장음표시 사용
411쪽
1 Utrum satius sit modicos habere adfectus an nullos, Saepe quaeSitum est: DOStri illoS expellunt. Peripatetici temperant. ego non video, quomodo Salubri Sesse aut utilis possit ultu mediocritaS morbi. Noli timere: nihil eorum, quae tibi non vis negari, eripio. facilem me indulgentemque praebebo rebuS, ad quas tendi S et quaSaut necessarias vitae aut utiles aut iucundas putas: detraham vitium . nam cum tibi cupere interdixero, velle permittam, ut eadem illa intrepidus facias, ut certiore con Silio, ut voluptates ipSas magis Sentias: quidni ad te magis perventurae sint, si illis imperabis, 2 quam Si Servies 3 -Sed naturale est, inquis, ut desiderio amici torquear. da rus lacrimis tam iuste cadentibu S. naturale est opinionibus hominum tangi et adversis contristari: quare mihi non permittas hunc tam honestum malae opinionis metum Nullum est vitium sine patrocinio. nulli non initium verecundum est et exorabile: Sed ubhoc latius landitur. non obtinebis, ut desinat, Si incipere 3 permiseris. Inbecillus est primo omnis adfectus. deinde ipse Se concitat et vires, dum procedit, parat: excluditur facilius quam expellitur. 9uis negat omnis adfectus a quodam quasi naturali fluere principio 8 curam nobis nostri natura mandavit, sed huic ubi nimium indulseris, Vitium eSt. voluptatem natura necessariis rebus admi-Seuit, non ut illam peteremus, Sed ut ea, Sine quibuS non POSSumus Vivere, gratiora nobis illius ingeret acceSSio: sil suo veniat iure, luxuria est. Ergo intrantibus resistamus, quia facilius, ut dixi, non recipiuntur 4 quam e X eunt. AAliquatenuS, inquis, dolere, aliqui tenus timere permitte. Sed illud aliquatenus longe producitur nec ubi vis, accipit linem. sapienti non Sollicite custodire Se tutum est: et lacrimas SuaS et volu Ptates, ubi volet, si Steti nobis quia non est regredi facile, opti-5 mum est omnino non progredi. Eleganter mihi videtur Panaetius respondisse adulescentulo cuidam quaerenti,
412쪽
an sapiens amaturuS esset: de Sapiente, inquit, videbimus: mihi et tibi, qui adhuc a Sapiente longe abSumus, non est committendum, ut incidamuS in rem commotam, inpotentem, alteri emancipatam, Vilem Sibi. Sive enim nos respicit, humanitate 'eius inritamur, Sive contempsit, Superbia accendimur. aeque facilitas amoris quam dissicultas nocet: facilitate capimur, cum dissicultate certamus.
Itaque conscii nobis inbecillitatis nostrae quiescamus. f uod Panaetius de amore quaerenti respondit, hoc ego de 6 omnibus adfectibus dico: ' nec vino infirmum animum committamus nec sormae nec adulationi nec ullis rebus blande trahentibus. ' quantum possumus fnOSJ, a lubrico recedamus: in sicco quoque parum sortiter Stamus. Oe-7 curres hoc loco mihi illa publica contra Stoicos vosterianimis magna promittitiS, nimis dura praecipitis. Nos
homuncioneS SumuS, Omnia nobiS negare non poSSumus:
dolebimus, Sed parum. concupi ScemuS, Sed temperate. truscemur, sed placabimur. Scis, quare non posSu-8mus ista, quia noS poSSe non credimus. immo mehercules aliud est in re: vitia nostra quia amamus, defendimus et malumus excusare illa quam excutere. Satis natura homini dedit roboris, si illo utamur, si vires nostras colligamus ae totas pro nobis, certe non contra nos concitemuS: no li e in causa eSt, non posse praetenditur. Vale.
Multum mihi negotii concinnabis et, dum neScis, in Imagnam me litem ae molestiam inpinges, qui mihi tales
quaeStiunculas ponis, in quibus ego nec di S Sentire a nostris salva gratia nec consentire Salva conscientia possum: quaeris, an verum Sit, quod Stoicis placet, Supientiam bonum esse, Sapere bonum non e Sse. Primum exponam, quid Stoicis videatur. deinde tune dicere sententiam audebo. Placet nostris, 2 quod bonum est, corpus eSSe, quia, quod bonum eSt, su-cit: quicquid incit, corpuS eSt. quod bonum eSt, ProdeSt.
saciat autem aliquid oportet, ut prosit: Si facit, corpus
413쪽
est. Sapientiam bonum esse dicunt: Sequitur, ut necesse 3 sit illam corporalem quoque dicere. At Sapere non putant eiusdem condicionis esse. incorporale est et accidens
alteri, id est sapientiae: itaque nec facit quicquam nec pro deSt. si Puid ergo inquit, non dicimus, bonum est Sapere dicimus reserentes ad id, ex quo pendet, id est, ad ipsam sapientiam. Adversus hos quid ab aliis
respondeatur,. audi, antequam ego incipio secedere et in alia parte considere. -ISto modo, inquiunt, nec beate vivere bonum est. velint nolint, respondendum eSi beatam vitam bonum eSse, beate vivere bonum non eSSe. 5 Etiamnunc nostris illud quoque obponitur: -Vulti S Sapere. ergo expetenda res eSt Sapere. Si expetenda res St, bonum est. coguntur nostri verba torquere et unum STt-labam expetendo interponere, quam Sermo noster in Seri
non Sinit. ego illam, si pateriS, adiungam. OEXPetendum eSt, inquiunt, quod bonum est: expetibile, quod nobis contingit, cum bonum consecuti sumus. non Detitur 6 tamquam bonum, sed petito bono accedit. ' Ego non idem sentio ut nostros iudico in hoc descendere, quia iam primo vinculo tenentur et mutare illis formulam non licet. Multum dare solemus praesumptioni omnium hominum et apud nos veritatis argumentum est aliquid omnibus viderii tamquam deos esse inter alia hoc colligimus, quod omnibus insita de dis opinio est nec ulla
gens usquam eSt adeo extra leges moreSque proiecta, ut non aliquoS deos credat. cum animarum aeternitatem disserimus, non leve momentum apud nos habet consen-Sus hominum aut timentium inferos aut colentium: utor hae publica persuaSion et neminem invenies, qui non Pu-7 tet et sapientiam bonum et Sapere bonum . . Non faciam,
quod victi solent, ut provocem ad populum: nostris incipiamus armis constigere. Puod accidit alicui, utrum extra id, cui accidit, est, an in eo, cui accidit' si in eoeSt, cui accidit, tam corpus est quam illud, cui accidit. nihil enim accidere sine tactu potest: quod tangit, c0rpus
eSt. Si extra est, pOSteaquam acciderat, reeeSSit. quod receSSit, motum habet. quod motum habet, corseu S eSt.
414쪽
Speras me dicturum non esse aliud cursum, aliud currere 8 nee aliud calorem, aliud calere nee aliud lucem, aliud luceret concedo ista alia esse, Sed non sortis alterius. si valitudo indisserens est, bene valere indisserens est. si forma indisserens est, et formosum esse. si iustitia bonum est, et iustum esSe. Si turpitudo malum est, et turpem esse malum est, tam mehercules quam, Si lippitudo malum est, et lippire quoque malum est: hoc ut Scias, neutrum esSesine altero poteSt: qui sapit, sapienS eSt. qui sapiens est, sapit: adeo non potest dubitari, an, quale illud sit, tale hoc sit, ut quibusdam utrumque unum Videatur atque idem. Sed illud libenter quaesierim, cum omnia aut mala ssint aut bona aut indisserentia, Sapere in quo numero sit
bonum negant esse. malum utique non eStr Sequitur ut
medium sit. id autem medium atque indisserens vocamus, quod tam malo contingere quam bono possit, tamquam pecunia, forma, nobilitas et hoc, ut sapiat, contingere nisi bono non potest: ergo indisserens non est. Atqui ne malum quidem est, quod contingere malo non potest rergo bonum est. 9uod ni Si bonus non habet, bonum est. sapere non nisi bonus habet: ergo bonum est. se Aecidens l0 est, inquit, Sapientiae. Hoc ergo, quod vocas Sapere, utrum sagit sapientiam an patitur 3 sive facit illud sive patitur, Utroque modo corpus est. nam et quod sit et quod facit, corpuS eSt: Si corpus est, bonum est. unum enim illi deerat, quo minus bonum esset, quod incorporale erat. Peripateticis placet nihil interesse inter sapientiam et sa-lipere, cum in utrolibet eorum et alterum sit. numquid enim quemquam existimas Sapere, nisi qui sapientiam
habet' numquid quemquam, qui Sapit, non putas habere sapientiam y Dialectici veteres ista distinguunt: ab illis Iadivisio usque ad Stoicos venit. qualis sit haec, dicam: aliud est ager, aliud agrum habere, quidni eum habere
agrum ad habentem, non ad agrum pertineat. Sic aliud est sapientia, aliud Sapere. puto concedes duo esse haec, id, quod habetur, et eum, qui habet: habetur sapientia. Iaabet qui sapit. sapientia est mens persecta vel ad Summum Optimumque perducta. inrS enim Vitae eSt. Sapere
415쪽
quid est non possum dicere mens persecta, Sed id, quod contingit persectam mentem habentii ita alterum est mens
I 3bona, alterum quaSi habere mentem bonam. ASunt, inquit, naturae corporum, tamquam hic homo est, hic equus i has deinde Sequuntur motus animorum enuntia, livi corporum. hi habent proprium quiddam et a corporibus seductum: tamquam video Catonem ambulantem. hoc Sen Sus ostendit, animuS credidit. corpus est,
quod video, cui et oculos intendi et gnimum. dico deinde: Cato ambulat. non corpuS, inquit, est, quod nunc loquor, sed enuntiativum quiddam de corpore, quod alii es satum Vocant, alii enuntiatum, alii edictum. Sic cum dicimus sapientiam, corporale quiddam intellegimus: cum dicimus sapit, de corpore loquimur. Plurimum aut tem interest, utrum illud dicas an de illo. Putemus in praesentia ista duo esse. nondum enim, quid mihi videatur, pronuntior quid prohibet, quo minus aliud quidem sit, sed nihilo minus bonum' Dicebas paulo ante aliud esse agrum, aliud habere agrum. quidni in alia enim natura eSt, qui habet, in alia, quod habetur: illa terra est, hic homo est. at in hoc, de quo agitur, eiuSdem naturae
sunt utraque, et qui habet sapientiam, et ipsa squae ha-15 beturJ. Praeterea illic aliud est, quod habetur, aliuS, qui habet: hic in eodem est et quod habetur et qui habet.
ager iure poSsidetur, Sapientia natura. ille abalienari potest et alteri tradi, haec non discedit a domino. non eStitaque, quod conpares inter se dissimilia. Coeperam clicere posse ista duo eSSe et tamen utraque bona, tamquam sapientia et sapiens duo sunt et utrumque bonum eSSe concedis. quomodo nihil obstat, quo minus et sapientia bonum sit et habens sapientiam, Sic nihil obstat, quo minus et sapientia bonum sit et habere sapientiam, id est 16 sapere. Ego in hoc volo sapiens esse, ut sapiam. quid ergo non est id bonum, sine quo nec illud bonum est vos certe dicitis sapientiam, si sine usu detur, accipiendam non esset quid est usus sapientiae 3 Sapere: hoc est in illa pretiosissimum, quo detracto supervacua sit. Si tormenta mala sunt, torqueri malum eSt, adeo quidem,
416쪽
ut illa non sint mala, si, quod Sequitur, detraxeris. Sapientia habitus persectae mentis eSt, Sapere usus persectae mentis: quomodo potest usuS eiu S bonum non esse, quae sine usu bonum non est Interrogo te, an sapientia ex-17 petenda sit 3 lateris. interrogo, an usuS Sapientiae expetendus sit sateris. negas enim te illam recepturum, si uti ea prohibearis: quod expetendum est, bonum est. sapere Sapientiae usus est, quomodo eloquentiae eloqui,
quomodo oculorum Viderer ergo Sypere Sapientiae usus est. USuS autem Sapientiae eX petenduS est: Sapere ergo expetendum est. Si expetendum est, bonum eSt.
Olim ips0 me damno, qui illos imitor, dum accuso, et 18
verba apertae rei in pendo. cui enim dubium potest esse, quin, Si aeStuS malum est, et aestuare malum sit si algor malum est, malum Sit algere Si vita bonum est, et vivere bonum sit. Omnia ista circa Sapientiam, non in ipsa Suntiat nobis in ipsa commorandum est. Etiam si quid evagari 19 libet, amplos habet illa spatiososque secessus: de deorum natura quaeramus, de siderum alimento, de his tam variis stellarum discursibus: an ad illarum motus nostra moveantur, an corporibus omnium animisque illinc inpetus veniat, an et haec, quae fortuita dicuntur, certa lege constricta sint nihilque in hoc mundo repentinum aut eX-pers ordinis volutetur: ista iam a sormatione morum recesserunt, Sed levant animum et ad ipsarum, quas tractat, rerum magnitudinem adtollunt: haec vero, de quibus paulo ante dicebam, minuunt et deprimunt nee, ut putatis, exacuunt, Sed extenuant. ObSecro vos, tam necessariam 20 curam maioribus melioribusque debitam in re nescio an
salsa, certe inutili terimus quid mihi profuturum est seire, an aliud sit sapientia, aliud sapere quid mihi prolaturum est scire illud bonum esse hoc non esseJ Τemere me geram, subibo huius voti aleami tibi sapientia, mihi sapere contingat: pares erimus. Potius id age, ut mihi 21 viam mon Stres, qua ad ista perveniam. die, quid vitaro debeam, quid adpetere. quibus animum labantem studiis
firmem . quemadmodum, quae me ex transverso seriunt aguntque, procul a me repellam. quomodo par esse tot 25
417쪽
malis possim. quomodo istas calamitates removeam, quae ad me inruperunt, quomodo illas, ad quas ego inrupi. Doce, quomodo feram aerumnam Sine gemitu meo, felicitatem sine alieno. quomodo ultimum facJ necessarium vitae terminumJ non exSpectem, Sed ipsemet, cum visum 22 erit, profugiam. Nihil mihi videtur turpius quam optare mortem. nam Si vel ViS Vivere, quid optas mori sive non vis, quid deos rogas, quod tibi nascenti dederunt 3 nam ut quandoque moriariS, etiam invito positum est, ut
cum voles, in tua manu eSt. alterum tibi necesSe est, al-raterum licet. Turpissimum his diebus principium diserti
mehercules viri legit isIta, inquit, quamprimum mctriar. homo demenS, Optas rem tuam. Ita quamprimum moriar. fortasse inter has voces senex factus es. alioquin quid in mora est nemo te tenet: evade, qua ViSUm e St.
elige quamlibet rerum naturae partem, quam tibi praebere exitum iubeasi haec nempe sunt set elementaJ, quibus hic
mundus admini Stratur, aqua, terra, SpirituS: omnia ista 24 tam causae vivendi Sunt quam Viae mortiS. -Da quamprimum moriar r quam primum istud quid esse vis quem illi diem ponis' citius fieri quam optas, poleSt. Inbecillae mentis ista sunt verba et hac detestatione misericordiam captantis: non vult mori, qui Optat. deos vitam et salutem rogat si mori placuit, hic mortis est fructus, 25 optare desinere. Haec, mi Lucili, tractemus, his formemus animum. hoe est sapientia, hoc eSt Sapere, non disputatiunculis inanibus subtilitatem vanissimam agitare. Tot quaestiones sortuna tibi posuit: nondum illas solvisti: iam cavillarisy quam stultum eSt, cum Signum pugnae acceperis, Ventilare. remove ista lusoria armar decretoriis opus est. die, qua ratione nulla animum tristitia, nulla formido perturbet, qua ratione hoc secretarum cupidit 26tium pondus effundam. agatur aliquid. OSapientia bonumeSt, Sapere non ESi honum i Sic fit, futJ negemur Sapere, ut hoc totum studium derideatur tamquam Operatum Supervacuis. Puid, si scires etiam illud quaeri, an bonum sit sutura sapientia quid enim dubii eSt, oro te, an
nee messem suturam iam sentiant horrea nec suturam
418쪽
adulescentiam pueritia viribus aut ullo robore intellegat aegro interim nil ventura sanitas prodest, non magis quam currentem luctantemque post multos Secuturum menses otium reficit. Puis nescit, hoc ipso non esse bonum id, 27 quod futurum eSt, quia futurum eSty nam quod bonum est, utique pro deSt. nisi praesentia prodesse non possunt tsi non prodest, bonum non est. Si prodest, iam est. Futurus sum Sapiens: hoc bonum erit, cum suero: interim non est. prius aliquid esse debet, deinde quale esse. 9uomodo, oro te, quod adhuc nihil est, iam bonum est 28 quomodo autem tibi magis vis probari non esse aliquid,
quam si dixero: suturum est nondum enim venisse adparet, quod Venit. Ver secuturum eSit scio nunc hiemem
mum argumentum habeo nondum praesentis futurum eSSe. Sapiam: Spero, sed interim non sapio. si illud 29 bonum haberem, iam hoc carerem malo. futurum eSt, ut sapiam: ex hoc licet nondum sapere me intellegas. non possum simul et in illo bono et in hoc malo esse. duo ista non coeunt nee apud eumdem Sunt una malum et bonum. Transcurramus Sollertissimas nuga SMet ad illa, quae nobis aliquam Opem sunt latura, ProperemuS. Nemo, qui Obstetricem parturienti filiae sollicitus accersit, edictum et ludorum ordinem perlegit. nemo, qui ad incendium domus Suae currit, tabulam latrunculariam prospicit, ut Sciat, quomodo adligatus exeat calculus: at mehercule omnia tibi undique nun-31tiantur, et incendium domus et periculum liberorum et obsidio patriae et bonorum direptio. adice isto naufragia motusque terrarum et quicquid aliud timeri potesti inter ista districtus, rebus nihil aliud quam animum oblectantibus vacas 3 quid inter sapientiam et sapere intersit inquiris' nodos nectis ac solvis tanta mole inpendente capiti tuo Non tam benignum ac liberale tempus natura 32 nobis dedit, ut aliquid ex illo vacet perdere: et vide, quam multa etiam diligentissimis pereanti aliud valitudo
sua cuique abstulit, aliud suorum. aliud necessaria ne-Κ0tia, aliud publica occupaverunt. vitam nobiscum dividit
419쪽
somnust ex hoc tempore tam angusto et rapido et nos auferente quid iuvat maiorem partem mittere in vanum 33 Adice nunc, quod adsuescit animus delectare se potiusquam sanare et philosophiam oblectamentum sacere, cum remedium sit. Inter sapientiam et sapere quid intersit nescior Scio mea non intereSSe, Seium iSta an neSciam. dic mihi: cum, quid inter Sapientiam et sapere intersit, didicero, sapiam 3 cur ergo potius inter vocabula me sapientiae detines quam inter opera fac me sortiorem, saesecuriorem, sae sortunae parem, sae Superiorem. 9OSSum autem Superior esse, si direxero feri omne, quod disco. Vale.
1 Exigis a me frequentiores epistulas: rationes conseramus t Solvendo non eris. Convenerat quidem, ut tua priora essent: tu scriberes, ego rescriberem. Sed non ero difficili si bene credi tibi scio. itaque in antecesSum dubo, nec lacium, quod Cicero, vir disertissimus, sacere Atticum iubet, ut sietiamsi rem nullam habebit, quod in buccam υ 2nerit, scribat. Numquam potest deesse, quod Seribam, ut omnia illa, quae Ciceronis inplent epistulas, transeam: quis candidatus laboret. quis alienis, quis suis viribus monet. quis consulatum riducia Caesaris, quis Pompeii, quis arcae petat. quam sturus sit fenerator Caecilius, a quo mirioris centesimis propinqui nummum movere non
420쪽
possint: sua satius est mala quam aliena tractare, se excutere et videre, quam multarum rerum candidatus Sit,
et non suffragari. Hoc eSt, mi Lucili, egregium, hoc se- 3 curum ac liberum, nihil petere et tota fortunae comitia transire. quam putas eSSe iucundum tribubus vocatis, cum candidati in templis Suis pendeant et alius nummos
pronuntiet, aliuS per SequeStrem agat, alius eorum manus osculis conterat, quibuS designatus contingendam manum negaturus est, OmneS adtoniti Vocem praeconiS exspectent, stare otiosum et Spectare illaS nundinas nec ementem quicquam nec vendentem y Puanto hic maiore gaudio 4 fruitur, qui non praetoria aut con Sularia comitia Securus intuetur, sed magna illa, in quibus alii honores anniversarios petunt, alii perpetuas potestates, alii bellorum eventus prosperos triumphosque, alii divitias, alii matrimoniaue liberos, alii Salutem Suam Suorum quel quanti animi res est solum nihil petere, nulli supplicata et dicere iis nihil mihi tecum, fortuna. non facio mei tibi copiam. scio apud te Catones repelli, Vatinios fieri. nihil rogo. hoe est privatam facere fortunam. Licet ergo haec in- 5 vicem scribere et hane integram Semper egerere materiam circumspicientibus tot milia hominum inquieta, qui ut aliquid peStiseri consequantur, per mala nituntur in malum petuntque mox fugienda aut etiam fastidienda. cui enim 6 adsecuto Satis suit, quod optanti nimium videbatur non est, ut existimant homines, avida selicitas, sed pusilla: itaque neminem satiat. Τu ista credis excelsa, quia longe ab illis taeest ei vero, qui ad illa pervenit, humilia Sunt. inentior, nisi adhue quaerit escenderer istuc, quod tu
Summum putas, gradus est. Omnes autem male habet 7 ignorantia veri . tamquam ad bona seruntur decepti rumoribus: deinde mala esse aut inania aut minora quam speraverint, adepti ae multa passi vident. maiorque parSmiratur ex intervallo sallentia et volgo bona pro magnis sunt. Hoc ne nobis quoque eveniat, quaeramus, quid8
sit bonum. Varia eius interpretatio suit: alius illud , aliter expressit. quidam ita finiunt: is bonum est quod invitat animos, quod ad se vocat. hute Statim obponitur: