장음표시 사용
131쪽
angustias temporis mei laxa. doce non esse positum bonum vitae in Spatio eius, Sed in uSu, posse fieri, immo saepissime fieri, ut qui diu vixit, parum vixerit. dic mihi
dormituror is potes non expergi Ses. dic experrecto; opotes non dormire ampliuS. A die exeunti: si potes non re-1I verti. dic redeunti: se potes non eXire. Erras, si in navigatione tantum existimaS minimum eSSe, quo IaJ morte vita deducitur: in omni loco aeque tenue intervallum est. non ubique se mors tam prope o Stendit: ubique tam propoest. Has tenebras discuter et facilius ea trades, ad quae praeparatus sum. dociles natura nos edidit et rationem
12 dedit in persectam, sed quae perfici posset. De iustitia mihi, de pietate disputa, de frugalitate, de pudicitia utraque, et illa, cui alieni corporis abstinentia eSt, et hae, cui sui curu . Si me nolueris per devia ducere, facilius ad id, quo tendo, perveniam. nam, ut ait ille tragicuS, veritatis simpleae oratio est. ideoque illam inplicare non oportet: nec enim quicquam minus convenit quam Subdola ista calliditas animis magna conantibuS. Vale.
1 Epistulam tuam accepi post multos menses quam mi- SeraS. Supervacuum itaque putavi ab eo, qui adserebat, quid ageres quaerere. valde enim bonae memoriae eSt, si meminit: et tamen spero sic te iam vivere, ut ubicumque eris, sciam quid agas. quid enim aliud agas quam ut meliorem te ipse cotidie facias, ut aliquid ex erroribus 90naS, ut in te legas tua vitia esse, quae putas rerum 3 quaedam enim locis et temporibus adscribimus. 2 at illa, quocumque transierimus, Secutura Sunt. HarpaSlen, uxoris meae saluam, scis hereditarium onus in domo mea remanSisse. ipse enim avarissimus ab istis prodigiis sumi si quando saluo delectari volo, non est mihi longe quaerendust me rideo. Haec salua subito desiit videre. incredibilem rem tibi narro, Sed veram: ne- Scit eSSe se caecam. Subinde paedagogum suum rogat ut 3 migret. ait domum tenebricosam esse. Hoc quod in illa
132쪽
ridemus, omnibus nobis accidere liqueat tibii nemo se
avarum esse intellegit, nemo cupidum. caeci tamen ducem quaerunt, nos Sine duce erramus et dicimus: non ego ambitiosus sum, Sed nemo aliter Romae potest vivere. non ego Sumptuo SuS Sum, Sed urbs ipsa magnas inpensas exigit. non est meum Vitium, quod iracundus sum,
quod nondum constitui certum genus vitae: adulescentia haec facit Puid nos decipimus non est extrinsecus ma- 4 Ium nostrum: intra nos est, in visceribus ipsis sedet, et ideo dissiculter ad sanitatem pervenim VS, quia nos aegrotare nescimus. Si curari coeperimuS, quando tot morbos tam veωres discutiemus 3 nunc verone quaerimus quidem medicum, qui minus negotii haberet, si adhiberetur ad recens vitium. Sequerentur teneri et rudes animi recta monstrantem. Nemo difficultor ad 5 naturam reducitur, nisi qui ab illa desecit: erubescimus discere bonam mentem. at mehercules, si turpe est magistrum huius rei quaerere, illud desperandum est, posse nobis casu tantum bonum innuere i laborandum estet, ut verum dicam, ne labor quidem magnus est, si modo, ut dixi, ante animum nostrum formare in ei pimus et recorrigere, quam indurescat pravitas ejus. Sed 6 nec indurata despero. nihil est, quod non expugnet pertinax Opera et intenta ac diligens curat robora in rectum quamvis nexa revocabis. curvatas trabes calor explicat
et aliter natae in id finguntur, quod usus noster eXigit: quanto facilius animus accipit formam, flexibilis et omni humore obsequentior quid enim est aliud animus quam quodam modo se habens spiritus vides autem tanto spiritum esse faciliorem omni alia materia, quanto tenuior est. Illud, mi Lucili; non est quod te inpediat, quo mi-7nus de nobis bene speres, quod malitia nos iam tenet, quod diu in possessione nostri esti ad neminem ante bona
mens venit quam mala. Omnes praeoccupati SumuS. Virtutes discere est vitia dediscere. Sed eo maiore animo 8ad emendationem nostri debemus accedere, quod Semel traditi nobis boni perpetua possessio est: non dedi Scitur virtus. contraria enim mala in alieno haerent. ideo de-
133쪽
pelli et exturbari possunt: fideliter sedent, quae in locum
Suum Veniunt. Virtus secundum naturam est: vitia inimicas et insesta sunt. Sed quemadmodum Virtutes receptae exire non possunt facilisque earum tutela est, ita initium ad illas eundi arduum, quia hoc primum inbecillae mentis atque aegrae est, formidare inexperta. itaque cogenda est mensJ, ut incipiat: deinde non est acerba medicina. protinus enim delectat, dum Sanat. Aliorum remediorum post sanitatem voluptas est: philosophia pariter et salutaris et dulcis eSt. Vale.
1 Puomodo quisque potest, mi Lucili: tu istic habes
Aetnam filium nobilissimum Siciliae montemJ quem quare dixerit Messalla unicum, sive Valgius, apud utrum que enim legi, non reperio, cum plurima loca evomant ignem, non tantum edita, quod crebrius evenit, videlicet quia ignis in altissimum essertur, sed etiam iacentio εἶ nos utcumque posSumuS, eontenti Sumus Baiis, quaS postero die quam adtigeram reliqui, locum ob hoc devitandum, cum habeat quasdam naturales dotes, quia illum sibi ce-2lebrandum luxuria desumpsit. si uid ergo ulli loco indicendum est odium 8 minime: sed quemadmodum aliqua vestis sapienti ac probo viro magis convenit quam aliqua, nec ullum colorem ille odit, sed aliquem parum
putat aptum esse frugalitatem proseSSO: sic regio quoque est, quam sapiens vir aut ad sapientiam tendens declinet tamquam alienam bonis mo-3ribus. Itaque de secessu cogitans numquam Canopum eliget, quamvis neminem Canopus esse frugi vetet, ne Baias quidem: diversorium vitiorum esse coeperunt. illic
sibi plurimum luxuria permittit, illic, tamquam aliqua
4 licentia debeatur loco, magis solvitur. Non tantum eo Pori, sed etiam moribus salubrem locum eligere debemuS. quemadmodum inter tortores habitare nolim, siene inter popinas quidem. videre ebrios per litora errantes et comessationes navigantium et Sγmphoniarum can-
134쪽
tibiis strepentes lacus et alia, quae velut soluta legibus luxuria non tantum peccat, Sed publicat, quid necesse est Id agere debemus, ut inritamenta Vitiorum quam 5 longissime profugiamus. indurandus est animus et a blandimentis Voluptatum procul abstrahendus. Una Hannibalem hiberna solverunt et indomitum illum nivibus atquo Alpibus virum enervaverunt somenta Campaniae. armis vicit, vitiis victus est. Nobis quoque militandum est, et 6 quidem genere militiae, quo numquam quieS, numquam otium daturi debellandae sunt in primis voluptateS, quae, ut Vides, Saeva quoque ad Se ingenia rapuerunt. Si quis
sibi proposuerit, quantum operis adgressus sit, sciet nihil delicate, nihil molliter esse faciendum. Puid mihi cum istis calentibus stagnis 3 quid cum sudatoriis, in quae
siccus vapor corpora exhausurus includitur' omnis sudor per laborem exeat. Si faceremus, quod fecit Hannibal, 7 ut interrupto cursu rerum omissoque bello fovendis corporibus operam daremus: nemo non intempestivam desidiam victori quoque, nedum vincenti, periculosam merito reprehenderet: minus nobis quam illis Punica signa sequentibus licet, plus periculi restat cedentibus, plus
operis etiam perseverantibus. Fortuna mecum bellum 8 gerit εἶ non sum imperata lacturus. iugum nor recipio, immo, quod maiore virtute faciendum est, excutio. Non est emotus sui iuris animus: si voluptati cessero, cedendum est dolori, cedendum est labori, cedendum est paupertati. idem sibi in me iuris esse volet et ambitio et ira: inter tot adfectus distrahar, immo discerpar. Libertas sproposita est. ad hoc praemium laboratur: quae sit libertas quaeris nusti rei servire, nulli necessitati, nullis casibus, fortunam in aequum deducere. quo die illa mei intellexero plus posse, nil poterit. ego illam seram, cum in manu mors sit 8 His cogitationibus intentum loca serta 10 Sanctuque eligere oportet. esseminat animos amoenitas nimia nee dubie aliquid ad corrumpendum Vigorem potest regio. Quamlibet viam iumenta patiuntur, quorum durata in aspero ungula est: in molli palustrique pascuo Saginata cibo subteruntur. et sortior miles ex confragoso
135쪽
venit: segnis est urbanus et verna. nullum Iaborem recusant manus, quae ad arma ab aratro transferuntur: in
II primo deficit pulvere ille unctus et nitidus. Severior loci disciplina firmat ingenium aptumque magnis conatibus reddit. Literni honestius Scipio quam Baiis exulabati
ruina eius non est tam molliter conlocanda. illi quoque,
ad quos primos fortuna populi Romani publicas opes
transtulit, C. Marius et Cn. Pompeius et Caesar exstruxerunt quidem villas in regione Baiana, sed illas inposuerunt summis iugis montium. Videbatur hoc magis militare, ex edito speculari late longeque Subiecta. adspice, quam positionem elegerint, quibus aedificia excitaverint locis 12 et qualia: Scies non villas esse, sed castra. Habitaturum tu putas umquam fuisse in mica Catonem, ut praenavigantes adulteras dinumeraret et tot genera cymbarum variis coloribus picta et stultantem toto lacu rosam, ut audiret canentium nocturna convicia nonne manere ille intra vallum maluisset, quod in unam noctem manu Sua ipse duxisset quidni mallet, quisquis vir est, Somnum 13 Suum classico quam symphonia rumpi Sed satis diu cum Baiis litigavimus, numquam Satis cum Vitii S, quae, Oro te, Luelli, persequere sine modo, sine fine. nam illis quoque nec sinis est nec modus. Proice quaecumque cortuum laniant, quae si aliter extrahi nequirent, cor ipsum cum illis revellendum erat. voluptates praecipue exturba et invisissimas haber latronum more, qu0S φιλήτας Aegyptii vocant, in hoc nos amplectuntur, ut Strangu lent. Vale.
I Puid est hoc, Lucili, quod nos alio tendentes alio
trahit et eo, unde recedere cupimus, inpellit 3 quid conluctatur cum animo nostro nec permittit nobis quie- quam semel velle fluctuamus inter varia consilia. ni-2 hil libere volumus, nihil absolute, nihil Semper. is Stui titia, inquis, est, cui nihil constat, nihil diu plaeet. Sed quomodo nos aut quando ab illa revel-
136쪽
lemus 8 nemo per se satis valet ut emerga troportet manum aliquis porrigat, aliquis educat. Puosdam ait Epicurus ad Veritatem sine ullius 3 adiutorio exisse, secisse sibi ipsos viam. hos maxime laudat, quibus ex se inpetus suit, qui Se ipsi protulerunt.
quosdam indigere ope aliena, non ituro S, Si nemo praecesserit, sed bene secuturos. ex his Metrodorum ait esse: egregium hoc quoque, sed Secundae sortis ingenium. Nos ex illa prima nota non sumus: bene nobiscumagitur, si in secundam recipimur. ne hunc quidem contempseris hominem, qui alieno beneficio esse Salvus potest: et hoc multum est, velle Servari. Praeter haec ad -
huc invenies genus aliud hominum ne ipsum quidem sa-stidiendum eorum, qui cogi ad rectum conpellique possunt, quibus non duce tantum opus Sit, Sed adiutore et, ut ita dicam, coactore. hie tertius color est. si quaeris huius exemplar, Hermarchua ait Epicurus talem fuisse. itaque alteri magis gratulatur, alterum magis Suspicit. quamvis enim ad eumdem finem uterque pervenerit, tamen maior est laus idem effecisse in dissiciliore materia. Puta enim duo aedificia excitata eSSe, ambo paria, aeque 5
EX cel Sa, aeque magnisca. alterum puram aream accepit:
illic protinus opus crevit. alterum landamenta laxabunt in mollem et fluidam humum missa multumque laboris exhaustum est, dum pervenitur ad solidum: invenio quie-
quid fecit alterius fumeae: alteriusJ magna pars et dissi ei-lior latet. Puaedam ingenia facilia et expedita, quaedam 6 manu, quod aiunt, facienda sunt et in fundamentis suis occupata. itaque ego illum feliciorem dixerim, qui nihil
negotii secum habuit. hune quidem melius de se meruisse, qui malignitatem naturae Suae vicit et ad Sapientiam se non perduxit, sed extraxit. Hoc durum et labo- 7riosum ingenium nobis datum scias licet. imus per ob- Stantia. itaque pugnemus, aliquorum invocemus auxilium. οὐ uena, inquis, invocabo Huno aut illum. tu vero etiam ad priores revertere, qui vacant: adiuvareno Spo S sunt non tantum qui sun t, sed qui fuerunt.
Ex his autem, qui sunt, eligamus non e0S, qui S
137쪽
verba magna celeritate praecipitant et communes locos volvunt et in privato circulantur, Sed eos, qui vita mJ docent, qui cum dixerunt, quid facien- , dum sit, probant faciendo, qui docent, quid vitandum sit, nee umquam in eo, quod fugiendum dixerunt, deprehenduntur. Eum elige adiutorem, quem magis admi-9 reris, cum videriS quam cum audieris. Nee ideo te prohibuerim hos quoque audire, quibus admittere populum ac disserere con Suetudo est, Si modo hoc proposito in turbam prodeunt, ut meliores fiant laciantque meliores, si non ambitionis hoc causa exercent. quid enim turpius philosophia captante clamore Sy numquid
10 aeger laudat medicum feeantem Tacete, favete et praebete vos curationi. etiamsi exclamaveritis, non aliter audiam, quam si ad tactum vitiorum vestrorum ingemiscatis. testari vultis adtendere vos moverique magnitudine
rerum sane liceat: ut quidem iudicetis et seratis de m liore Suffragium, quidni non permitiam 3 apud Pythagoram discipulis quinque annis tacendum erat: numquid ergo existimas statim illis et loqui et laudare licuisse 11 9uanta autem dementia eius est, quem clamores inperitorum hilarem ex auditorio dimittunt 8 9uid laetaris, quod ab hominibus his laudatus es, qu0S non potes ipse laudare Disserebat populo Fabianus, Sed audiebatur modeste. erumpebat interdum magnus clamor laudantium, sed quem rerum magnitudo evocaverat, non Sonus in-
12 ossensae ac molliter orationis elapsae. Intersit aliquid inter clamorem theatri et scholaei est aliqua et laudandi licentia. Omnia rerum omnium, si observentur, indicia sunt et argumentum morum ex minimis quoque licet caperet inpudicum et incessus ostendit et manus mota et unum interdum responsum et relatus ad caput digitus et nexus oculorum. inprobum risus, insanum voltus habitusque demonstrat. illa enim in apertum per notas exeunti qualis quisque sit, Scies, si quemadmodum laudet, 13 quemadmodum laudetur, adspexeris. Hinc atque illine philosopho manus auditor intentat et super ipsum caput mirantium turba consistit: non laudatur ille nuue, Si in-
138쪽
ΕPIS L. Μ0 R. LIB. V. ΕP. l2. 52 ) - VI. ΕP. I. 53.) 109tellegis, sed conclamatur. relinquantur istae voces illis artibus, quae prop0Situm habent populo placere: philosophia adoretur. Permittendum erit aliquando iuvenibus t sequi inpetum animi, tune autem, cum hoc ex inpetu sa- cient, cum Silentium Sibi imperare non poterunt. talis laudatio aliquid exhortationis adfert ipsis audientibus et animos adulescentium exStimulat. ad rem conmoveantur, non ad verba conposita: alioquin nocet illis eloquentia, si non rerum cupiditatem facit, sed sui. Disseram hoc in l5 praesentia. desiderat enim propriam et longam eXSeeutionem, quemadmodum populo disserendum, quid sibi apud populum permittendum Sit, quid populo apud se. Damnum quidem secisse philoSophiam non erit dubium, postquam prostituta eSt. Sed potest in penetralibus suis ostendi, si modo non institorem, sed antistitem nancta
Puid non potest mihi persuaderi, cui persuasum est lut navigarem Solvi mari languido. erat sine dubio coelum grave Sordidis nubibus, quae sere aut in aquam aut in Ventum resolvuntur. sed putavi tam pauca milia a Parthenope tua usque Puteolos subripi posse, quamvis dubio et in pendente coelo. itaque quo celerius evaderem, protinus per altum ad Nesida direxi praecisurus omneS Sinus. Cum iam eo processissem, ut smeat nihil a
139쪽
interesset, utrum irem an redirem, primum aequalitas illa, quae me corruperat, periit. nondum erat tempestas, sed iam inclinatio maris ac subinde crebrior fluctus. coepi gubernatorem rogare, ut me in aliquo litore exponeret. aiebat ille aspera eSse et inportuosa nec quicquam 3 se aeque in tempestate timere quam terram. Peius autem vexabar, quam ut mihi periculum Succurreret. nauSia enim me segnis haec et Sine exitu torquebat, quae bilem movet nec essundit. institi itaque gubernatori et illum, vellet nollet, coegi, peteret litus. cuius ut viciniam adtigimuS, non exspecto, ut quicquam ex praeceptis Ver
obvertunt pelam proras aut ancora de prora iacitum memor artificii mei vetus frigidae cultor mitto me in mare, quomodo psychrolutam decet, gausapatus. 9uae putas me passum, dum Per aSpera erepo, dum Viam quaero, dum laeto intellexi non inmerito nautis terram timeri. incredibilia sunt, quasi tulerim, cum me serre n0n poS- semi illud scito, Ulixem non fuisse tam irato mari natum , ut ubique naufragia saceret: nausiator erat. et ego quocumque navigare debuero, vicesimo anno perveniam. 5 Ut primum Stomachum, quem scis snonJ cum mari nausiam effugere, collegi, ut corpus unctione recreavi, h o ccoepi mecum cogitare, quanta nos Vitiorum nostrorum sequeretur oblivio, etiam corporalium, quae subinde admonent sui, nedum illorum, quae 6 eo magis latent, quo maiora sunt. Levis aliquem motiuncula decipiti sed cum crevit et vera labris exarsit, etiam duro et perpessicio consessionem excutit. Pedes dolent, articuli punctiunculas sentiunt: adhuc dissimulamus et aut talum extorsisse dicimus nos aut in exercitatione aliqua laborasse. dubio et incipiente morbo quaeritur nomen, qui ubi talaria coepit intendere et utrosque dextros
7 pedes fecit, necesse est podagram lateri. Contra evenit in his morbis, quibus adficiuntur animii quo quis peius selhabet, minuS Sentit. Non est quod mireris, Lucili caris-
140쪽
sime. nam qui leviter dormit, et species secundum quietem capit et aliquando dormire Se dormiens cogitati gravis sopor etiam Somnia eXStinguit animumque altius medigit, vivique nullo intellectu Sui est. 9uare vitia sua nemo 8 confitetur quia etiamnunc in illis eStr somnium narrare vigilantis est et vitia sua consteri sanitatis indicium
est. EX pergi Scamur ergo, ut errores nostro Scoarguere poSSimu S. Sola autem nos philosophia excitabit, sola Somnum excutiet gravem: illi te totum dedica. dignus illa es, illa digna te est: ite in conplexum alter alterius. omnibus aliis rebus te nega, sortiter, aperte. non eSt quod precario philosopheris. Si 9 aeger eSses, curam intermiSisses rei familiaris et forensia tibi negotia excidissent nee quemquam tanti putares, cui advocutus in remisSione descenderes. toto animo id ageres, ut quam primum morbo liberareris: quid ergo non et nune idem saetas Omnia inpedimenta dimitte et vaca bonae menti: nemo ad illam pervenit occupatus. Exercet philosophia regnum suum: dat tempus, non ag-cipit. non est res Subsicivat ordinaria est, domina est, adest et iubet. Alexander cuidam civitati partem agro-10rum et dimidium rerum omnium promittentir , , eo, inquit, proposito in Asiam veni, ut non id acciperem, quod dedissetis, sed ut id haberetis, quod reliqui SSem. Idem philosophia frebusJ omnibus: se non sum hoc tempuS acceptura, quod vobis superfuerit, sed id vos habebitis , quod ipsa erogaro. ΤOtam huc converte mentem, uhuic adside, hanc colet ingens intervallum inter te et
ceteros stet. omnes mortales Vita antecedes, non multo
te di antecedent. Puaeris, quid inter te et illos intersuturum sit 3 diutius erunt: at mehercules magni artificis est elusisse totum in exiguo. tantum sapienti Sua, quantum deo omnis aetas patet. Est aliquid, quo SapienS antecedat degmi ille beneficio naturae non timet, Suo SRpiens. Ecce res magna, habere inbecillitatem hominis, securita-12tem dei. incredibilis vis philosophiae est ad omnem fodituitam vim retundendam. nullum telum in corpore eius