장음표시 사용
391쪽
putaveris dignum, optes, ut infestos deos haheati habet inquam, etiamsi videtur eorum scura et J favore produci. 3 Adhibe diligentiam tuam et intuere, quid Sint res nostrae, non quid vocenturi et scies plura mala contingere nobis quam accidere. quotiens enim felicitatis et causa et initium suit, quod calamitas vocabatur quotiens magna gratulatione excepta res gradum sibi struxit in praeceps et aliquem iam eminentem adlevavit etiamnunc, 4 tamquam adhuc ibi staret, unde tuto cadunt 8 Sed ipsum illud cadere non habet in se mali quicquam, Si exitum Spectes, ultra quem natura neminem deiecit. prope est rerum Omnium terminuS: prope est, inquam, et illud, unde selix eicitur, et illud, unde infelix emittituri nos utraque extendimus et longa spe ac metu facimus. Sed Si Sapis, omnia humana condicione metirei simul et quod gaudes et quod times, contrahe. est autem tanti nihil diu gaudere, 5 ne quid diu timeas. Sed quare istuc malum adstringo non e St, quod quicquam timendum putes. Vana
Sunt ista, quae no S movent, quae adtonitos habent. nemo nOStrum, quid veri esset, excuSSit, Sed metum alter alteri tradidit. nemo ausus eSt ad id, quo perturbabatur, accedere et naturam ac bonum timoris sui
nosse. itaque res salsa et inanis habet adhue fidem, quia 6 non coarguitur. Tanti putemus oculos intenderet iam adparebit, quam brevia, quam incerta, quam tuta timeantur. talis est animorum nostrorum confusio, qualis Lucretio visa est: nam veluti pueri trepidant atque omnia caecis in tenebris metuunt, ita nos in luce timemus. uid ergo Non omni puero stultiores sumus, qui in luce 7 limenus 8 Sed salsum est, Lucreti, non timemus in luce: omnia nobis secimus tenebras. nihil videmus, nec quid noceat nee quid expediat. tota vita incursitamus nec ob hoc resistimus aut circumspectius pedem ponimus. Vides autem, quam Sit suriosa res in tenebris inpetus: at mehercules id agimus, ut longius revocandi SimuS, et cum ignoremus, quo seramur, Velociter tamen illo, quo inten-8dimus, perseveramus. Sed Iucescere, si veli mu
392쪽
potest: uno autem modo potest, Si quis hanc humanorum divinorumque notitiam acceperit, si illa Se non perfuderit, sed in secerit, Si eudem, quamvis sciat, retractaverit et ad Se pertulerit, Si quaesierit, quae sint bona, quae mala, quibus hoc salso Sit nomen adscriptum, si quaesierit de honestis, de turpibus, de providentia. nec intra haec humani ingenii fugacitas sistituri prospi-9cere et ultra mundum libet, quo seratur, unde SurreXerit in quem exitum tanta rerum velocitas properet. Ab hac divina contemplatione abductum animum in sordida et humilia pertraximus, ut avaritiae Serviret, ut relicto mundo terminisque eius et dominis cuncta versantibus terram rimaretur et quaereret, quid ex illa mali effoderet, rhon contentus oblatis. 9uicquid nobis bono futurum erat, deus Ioel parens noster in proximo POSuit. non exspectavit inquisitionem nostram et ultro dedit: nocitura altissime pressit. nihil nisi de nobis queri possumuS: ea, quibus
periremus, nolente rerum natura et abScondente protulimuS. addiximus animum Voluptati, cui indulgere initium omnium malorum est, tradidimus ambitioni et famae, ceteris aeque vanis et inanibus. Puid ergo nunc te hortor ut Illacias Nihil novi, - nee enim no is malis remedia quaeruntur, - Sed hoc primum, ut tecum ipse dispicias, quid sit necessurium, quid Supervacuum. ne ce ssaria tibi ubique occurrunt: Supervacua et Semper et toto animo quaerenda sunt. Non est I 2 autem, quod te nimis laudes, si contempseris aureos lectos et gemmeam supellectilem. quae est enim virtus
supervaeua contemnere8 tune te admirare, cum contempseris necessaria. Non magnam rem facis, quod vivere
Sine restio adparatu potes, quod non desideras miliarios apros nec linguas phoenicopterorum et alia portenta luxuriae iam tota animalia fastidientis et certa membra ex Singulis eligenti si tune te admirabor, Si non contempSeris etiam sordidum panem, si tibi persuaseris herbam, ubi
necesse est, non pecori tantum, sed homini nasci, si scieris cacumina arborum explementum esse Ventris, in quem sie pretiosa congerimus tamquam recepta Servantem. Sine
393쪽
lastidio inplendus est. quid enim ad rem pertinet, quid13aecipiat, perditurus, quicquid acceperit Delectant te disposita, quae terra marique capiuntur, alia eo gratiora, si recentia perseruntur ad mensam, alia, si diu pasta et coacta pinguescere fluunt ac vix saginam continent suam. delectat te nidor horum arte quaesitust at mehercules ista sollicite scrutata varieque condita cum subierint ventrem , una atque eadem laeditas occupabiti vis ciborum 1 voluptatem contemnere 3 exitum Specta. Attalum meminicum magna admiratione omnium haec dicererisDiu, inquit, mihi inposuere divitiae et stupebam, ubi aliquid ex illis alio atque alio loco fulserat. existimabam
similia esse, quae laterent, his, quae ostenderentur. Sed in quodam adparatu vidi totas opes urbis caelatas et auro et argento et his, quae pretium auri argentique vigerunt, exquisitos colores et vestes ultra non tantum noStrum, sed ultra finem hostium advectas: hinc puerorum PerSpicuos cultu atque forma greges, hinc seminarum et alia, quae res Suas recognoscens summi imperii sortuna protu-15lerat. 9uid hoc est, inquam, aliud quam inritare cupiditates hominum per se incitatas quid sibi vult ista pecuniae pompa ad discendam avaritiam convenimust at mehercules minus cupiditatis istinc essero quam adtuleram. contempsi divitias, non quia Supervacuae, Sed quia 16 pusillae sunt. Vidistine, quam intra paucas horas ille ordo quamvis lentus dispositusque transierit 3 hoc totam Vitam nostram occupabit, quod totum diem occupare non potuit Accessit illud quoque t tam supervacuae mihi visae 17 sunt habentibus quam suerunt spectantibus. Hoc itaque ipse mihi dico, quotiens tale aliquid praestrinxerit oculos
meOS, quotienS occurrit domus splendida, cohors culta Servorum, lectica formosis inposita calonibus i quid miraris' quid stupes pompa est. ostenduntur istae reS, 18 non possidentur et, dum placent, tran Seunte ad Verus Potius te converte divitias. disce parvo esse contentus et illam vocem magnus atque animosus exclamat habemuSaquam, habemus polentam: Iovi ipsi controversiam de selicitate faciamus. faciamus, oro te, etiamsi ista desuerint.
394쪽
turpe est beatam vitam in auro et argento reponere, aeque
turpe in aqua et polenta . sese uid ergo faciam, si ista non I9suerint Puaeris, quod sit remedium inopiae samem sames finiti alioquin quid intereSt, magna Sint an exigua, quae servire te cogant quid reseri, quantulum sit, quod tibi possit negare sortuna Haec ipsa aqua et polenta in20 alienum arbitrium caditi liber est autem non in quem parum licet fortunae, sed in quem nihil. Ita est: nihil desideres oportet, si vis Iovem provocare nihil desiderantem. Haec nobis Attalus dixit: natura omnibus dixit. quae si voles frequenter cogitare, id ages, ut sis felix, non ut videaris, et ut tibi videaris, non aliis. Vale.
Puid vocentur Latine sophismata, quae- Isisti a me. Multi temptaverunt illis nomen inponere, nullum haesit. videlicet, quia res ipsa non recipiebatur a nobis nee in usu erat, nomini quoque repugnatum eSt. aptissimum tamen videtur mihi, quo Cicero uSus eSt: cavillationes vocat, quibus quisquis se tradi-2dit, quaestiunculas quidem Vasras nectit, ceterum ad vitam nihil proficit. neque sortior fit neque temperantior neque elatiori at ille, qui philosophiam in remedium suum exercuit, ingens sit animo, plenus fiduciae, inexsuperabilis et maior adeunti. Puod in magnis 3 evenit montibus, quorum proceritas minus adparet longe in tuentibus, cum accesseris, tune manifestum sit, quam in arduo summa sint: talis est, mi Lucili, verus et rebus, non artificiis philosophus: in edito stat admirabilis, cel-Sus, magnitudinis verae. non exsurgit in plantas nec Summis ambulat digitis eorum more, qui mendacio staturam adiuvant longioresque quam sunt, videri volunt: contentus est magnitudine sua. Puidni contentus sit eo usque crevisse, quo manus sortuna non porrigit ergo et supra humana est et par sibi in omni statu rerum, Sive secundo cursu vita procedit, sive fluctuatur per adversa ac difficilia: hanc eonstantiam cavillationes istae, de quibus paulo
395쪽
ante loquebar, praestare non possunt. ludit istis animus, non proficit et philosophiam a fastigio suo deducit in pla-b num. Nec te prohibuerim aliquando ista agere, sed tune, eum voles nihil agere. hoc tamen habent in Se peSSimum, dulcedinem quamdam sui faciunt et animum specie subtilitatis inductum tenent ac morantur, cum tanta rerum moles Vocet, cum vix tota Vita sussiciat, ut hoc unum discas, Vitam contemnere. o Puid, regere inquis. Secundum opus est: nam nemo illam bene rexit nisi qui contempserat. Vale.
1 Cupio mehercules amicum tuum formari, ut desideras, et instituit sed valde durus capitur, immo, quod est mole- SliuS, valde mollis capitur et consuetudine mala ac diutina fractus. volo tibi ex nostro artificio exemplum re-2 ferret non quaelibet insitionem vitis patitur: si vetus et exesa est, si infirma gracilisque, aut non recipiet Sureulum aut non alet nec adplicabit sibi nec in qualitatem eius naturamque transibit. itaque Solemus Supra terram praecidere, ut, si non respondit, tem 'tari possit Secunda so 3 tuna et iterum repetita infra terram in Seratur. Hic, de quo Scribis et mandas, non habet vires: indulsit vitiis. simul et emarcuit et induruit. non potest recipere rationem, non PoteSt nutrire. se At cupit ipse. Noli credere. non dico' illum mentiri tibi: putat se cupere. stomachum illi fecit 4 luxuria: cito cum illa redibit in gratiam. is Sed dicit Seoffendi vita sua. Non negaverim. quis enim non ossenditur' homines vitia sua et amant simul et oderunt: tunc itaque de illo seremus sententiam, cum fidem nobis seeerit invisam iam sibi esse luxuriami nunc illis male convenit. Vale.
I Desideras tibi seribi a me, quid sentiam de hac quaestione iactata apud nostrost an iustitia, sortitudo,
396쪽
prudentia ceteraeque Virtutes animalia sint. I lac subtili tute essecimus, Lucili carissime, ut exercere ingenium inter inrita videremur et disputationibus nihil profuturis otium terere. Faciam, quod deSideras, et quid nostris videatur, exponam. Sed me in alia esse sententia profiteor. puto quaedam eSSe, quae deceant phaecasiatum palliatumque: quae Sint ergo, quae antiquos moverint, dicam. Animum constat animal esse, cum ipse essiciat, ut 2 simus animalia, fetJ cum ab illo animalia nomen hoc traxerint. virtus autem nihil aliud est quam animus quodammodo se habens: ergo animal est. Deinde virtus agit
aliquid. agi autem nihil Sine inpetu potest. Si inpetum habet, qui nulli est nisi animali, animal est. -Si animal 3 est, inquit, Virtus, habet ipsa virtutem Puidni habeat
se ipsam 8 quomodo Sapiens omnia per Virtutem gerit, sie irius Per Se. OErgo, inquit, et omnes arteS animalia sunt et Omnia, quae cogitamuS quaeque mente conplectimur. Sequitur, ut multa milia animalium habitent in his angustiis pectoris et singuli multa simus animalia aut multa habeamus animalia. uaeris, quid adversus istue re- Spondeatur ' unaquaeque ex iStis res animal erit: multa animalia non erunt. quare dicam, Si mihi adcommodaveris subtilitatem et intentionem tuam. Singula animalia Φsingulas habere debent substantias. ista omnia unum animum habent. itaque singula esse poSSunt, multa e SSe non possunt. Ego et animal sum et homo, non tamen duos esse dices. quare quia separati debent esse: ita dico, alter ab altero debet esse diductus, ut duo sint. 9uicquid in uno multiplex est, Sub unam naturam cadit. itaque unum est. Et animuS meus animal est et ego animal sumi duo btamen non SumuS. quare quia animus mei pars est. Τune aliquid per Se numerabitur, cum per se stabit: ubi vero alterius membrum erit, non poterit videri aliud. quare dicam: quia quod aliud est, suum oportet esse et proprium et totum et intra Se absolutum. Ego in alia esse 6
me Sententia proseSSus sum. non enim tantum virtutes
animalia erunt, si hoc recipitur, sed obposita quoque illis vitia et adlaetus, tamquam ira, timor, luetus, Suspicio.
397쪽
ultra res ista procedet: Omnes Sententiae, Omnes cogita tiones animalia erunt, quod nullo modo recipiendum est.
7 non enim quicquid ab homine sit, homo est. -Iustitia quid
est inquit. Animus quodammodo Se habens. -Itaque si animus animal est, et iustitia. Minime. haec enim habitus animi est et quaedam vis. idem animus in varias figuras convertitur et non totiens animal aliud est, quotiens 8 aliud facit. nec illud, quod sit ab animo, animal est. Si iustitia animal est, si sortitudo, si ceterae virtutes, utrum desinunt esse animalia Subinde aut rursus incipiunt, an semper Sunt desinere virtutes non posSunt. ergo multa animalia, immo innumerabilia in hoc animo versantur. 9 -Non sunt, inquit, multa, quia ex uno religata sunt et partes unius ac membra Sunt. Talem ergo faciem animi nobis proponimus, qualis est hydrae multa habentis capita, quorum unumquodque per Se pugnat, per Se nocet. atqui nullum ex illis capitibus animal est, Sed animalis eaput: ceterum ipsa unum animal est. Nemo in Chimaera leonem animal esse dixit aut drasonem: hae parteS erant Io eius. partes autem non Sunt animalia. Puid est, quo colligas iustitiam animal esse8 -Αgit, inquit, aliquid et Drodest. quod autem agit saliquidJ et prodest, inpetum habeti quod
autein inpetum habet, animal est. Verum est, Si suum II inpetum habet: Suum autem non habet, Sed animi. Omne animal, donec moriatur, id est quod coepiti homo, donec moriatur, homo eSt, equuS equus, canis canis. transire in aliud non potest: iustitia, id est animus quodammodo Se habens, unimal est. credamus: deinde animal est sortitudo, id est animus quodammodo Se habens. quis animus
ille, qui modo iustitia erat 3 tenetur in priore animali, in aliud animal transire ei non licet: in eo illi, in quo primum
12 esse coepit, perseverandum est. Praeterea unuS animus duorum esse animalium n0n potest, multo minus Plurium. si iustitia, .sortitudo, temperantia ceteraeque virtutes animalia sunt, quomodo unum animum habebunt singulos 13 habeant oportet aut non sunt animalia. Non potest unum corpus plurium animalium esse. hoe et ipsi latenturi iustitiae quod est corpus animus. quid Τ sortitudinis quod est
398쪽
corpus 3 idem animus. atqui unum corpus eSSe duorum unimalium non PoleSt. Sed idem animuS, inquit, iustitiae 14 habitum induit et sortitudinis et temperantiae. Hoc fieri 90SSet, Si, quo tempore iustitia eSSet, sortitudo non esset, quo tempore sortitudo esSet, temperantia non eSSet r nunc vero omnes Virtutes Simul Sunt. ita quomodo singulae erunt animalia, cum unuS animus Sit, qui plus quam unum animal non potest sacere ' Denique nullum animal pars Ibest alterius animalis. iustitia autem Dars eSt animi: non est ergo animal. Videor mihi in re conseSsa perdere osteram . magis enim indignandum de isto quam disputandum est: nullum animal alteri par eSt. circumspice omnium corpora: nulli non et color proprius est et sigura sua et magnitudo. inter cetera, propter quae mirabile divini ar-I6tificis ingenium eSt, hoc quoque existimo, quod in tanta copia rerum numquam in idem incidit: etiam quae similia videntur, cum contuleri S, diverSu sunt. tot incit genera soliorum: nullum non Sua proprietate signatum. tot animalia: nullius imago tota cum altero convenit, utique aliquid interest. exegit a Se, ut, quae alia erant, et dissimilia essent et inparia: virtutes omnes, ut digitis, pares Sunt. ergo non sunt animalia. Nullum non animal per se ali-17 quid agit: virtus autem per se nihil agit, sed cum homine. Omnia animalia aut rationalia sunt, ut homines, Ut di, aut in rationalia, ut serae, ut pecora: virtutes utique rationaleS sunt. atqui nee homines sunt nec di: ergo non Sunt animalia. Omne rationale animal nihil agit, nisi primum 18 specie alicuius rei inritatum est, deinde impetum cepit,
deinde adsensio confirmavit hune inpetum . quid Sit adsensio, dicam: oportet me ambulare: tunc demum ambulo, cum hoc mihi dixi et adprobavi hanc opinionem meam. oportet me Sederer tune demum sedeo ruum in hoc a sensiJ. haec ad Sela Sio in Virtute non eSt: puta enim pru- I9dentiam esse, quomodo ad Sentietur oportet me ambulare hoc natura non recipit. prudentia enim ei, cuiuS eSt, prospicit, non sibi. nam nec ambulare poteSt nec Sedere. ergo adsensionem non habet: quod adsensionem non habet, rationale animal non eSt. virtus Si animal est, ratio-
399쪽
mnale est. rationale autem non est: ergo nec animal. Si virtus unimal est, virtus aulem bonum est, omne autem aliudJ bonum non est, omne bonum unimal eSt. hoc nostri intentur. Patrem Servare bonum eSt, et Sententiam prudenter in senatu digere bonum est, et iuste decernere bonum eSt: ergo et patrem Servare animal est et prudenter sententiam dicere animal est: eo usque res exiet, ut risum tenere non possis: prudenter tacere bonum eSt. coenare 21 bene bonum est: ita et tacere et coenare animal eSt. Ego
mehercules titillare non desinam et ludos mihi ex istis subtilibus ineptiis sacere. Iustitia et sortitudo, si animalia
Sunt, certe terreStria Sunt. Omne animal ter Stre alget,
esurit, sitit: ergo iustitia alget, sortitudo esurit, clementia 22 sitit. 9uid porro 8 non interrogabo illos, quam figuram habeant ista animalia η hominis, an equi, an serae Si rotundam illis qualem deo dederint, quaeram, an et uvaritia et luxuria et dementia aeque rotundae sint 3 Sunt enim et ipsae animalia. si has quoque conrotundaVerint, etiamnunc interrogabo, an prudens ambulatio animal sit necesse est confiteantur. deinde dicant ambulationem 23 animal esse et quidem rotundum. Ne putes autem me primum ρx nostris non ex praescripto loqui, sed meae
sententiae esset inter Cleanthen et discipulum eius Chrysippum non conVenit, quid sit ambulatio. Cleanthes ait spiritum esse a principali uSque in pedes permiSSum,
Chrysippus ipsum principale. 9uid eSi ergo, cur non ipsius Chrysippi exemplo sibi quisque se vindicet et ista
tot animalia, quot mundus ipse non potest capere, deri-24deat 3 si Non sunt, inquit, virtutes mulla animalia, et tamen animalia sunt. nam quemadmodum uliquis et poeta est et orator, et tamen unus, Sic virtutes istae animulta Suni, sed multa non sunt. idem est animus et iustus et prudens et sortis, ad singulas Virtutes quodammodo Se habens. 25 Sublata est quaestio, convenit nobis. nam et ego interim lateor animum animal esse, postea visurus, quum de istare sententiam seram: actiones eius animalia esse nego. alioquin et omnia verba erunt animalia et omneS VerSus. nam si prudens sermo bonum est, bonum autem Omne
400쪽
animal est: sermo ergo animal eSt. Prudens versus bonum est, bonum autem Omne animal eSt: versuS ergo animal est. ita
animal est, quod non poSSunt rotundum digere, cum sex pedes habeat. -Textorium, inquiS, totum mehercules 26 istud, quod cum maxime agitur. Dissilio risu, cum mihi propono Soloecismum animal esse et barbarismum et syllogismum et aptas illis iacies tamquam pictor adSigno. Haec disputamus adtractis supercilii S, fronte rugos a. non
possum hoc loco dicere illud Caecilianum: sis tristes ineptiast ridiculae sunt: quin itaque potius aliquid
utile nobis ae Salutare tractamus et quaerimus, quomodo ad virtute S venire poSSimus, quae nos ad illa S via adducat. Doce me non an 27 fortitudo animal sit, sed nullum animal felix esse sine sortitudine, nisi contra fortuita convaluit et Omnes casuS, antequam exciperet, meditando praedomuit. 9uid est sortitudo munimentum humanae inbecillitatis inexpugnabile, quod qui circumdedit sibi, Securus in hae vitae obsidione
perdurat. utitur enim SutS viribus, suis telis. Hoc loco retibi Posidonii nostri referre sententiam volo: MNon eSt, quod umquam fortunae armis putes esse te tutum: tuis pugna. contra ipsam fortuna non arma tr itaque contra hosteS in Structi, contra ipsam inermes sunt. Alexunder 29
quidem Persas et Hyrcanos et Indos et quicquid gentium usque in oceanum extendit oriens vastabat fugabatque, sed ipse modo occiso amico, modo amisso iacebat in tenebris, aliaS SceluS, aliaS deSiderium suum moeren S, victor tot regum atque populorum irae triStitiaeque Sue- .cumbens. id enim egerat, ut omnia potius haberet in potestate quam adfectus. O quam magnis homines tenen- 30 tur erroribus, qui ius dominandi trans maria cupiunt permittere felicissimosque se iudicant, si multas per milites provincias obtinent et novas veteribus adiungunt, ignari, quod sit illud ingens parque dis regnum: imperare sibi maximum imperium est. Doce atJ me, quam Sacra 3Ires sit iustitia alienum bonum spectans, nihil ex se petens