장음표시 사용
181쪽
1 Ut a communibus initium faciam, ver aperire Se coepit, sed iam inclinatum in aestatem, quo tempore calere debebat, intepuit nec adhuc illi fides est. saepe enim in hiemem revolvitur: vis scire, quam dubium adhuc sit nondum me committo frigidae verae: adhuc rigorem eius infringo. isHoc eSt, inquis, nec calidum nec frigidum pati. Ita est, mi Lucili: iam aetas mea contenta est suo Digore. Vix media regelatur aestate. itaque maior pars
2 in vestimentis degitur. Ago gratias senectuti, quod me lectulo adfixit. quidni gratias illi hoc nomine agam quicquid debebam nolle, non possum: cum libellis mihi
plurimus Sermo est. Si quando intervenerunt epistulae tuae, tecum eSSe mihi videor et sic adficior animo, tamquam tibi non rescribam, sed respondeam. itaque et de hoc, quod quaeris, quaSi conloquar tecum, quale Sit, 3 una Scrutabimur. 9uaeris, an omne bonum Optabile sit: sesi bonum est, inquis, sortiter torqueri et magno animo uri et patienter aegrotare, Sequitur, ut iSta optabilia sint. nihil autem video ex istis voto dignum.
neminem certe adhue Scio eo nomine Votum SolvisSe,
quod nagellis caesus esset aut podagra distortus aut 4 eculeo longior laetus. Distingue, mi Lucili, ista, et intelleges esse in iis aliquid optandum. tormenta abeSSe a me velim: sed si sustinenda suerint, ut me in illis sortiter, honeSte, animose geram, optabo. quidni ego malim non incidere bellum y sed si inciderit, ut volnera, ut
famem et omnia, quae bellorum nece Ssitas adfert, generoSe seram, optabo. non sum tam demens, ut aegrotare
cupiam: sed si aegrotandum fuerit, ut nihil intemperanter, nihil esseminate fiat optabo. Ita non incommoda optabilia sunt, Sed virtus, qua perseruntur incommoda b duidam ex nostris existimant omnium istorum sortem tolerantiam non esse optabilem, sed ne abominandam quidem, quia Voto purum bonum peti debet et tranquillum et extra molestiam positum: ego dissentio. quare 3 Pri-
182쪽
EPISTUL. MOR. LIB. VII. ER 5. 67. mum quia fieri non potest, ut aliqua res bona quidem
sit, sed optabilis non sit. Deinde si virtus optabilis est, nullum autem Sine virtute bonum est, Omne bonum optabile. Deinde etiam si '' tormentorum sortis patientia optabilis cst. Etiamnunc interrogo: nempe sortitudo optabilis est: si atqui pericula contemnit et provocat. pulcherrima pars eius maximeque mirabilis illa est, non cedere ignibus, obviam ire volneribus, interdum tela ne vitare quidem, sed pectore excipere: Si sortitudo optabilis est, et tormenta patienter serre optabile est. hoc enim sortitudinis pars est. Sed Separa ista, ut dixi: nihil erit quod tibi faciat errorem. non enim pati tormenta Optabile est, sed pati sortiter. illud opto sortiter, quod est virtus. silui S 7 tamen umquam hoc Sibi optat Puaedam vota aperta et pro sessa Sunt, cum particulatim fiunt i quaedam IMtent, cum uno voto multa conprensa Sunt. tamquam opto
mihi vitam honestam. vita autem honesta actionibus variis constat: in hac est Reguli arca, Catonis scisSummanu sua volnus, Rutilii exilium, cesiae venenatus, qui Socratem transtulit e curcere in coelum. Ita, cum optavi mihi vitam honestam, et haec optavi, Sine quibus in te dum honesta non potest esse. 80 terque quaterque beati, quis ante ora patrum Troiae sub moenibus altis
contistit oppetere liuid interest, optes hoc alicui an optabile fuisse latearis Decius se pro republica devovit: fetJ in medios 9
hostes c0ncitato equo mortem petens inruit. Alter post hune, paternae Virtutis aemulus, conceptis sollemnibus ac iam familiaribus verbis in aciem consertissimam incucurrit, de hoc sollicitus tantum, ut litaret, optabilem rem putans bonam mortem. Dubitas ergo, an optimum sit memorabilem mori et in aliquo opere virtutis cum 10 aliquis tormenta sortiter patitur, omnibus virtutibus utitur sortasse: una in promptu sit et maxime adpareat patientia. ceterum illic est sortitudo, cuius patientia et perpessio et tolerantia rami sunt. illic est prudentia, Sine qua nullum initur consilium, quae suadet, quod
183쪽
effugere non possis, quam sortissime serre. illic est constantia, quae deici loco non potest et propositum nulla vi extorquente dimittit. illic est individuus ille comitatus virtutum: quicquid honeste sit, una virtus facit, sed ex consilii sententia. quod autem ab omnibus virtutibus conprobatur, etiamsi ab una fieri videtur, optabile est. Ii duid tu existimas ea tantum Optabilia esse, quae per voluptatem et otium veniunt 8 quae excipiuntur soribus
ornatis 3 sunt quaedam tristis VoltuS bona. Sunt quaedam vota, quae non gratulantium coetu, sed adorantium 12 venerantiumque celebrantur. Ita tu non putas Regulum optasse, ut ad Poenos perveniret' Indue magni viri animum et ab opinionibus volgi Secede pauliSper. cape, quantam debes, virtutis pulcherrimae ac magnificentissimae speciem . quae nobis non thure nee Sertis, sed su-13dore et sanguine colenda est. Adspice M. Catonem sacro illi pectori purissimas munus admoventem et volnera, Parum autem demiSSa laxantem. utrum tandem illi dicturus es: sivellem quae velle S. et ismoleste 14 sero. ant sese liciter quod agis Hoc loco mihi Demetrius noster occurrit, qui vitam securam et sine ullis fortunae occurSionibus simare mortuum s vocat. Nihil habere, ad quod exciteris, ad quod te concites, cuius denuntiatione et incursu firmitatem animi tui temptes, sed in otio inconcusso iacere non est tranquillitast ma-15 laeta est. Attalus Stoicus dicere Solebat: ismalo me sortuna in castris suis quam in deliciiS habeat. torqueor, sed sortiteri hene est. occidor, Sed sortiter: bene eSt. audi Epicurum, dicet: Aet dulce est. ego tam honestae 16 rei ac Severae numquam molle nomen inponam. Uror,
sed invictus. quidni hocJ optabile sit optabileJ autem non quod urit me ignis, sed quod non vincit. nihil festJvirtute praestantius, nihil pulchrius. et bonum est et Optabile, quicquid ex liuius geritur imperio. Vale. EPISTULA VI. 68.
1 Consilio tuo accedo: absconde te in otio. sed
184쪽
et ipsum otium absconde. hoc te facturum Stoicorum etiamsi non praecepto, at exemplo licet scias: sed ex praecepto quoque facias: et tibi et cum voles, adprobabis. Nec ad omnem rempublicam mittimus nec semper 2 nec sine ullo fine: praeterea, cum sapienti rempublicam ipso dignam dedimus, id est mundum, non est extra rempublieam, etiamsi recesserit: immo fortasse relicto uno angulo in maiora atque ampliora transit et coelo inpositus intellegit, cum sellam aut tribunal adscenderet, quam humili loco sederit. Depone hoe apud te, numquam plus agere Sapientem, quam cum in conspectum eius divina atque humana venerunt. Nunc ad illud revertor, quod 3suadere tibi coeperam, ut otium tuum ignotum sit.
Non est, quod inscribas tibi philosophiam. atque etiam aliud proposito tuo nomen inpone: valitudinem et inbecillitatem lsi insi voca et desidia m. loriari otio iners ambitio est. Animalia quaedam ne inveniri possint, Ve- 4stigia sua circa ipsum cubile confundunt: idem tibi sa
ciendum est: alioquin non deerunt, qui semper Sequantur. multi aperta transeunt, condita et abstrusa rimantur: surem signata sollicitant. vile videtur, quicquid patet: aperta esstaetarius praeterit. hos mores habet populus, hos inperitissimus quisque: in Secreta inrumpere cupit. 0ptimum itaque est non laetare otium Suum: ia- 5ctandi autem genus est nimis latere et a conspectu hominum secederer ille Tarentum se abdidit. ille Neapoli inclusus est. ille multis annis non transiit domus suae limen. convocat turbam, quisquis Olio suo aliquam in bulam inposuit. Cum Seces Seris, non est hoc sagendum, ut de te homines loquantur, sed ut
ipse loquaris tecum. quid autem ItecumJ loquaris quod homines de aliis libentissime faciunt: de te apud te
male existimat adsuesces et dicere verum et audire. i dautem maxime tracta, quod in te esse infirmissimum senties. Nota habet quisque fsuil corpo- 7ris vitia. itaque alius vomitu levat Stomachum, alius faJfrequenti cibo sulcit, alius interposito ieiunio corpus exhaurit et purgat. ii, quorum pedes dolor repetit, aut
185쪽
vino aut balneo abstinent. in celera neglegentes huic, a quo Saepe inseStantur, occurrunt: sic in animo nostro Sunt quaedam quasi causariae partes, quibus adhibenda 8 curatio est. 9uid in otio facio ulcus meum curo. Si ostenderem tibi pedem turgidum, lividam manum aut contracti cruris aridos nervos, permitteres mihi uno loco
iacere et lavere morbum meum: maius malum est hoc,
quod non possum tibi ostendere: in pectore ipso collectio et vomica est. Nolo laudes, nolo dicas: seo magnum virum i contempsit omnia et damnatis humanae vitae su-9 roribus fugit. nihil damnavi nisi me. Non est, quod proficiendi causa venire ad me velis. erras, qui hinc aliquid auxilii speras: non medicus, sed aeger hic habitat. malo filial, cum discesseris, dicas: ego iStum beatum hominem putabam et eruditum. Erexeram aureSr destitutus sum. nihil vidi, nihil audivi, quod concupi- Scerem, ad quod reVerterer. Si hoc sentis, si hoc loqueris, aliquid prosectum est. Malo ignoscas otio meo 10 quam invideaS. se Otium, inqui S , Seneca, commendas mihi 3 ad Epicureas voces delaberis. Otium tibi commendo, in quo maiora agas et pulchriora quam quae reliquisti: pulsare superbas potentiorum fores, digerere in literam senes orbos, plurimum in foro posse invidiosa potentia ae brevis est, et, si Verum aeStimes, Sordida.
Il ille me gratia forensi longe antecedet, ille stipendiis militaribus et quaesita per hoc dignitate: ille clientum turba: est tanti ab omnibus vinci, dum a me fortuna Nincatur, cui in turba par esse non possumi plus habeti 2 gratiae. Utinam quidem hoc propositum sequi olim suisset animus tibii utinam de vita beata non in conspectu mortis ageremus i Sed nunc quoque non moremur. multa enim, quae Supervacua esse et inimica credituri sui mus13 rationi, nunc experientiae credimus. 9uod sacere Solent, qui serius exierunt et volunt tempus celeritate reparare, calear addamus t haec aetas optime facit ad haec studia: iam despumavit. iam vilia primo serVore adulescentiae indomita lassaviti non multum Superest ut eX-
14 Stinguat. hΕt quando, inquis, tibi proderit istud, quod
186쪽
in exitu discis, aut in quam rem in hanc, ut exean melior. Non est tamen, quod existimes ullam aetatem aptiorem esse ad bonam mentem quam quae se multis experimentis, longa ac frequenti rerum poenitentia edomuit, quae ad Salutaria mitigalis adsectibus venit. hoc est huius boni tempus: quisquis senex ad sapientiam pervenit, annis pervenit. Vale.
Mutare te loca et ali de alio transsilire nolor pri- 1mum, quia tam frequens migratio instabilis animi est coalescere otio non potest, nisi desiit circumspicere et
errare. ut animum possi S continere, primum corporis tuisugam siste. Deinde plurimum remedia continuata prO- 2ficiunt. interrumpenda non est quies et vitae prioris oblivio. Sine dediSeere oculos tuos. Sine aures adsueScere sanioribus verbis. quotiens processeris, in ipso transitu aliqua, quae renovent cupiditates tuas, tibi occurrent. Duemadmodum ei, qui amorem exuere conatur, evitanda 3
est omnis admonitio dilecti corporis . nihil enim laciliusquam umor recrudescit: ita qui deponere vult desideria rerum omnium, quarum cupiditate flagravit, et oculos et aureS ab iis, quae reliquit, avertat. Cito rebellat adfectus. 4quocumque Se verterit, pretium aliquod prae Sens Oeeu- pationis Suae adspiciet. nullum sine auctoramento malum est: avaritia pecuniam promittit, luxuria multas aevarias voluptates, ambitio purpuram et plausum et ex
hoc potentiam et quicquid potentia potest. Mercede te 5 vitia sollicitanti hic tibi gratis vivendum est. vix emici toto Seculo potest, ut vilia tam longa licentia tumida subigantur et iugum accipiant, nedum, si tam breve stem pusJ intervallum discidimus. Unam quamlibet rem viX ad perlaetum perducit adsidua vigilia et intentio. Si me qui- 6dem velis audire, hoc meditare, sexerce teJ, ut mortem et excipias et, si ita res suadebit, accersas. interest nihil, illa ad nos veniat an ad illam nos. Illud inperitissimi cuiusque verbum salsum esse tibi ipse persuade: is ella
187쪽
res est mori sua morte et nemo moritur nisi sua morte. Illud praeterea tecum licet cogites: nemo nisi suo die moritur. nihil perdis ex tuo tempore. nam quod relinquis, alienum est. Vale.
1 Post longum intervallum Pompeios tuos vidi. in conspectum adulescentiae meae reductus sum. quicquid illic iuvenis seceram, videbar mihi sacere adhuc posse et 2 paulo ante secisse. Praenavigavimus, Lucili, vitam et quemadmodum in mari, ut ait Vergilius noster, serraeque urbesque recedunι, sic in hoc cursu rapidissimi temporis primum pueritiam abscondimus, deinde adulescentiam, deinde quicquid est illud inter iuvenem et senem medium, in utriusque confinio positum, deinde ipsius senectutis optimos annos. novissime incipit ostendi publicus sinis generis humani. 3 Scopulum esse illum putamus dementissimi: portuS eSt, aliquando petendus, numquam recusandus, in quem Siquis intra primos annos delatus est, non magis queri debet quam qui cito navigavit. alium enim, ut Sei S, venti segnes ludunt ae delinent et tranquillitatis lentissimae taedio lassant, alium pertinax status celerrime perserti Idem evenire nobis putat alios vita velocissime adduxit, quo veniendum erat etiam cunctantibus, alios
188쪽
maceravit et coxit. quae, ut Scis, non Semper retinendaeSt. non enim Vivere bonum e St, Sed bene vivere. itaque sapiens vivit, quantum debet, non quantum potest. Videbit ubi victurus sit, eum 5 quibus, quomodo, quid acturus. cogitat Semper, qualis vita, non quanta sit. Sed simul atque occurrunt molesta et tranquillitatem turbantia, emittit se. nec hoc tantum in necessitate ultima facit, sed cum primum illi coepit suspecta esse sortuna. diligenter circumspicit, numquid illo die desinendum sit. Nihil existimat sua referre, faciat sinem an accipiat, tardius fiat an citius. non tamquam de magno detrimento timeti nemo multum exstillicidio potest perdere. Citius mori aut tardius 6
ad rem non pertineti bene mori aut male ad rem yertinet. bene autem mori est effugere male vivendi periculum . itaque esseminatissimam vocem illius Rhodii existimo, qui cum in caveam coniectuS eSSet a tyranno et tamquam serum aliquod animal aleretur, suadenti cuidam, ut abstineret cibo: omnia, inquit, homini, dum vivit, speranda sunt. Ut sit hoc verum, non omni 7 pretio vita emenda est. quaedam licet magna, licet certa sint, tamen ad illa turpi infirmitatis conseSSione non veniam: ego cogitem in eo, qui vivit, omnia posse fortunam, PotiuS quam cogitem in eo, qui scit mori, nihil posse fortunam Aliquando tamen, etiamsi certa 8 mors instabit et destinatum sibi supplicium sciet, non commodabit poenae suae manum: Sibi commodaret. Stultitia est timore mortis mori. venit qui occidat. exspecta. quid occupas 3 quare suscipis alienae crudelitatis procurationem 3 utrum invides carnifici tuo an parci Sy Socrates potuit abstinentia finire vitam et sinedia potius quam veneno mori. triginta tamen dies in carcere et in exspectatione mortis exegit, non hoc animo tamquam omnia seri possent, tamquam multas spes tam longum tempus reciperet, sed ut praeberet Se legibus, ut fruendum amicis extremum Socratem daret. quid erat Stultius quam mortem contemnere, Venenum timere
Seribonia, gravis semina, amita Drusi Libonis suit, adu- I0
189쪽
lescentis tam stolidi quam nobilis, maiora Sperantis quam illo seculo quisquam sperare poterat aut ipse ullo. Cum
aeger a Senatu in lectica relatus es Set non sane frequentibus eXSequiis, Omnes enim necesSarii deseruerant inpie iam non reum, Sed sunus: habere coepit consilium, utrum conscisceret mortem an eXSpectaret. cui Seribonia: siquid te, inquit, delectat aIienum negotium agere non persuasit illi: manus sibi adtulit nec Sine causa. nam post diem tertium aut quartum inimici moriturus 1 arbitrio si vivit, alienum negotium agit. Non possis
itaque de re in universum pronuntiare, cum mort Em vis e X terna denuntiat, O ceu panda sitan e X Spectanda. multa enim sunt, quae in utramque partem trahere possunt. Si altera mors cum tormento, altera
simplex et facilis est, quidni huic inicienda sit manus y quemadmodum naVem eligam navigaturus et domum habita-12turus, Sie mortem exiturus e vita. Praeterea quemadmodum non utique melior est longior vita, si e peior est utique mors longior. In nulla re magis quam in morte morem animo gerere debemus. exeat, qua inpetum cepit: sive ferrum adpetit sive laqueum sive aliquam potionem venaS OecU-pantem, pergat et Vincula servitutis abrumpat. Vitam et
aliis adprobare quisque debet, mortem Sibi: Optima, 13 quae Placet. Stulte haee cogitantur: si aliquis dicet me parum sortiter se eis se, aliquis nimis temere, aliquis suisse uti quod genus mortis animosius: vis tu cogitare id in manibus esse consilium, ad quod fama non pertinet
hoc unum intuere, ut te sortianae quam celerrime eripias: alioquin aderunt, qui de laeto tuo male exi Stiment.14jnvenies etiam professos sapientiam, qui vim adserendam vitae suae negent et nefas iudicent ipsum interemptorem sui fieri: exspectandum eSSe exitum, quem na tura decrevit. hoc qui dicit, non videt se libertatis viam cludere. nil melius aeterna lex secit, quam qu0d unum 15 introitum nobis ad vitam dedit, exitus multo S. Ego DXSpectem vel morbi crudelitatem vel hominis, cum poSSimper media exire tormenta et adversa discutere Hoee Si unum, cur de Vita non poSSimus queri:
190쪽
neminem tenet. Bono loco res humanae sunt, quod nemo nisi vitio Suo miSer eSt. Placet: Vive. non placet ilicet eo reverti, unde Venisti. Ut dolorem capitis leva- 16 res, Sanguinem Saepe miSi Sli. ad extenuandum corpus vena Percutitur. non opus eSt Vasto volnere dividere
praecordiar scalpello aperitur ud illum magnam libertatem via et puncto Securitas conStat. 9uid ergo est, quod nos sauit pigros inertesque' nemo nostrum cogitat quandoque sibi ex hoc domicilio exeundum: sie veteres inquilinos indulgentia loci et consuetudo etiam inter iniurias detinet. Vis adversus hoc corpus liber esse lam-17 quam migraturus habita. propone tibi quandoque hoc contubernio carendum: sortior eris ad necessitatem exeundi. sed quemadmodum suus finis veniet in mentem omnia sine fine concupiscentibus Nullius rei medi-18tatio tam necessaria est. alia enim sortaSSe exedicentur in Supervacuum. adverSuS Paupertatem praeparatus est animus: permansere divitiae. ad contemptum nos doloris armavimus i numquam a nobis exegit huius virtutis experimentum integri ae sani felicitas corporis. ut sortiter amissorum pateremur desideria praecepimus nobi Si omneS, quoS amabamuS, SuperStiles fortuna Servavit: huius unius rei usum qui exigat dies veniet. Non I9 est quod existimes magnis tantum viris hoc robur fuisse, quo servitutis humanae clau-Stra Perrumperent. non est quod iudices hoc fieri nisi a Catone non posse, qui quam serro non emiserat animam manu extraxit: cumJ vilissimae sortis homines ingenti inpetu in tutum evaserunt, eumque commodo mori non licuisset nee ad arbitrium suum instrumenta mortis eligere, Ob Via qu aeque rapuerunt et quae natura non erant noxia, vi sua tela secerunt. Nuper in ludo bestiariorum 20 unus e Germani S, cum ad matutina Spectacula pararetur, Segessit ad exonerandum corpus i nullum aliud illi dabatur siue custode secretum: ibi lignum id, quod ad emundanda obscoena adhaerente spongia positum est,