장음표시 사용
251쪽
mali latebat, emergit. non facit ebrietas vitia, sed protrahiti tunc libidinosus ne cubiculum quidem exspectat, Sed cupiditatibus suis quantum petierunt, Sine dilatione permittit. tunc inpudicus morbum confitetur ac publicati tunc
petulans non linguam, non manum continet. crescit insolenti superbia, crudelitas Saevo, malignitas livido. omne 21 vitium laxatur et prodit. Adice illam ignorationem sui, dubia et parum explanata verba, incertos oculos, gradum errantem, Vertiginem capitis, tecta ipsa mobilia velut aliquo turbine circumagente totam domum, stomachi tormenta, cum esservescit merum ac viscera ipsa distendit tunc tamen utcumque tolerabile est, dum illi his sua estiquid, cum somno vitiatur et quae ebrietas suit, cruditas 22sacta est Cogita, quas clades ediderit publica ebrietas: haec acerrimas gentes bellicosasque hostibus tradiditi haec multorum annorum pertinaci bello defensa moenia patefecit. haec contumacissimos et iugum recusantes in alienum egit arbitrium. haec invictos acie mero domuit. 23 Alexandrum, cuius modo seci mentionem, tot itinera, tot praelia, tot hiemes, per quas victa temporum locorumque difficultate transierat, tot flumina ex ignoto cadentia, tot maria tutum dimiserunti intemperantia bibendi et ille He 2 culaneus ae satalis scyphus condidit. duae gloria est capere multum' cum penes te palma fuerit et propinationes
tuas strati Somno ac vomitantes recusaverint, cum Superstes toti convivio fueris, cum omnes viceris virtute magni-25 fica et nemo tam vini capax suerit: vinceris a dolio. M. Antonium, magnum virum et ingenii nobilis, quae alia res perdidit et in externos mores ac vitia n6n Romana traiecit quam ebrietas nee minor vino Cleopatrae amor' haec
illum res hostem reipublicae, haec hostibus suis inparem reddidit. haec crudelem fecit, cum capita principum civitatis coenanti referrentur, cum inter adparatissimaS e 9ulas luxusque regales ora ac manus proscriptorum recognosceret, cum vino gravis sitiret tamen sanguinem. Intolerabile erat, quod ebrius flebat, cum haec saceret: quanto 26 intolerabilius, quod haec in ipsa ebrietate faciebat Fero
vinolentiam crudelitas sequitur. violatur enim eXaSpera-
252쪽
ΕPIS L. M0R. LIB. XII. EP. I. 2. M. M.) 223turque sanitas mentis. quemadmodum difficilesque sa-ciunt oculos diutini morbi etiam ad minimam radii solis
offensionem, ita ebrietates continuae esserant animos. nam cum Saepe apud Se non Sint, consuetudine insaniae durata vitia e vino concepta etiam sine illo valent. Dic 27 ergo, quare Saseiens non debeat ebrius sieri. deformitatem rei et inportunitatem ostendo rebus, non Verbis. quod facillimum est, proba istas, quae voluptates vocantur, ubi 'tranSscenderint modum, poenas esse. Nam Si illud argumentaberis, sapientem multo vino inebriari et retinere rectum tenorem, etiamSi temulentus siti licet colligas nee veneno poto moriturum nee sopore sumpto dormiturum nee elleboro accepto, qui equid in visceribus haerebit, eiecturum deiecturumque. sed si temptantur pedes, lingua non constat: quid est, quare illum existimes in parte Sobrium esse, in parte ebrium ' Vale.
itinera ista, quae segnitiem mihi excutiunt, let valitudini meae prodesse iudico et studiis.
Puare valitudinem adiuvent, videst cum pigrum me et neglegentem corporis literarum amor saciat, aliena opera exerceor: Studiis quare prosint, indicabor a lectionibus non recessi. Sunt autem, ut eXi Stimo, nece S- Sariae, primum ne Sim me uno contentus. deinde ut,
cum ab aliis quaesita cognovero, tum et de inventis iudicem et cogitem de inveniendist alit lectio ingenium et
studio satigatum, non Sine studio tamen, reficit. Nec Scri- 2bere tantum nec tantum legere debemusr altera res contristabit, vires exhauriet de stilo dico), altera solvet aediluet. invicem huc et illo commeandum est et alterum altero temperandum, ut quicquid lectione collectum est, stilus redigat in corpus. Apes, ut aiunt, debemus 3 imitari, quae vagantur et flores ad mel faciendum idoneos carpunt, deinde quicquid adtulere, disponunt ac per favos digerunt et, ut Vergilius noster ait,
253쪽
liqumtia mella stipant et dulci distendunt neclare cellas. 4 De illis non satis constat, utrum succum ex floribus ducant, qui protinus mel Sit, an quae collegerunt, in hune Saporem mixtura quadam et proprietate spiritus sui mutent. quibusdam enim placet non laciendi mellis scientiam esse illis, sed colligendi. aiunt inveniri apud Indos mel in arundinum soliis, quod aut ros illius coeli aut ipsius arundinis humor dulcis et pinguior gignit. in nostris quoque herbis Vim eamdem, Sed minus manifestam et notabilem poni, quam perSequatur et contrahat animal huic rei genitum. quidam existimant conditura et dispositione in hane qualitatem verti, quae ex tenerrimis Virentium florentiumque decerpserint, non Sine quodam, ut ita dicam, sermento, quo in unum diversa coaleScunt. 5 Sed ne ad aliud quam de quo agitur, abducar, nOS quO-que has apes debemus imituri et quaecumque ex diversa lectione conges SimuS, Sese arare. melius enim distinctu servantur. deinde adhibita ingenii nostri cura et sacultate in unum Sastorem varia illa libamenta confundere, ut, etiam Si adparuerit, unde sumptum Sit, aliud tamen esse quam unde Sumptum est, adpareat. quod in corpore nostro videmus6 sine ulla opera nostra facere naturam: alimenta, quae accepimus, quamdiu in sua qualitate perdurant et solida innatant stomacho, onera Sunti ut cum ex eo, quolerant, mutata sunt, tune demum in vires et in sanguinem transeunti idem in his, quibus aluntur ingenia, praeStΘ-mus, ut quaecumque hauSimus, non patiamur integra 7 esse, ne aliena Sint. concoquamus illai alioquin in memoriam ibunt, non in ingenium. adsentiamur illis fideliter et nostra laetamus, ut unum quiddam fiat ex multis, sicut unus numerus fit ex Singulis, cum minores summas et dissidentes conputatio una conprehendit. hoc faciat animus noster: Omnia, quibus est adiutus, abscondat, i pSum 8 tantum ostendat, quod effecit. Etiam si cuius in te conparebit similitudo, quem admiratio tibi altius lixerit, si- . mitem esse te volo quomodo filium, non quomodo ima
254쪽
ginem: imago res mortua est. AQuid ergo non intellegetur, euius imiteris orationem y cuius argumentationem cuius sententias Puto aliquando ne intellegi quidem posse, si magni viri nec enim omnibus, quae ex aequo velut exemplaria traxit, sormam Suam inpressit, ut in imitantem illa conpetant. Non vides, quam multorum voci-9bus chorus constet unus tamen eX omnibus sonusJ reddituri aliqua illic acuta est, aliqua gravis, aliqua media. accedunt viris seminae, interponuntur tibiae. singulorum illic latent voces, omnium adparent. De choro dico, quem 10 veteres philosophi noverant: in commissionibus nostris plus cantorum Est quam in theatris olim Spectatorum fuit.
cum: omnes vias ordo canentium inplevit et cavea aeneatoribus cincta est et ex pulpito omne tibiarum genus organorumque consonuit, sit concentus ex dissonis: talem animum es Se nostrum Volo, ut multae in illo arte S, multa praecepta sint, multarum aetatum exempla, Sed in unum con Spirata. ,,Puomodo, in-u
quis, hoo e mei poterit adsidua intentione: si nihil egerimus nisi ratione suadente. hanc si audire volueris, dicet tibii serelinque ista iamdudum, ad quae discurritur. relinque divitias, aut periculum poSsidentium aut onus. relinque corporis atque animi voluptates: molliunt et
enervant. relinque ambitum: tumida reS eSt, Vana, Ventosa, nullum habet terminum, tam sollicita est, ne quem ante se videat quam ne post se. laborat invidia et quidem duplici. vides autem, quam mi Ser Sit, si is cui invidetur et invidet. Intueris illas polentium domos, illa tu-12 multuosa rixa salutantium limina' multum habent contumeliarum, Ut intres, plus, cum intraveris. praeteri istos adus divitum et magno adgestu Suspensa veStibulat non in praerupto tantum illic stabis, sed in lubrico. Huc potius te ad sapientiam dirige tranquillissimasque res eius et simul amplissimas pete. Puaecumque videntur 13 eminere in .rebus humanis, quamvis pusilla Sint et conparatione humillimorum exstent, per difficiles tamen et arduos tramites adeuntur. confragosa in fastigium dignitatis via est: at si conscendere hunc verticem libet, cui
255쪽
se χrtuna submisit, omnia quidem Sub te, quae pro eX- celsissimis habentur, adspieies, sed tamen venies ad Summa per planum. Vale.
1 Peperceram tibi et quicquid nodosi adhuc supererat,
praeterieram, contentus quasi gustum tibi dare eorum, quae a no Stris dicuntur, ut probetur virtus ad explendam beatam vitam sola satis es sic ax. Iubes me quicquid est interrogationum aut nOStrarum aut ad traductionem nostram excogitatarum conprendere: quod Si sacere voluero, non erit epistula, sed liber. Illud totiens testor hoc me argumentorum genere non delectari. Pudet in aciem descendere pro dis hominibusque susceptam subula armatum. 2 sese ui prudens est, et temperans est. qui temper an S, est et constans. qui conStans est, in perturbatus est. qui inperturbatus est, Sine tristitia est. qui sine tristitia est, beatus est: ergo prudens beatus est et prudentia ad beatam vitam Satis e St.
3 Huic collectioni hoc modo Peripateticorum quidam respondent, ut inperturbatum et constantem et sine tristitia sic interpretentur, tamquam inperturbatus dicatur, qui raro perturbatur et modice, non qui numquam. item sine tristitia eum dici aiunt, qui non est obnoxius tristitiae nec frequens nimiusve in hoc vitio. illud enim
humanam naturam negare, alicuius animum inmunem eSSetristitia. sapientem non vinci moerore, ceterum tangi. 4 et cetera in hunc modum Sectae suae respondentia. Non his tollunt adfectus, sed temperant. quantulum autem
sapienti damus, si inbecillissimis sortior est et moestissimis laetior et effrenatissimis moderatior et humillimis maior Puid, si miretur velocitatem Suam Ladas ad clau. dos debilesque respiciens
Ima vel intactae semiis per Summa volaret stramina nec cursu teneras Iarainet aristas,
256쪽
vel mare per medium fructu suspensa tumenti ferret iter celeres nec reveret aequore plantas.
haec est pernicitas per Se aestimatu, non quae tardissimorum conlatione laudatur. 9uid, si sanum voces leviter febricitantem' non est bona valitudo mediocritas morbi. is Sic, inquit, Sapiens in perturbatus dicitur, 5 quomodo apyrina dicuntur, non quibus nulla inest duritia granorum, sed quibus minor. Falsum est. non enim diminutionem malorum in bono viro intellego, sed
vacationem: nulla debent esse, non parva. nam Si ulla sunt, crescent et interim inpedient. luomodo oculos maior et persecta sussusio excaecat, Sic modica turbat.
Si das aliquos adfectus sapienti, inpar illis erit ratio et 6
velut torrente quodam auferetur, praesertim cum illi non unum adfectum, sed universum adfectuum coetum relinquis, cum quo conluctetur. sed omnis I plus potest quamvis mediocrium turba quam posset unius magni violentia. Habet pecuniae cupiditatem, sed modicam. ha-7bet ambitionem, sed non concitatam. habet iracundiam, sed placabilem. habet inconstantiam, Sed minus vagam ac mobilem. habet libidinem, 'e J non insanam: melius cum illo ageretur, qui unum vitium integrum haberet, quam cum eo, qui leviora quidem, sed omnia. Deinde 8
nihil interest, quam magnus sit adfectus i quantuscumque est, parere neScit, conSilium non accipit. 9uemadmodum rationi nullum animal obtemperat, non serum, non d mesticum et mite. natura enim illorum est surda suadenui sic non sequuntur, non audiunt adfectus, quantulicumque sunt. Tigres leonesque numquam seritatem exuunt, aliquando submittunt, et cum minime exspectaveris, exasperatur t0rvitas mitigata. Numquam bona fide vitia mansuescunt. Deinde, si ratio proscit, ne incipient qui- 9dem adfectust si invita ratione coeperint, invita perseverabunt. saeilius est enim initia illorum probib spe quam inpetum regere. salsa est itaque ista mediocritas et inutilis, eodem oco habenda, quo si quis diceret modiee ins niendum, modice aegrotandum. Sola virtus habet, non I 0 recipiunt animi mala temperamentum: facilius sustuleris 15
257쪽
illa quam rexeris. Numquid dubium est, quin vilia mentis humanae inveterata et dura, quae morbo S VocamuS, inmoderata sint, ut avaritia, ut crudelitas, ut inpotentia, inpietas ergo inmoderati sunt et adfectus. ab his enimi 1 ad illa transitur. Deinde si das aliquid iuris tristitiae, timori, cupiditati ceterisque motibus pravis, non erunt in
nostra potestate. quare 3 quia extra noS sunt, quibus inritantur. itaque creScent, prout magnas habuerint minoresve causas, quibuS concitentur. Maior erit timor,
Si plus, quo exierreatur, aut propius ad Spexerit, acrior 12 cupiditas, quo illam amplioris rei spes evocaverit. Si in nostra potestate non eSt, an Sint adfectus, ne illud quidem est, quanti sint: si ipsis permisisti incipere, cum
causis Suis crescent tantique erunt, quanto sient. Adice nune, quod ista, quamviS exigua Sint, in maius excedunt. numquam pernicio Sa Servant modum. quamvis levia initia morborum serpunt et aegra corpora minima 13 interdum mergit accessio. Illud vero cuius dementiae eSt, credere, quarum rerum extra nostrum arbitrium posita pringi pia Sunt, earum nostri esse arbitrii termino Sy quomodo ad id siniendum satis valeo, ad quod prohibendum parum valui, cum facilius sit excludere quam admissa 14 conprimere 3 9uidam ita distinxerunt, ut dicerent: Iem perans ac prudenS positione quidem mentis et habitu
tranquilluS est, eventu non eSt. nam, quantum ad habitum mentis suae, non perturbatur, nee contristatur ne etimet, Sed multae Extrinsecus causae incidunt, quae illi 15 perturbationem adserant. Tale est, quod volunt dicere: iracundum quidem illum non esse, irasci tamen aliquando. et timidum quidem non esse, timere tamen aliquando, id est, Vitio timoris carere, adfectu non carere. Puod Si recipit, usu frequenti timor transibit in vilium et ira in animum admissa habitum illum ira carentis animi retexet 16 Praeterea si non contemnit venientes extrinsecus cauSaSet aliquid timet, cum sortiter eundum erit adverSus tela, igneS, pro patria, legibus, libertate, cunctanter exibit et animo recedente. non cadit autem in sapientem haec cli-17 versitas mentis. Illud praeterea iudico observandum, us
258쪽
duo, quae separatim probanda Sunt, mi Sceamus. per se enim colligitur unum bonum eSSe, quod h0nestum, per se rursus, ad vitam beatam satis esse virtutem. si unum bonum est, quod honestum, omnes concedunt ad beate vivendum sufficere virtutem: e contrario non remittetur, si beatum sola virtus facit, unum bonum eSSe, quod honestum est. Xenocrates et Speusippus putant beatum vel 18 sola virtute fieri posse, non tamen unum bonum esse, quod honestum est. Epicurus quoque iudicat, cum virtutem habeat, beatum esse, sed i Sam virtutem non satis esse ad beatam vitam, quia beatam efficiat voluptas, quae ex virtute est, non ipsa virtus. Inepta distinctio. idem enim negat umquam virtutem esse sine voluptate: ita si ei iuncta semper est atque inseparabilis, et sola satis est. habet enim secum voluptatem, Sine qua non eSt, etiam cum sola est. Illud autem absurdum est, quod dicitur 19 heatum quidem suturum vel sola virtute, non futurum a
tem perfecte beatum. quod quemadmodum fieri possit, non reperio. beata enim vita bonum in se persectum habet, inexsuperabile. quod si est, perfecte beata est. Si deorum vita nihil habet maius aut melius, beata autem vita divina est: nihil habet, in quod amplius possit adtolli. Praeterea si beata vita nullius est indigens, omnis 20 beata vita persecta est eademque est et beata et beatissima. numquid dubitas, quin beata vita summum bonum sit ergo si summum bonum habet, summe beata est.. Puemadmodum Summum adiectionem non recipit, quid enim supra summum erit' ita ne beata quidem vita, quae sine Summo bono non est. quod si aliquem magis beatum induxeris, induees et multo magi si innumerabilia discrimina summi boni facies, cum summum bonum intellegam, quod Supra Se gradum non habet. Si est aliquis 2 iminus beatus quam alius, sequitur, ut hie alterius vitam beatioris magis concupiscat quam suam. beatu S autem
nihil suae praesert. utrumlibet ex his incredibile est: aut aliquid beato restare, quod esse quam quod est malit, aut id illum non malle, quod illo melius est. utique enim quo prudentior est, hoc magis se ad id, quod est opti-
259쪽
mum, extendet et id omni modo consequi cupiet: quomodo autem beatus est, qui cupere etiamnunc poteS 22 immo qui debet 3 Dicam, quid sit, ex quo Veniat hie e rori nesciunt beatam vitam unam esse. in optimo illam statu ponit qualitas sua, non magnitudo. itaque in aequo est longa et brevis, diffusa et angustior, in multa loca multasque partes distributa et in unum coacta. 9ui illam numero aestimat et mensura et partibus, id illi, quod habet eximium, eripit. quid autem est in beata vita exi-23mium y quod plena est. Finis, ut puto, edendi bibendique satietas est. hic plus edit, ille minus i quid refert uterque iam satur est. hic plus bibit, ille minus: quid refert' uterque non sitit. hic pluribus annis vixit, hic pauetoribus: nihil interest, si tam illum multi anni beatum secerunt quam hunc pauci. Ille, quem tu minus beatumVOeas, non est beatus: non potest nomen inminui.
24 -0ui sortis est, sine timore est. qui sine timore est, sine tristitia est. qui sine tristitia est, beatus est. Nostrorum haec interrogatio est. adversus hanc sierespondere conantur: salsam nos rem et controversiosam
pro consessa vindicare, eum, qui sortis est, Sine timore esse. οὐ uid ergo inquit, sortis inminentia mala non timebit istud dementis alienatique, non sortis est. ille vero, inquit, m0deratissime timet: sed in totum extra 25 metum non est. Pui hoc dicunt, rursus in idem revolvuntur, ut illis virtutum loco sint minora vitia. nam qui timet quidem, sed rarius et minus, non caret malitia, Sed leviore Vexatur. -At enim dementem puto, qui mala inminentia non extimescit. Verum est, quod dicis, si mala sunt: sed si scit mala illa non esse et unam tantum turpitudinem malum iudicat,. debebit secure pericula adSDicere et aliis timenda contemnere. aut si stulti et amentis eSt mala non timere, quo quis prudentior est, hoc time-26bit magis. -Ut vobis, inquit, videtur, praebebit Se Periculis sortis. Minimei non timebit illa, sed vitabit: cautio illum decet, timor non decet. APuid ergo inquit: mortem, Vingula, ignes, alia tela fortunae non timebit
260쪽
Noni scit enim illa non esse mala, sed videri. omnia ista humanae vitae formidines putat. Describe captivitatem, 27 .
Verbera, caten , egeStatem et membrorum lacerationes
vel per morbum vel per iniuriam et quicquid aliud adtuleris: inter Umphaticos metus numerat. ista timidis timenda sunt. An id existimas malum, ad quod aliquando nobis nostra Sponte veniendum est y 9uaeris quid sit ma- 28 lum Cedere iis, quae mala vocantur, et illis libertatem Suam dedere, pro qua cuncta patienda sunt. Perit libertas, nisi illa contemnimus, quae nobis iugum inponunt. Non dubitarent, quid conveniret sorti viro, si scirent, quid esset sortitudo. non est enim inconsulta temeritas nec periculorum amor nec formidabilium adpetitio: scientia est distinguendi, quid sit malum et quid non sit. Diligentissima in tutela sui sortitudo est et eadem patientissima eorum, quibus salsa species malorum est. οὐ uid 29 ergo si serrum intemptatur cervicibus viri sortis, si pars subinde alia atque alia subfoditur, Si viscera sua in sinu suo vidit, si ex intervallo, quo magiS tormenta sentiat, repetitur et per adsiccata viscera recens dimittitur Sanguis: non timere istum tu dices nec dolere Iste vero dolet. Sensum enim hominis nulla exuit virtus. sed non timet: invictus ex alto dolores suos Spectat. Puaeris quiStunc animus illi sit 8 qui aegrum amicum adhortantibus. - Puod malum est nocet. quod nocet, de-Mteriorem sacit. dolor et paupertas deteri O
rem non faciunt: ergo mala non Sunt.
AFalsum est, inquit, quod proponitis: non enim, si quid nocet, etiam deteriorem sueti. Tempestas et procella nocent gubernatori, non tamen illum deteriorem sa-ciunt. 9uidam Stoici ita adversus hoc respondent: de-31teriorem fieri gubernatorem tempestate ac procella, quia non possit id, quod proposuit, efficere nec tenere curaum suum: deteriorem illum in arte sua non fieri, in opere
fieri. Puibus Peripateticus: hergo, inquit, et Sapientem deteriorem faciet paupertas, dolor et quicquid aliud tale fuerit. virtutem enim illi non eripiet, sed opera eius inpediet. Hoc recte diceretur, nisi dissimilis esset guber-32