qui soluat intemperiem, unde qui cilica fontes habitant seram. Euripos uisu, ae susurru ac aere sibi ad impetrandum somnum blandiuntur, secus frigidiusculti sit orietatis quidem melior:& suaves uenti, uel ut Zephyri qui prope aquas spirat. Et qui ab herbis praecipue a papauer deuiolis purpureis,acchams . . melo, atq3 mandragora. Cibus pisces, lactuca parum cocta, papaueris semina, po- h. β' in Sc perlica cocta dulcia, recocta ex lacter uinum dulce copiolum aqua permisti ' scia ea etiam laetos reddit inter cibos, aut potus sumpta, &quasi temulentos,ut tiam lolium, sed hoc deterius: poma uel radix mandragorae, at cli haec uehementior 5c uigilias ed mentem tollunt. Persica quos sicca a cibo, ec semina peponum in ferculis simpliciter proscinticaro murium alpinorum,cerebra ferme omnia, sed praecia pue uituli marint,ttim caro, amygdal.e suo maTapani forma bonae fiant. . Otia quoque recentia modico cibo, re ante,cepulae tenerae cocis uaporem enim transmittunCapitis lotiones,&balnea totius corporis,&pedum, Ninunctiones ex eisdem si-lint, sed p. lora tria etiam cum sola aqua tepida, oc exacte pura somnum concilianti suco rearite coenam,Sc a coena,sed cauere oportet omnem motum: Unguentum igitur tale uisui .essse debet, quo tempora capitis, uertex mamissub naribus,3i si opus estos si arcula pectoris,& cordis regio, acepatis si 'portuerit: semper autem duo carpi manuum reuertices pedu ubi arteria manifeste manum reperit, & a lateribus ingui vis ubi arteria digito maior percipitur.Descriptio eiusmodi duplex est. oleiadet olei Anethini lib. 1 .Anethhchamaemeli, meliloti,florum populi. an. uno i .s. Hio. Via a cto
362쪽
croci, panis croceae florum liliorum alborum, qui eadem nocte sortierint an.ime s.haec duo non statim apponantur,sed quatuor priora cum lib. iij.aqua uiolaces re dolentis, in balneo Mariae coquantur cum oleo, ut sere contumatur aqua, inde remoueatur ignis a balneo,ec reliqua duo addantur, oc permittatur donec bulieriud ponatur in eo dum adhuc seruet pinguedo uituli marini, aut muris motant drac.κ,oc post antequam refrigeretur,exprimatur ad ultimum, ec seruetur, Sc hoc est mi. te,& si uis est icere ualidius adde succi radicum mandragorae condensati unc. s. A- Altiniu&-liud potentius quod est aliquanto frigidus. U.olet anethini lib. i .Chamaemeli,ane pluo. thi,meliloti,florum populi, capitum papaueris albi,sem .lactucae, florum utrorumque nymphae,radicum iridis ualde odorat radicum mandragor styracis calami, tae&radicum,&fructuum halica cabi an drac. H. Aquae uiolaceae redolentis lib. iiij.coquantur ut supram in sine eodem ordine addantur croci orientalis integri oc in-- . teriorum florum liliorum alborum asi drac v. ambrae orientalis drac.f. iaspadi. c
η supra. Clysteria autem ad haec si in t ualde potentia, sumatur oleum consectet cum quatuor primis medicamentis drac.vi. Iuris castrati pinguis proprie capitis, ecuiscerum unc. ii l. medullae critiis uituli,pinguedinis uituli marini aut muris marini an .unc.s.croci,styracis calamitae aut agni mena n. drac. s. Possunt etiam loco illius
olei compositi pro clysteri oleum delino, aut de semine lactucae, aut papaueris, aut loco pinguedinum, medullarum pinguedo ursi, aut pinguedo muris auellanei se extracta, coquendo in olla obturata cum pasta hordei, aut triticea tota: ut tota substantia in pinguedinem transeat. Et similiter ut olea nant ex expressione cum A fi posset . torculari non incoquendo in uniuersum etiam ouum recens triduo uel quatriduo. r i. solum etiam plurimum adiuuat. Suppositoria quoque ex eisdem pinguedinibus, medullis,styrace optima, croco,mandragorae aut papaueris succo coacto. in omni ccmrario. tus autem lotionibus praesertim capitis, oc in febribus hordeum utile est. A contrario autem uelut dolore est euidens, quoniam assatio tutior est a nimia resoluti ne & securius experitanda est utilitas,quae promittitur. Ergo si licenoc magis si do. lor capitis cum uigilia assuerit tormenta ec cruciatus illo uolente adhibebis, praeci pue pedibus, dis cruribus: Scis podagrae obnoxius est, illam prouocabis, uix enim continget ut uoto, Sc egregie non perfruaris.Et ut magnum ad magnum, ec totum
A eo gesse ad cotum, ita partes ad partes, de pusillum ad pusillum, ut in homauigilia, brachiita ita . . morsius,e uellicatio, ec contorsio articulorum. Ab auxiliorii ordinata congerie: timi ius enim ac certius est quod paulatim, eis per plura impetramus, manifestum est autem quod oc ordinata esse oportet, quae administrantur, id praecipue trifariam a leuioribus inchoando: Sc ne praepostere ut alui eductio ante re stum: dc ut unu alteri non sit impedimento nam x i x. generum species iam connumerauimus, s lum enim superest quod a proprietate agit. Dicunt pedem anteriorem uituli mari r tria: e ni dextrum(nam ei dii in in littore dormit, capite incumbit capiti suppositum, pro- u. iundum ciere tam num, similiter agrimoniam hoc idem sacere. Reserunt quod satis
uerum es si puto chrysoprasIum, oc est hyacinthi genus conserre ad somnum, sed ocmagis proprium uti uia .
vigilia, tri. Est uero aduertedum diligenter triplicem esse uigiliam, primam seu comaricam, pli esse. secundam nocturnam, octertiam antelucanam. Prima uentriculi molestiam, aut a cres cibos,uel potus ostendit:AET at is duabus minor, ecleuior et secunda sit a crimditatibus ab imbecillitate uentriculi,mesarei, oc iecoris, proprie cauae partis. Tertia pessima est.& pertinet ad ultimum alimentum,oc cor, ac curas graues. Et est persae phmaxime com fuerit repentina,& cum pauore, nec somnus successerit magnorE. malorum praesaga oclei ni, aut etiam deteriorum, nisipaulatim inualescens facta fuerit con ueta,& significat atram bilem. Et huic tertiae si citra molestiam suerit, se tali saepe succurrit lenis cogitatio,aut uellicatio bracchii, aut circuire lectum, inde redire uel frigida etiam semel tantum colluere os.
Et si adsit, causam habet manifestam, o
363쪽
Aeterum non parma est quaestio de senum exercitatione utrum conue- A,s vibiu exiliat, ec qualis nam conueniat. Dieium est autem de hoc in libro de Aqua retii iuri condoc Aethere. Uerum ut inquit Galenus seni per nisi res adamussim traci tur, columniandi an se maledicis relinquitur: ideo illud primum conside. randum, an inim exercitato calorem ipsum augeat aut saltem confirmet, oc excrementa retolii an id j etiam ouod maius his est ei sciat,ut quando nos multis necessitatibus obnoxii simus,reddat consuetudine tutiores in ruentia incommoda it xta illud. Consuli conssuetos laboret serra, Et si fuerint im Decillas, expediat homini iam senescenti exerceri, cum ob exercitium corpus exsiccetur amplius etiam
soluantur membra, quae extendi uitio aetatis nequeunt, musculi, tendo nes, uenae,
1rteriaecn praeter tali tum citas n5 parua de hoc hucusque fuit quaestio, tum maxime quod experimentum primis subscribere uideatur. At si quis immodicis excre, mentis urgeatur,aut morbo aliquo peculiari ea aetate qui aliter talui nequeat, quia
agendum. Neque etiam constat an exercitium conueniat, aut cui conueniat tela.ri, aut non. Ob hoc igitur magna, accuratam inquisitione opus es i. Verum illae: primum dicam eos senes, qui uel peculiari morbo ueluti podagra, aut renum do ore,aut alio morbo uexantur, aut multitudine grauantur excrementorum, neces
sario ante tempus constitutum, Sc exactam senectutem interire, aut cogi infelicem ferre uitam. Hi ergo secum existiment, quod nam ex his illis praestet, aut diutius cum morbo uiuere, aut sine illo maturitis interire: qtiibusdam enim hoc alijs aliud 'praestat, utpote diuitibus, qilio studiis intenti sunt absque filiorum taedio, qui busi non grauis admodum morbus est, nec in deterius facile lapsurus, nec qui optimas hominis operationes laedat, praestat cum morbo diu uiuere,quain sanum eripi ante lepus, contrariis causis,contra. Aetatis uero ratio sic distinguenda est,quidam primi senes dicuntur a quadragesimo ad sexagesimu annuus , uel circa, cnim alias docuimus: sequentium sunt duae species, una ad septuagesimum us,' que, uel septuagesimum ciuitatum, quae media dicitur senectus ob pilinam, ultima, mora cui se ad manes ducit. Primae igitur longa deambulatio conuenit, secun- .dae bretiis, in repetita, tertiae uix ulla, sed excrementa aliter sunt dei j cienda, atm expellenda . Ratio horum satis clara est: nam exercitium magnum pulsum efficit, ut Galenus ait thor est tertio de causis pulsuum. Pulsus autem magnus fit, cum arte- r. a non citra offensam distenditur, ut secundo de dignoscendis pili sibus idem do. cet: quamobrem cum arteria etiam sicca sit, alioqui u t ibi fatetur, maxime in se. Vnibus, necesse est senes ex quocunque exercitio grauiter offendi, tum resolutione uiritim, tum etia membrae substantiam solidorum laxando. Ita P cauendu est ne exerceantur,at in primis senibus longa deambulatio citra laborem, exerciti j nomi ' ne digna non est: in medijs breuis,& repetita, in ultimis quaelibet serme, litoniam ob virium imbecillitatem pulsus mutantur.
De venerest , et demetemeransi cap. X ii I.
Uidam uidentur negare prorsus conuenire seni Venerem, quod evacuet an ulnis thi quod pinguissimum est,aecis , scuius senex maximam penuriam habet: alijo-binc eniat.
mnino suadent. allidam medicus Parmensis uir eruditus, cum iam prope octuagesimi im annum sit constitutus certe supra septuagesimum,concubitu frequenti se uti gloriatur,quod etiam ostendunt coniecit irae, nam ob pellicem in carcerem coniectus fuit. Sed ego ista non curarem, nisi demonstratio me cog ret ad id: ob duas caiisas coitus inimicissimus est aetati senili, una monia dum tela ditur uirga, tenditur ob spiritumi corde transmissum, qui etiam ei funditur in Ue i i Vu 3 nere:
364쪽
rinu neret altera quoniam corpus concutitur in motu, re incalescit. Ob id mo si iden dum ut Venus senilis sit admodum breuis, spies labore ullo, re ut expleto actu uirga tensa remaneat: quoniam pluribus ante diebus tenderetur: haec tria si obseruem cur, proculdubio senta a Venere potius melius se habebit, quam deterius, modo simplici uictu usus fuerit, non ueluti otiorum luteis, bulbis, atque tuberibus, qs quae Uenerem excitare talent: at potius contrarijs, quae possunt extinguere.Inditio autem est Venerem non obesse senilibus si recte ea utantur admissarii equi oc et phantum genus,& uiri uirginibus uiuaciores, re quod natura nihil non recte iacit, plus aut huic uel illi obest, uelut etia stomaticis,tabidis, herniosis, oc neruom imbet cillitate laborantibus,tum podagrosis: sed haec uitia sunt hominum, non aetatis. illitiastes Deseram tristi ita tap. x illi. Amiliaris est senibus tristitia ob temperamenti naturam, siquidem miliadi oc sicci ob uigilias: Et quod negoctis non sint apti, tum uero ob mortis tanquam prNinquae expectationem (habent etenim magnam inter se non solum affinitatem,sed ei uicissitudine uigiliae tristitiab. Multapyterea adsunt,pleris* illorum morbi sontici, contemptus, Sc si adsit paupertas des
ctus necessariorum: si diuitiae expectatio mortis. Si dederis, optant mortem tuam, ut non debeant quicqv. im,si non dederis,odio prosequuntur, demum illud perpetuό uersatur in oculis.
Fulsete ouondam eandidi tibi solendi litiam cori Dymis, sermo,sed uino dulci,croco, uua passa, boragine, ut e ur assidue, OTimod quam odorato,dc si cogamur etiam styracmmandragora, ais opto, nam somnu etiam comcilian .sed insaniam mouen; ideo partius. Sena debilitat uentriculum oc siccat,non laudo,malim helleborum iuribus pinguibus infusum. Non negligas curam, nam debilitat re exsiccat maxime . Ex compositis laetificans Almansoris ,&Alchermes seu ex lapide laetuli, seu caeruleo, oc ex Moscho nostrum. m. oci drac. t . oeti mi odorati ualde drac. iiij.Mosclii g. x v. Hyacinthorum g. x L v. fiat puluis tenuisiimus quantitas drac. s. si non sufficit, adde mandragors pomum,aut radices,&opium siciat non moueant insaniam. Et habitatio cum dilectis, sed non pueris ne discedanunam sua natura instabiles sunt,& oderunt eruditionem, dc in aliorum sunt potestate,& facile persuadentur,oc ob tam multiplices causas excusant se uicissim, oc italiterror prior priore. Paupertatem,morbos deuitare oportet,put culpa tua factum es plumbarie uel in fortunam reserenda . Sed oc si haberes, aliorum essent, amicos plures habere vim is mala malum est:unum habeas alumnum, cui possis imperare, sed si non habes amicum, est. non deciperis. Ut habeas des pauca,pollicearis plurima, sed non sub mortis erip Nota. ctatione: denique qui uult quiete uiuere,aut habitet ubi Princeps sit, de illi deui ctus aliqua necessitudine,aut hypomochlio. Quod uero ad opinionem attine .illa diuiditur in rationem,Sc auxilium: Ratio quod ad mortis propinquitatem attinet, uide passeres quam laeti discurrunt, ac uolant, Suorum uita non m longior biennio: at nullus est tam senex, qui adhuc biennio stuperesse non possit. Deinde quot iuuenes,qui ante sunt morituri. Inde etiam quot uiri stipendio trium coronatorum in singulos menses, ad bellum eunt manifestissimo periculo uitae: imo exitio quasi praesenti. ot postmodii diuites,oc aetate florentes,inanis cuiusdam honoris camia ad naualem pugnam eunt, ut quando e centum uix sex, aut septem reuertantuncogita post haec quod si ad aeternitatem comparatur, qualibet uita est instar puncti: si per se quod satis lonogum tempus uideretur, se scelicitatem loco exitii C; ctares. Antii aduerte Quod eius quod superest,quarumcun* superest,maxima partem uel alea, uel iocis adsumimus,quaerentes sepius quod die aut noctes sint lon
giores. Vide Corellium, Silium Italicum apud Caeciliunt, Plinium, ec Atticum qui
365쪽
qui ob dolores quos etiam ferre non difficile fuisset,inaedia uitam obrii pere. Cogiista quam sit praeterea res necessaria, ne frustra torquearis, circuspice quot mulieres, pueri,atque etiam animalia moriuntur. Qui si quale futurum sit eius genus:sed ocspem futuri seculi. Ubi in mortis aduentu malum nullii esse posmeris, quid est ciuod pro malo haberi possiti ubi uita contemni potes omnia reliqua in tuto sunt. Non sunt negocias apti no grauibus,imo magis quam reliqui, siquidem omnia maxima iii manibus eorum sunt, oeconomica distributio inter suos: ciuitatum, ae regnorm rebellorum,oc ceremoniarum in manibus senum sunt. Quae uero gaudia prsterierunt alii in bonam partem trahunt memori a illorum: ut si iii id in eis reliquum bonisi iam in tuto est quod amittere no potes:si mali euasisti. Despiciune senes a suis: ita lurco ebrius, delirus fatuus: at sunt mundi senes,modesti, moderati, prudentes, nitidi, ec copii quis hos irrideat et maxime si cu prole egregia fuerint. Quod ad exercitia attinet,dictum e t satis de illorum laboribus atque studiis. inimo illudad, est boni,quod a muneribus militiae, atque laborum si irat absoluti. Ergo quod ad me
attinet laetior uiuo, quam in iuuenta: moriar.&deseram hos,sed inueniam alios: oceos qui hic sunt, certe uenturos scio. Vita impii certe efficit senectutem miseram. Viiii is sunt praeterea auxilia ludi latrunculorum,musica, Sc ut ita tuos diligas,ut uoluptates tuorum,mas,oc proprias esse ducas. Senum propria blandimenta, pictu ,odo. res, adolescentes,adolescentulae,mimi, ae moriones: Piscationes, aucupi , deambu lationes, hortorum cura maxime uerno tempore, gemmae, aedilicatio, X structura, iiii diuitibus lectiones audire librorum iucundorum: epistolae e longinquis regionibus misse, quae nos nouarum rerum admonent,sed uere transmutationes . Ex lichiis in uniuersum Arriani commentaria, sed ualde intento animo Theognoston.
Ex iacile parabilibus poma odorata cocta heleni j radi pariter cum croco ,&oTimo, ac sanguis equi militarisiecte administratus.
Anities fit in plurib. animalibus, ut homin equo, mure, nibus . Hoe cirest ibi
mo maxime canescit capite, caetera animalia toto ferme corpore aeqUali--isi is ter canes, ac lupos canos, tum etiam totos mures uidi, equos non ita. Howeo, his,
mini maxime caput canescit, quod ratione copiosi humidi, minus caloris ea pars obtineat. Cum autem plurimum fuerit humidiim, inqui Aristoteles, ut in syncipite, aut nullum, ut in occipite no facile canescit: quia no iacile putrescit: nam canities quaedam putredo est: nt enim capillus qualii cariosus. Quae autem cariosa redduntur,dealbantur. Tempora igitur prius canescunt, quoniam humidum habent mediocre, quod facilius putrescit, quae etiam tanguntur, sacilius putrescunt, nam perflata serius uitiantur, ideos serius canescunt. Non esse autem canitiem morbum omnino incurabilem ostendit experimentum, quod quibusdam conua, mittat. od enim putrescit,siccum necessario est, id est priuatum humido pingui. Canitiem curae maxime ut experimentum docet, accelerant, laetitia, oc iucunda trita canitiem tardant: leuibus etiam aut nullis ualore caput capitiis canitiem ta dat. Sed cur barba cum non tegatur. celerius canescit tamen capillis: an quia pars
illa magis a fonte caloris remota est. cur etiam sanis at* integris sensibus canesciit homines,si canities fit ob innati caloris pauperiem: Moniam prius natura deserit ea,qus sunt minus necessaria.Minus autem neces Iarinunt exteriora, , cutis. Dum uero canescunt pili, etiam cutis dealbatur, sed cur recrevatis uiribus, eccatore na-mrali instaurato homini canities non aufertur: Hoc lata cotingit, quod cutis intabium est debilissimi umembra autem debilia cum uitiatur, uix unquam possunt restaurari. Cutim uero .esse membrum natura debilissimum Galenus testatus est. Venim cur accidi Lut inter multos pilos aut capillos, unus aut alter canescat omni
366쪽
hus aliis propitiun obtinentibus calorem ia uelut in ii no caries, ac blateaeno, aut altero loco proueniunt, est id potius materiae, quam agentis uitium, ita contingit in pilis : cum pars alimenti ob humidum aqueum abundans concoqui nequit: cum uero lignum totum redditur cariosum, tunc necessario etiam redditur imbecille: igitur paucorum pilorum canities, uel ob aeris mutationem, uel ob u etiis regimen emendatum, uel ob purgationem, praecipue poterit emendari: sed seneralis canities uix corrigitur, nisi ex morbo contigerit, ues suco quodam ut in iacebimus. Sed cur pili reliqui corporis serius canescian quam capitis et nam de i los canescere uidi,qui sunt in hominis corpore, ut in manibus, sed barba,& capillis setius. Causa est quonia reliquis in locis rari,ae breues cum sint pauca constant ma teria porro quod modicum es facile concoquitur,ob eam causam etiam spissis campillis,ac barba celerius canescunt. Ergo ad canitiem iam contractam medicamen- cmium a generale est: Mense Septembri uirentis nucis, ae procerae radicem cruris crassitudine sub terra latentem per transuersum secabis, sublatam parte inferiore illius loco uas vitreii aut si linum vitreatum oleo olivarum plenu submittito, ita ut uas ipsum radicis truncum ex quo reliquu praecidi si recipiat intus, immergaturis
oleo. Deinde uasis os cera ita obline, ut cera radicis caudicem cum uasis viminis labris coniungat,ne terra intus possit penetrare inde linteo circumducto terra sci sim superimpone,ut uas radicis quam praecidisti loco sub terra sepultum iaceando nec nux ipsa flores emittat,tunc uas diligenter, ne terra in eum cadat, cauendo deis trahito,oleum inuenies nigrum, succo nucis in illum defluente perpetuis nouenitam mensibus. Ex hoc scrotum diligenter postquam homo in balneo sudare cosperit, inungito, atque assidue in ipsum testes immissos foueto, nam ad omnespi- os,ia capillos denigrandos optime facere existimatur. Si cerem aiunt,si sonet in
anno quis hoc praesidio utatur. Nam uim testium transferri in totum corpus, pilarum te causam esse inditio est, quod qui castrati sunt, nec calui fiunt,nec barbam Aliue, mittunt. Aliud experimentu apud nos quod n5 fallit,quo quida totus canus Patri titis Ianuensis amicus noster nulla ex parte,ne uel ullo pilo, aut capillo canus uides, Iolis capillis, ec barba dum adhuc mandent lixivio aquam capitelli, excitia sapo I nuae fieri solet cum lithargitio, &calce uitia, ita immisceto, ut formam luti mollis, aut elisanae recipiat. Inde capillos diligenter,&barbam ex hoc medicamento caliado illines,ut undequaque capilli, ae pias inficiantur, cutis autem non tangatur, nam urit hoc medicamentum,&praecipue barbam,&uesicas excitat. Ergo postquam illineris, siccari medicamentum permittito, celeriter enim siccatur: inde postquam siccatum fuerit, abluito lixivio, ec relinquentur pili nigerrimi, ac etiam splendentes,ut sunt cornua bubalorum tersa,oc polita. Sufficit autem in quindecim diebus semel renouare sucum. Sunt ae alia quae tingunt, sed ut haec aestu illa eodem modo nimio frigore periculosa,ut in nostro Promptuario edocti imus. Calui autem inter . omnia animalia uiri propriet non tamen omnes ) fiunt, sicut nec omnibus arbori
bus,sed quibusdam solia defluunt, sc oc aves nidificantes plumam eiiciunt, sed si
. lia quidem arboribus, ae plumae auibus redeunt: pili uero decalvatis non redeunt. lauis e r quia caluities accidit propter mutationem aetatis, quae est irrevocabilis, casus auis .ccidat. tem soliorum,& plumarum propter mutationem temporum,quae est circularis, cursolis M. ratio cur caetera animalia calui non fiant,& in homine sic est,quia cerebrum eorum
ista vi est parum aqueum, oc humidum, oc ideo non debilitatur calor in eius decoctione. fui. In homine uero accidit caluities, propter diminutione humoris calidi, oc pinguis. Et ideo dicebat Philosophus capilli rarescunt tibi calor excedit naturam,oc cadunt propter cibi abstinentiam,vel propter infectionem humori ut in leprosis. Et saepe . quidem in uiris,sed nuquam in mulieribus, nec in nullo ante usum Veneris, sic an mesia tequam uti possit Venere, os hoc ob frigiditatem nati irae. Et medicinae conseruam tabe i. tes capillo illae sunt in qui b. est caliditas subtilis attractivi dc uirtus stiptica, uitiana myrti,sc myrrha, oc galla,& similia,canitie quoque retardat evacuatio phiram ciet humoris, deinde administratio eorum, ex quidus generatur sangitis spissus, ae laudabilis. Prahibent etiam canitiem omnia olea contortantia, de consimilia, quae
367쪽
conseruant eorum temperamentum, ut si cum paee liniantur, ae dimittantur quatuor horis, deinde ingrediatur balneum, oleum etiam de costo, dem gella, deun p ec de olivis siluestribus idem praestanti viviramiosorum, profisoria maerorum busi et
T summum felicitatis apicem probitas, eruditio ipsa, oc studia sapientiae
praestant, ita uita eorum, qui his uacant plena est impedimentis, atque difficultatibus. Uidetur nostro generi certe esse dissicilis: Deo propria renaturalismobis infinita asserunt impedimenta:omitto quod uulgus irri dere ea soleat, potentiore re quibus per scelus ad opes fuit uia, aut maiorum criminibus,hi omnes inuidean Lipsa res per se difficultates sine numero parit, breue nostrum est hoc aeuum,uita fragilis, conditio multis indigen multae ex natura neces, sitates, casus innumeri, coniuneidrum importunitas maxima, timor ptim uni, omnia desiinent, avocant, retrahunt, impediunt, oc si nihil horum obsit, ingratam tamen es sciunt uoluptatem,quae ex illis percipi debet. Quia tamen, ut Prometheus ille natura nostra hineinde apensa mortalibus, at immortalibus distrallitur, nunquam persecte stud is sapientiae incumbere homini licet O 'quot studiosis obsuere studia ad parandas opesmec fieri omnino potest, ut uere studiosus si non benignitate Principis,aut haereditat aut inuentione nou artis cuiuspiam diues eniciatur, vere studi diuitias sibi comparet.Necesse est facereia sturam,aut ualetudinis, aut existimatio-sorbo diues nis certe eis cmum bene cesserit si hoc uno contenta sit sors. Galeno qui hac in parte et M. felicissimus sui; dum tempus somni stud ijs impendit, famae, di gloriae, ta lucro nihil periisse uolens,plurimum, ex uitae cursu deperiit:Win scribendo monumentis suis fraude fecit:neque enim polita autem endata,aut persecta emisit. Confirmata tamen est illius authoritas. Nobis quibus summa ob virium imbecillitatem cura ualitudinis sui; dum nihil somno detrahere uolumus,et opes,oc gloria,Sc fama peti runt. Cicero uidetur unus fuisse totus ferreus, lucribrationibus, meridiationibus, studin laboribus,talicitudinibus, cura rei familiaris, Reipub.conscribendis multis libris,epistolis autem sine numero. Die tota amicis operam dabat, perorabat aliquando quotidie a mane ad decimam usque horam,nocte scribebat epistolas, an te lucano semper surgebat. lam ergo prscipua studioserum impedimenta sunhneue ctos opum res familiaris, gloriae, amicitiarum, omissio exercitationis, E malaco ctio. erum de quatuor primis cum non sit praesentis instituti, sed in libris de utili rate capienda exaduersis actumst, propterea hic de duobus ultimis tantum agere . decreui. Mirum dictu est, neminem in tam necelsarijs rebus metem assilibuisse, aut , eos qui adhibuerunt,uelat Marsilium Vicinum, nihil omnino dixisse quod ad rem esse sed eorum loco uana, ridicul ac quasi somnia, praeterea etiam damnosa commemorasse. Sed ignoscendum bis,qui quod potuerunt, Praestiterunt, quorum animus saltem bonus fuit: ob haec tame tot impedimenta sane costituerii ut posta quam res ipsa per se plane impeditissima est, ut omnia alia impedimenta quantum licet sui studiis sapientiae incumbere uelint, abdicent. Unde non male uidentur plerio Pnilosophi bametsi nec id bonum este putem nec admoducis bene cessierit a e uxoria Sc pro cadis filijs abstinuisse, certe qui stud is his uacare uolet, habeat si fieri potest necessaria,& ploriae ac famae cupidus non sit, caetera autem ut admininistrationem ciuilem auram principum amicitiam, uoluptates logiores, curam rei i similiaris quam fieri potest melius ablegat. idem uero postquam difficultas tanta est in discendo, atque intelligendo tuiniecteati emendate icribendo, methodum hoc habeat aliqii am,qua in omnibus scient ijsatv artibus proficere sine impedimento possit:cuiusmodi est Dialectica nosti et i se tradat studio,in quo maxime oc facillime proficere se sentiat, cognoscate naturam suam,tempora,consuetudines,loci,ochymnum qui regunt more ac leges. D Libere
t ea; si is i x thorologium,oc speculum semper parata:horologii quoniam Abrat.
368쪽
in tanta rerum confusione, ac mole necesse est, ut horas digerere sciat, eo imatissiproses lar sit aut doceat pueros,aut scribat.Spe illam ut dignoscat habitum corpio Guillo diei ris,ut ante morbos occurrere malo corporis habitui possit. Ergo si idiosus ita diu.A. demis. dat diem quem ab ortu Solis commodius numerabit, Romanorum more,oc cer
scite illud laboriosum diem, re noctem in horas inaequales diuidere tam & si illis ad
negocia commodum,& utile uideretur. Sed de his hactenus: nos dies ac noctes abortu Solis in uiginti aequales horas partiemur: nec ante Solis ortum surget studio sus, ne caput crepusculo matutino laedatur,nec post primam horam differet, si id bit ad tertiam diei horam:sed antequam madeat,aluum,dc uesicam exonerabit, deambulabit* parum, pectet caput, rigida, manubet uultum lavabit: forsan&bonii erit differre,donec e domo sit exiturus. Post tertiam horam exactam exercebit se in aere libero pro conditione temporis loci, statis ac reliquorum. Ubi redierit, panem ex iure leuem, aut cum passis, aut astringente fructu edet: nec displicent mihi cotonea, aut pyra ex saccharo condita uel berberis, aut mali punici grana dulcia ad se xaginta: quando si uetricultis sit imbecillis, iecur pulli, solum cum pane, inde per duas,tiel tres hora seu ad septimam fermetis P, iocis, negociis domesticis operam dabit sine labore, taedio,cura ue uti a septima ad undecimam stud ijs uacabit, conscribet tum maxime decima,ec undecima hora. Duodecima exeat si dies aestiuas inmodiceo exerceatur locis amoenis: Tertiadecima coenet, Sc a fine coenae cubitu se conferat,at 3 haec est summa generalis uitae madiosi, nunc autem singillatim omnia distinguenda sunt.
Diphillio Principio qui si sibi pro ratione loci,5c temporis distinguat subtilius diem,ita tatarii in men ut tempus inter prandium,oc coenam sit nouem horarum, tempus quo cibus diei. prandii possit concoqui,seu potius cibi qualitas,dc quantitas horarum sex tempus a coena ad diluculum in lecta iacendi horarum undecim, tempus somni si fieri potest non minus nouem horis. Dum prandetur,ac cinnatur, sit qui legat aliquid, nee fabulosum,nec planem setium: tria enim commoda ex hoc sequuntur, uoluptas, Diditio, dc q, lentius homo madit cibos: unde Sc minus deuoratu, Sc exquisitius a teruntur: nec obfuere huitisnodi uit nam Attico cum is esset mos,uixit ad annum iis in septum inu septim quavis grauissimis curis oppressus. Qiti no habeat anagnoste , habeat librii, dem parsimonia utatur,dii discumbit alvu exoneiado: namietat, ir digimus,
cogitare inter eundu paru ciuile,dc commodii est. Dum quis uestes exuit,ec induit etiam hoc utile erit. Recte,dicebat Seneca, si tibi quis pauculos numos eris steris,magna temporis partem,cuius nobis maxima est inopia, Ponte proisi non dormierit homo,si delassattis fuerit,tardius cubet,serius surgati me tam At uero si non commodum sit se exercere ob pluuias, aut quia iam arripuerit te eximi podagra,aut aliud sit impedimentum, polire chartam aggredieris gemma corneo lo,ut ego soleo,aut ultro si ea non adsit,ligno incluso, sed non uidetur hoc tam uti te, cum solum partes superiores exerceantur: Ergo licebit totum id agendo ut fabri lignarii dolando commotiere,& agitare corpus,haec exercitatio inutilior est,ec magis compta,quam se iri liena Galeni exemplo diuidere,aut pila ludere,quod a grauitate uiti eruditi magis est alienum: praesertim quod cerebrum concutit Ur ea exer citatione , ct homo nonunquam labitur periculo iacturae corporis. Sed de ne qui
quam tum temporis interim depereat, praeleget aliquid tibi puer: oc quod intellici possit: dc quod didicisse non poeniteat. At 3 utina ego olim haec sciuissem,non profecto morbosus adeo euasissem: sed alijs ad utilitatem natus uideor, potius quam mihi Quae enim Galenus circa exercitationes scripsit, adedoperosa sunt, ut nemo ab illius aetate usiue nunc illum sit imitatus. Videtur j tota illa ratio similis te lib. Platonis scripta homini quatenus homo est non autem hominibus, ita necti Nem- . pub.Platonis ulla ciuitas linqua amelexa est, nec praec ita Galeni de exercitatio ne. Et tamen audiuimus in molibus Illyricis fabrum mille lignarium, qui cum sim-olici huiusmodi exercitatione ad c x L. annum peruenerit,illius aute
non sunt adeo ardua quae utilia sunt, re qus egremum commodum asserunt: quam eo plus iuuet usus,ecassiduitas exsicilitate paradii, -
369쪽
tia,cum difficultate. Galenus ut recte illa tradidit, ita horum obliuisci non debuit.
Exercitatio igitur corpori toti comi nunt et squalis, tuta ac facilis omnium inprestantissima. Nec desperandum est exemplo auditoris illius Plotini, tametsi dissicilius sit reuocata uiuendi ratione redimi posse hominem, qui iam a morbis sit occim
patus: praesertim si temperamentum illorum auxilio suerit, aetas non obstiterit, nam parcitate ui eiu somno,exercitatione, animio laetitia tota uita humana constat,cetera sulit qua dam additamenta re parum efficiunt. Scripsimiis de huiusmodi in ii, bro de Aqua re Aethere: tum uero de qualitatibus exercitiorum, ac eorum differentis frictionibus, alijscp auxilijs supra: ut repetere superuacuum sit. At pro oribus, inagistriss ludi literar i, noua cura superadditur,nem sibi, tam ortis Musii ut ille dicebat, sed alijs etiam uacare coguntur, adeo uero misera est uita ho- i rum, imo omnium studioserum,quod ad sanitatem, re uitae diuturnitatem attinet, ut nisi laetitia animi quae ex bonarum artium scientia oritur obstaret, pauci admodum ad perfectam aetatem peruenire pollent. At sic plurimi Isocrate Gorgias, Lepontinus, helephus Grammaticus, Democritus,al ij plures studiosissimi reprosei res, tae ludi literani magistri ad c . annum peruenerint, ac quidam etiam ex his excellerint, ut plus profuerit dule edo studiorum, quam labor . Et nunc etiam uiuit Mediolani Aron, qui pueros docuit nonagenario natu maior.Hoc non obitet adieci, sed etiam ut hortarer eos, qui muneri docedi addicti sunt, id explere, debere mimnus, ut iucunde exerceant, ec absim tristitia, ac animi dolore. Vbi uero munus hoc subierunt, dada est opera ut aliquibus diebus interquiescant, quod Sc apud omnes leges institutum est. Maumethani quidem die eneris, Iudaei Sabbati. Christiani Dominico quiescunt quiescunt ae a coma: his uero prandium,aut tempestiuum,ec opiparum,aut serius re tenue sitimendum erit. Exercitiorum ratio ea in erit omnibtis,prsterea studiosis magna uentriculi,et capitis cura habenda est, hoc quidem quoniam laborat plurimum,illi uero quoniam praesidia in studiosis ab eo deducti tur debilitatur etiam priuata ratione in docetibus, ac profitentibus attractione a ris assidua dum uacuus est: aer enim ingreditur, & refrigerat illum, qui longe calliadior est,calidissimae aestatis meridiano aere: quamobrem re nocte puluinari,&die chari uel leporis Scythicae pelle,seu Sarmaticae quae candida est,ahsidue foueri de- benesum malorum punicorum,uuae patiar pinguis menta,berberis,cotoneis, myra chide, abiynthio , tum uino flatio, quale Morribasium est,ae carne uentricillorum
auium restaurari per interualla debentiis autem ob h aec necessaria est magis exerciatatio:fugere oportet potum plurimum tum maxime cuni inanis est, ae aquam quae talum id habet,ut laxet: conuenit tameli acris humor in ipsi im e splene momatur. , oportet autem non plurimum trahere in profitendo aerem, sed quemadmodum in altercationibus partim, ae saepe uocem eleuando non copiosiim adrem attrahem domocis illa magnitudo sit potius musculorum pectoris exercitatio, &amerae arteriae,quam ex multitudine acris: porro ad haec proficimus, ut ad pleram alia usu sensim ascendendo. Qui uero scribunt,&exercitatione interim priuantivi, A pro- tanum uentrictilum agunt ut maxime ex hoc laedatur, ieiuni hoc exercere debent,&tientriculo maxime consulere cibis omnibus:quae illi aduersantur, multi nidineta potus praeter caetera uitant. Tum uero situs multum prodest, ut ex hoc situ erectus
Icribat,& acclivis sinante abacus,ae pectus leuiter tabulae incumbat, re ex hoc sitit, erectus stare cogatur, protesis aut saltem productis cruribus, nam quod a genu in, fra est parum refert quomodo se habeat .. In omnibus autem huiusmodi laboribus, sed praecipue in hoc uno id obseritandum est, ut cum segnities, aut torpor, aut imdium invadit,illico desistat, at pinambulet, aut extentus in lecto recumbat, aere creetur,aliter in magna mala ne incidat homo in talibus periculum est: multum at rem in his potest acie e totum consuetudo, quae si a pueritia cotracta fuerit Mimnoxia facile serent tali aliter no ou amobre sensim ad hoc opus praecipueo assu scendum. Atiue haec omnia, si quis bene animaduertat caeteris alias artes exercentibi
accommodari possunt,quod lingillatim explicare uelle pene ire tum esset.
370쪽
t ad rauces causa destillationis,imbecillitas cococtricis, ae retentricis cer : bri,solet autem pituita destillare uel ad nares ut fiat coneta, uel ad oculos unde lachrymae, uel ad fauces unde raucedo, uel ad pulmones unde tus sis,aut diti cultas spiranduuel ad uentriculum unde cruditates, fastidia, nausis, te h. . u. t iniquissoriim, fluxus utinae, hydropes, dolores uentriculi secundum uari multi- - mem, i recipientis, tum iecoris naturam: inde ealcul Li. s. -, ita Epy uelitriculum defluxus paratis, aetate incru, ,- uiti sis leuitatem : mitior ad pulmones quod durior sitia, Aligila et tunc pulmonis, ecfractu contumacior, tum quod minus sentiant molestiam,
tussi int . Et sanguis senum frigidior, crassionae paucior, , ,-, -- si chir udiis Periculo iuuenibus subidciuntur. At in iuuenibus diuet,. .... a mi . pexi uioliox dd pulmones, minus ad uentriculum defluxio. Ad reliqua niti.,- pexiculosis uidetur diuillatio, nisi admodum excessinit. Intentione,
g. - quinque,ne generetur materi ut genita evacuetur,ut diuertatur alim
semel denuxit, periculum fraeturae uasis imminet: Aliter talibus medicamentis perpetuo utendum estet, a quibus corpus commereturinec refert quali morte quis pereat,seu tardius absis medicamento,seu cum illo celerius, imo hoc deterius est, mn si necessaria sit,ut materia nimis abundante,catapotia ex Agarico,h Auairet plerum p conueniunt quod siccent, nec excalefaciant, eadem materiam. iam defluxam educant. Porro materiam quae iam defluxit Galenus uomitu educitis nimis molestum est: ubi igitur multa nimis sit euacuam da sic est At alias comparanda est utilitas detrimento, si igitur quod defluit putii dum es aut prauum ualde acutum salsum ec uentrietilus iacile evomat, educenda
Creuiuior Dixi enim alias me nouisse hominem qui iam annis ab alia diebus cibum uomit toties,quoties assumpserit. In faciat igitur
uomitu eiectio excrementi praui diutius tolerari poterit: Aliter autem ubi mucus tantum frigidus est,aquae potui, uel portulacae perpetuo usui assimilabitur. Siciniatur utem tir incidentibus, re excalciacientibus: procurandum est igitur diligenterne generetur, 3 ut genita aliό diuertatur: ta ut uentriculus aut pulmo non recipia ant. aliae igitur prohibent ne recipiant haec membra, parum prosunt obsitum: gi uia enim elublimi ad imum facile descendunt: conari autem multum in re minimae utilitatis absurdum est. Prohibentia autem generationem, si sicca, in discrimen in Notis giliarum homirnem traducunt: quod grauius plerumque est destillatione: ecperseepe morbus additur morb'non tollitur.Totum igitur praesidium est in coctione minima, atque diuersione. Coctio autem bona fit exercitatione, ieiunio, cibis facilis Gaio M M- coctionis,ci siccis,ci auium carnibus, pane ex spelta: lotione oris a cibo ex aqua stitasti. gida,quae etiam prohibet ascensima uaporum ad cerebrum, uino pauco, ae odor to. Et ne quis scribat aut studeat a cibo:omnis enim, ut Celsus dicebat, mentis intentio caput implet:similiter motus a cibo noxius,at multis tegi pannis optimum noctis tempore ut sudor prouocetur, ac aer frigidus arceatur: oportetautem non
diu illa d. 'in uentre, sed in cerebro optimam fieri coetionem. Somnus etiam ad hoe se is sis diuturnus utilis est. Sed diuertere hunc defluxum conuenit tribus modis, primus Mah. ut hora somnicum materia deflui hcontineatur. Id fiet adhuc trifariam, primo ut coena leuis sis nam pauci uapores ascendunnsi modicus cibus ec minime humidua assum auar. Secundo si astringatur quod iam cogitur : id fit uel cum frigidis ure . menter, optimum est autem hoc in genere Diacodiomuel cum siccis, oc in horarmitantissima est spica lata. Tertio ut quod conceptum est, potius ad nares defluarum qum