장음표시 사용
351쪽
conpara inmensor Videbis, quam exiguum Sit, quod opta-II mus, quod extendimns. Ex hoc quantum lacrimae, quantum sollicitudines occupant quantum morS, antequam veniat, optata quantum valitudo, quantum timor, quantum tenent aut rudes aut inutiles anni dimidium ex hoe edormitur. adice labores, luctus, pericular et intelleges 12 etiam in longissima vita minimum esse, quod vivitur. Sed quis tibi concedit non melius se habere eum, cui cito reverti licet, cui ante lassitudinem peractum est iter vita nec bonum nec malum est: boni ac mali locus est. ita nihil ille perdidit nisi aleam in damnum certiorem: potuit evadere modestus et prudens, potuit sub cura tua in meliora formarii sed, quod iustius time-I3tur, potuit fieri pluribus similis. Adspice illos iuvenes, quos ex nobilissimis domibus in arenam Iuxi proiecit. adspice illos, qui suam alienamque libidine rixercent
mutuo inpudici, quorum nullus sine ebrietate, nullus sine
aliquo insigni flagitio dies exit: plus timeri quam sperari
potuisse manifestum erit. Non debeS itaque causas doloris accersere nec levia incommoda indignando cumu-I4lare. Non hortor, ut nilaris et Surgas. non tam male de te iudi eo, ut tibi adversus hoc totam putem virtutem advocandam. non est dolor iste, Sed morsus: tu illum dolorem facis. Sine dubio multum philosophia profecit, si puerum nutrici adhuc quam patri notiorem animo sorti 15 desideras. 9uid nunc ego duritiam suadeo et in lanere
ipso rigere voltum volo et animum ne contrahi quidem patior Minime. Inhumanitas est iSta, non Virtus,sunera suorum isdem oculis, quibus ipsos, videre nee commoveri ad primam familiarium divulsionem. puta autem me Velaret quaedam sunt sui iuris . excidunt etiam
16 retinentibus lacristiae et animum profusae levant. Puid ergo est y permittamus illis cadere, non imperemus: nuat, quantum adfectus eiecerit, non quantum poSeet imitatio. nihil vero moerori adiciamus nec illum ad alien maugeamus exemplum. plus ostentatio doloris exigit quam dolori quotusquisque sibi tristis est clarius, eum audiuntur, gemunt et taciti quietique dum Secretum est, cum
352쪽
aliquos videre, in fletus novos excitantur. tune capiti suo manus ingerunt, quod potuerant sacere nullo prohibente liberius . tunc mortem conprecantur Sibi. tune lectulo devolvuntur: Sine Spectatore ceSSat dolor. Sequitur nos ut 17
in aliis rebus, ita in hac quoque hoc vitium, ad plurium exempla conponi nec quid oporteat, Sed quid Soleat, al-
Spicere. a natura discedimus, populo nos damus nullius rei hono auctori et in hac re sicut in hisJ omnibus inconstantissimo: videt aliquem sortem in Iuctu suo: inpium vocat et esseratum. videt aliquem conlabentem et corpori ad susum t esseminatum ait et enervem. Omnia itaque ad l8 rationem revocanda sunt. Stultius vero nihil est quam famam captare tristitiae et lacrimas adprobare, quas iudico sapienti viro alia S per mi S Sas cadere, alias vi sua lata si dicam quid intersit. Cum primus nos nuntius acerbi sun eris perculit, cum tenemus corpus e conplexu nostro in ignem transiturum: lacrimas naturalis necessitas exprimit et spiritus ictu doloris inpulsus quemadmodum totum corpus quatit, ita oculos, quibus adiacentem .humorem perpremit et expellit. hae lacrimae l9per elisionem cadunt nolentibus nobis: aliae sunt, quibus
exitum damuS, cum memoria eorum, quoS ami SimUS, re'
tractatur et inest quiddam dulce tristitiae, cum occurrunt SermoneS eorum iucundi, conversatio hilaris, officiosa pietast tunc Oculi velut in gaudio relaxantur. his indulgemus, illis vincimur. Non eSt itaque, quod lacrimas propter sto turbamJ circumStantem adsidentemque aut contineas aut exprimast nec cessant nec fluunt umquam tam turpiter quam finguntur: eant sua Sponte. ire autem possunt placidis atque conpo Sitis. Saepe salva sapientis auctoritate nuxerunt tanto temperamento, ut illis nee humanitas nec dignitas deesset. Licet, inquam, naturae obsequi graVi-2ltate servata. vidi ego in funere suorum verendos, in quorum Ore amor eminebat remota omni lugentium Scena.
nihil erat, nisi quod veris dabatur adfectibus. Est aliquis et dolendi decor: hic sapienti servandus est et quemadmodum in ceteris rebus, ita etiam in lacrimis aliquid sat est: in prudentium ut gaudia sic dolores exun-21.
353쪽
22davere. Aequo animo excipe necessaria. quid incredibile, quid novum evenit quam multis cum maxime sunus locaturi quam multis vitalia emunturi quam multi post luctum tuum lugenti quotiens cogitaveri S puerum suisse, cogita et hominem, cui nihil certi promittitur, quem fortuna non utique perdueit ad senectutem: 23 unde visum est, dimittit. Ceterum frequenter de illo
loquere et memoriam eiu S, quantum Pote S, eelebra: quae ad te Saepius revertebur, Si erit Sine acerbitate ventura. nemo enim libenter tristi converSatur, nedum tristitiae. Si quos Sermones eius, Si quos quam Vi Sparvoli iocos cum voluptate audieras, saepius repeterpotuisse illum inplere spes tuas, quas paterna mente con-24 ceperas, audacter adfirma. Oblivisci quidem suorum ae memoriam cum corporibus esserre et effusissime nere, meminisse parcissime, inhumani animi est: Sie aves, Si eserae suos diligunt, quarum concitatus est amor et paene rabidus, sed cum amissis totus extinguitur. hoc prudentem virum non decet: meminisse perSeveret, lugere de-25 sinat. Illud nullo modo probo, quod ait Metrodorus: es Se aliquam cognatam tristitiae Voluptatem. hane esse
captandam in eiusmodi tempore. Ipsa Metrodori verba subscripsi. Μητροδωρου Ἐπιστολῶν α προς τὴν ἀδελφήν. Ἐστιν γάρ πως ηδονή πις λυπd fori φυζς,
non dubito quid sis sensurus. quid enim est turpiu Squam captare in ipso luctu voluptatem, immo per luctum, et inter lacrimas quoque, quod iuvet, quaerere 3 Hi sunt, qui nobis obiciunt nimium rigorem et infamant praecepta nostra duritia, quod dicamus dolorem aut admittendum in animum non esse aut cito eX pellendum: utrum tandem est aut incredibilius aut inhumanius non Sentire amisso amico dolorem an voluptatem in ipso 27 dolore aucupari Nos quod praecipimus, honeStum BStrcum aliquid lacrimarum adfectus effuderit et, ut ita di eam, despumaverit, non esse tradendum animum dolori r quid, tu dicis miscendam ipsi dolori voluptatem si e consolamur crustulo pueros, sic insuntium stetum infuso lacte
354쪽
conpescimus. ne illo quidem tempore, quo filius ardet aut amicus exSpirat, ceSSare pateris voluptatem, sed ipsum vis titillare moerorem: utrum honestius dolor ab animo submovetur an Voluptas ad dolorem quoque admittitur admittitur dico captatur et quidem ex ipso. -ΕSt 28 aliqua, inquit, voluptas cognata tristitiae. Istue nobis licet dicere, v0bis quidem non licet. Unum bonum nostis Voluptatem, unum malum dolorem: quae potest inter bonum et malum esse cognati O Sed puta esset nunc potissimum eruitur 3 et ipsum dolorem serutamur, an aliquid habeat iucundum circa se et voluptarium 8 9uaedam re-29 media aliis partibus corporis salutaria velut foeda et indecora adhiberi aliis nequeunt, et quod aliubi prodesset
sine damno verecundiae, id 1it inhonestum loco volneris: non te pudet luctum voluptate sanare severius ista plaga curanda est. illud potius admone, nullum mali sensum ad eum, qui periit, pervenire: nam si pervenit, non periit. Nulla, inquam, re S eum laedit, qui nullus est: 30 vivit, si laeditur. utrum putas illi male esse, quod nullus eSt, an qu0d eSi adhue aliquis η atqui nee ex eo potest
ei tormentum esSe, quod non est: quis enim nullius Sensus est nec ex eo, quod est: effugit enim maximum morti S incommodum, non esse. Illud quoque dicamus ei, δι qui deflet ac desiderat in aetate prima raptum: Omne S,
quantum ad brevitatem aevi, Si universo conpareS, et iuvenes et senes, in aequo sumus. minus enim Rd
nos ex aetate omni venit quam quod minimum esse quis dixerit, quoniam quidem minimum aliqua pars est: hoc quod vivimus proximum nihilo est: et tamen, o dementiam nostrami late disponitur. Haec tibi seripsi, non 32 .
tamquam ex Spectaturus esses remedium a me tam Serum.
liquet enim mihi te locutum tecum, qui equid lecturus est sed ut castigarem illam exiguam moram, qua a te receS- sisti et in reliquum adhortarer, contra fortunam tolleres animos et omnia eius tela, non tamquam possent Venire, Sed tamquam utique essent Ventura, proSpicere S. Vule.
355쪽
1 Fabiani Papirii libros, qui in Scribuntur fartiumJ civilium, legisse te cupidissime scribis, et
non respondisse exspectationi tuae: deinde oblitus de philosopho agi conpositionem eius accusas. Puta eSSe, quod dicis et effundi verba, non sigii primum habet ista res Suam gratiam et est decor proprius orationis leniter lapsae. multum enim interesse existimo, utrum exciderit an nuxerit: nune in hoe quoque,2 quod dicturus sum, ingens disserentia est. Fabianus mihi
non effundere videtur orationem, sed landere: adeo larga est et sine perturbatione, non sine cursu tamen Veniens. illud plane satetur et praeseri, non esse tractatam nee diu tortam. Sed ita, ut vis, esse credamus: mores ille, non verba conposuit et animis scripsit ista, non auribus. 3 Praeterea ipso dicente non vacasset tibi partes intueri: adeo te summa rapuisset, et sere, quae inpetu placent, minus praestant ad manum relata. Sed illud quoque multum est primo adspectu oculos occupaSSe, etiam Si contemplatio diligens inventura est, quod arguat. Si me in terrogas, maior ille est, qui iudicium abstulit quam qui meruiti et Scio hunc tutiorem esse, scio audacius sibi defuturo promittere. oratio sollicita philosophum non decet: ubi tandem erit sortis et constans, ubi periculum Sui5 faciet, qui timet verbis 8 Fabianus non erat neglegens in
Oratione, Sed securus. itaque nihil invenies sordidum: eleeta verba sunt, non captata nee huius Seculi more contra naturam Suam posita et inversa, Splendida tamen, quamvis Sumantur e medior Sensus honestos et magnificos habes, non coactos in sententiam, sed latius dictos. Videbimus, quid parum recisum sit, quid parum Structum, quid non huius recentis politurae: cum circumspexeris 6 omnia, nullas videbis angustias inanis. Desit sane varietas marmorum et concisura aquarum cubiculis interfluentium et pauperis cella et quicquid aliud luxuria non con-
lenta decore simplici miscet: quod dici solet, domu S
356쪽
recta est. Adice nunc, quod de conpositione non constati quidam illam volunt eSSe ex horrido comptam. quidam usque eo aspera gaudent, ut etiam quae mollius casus explicuit, ex industria dissipent et clausulas abrumpant, ne ad exspectatum respondeant. Lege Ciceronem: con- 7 positio eius una est, pedem servat lenta et sine infamia mollis. at contra Pollionis Asinii salebrosa et exsiliens et ubi minime exspectes, relictura. denique omnia apud Ciceronem desinunt, apud Pollionem cadunt exceptis paucissimis, quae ad certum modum et ad unum exemplar adstricta sunt. Humilia praeterea tibi videri di-8cis omnia et parum erectar quo Vitio carere eum iudico. non sunt enim humilia illa, sed placida et ad animi tenorem quietum conpositumque formata nec depressa, Sed plana. deest illis oratorius vigor stimulique, quos quaeris, et subiti ictus sententiarum. Sed totum corpus viderisi qulimm mcomptum, honeStum eSt. non
habet oratio eius, sed decet dignitatem. Adser, quem 9 Fabiano possis praeponere. die Ciceronem, cuius libri ad philosophiam pertinentes paene totidem sunt, quod Fabiani: cedam, Sed non statim pusillum est, si quid maximo minus est. dic Asinium Pollionem:
cedam et respondeamus: in re tanta eminere est post duos esse. nomina adhuc T. Livium. scripsit enim et dialogos, quos non magis philosophiae adnumerare possis quam hiSloriae, et ex professo philosophiam continentis librosi huic quoque dabo locumr vide tamen, quam multos antecedat, qui a tribus vincitur et tribus eloquentissimis. Sed non praestat Omnia: non est sortis oratio 10 eius, quamvis elata sit. non est violenta nec torrens, quamvis effusa sit. non est perSpicua, Sed pura. eSideres, inquis, contra vitia aliquid aspere dici, contra pericula animose, contra fortunam superbe, contra ambitionem contumeliose. volo luxuriam obiurgari, libidinem traduci, inpotentiam frangi. Sit aliquid oratorie acre, tragice grande, comice exile. Vis illum adsidere pusillae rei, verbis ille rerum se magnitudini addixit: eloquentiam velut umbram non hoc agens trahit. Non erunt sine II
357쪽
dubio singula circumspecta nec in se collecta nec omne verbum excitabit ac punget, lateor. exibunt multa neu serient et interdum otiosa praeterlabetur oratior Sed multum erit in omnibus lucis, sed ingens Sine taedio spatium. Denique illud praestabit, ut liqueat tibi illum sensisse quae scripsit. intelleges hoc actum, ut tu scires quid illi placeret, non ut ille placeret tibi. ad prosectum omnia 12 tendunt, ad bonam mentem: non quaeritur plausus. Talia esse scripta eius non dubito, etiamsi magis reminiscor quam teneo haeretque mihi color eorum non ex recenti conversatione familiariter, Sed Summatim, ut Solet ex Vetere notitia: cum audirem certe illum, talia mihi videbantur, non Solida, Sed plena, quae adulescentem indolis honae adtollerent et ad imitationem sui evocarent Sine desperatione vincendi: quae mihi adhortatio videtur efficaciSsima. deterret enim, qui imitandi cupiditatem incit, spem abstulit. Ceterum verbis abundabat, Sine commendatione partium singularum in universum magnifi
1 Omnis dies, omnis hora quam nihil simus ostendit et aliquo argumento recenti admonet fragilitatis oblito si tum aeterna meditat OS respicere cogit ad mortem. 9uid sibi istud principium velit quaeris 3 Senecionem Cornelium, equitem Roma-
358쪽
num splendidum et officiosum, noVerasi ex tenui principio se ipso promoverat et iam illi declivis erat cursus ad cetera. facilius enim crescit dignitas quam incipit. Pe- 2cunia quoque circa paupertatem plurimum morae habet, dum ex illa erepat. hic etiam Senecio divitiis inminebat, ad quas illum duae res ducebant efficacissimae, et quae-rondi et custodiendi scientia, quarum vel altera locupletem facere potuisset. Hic homo summae frugalitatis, non 3 minus patrimonii quam corporis diligens, cum me ex
consuetudine mane vidiSSet, cum per totum diem amico graviter adsecto et sine spe iacenti usque in noctem adsedisset, cum hilaris coenaSSeir genere valitudinis praecipiti arreptus, angina, vix conpressum artatis saucibus spiritum traxit in lucem. intra paucissimas ergo horas, quam omnibus erat sani ae valentis officiis sunctus, decessit. Ille, qui et mari et terra pecuniam agitabat, qui ad publica quoque nullum relinquens inexpertum genus quaestus accesserat in ipso actu bene cedentium rerum, . in ipso procurrentis pecuniae iii petu raptus est: insere nunc, Meltiboee, piros, pone Ordine vites. quam stultum est aetatem di Sponere no era-μtini quidem dominum i o quanta dementia est Spes longas inchoantium: emam, aedificabo, credam, eXigam, honores geram: tum deinde lassam et plenam Senectutem in olium reseram. Omnia, mihi crede, etiam felicibus 5 lubia sunt. nihil sibi quisquam de suturo debet promittere . id quoque, quod tenetur, per manus eXit et ipSam, is iam premimus, horam casus incidit. volvitur tempus rata quidem lege, Sed per obScurum: quid autem ad me, an naturae certum sit, quod mihi incertum est Naviga- 6tiones longas et pererratis litoribus alienis seros in patriam reditus proponimus, militiam et castrensium laborum tarda manipretia, procurationes officiorumque per officia processus, cum interim ad latus mors est, quae quoniam numquam cogitatur nisi aliena, subinde nobis ingeruntur mortalitatis exempla non diutius, quam dum miramur, haesura. Puid autem stultius quam mirari id Tullo die factum, quod omni potest fieri y stat quidem ter-
359쪽
minus nobis, ubi illum inexorabilis satorum necessi lasflxit, sed nemo Seit nostrum, quam prope verSetur terminus: sie itaque formemus animum, tamquam ad extrema ventum sit. nihil disseramus. cotidie cum vita
8 paria faciamus. Maximum vitae vitium est, quod inperfecta semper eSt, quod aliquid ex illa dissertur. qui cotidie vitae suae Summam manum inposuit, non indiget tempore. ex hac autem indigentia timor nascitur et cupiditas suturi exedens animum . nihil est miserius dubitatione venientium, quorsuS evadant. quantum sit illud, quod reStat, aut quale, contracta mens inexplicabili sor-9 midine agitat uri. Puo modo . effugiemus hanc volutationem 3 uno, Si vita nostra non prominebit, si in se colligitur. ille enim ex futuro suspenditur, cui inritum est praesens: ubi vero, quicquid mihi debui, redditum est, ubi stabilita mens scit nihil interesse inter diem et Seculum: quicquid deinceps dierum rerumque venturum eSt, ex alto prospicit et cum multo risu seriem temporum cogitat. quid enim varietas mobilitasque casuum perturbabit, 10 si certus sis adversus incerta Ideo propera, Lucili, vivere et singulos dies singulas vitas puta. qui hoc modo se aptavit, cui vita sua cotidie fuit tota, Securus esti in spem viventibus proximum quodque tempus elabitur subitque aviditas et miserrimus ac miserrima omnia es siciens metus mortis. Inde illud Maecenatis turpi Ssimum votum, quo et debilitatem non recusat et deformitatem et novissime acutam crucem, dummodo inter haec mala Spiritus prorogetur:
debilem pede, coaa, tuber adstrue, stibberum, rubricos quate dentes: vita dum superest, bene est. hanc mihi, vel acuta
129uod miserrimum erat, si incidisset, optatur et tamquam vita petitur Supplicii mora. contemptisSimum putarem,
360쪽
si vivere vellet usque ad crucem: Atu Vero, inquit, nactdebilites licet, dum spiritus in corpore fracto et inutili
maneat. depraves lipet, dum monstroSo et demrto temporis aliquid accedat. suffigas licet et acutam sessuro crucem subdas r est tanti volnus suum premere et patibulo pendere districtum, dum disserat id, quod est in malis optimum, supplicii finem' est tanti habere animam, ut agam 8 9uid huic optes nisi deos faciles 3 quid 13 sibi vult ista carminis esseminali turpitudo quid timoris clementissimi pactio 3 quid tam foeda vitae mendicatio
huic putes umquam recitasse Vergilium usque adeone mori miserum est 'Optat ultima malorum et, quae pati gravi Ssimum eSt, ex tendi ne sustineri cupiti qua mercede scilicet vitae Iongioris. quid autem huius vivere est' diu mori. Invenitur 14 aliquis, qui velit inter supplicia tubescere et perire membratim et totiens per stillicidia emittere animam, quam
semel exhalare invenitur, qui velit adactus ad illud in- selix lignum, iam debilis, iam pravus et in foedum Scapularum ae pectoris tuber elisus, cui multae moriendieauSae, etiam citra crucem suerant, trahere animam tot tormenta tracturam 8 nega nune magnum beneficium esse naturae, quod necesSe est mori. Multi peiora adhuc pa-Ibcisci parati sunt: etiam amicum prodere, ut diutius Vivant, et liberos ad Stuprum manu sua tradere, ut contingat lucem videre tot consciam scelerum. Excutienda vitae cupido est discendumque nihil interesse, quando patiaris, quod quandoque patiendum est. quam bene vivas refert, non quamdiu: Saepe autem in hoc est bene, ne diu. Vale. . . .
Puomodo molestus est iucundum somnium videnti, Iqui excitat, aufert enim voluptatem, etiam Si salsam, essectum tamen Verae habentem: sic epistula tua mihi fecit iniuriam. revocavit enim me cogitationi aptae traditum et