장음표시 사용
421쪽
quid, si invitat quidem, Sed in perniciem scis, quam
inulta mala blanda Sint. Verum et verisimile inter se disserunt: ita quod bonum est, Vero iungitur. non est enim bonum nisi verum est: at quod invitat ad se et adlice-9 incit, verisimile est: subrepit, sollicitat, adtrahit. 9uidam ita linierunt: si bonum eSt, quod adpetitionem sui movet. vel, quod inpetum animi tendentis ad se movet. et huic idem obponitur: multa enim inpetum animi movent, quae petantur petentium malo. Melius illi, qui ita finierunt iis bonum eSt, quod ad Se inpetum animi Secundum nat ram movet et ita demum petendum est, cum coepit esse expetendum. iam et honestum est: hoe enim est persecte I 0 petendum. Locus ipSe me admonet, ut, quid intersit inter bonum honestumque, dicam: aliquid inter se mixtum habent et inseparabile: nec potest bonum eSse, nisi cui aliquid honesti inest, et honestum utique bonum est. quid ergo inter duo interest honestum est persectum bonum, quo beata vita conpletur, cuius contactu alia 11 quoque bona sunt. 9uod dico, tale est: Sunt quaedam neque bona neque mala, tamquam militia, legatio, iurisdictio. haec cum honeste administrata sunt, bona esse incipiunt et ex dubio in bonum transeunt. bonum Societate honesti sit, honestum per Se bonum est. bonum ex honesto nuit, honestum eX Se eSt. quod honum est, malum esse potuit. quod honestum eSt, ni Si bonum eSse non 12 potuit. Hanc quidam finitionem reddiderunt: se bonum
e St, quod Secundum naturam est. adtende, quid dicam: quod bonum est, Secundum naturam ESt. non protinus quod secundum naturam est, etiam bonum est. multa naturae quidem consentiunt, Sed tam pusilla sunt, ut non conveniat illis boni nomen. levia enim Sunt, contemnenda: nullum est minimum set contemnendumJ bonum. nam quamdiu eXiguum est, bonum non est: eum bonum eSSe coepit, non est exiguum. Unde adgnoscitur 13 bonum 3 si persecte secundum naturam eSt. FateriS, inquis, quod bonum eSt, Secundum naturam esse. haeo eius proprietas est. lateris et alia secundum naturam quidem eSSe, Sed bona non esset quomodo ergo illud bonum
422쪽
est, cum haec non Sint quomodo ad aliam proprietatem pervenit, cum utrique praecipuum illud commune sit, secundum naturam esse Ipsa Scilicet magnitudine. nee I hoc novum est quaedam crescendo mutari. Insans fuit. factus est pubes: alia eius proprietas sit. ille enim inrationalis est, hic rationalis. Puaedam incremento non tantum in maius exeunt, Sed in aliud. -Non fit, inquit, aliud, 15 quod maius fit. utrum lagenam an dolium inpleas vino, nihil refert: in utroque proprietas vini est. et exiguum mellis pondus et magnum sapore non differt. Diversa ponis exempla: in iStis enim eadem qualitas eSt. quare vis augeantur, manet. Puaedam amplificata in suo ge-I6nere et in sua proprietate perdurant. quaedam post multa incrementa ultima demum vertit adiectio et novam illis aliamque quam in qua suerunt, condicionem inprimitia Unus lapis incit sornicem, ille, qui latera inclinata cuneavit et interventu suo vinxit. Summa adiectio quare plurimum facit vel exigua y non quiaJ auget, sed inplet.
Quaedam proceSSu priorem exuunt sormam et in novam II transeunt: ubi aliquid animus diu protulit et magnitudinem eius sequendo lassatus est, infinitum coepit vocari. quod longe aliud factum est quam fuit, cum magnum Vsecteretur, Sed finitum. eodem modo aliquid difficulter secari cogitavimus: novissime crescente hae difficultate insecabile inventum est. sic ab eo, quod vix et aegre movebatur, processimus ad in mobile. Eadem ratione aliquid secundum naturam suit: hoc in aliam proprietatem magnitudo sua transtulit et bonum incit. Vale.
duotiens aliquid inveni, non exspecto, donec dicas Isein commune i issse mihi dico. Puid sit, quod invenerim
quaerisy sinum laxa, merum lucrum est. docebo,
quomodo fieri dives celerrime pos Sis. quam valde cupis audiret nec inmeritor ad maximas te divitias conpendiaria ducam. opus erit tamen tibi creditore. ut negotiari possis, aes alienum saetas oportet: sed nolo per
423쪽
intercessorem mutueris, nolo proXenelae nomen tuum
2 iactent: paratum tibi creditorem dabo, Catonianum illumio a te mutuum Sume S. Puantulumcumque eSt, satis
erit, si, quicquid deerit, id a nobis petierimus. nihil enim.
mi Lucili, interest, utrum non desideres an habeas. Summa rei in utroque eadem e Sti non torqueberis. Nec illud praecipio, ut aliquid naturae negeS: contumax eSt, non poteSt vinci, Suum poScit. Sed ut, quicquid naturam ex-3 cedit, Scias precarium eSSe, non neceSSarium. Esurior edendum est. utrum hic panis Sit plebeius an siligineus, ad naturam nihil pertinet. illa ventrem non delectari vult, sed inpleri. Sitior utrum haec aqua sit, quam ex lacu proximo excepero, an ea, quam multa nive cluSero, ut rigore refrigeretur alieno, ad naturam nihil pertinet. illa hoc unum iubet, Sitim extingui: utrum Sit aureum pocin Ium an crystallinum an murreum an Τiburtinus calix an 4 manus concava, nihil refert. Finem omnium rerum Specta et supervacua dimittes: sames me adpellat: ad pro-Xima quaeque porrigatur manus et ipsa mihi commendabit, quodcumque conprehendero. nihil contemnit esu-5 riens. Quid Sit ergo, quod me delectaverit quaeris 3 videtur mihi egregie dictu mi Sapiens divitiarum naturalium est quaesitor acerrimu S. - Inani me, inquis, lance muneras. quid est istud y ego iam paraveram fiscos. circumspiciebam, in quod me mare negotiaturus inmitterem, quod publicum agitarem, quas accePSerem merceS. decipere est istud, docere paupertatem, cum divitias promiseris. Ita tu pauperem iudicas, cui nihil deest y is Suo, inquis, et patientiae suae beneficio, non fortunae. Ideo ergo illum non iudicas divitem, quia divitiae eius desi-6 nere non possunt Utrum mavis habere multum an satis qui multum habet, plus cupit. quod eSt argumentum nondum illum satis haberet qui satis habet, consecutus eSt,
quod numquam divitiis contingit, finem: an has ideo non putas esse divitias, quia propter illas nemo proscriptus est y quia propter illas nulli venenum filius, nulli uxor inpegit quia in bello tutae sunt quia in pace otiosae quia nee habere illas periculosum est nec operosum dis-
424쪽
ponere 3 -Αt parum habet, qui tantum non alget, non 7 esurit, non Sitit. Plus Iuppiter non habet. Numquam parum eSt, quod Sati S eSt, et numquam multum est, quod satis non esti poSt Dareum et Indos pauper est Alexander. mentiori quaerit, quod Suum faciat, Serutatur maria ignota, in Oceanum claSSes novas mittit et LipsaJ, ut ita dicam, mundi clauStra perrumpit. Puod naturae Satis est, Shomini non est: inventus est, qui concupisceret aliquid post omnia: tanta est caecitas mentium et tanta initiorum suorum unicuique, cum procesSit, Oblivio. ille modo ignobilis anguli non sine controversia dominus tacto sine terrarum per suum rediturus orbem tristis est. Neminem 9 pecunia divitem fecit, immo contra nulli non maiorem sui cupidinem incussit. quaeris, quae sit huius rei causa
plus incipit habere posse, qui plus habet. Ad Summam,
quem Voles mihi ex his, quorum nomina cum Crasso Licinoque numerantur, in medium licet protrahas. adserat
censum et quicquid habet et quicquid Sperat, Simul conputet: iste, si mihi credis, pauper est, Si tibi, potest esse. At hic, qui se ad id, quod exigit natura, conpo-l0Suit, non tantum extra Sensum est paupertatis, sed eXtra metum: Sed ut scias, quam difficile sit res suas ad n turalem modum coartare, hic ipse, quem circa naturamJ dicimus, quem tu vocas pauperem, habet aliquid et Supervacui. At excaecant populum et in se convertunt Opes, lisi numerati multum ex aliqua domo essertur, Si multum auri tecto quoque eius inlinitur, si familia aut corporibus electa aut spectabilis cultu est. omnium istorum felicitas in publicum spectati ille, quem nos et populo et fortunae subduximuS, beatus introrsum est. Nam quod ad il-12los pertinet, apud quos salso divitiarum nomen invasit occupata paupertas, si e divitias habent, quomodo ha here dicimur se brem, cum illa nos habeat. e contrario dicere solemus: sebris illum tenet. eodem modo dicendum esti divitiae illum tenent. Nihil ergo monuisse te malim quam hoc, quod nemo monetur Salis, ut
omnia naturalibus desideriis metiaris, quibus aut gratiSSalisnat aut parvo: tantum miscere vitia desideriis noli.
425쪽
I30uaeris, quali mensa, quali argento, quam paribus ministeriis et laevibus adseratur cibus η nihil praeter cibum
natura desiderat. num tibi, cum fauces urit sitis, aurea quaeris pocular num esuriens fastidis omnia praeter pavonem rhombumque' 14 ambitiosa non est fames, contenta desinere Est: quo de- Sinat, non nimis curat. infelicis luxuriae ista tormenta Sunt: quaerit, quemadmodum post Saturitatem quoque esuriat, quemadmodum non inpleat ventrem, Sed sarciat, quemadmodum Sitim prima potione sedatam revocet. egregie itaque Horatius negat ad sitim pertinere, quo poculo aqua aut quam eleganti manu ministretur. nam si
pertinere ad te iudicas, quam crinitus puer et quam pedi 15 lucidum tibi poculum porrigat, non sitis. Inter reliqua hoc nobis praestitit natura praecipuum, quod necessitati fastidium excussit. recipiunt supervacua dilectum: hoe parum decens. illud parum laudatum. Oculos hoc meos laedit: id actum est ab illo mundi conditore, qui nobis vivendi iura descripsit, ut Salvi essemus, non ut delicati. ad salutem omnia parata sunt et in promptui deliciis 16 omnia misere ac sollicite conparantur. Utamur ergo hoe naturae beneficio inter magna numerando et cogitemus nullo nomine melius illam meruisSe de nobi S, quam quia, quicquid ex necessitate desideratur, sine iustidio sumitur. Vale.
1 Epistula tua per plures quaestiunculas Vagatu eSt, sed in una constitit et hane expediri desiderat: quomodo ad nos boni honestique notitia per VenBrit Haec duo apud alios diversa sunt, apud nos tan-2 tum divisa. quid sit hoc dicam. Bomum putant esse aliqui, quod utile est. itaque hoc et divitiis et equo et vino et calceo nomen in ponunti tanta fit apud illos boni vilitas et adeo in sordida usque descendit. Ηone Stum 'utant, cui ratio recti officii constat, tamquam pie curatam
426쪽
patris senectutem, adiutam amici paupertatem, sortem expeditionem, prudentem moderatamque sententiam. NosJ 3 ista duo quidem sacimus, Sed eX uno: nihil est bonum, nisi quod honestum est. quod honestum, est utique bonum. Supervacuum iudico adicere, quid inter ista diseriminis sit, cum Saepe dixerim. hoc unum dicam, nihil nobis bonum videri, quo quis et male uti potest: vides autem divitiis, nobilitate, viribus quam multi male utantur. Nunc ergo ad id revertor, de quo desideras dieii quomodo ad nos prima boni honesti que notitia
pervenerit. Hoc nos natura docere non potuit: semina
nobis scientiae dedit, scientiam non dedit. Puidam aiunt nos in notitiam incidisse, quod est incredibile, virtutis
alicui speciem casu occucurriSSer nobiS videtur observatio collegisse et rerum Saepe factarum inter Se conlatior
per an alogi an nostri intellectum et honestum et bonum iudieant. Hoc verbum cum Latini grammatici civitate donaverint, ego damnandumJ non puto in civitatem suam redigendum: utar ergo illo non tantum tamquam recepto, sed tamquam usitato.) 9uae Sit haec analogia, di-5cam: noVeramus corporis sanitatem: ex hac cogitavimus esse aliquam et animi. noveramus corporis Vires rex his collegimus esse et animi robur. aliqua benigna sacta, aliqua humana, aliqua sortia nos obstupefeceranti haec coepimus tamquam persecta mirari. suberant illis multa Vitia, quae species conspicui alicuius facti fulgor- quo celabat: haec dissimulavimuS. natura iubet augero laudanda. nemo non gloriam ultra verum tulit: ex his ergo speciem ingentis boni traximus. Fabricius cirrhi re- 6gis aurum reppulit maiusque regno iudicavit regias opes posse contemnere. idem medico Pyrrhi promittento venenum Se regi daturum monuit PFrrhum, caveret insidias: eiusdem animi suit auro non vinci, veneno non Vincere. admirati sumus ingentem Virum, quem non regiS, non contra regem promiSSa nexissent, boni exempli tenacem,
quod dissicillimum est, in bello innocentem, qui aliquod
esse crederet etiam in hostes nefas, qui in Summa pau-Pertate, quam Sibi decus lacerat, non aliter refugit divi-
427쪽
tias quam Venenum. -Vive, inquit, beneficio meo, Pyrrhe, et gaude, quod adhuc dolebaS, Fabricium non posse 7 corrumpi. Horatius Cocles solus inplevit pontis angustias adimique a tergo sibi reditum, dummodo iter hosti auferretur, iussit et tam diu prementibus restitit, donec
revulsa ingenti ruina tigna sonuerunt. poStquam respexit et extra periculum esse patrium periculo suo Sen Sit: siveniat, si quis vult, inquit, Sic euntem Sequi ' iecitque se in praeeeps, et non minus sollicitus in illo rapido alveo fluminis, ut armatus quam ut Sal VuS exiret, retento armorum victricium decore tam tutus rediit, quam si ponte 8 venisset. Haec et huiusmodi facta imaginem nobis ostendere virtutis. adiciam, quod mirum sortasse videatur rmala interdum speciem honesti obtulere et optimum ex contrario nituit. sunt enim, ut scis, virtutibus vitia conlinia et perditis quoque ac turpibus recti similitudo est iste mentitur prodigus liberalem; cum plurimum intersit,
utrum quis dare sciat an Servare neSciat. multi, inquam, Sunt, Lucili, qui non donant, Sed proiciunt. non Voco ego liberalem pecuniae suae iratum. imitatur neglegen-9tia facilitatem, temeritas sortitudinem. Haec nos similitudo coegit adtendere et distinguere specie quidem vicina, re autem plurimum inter se dissidentia. dum observamus eos, quos in SigneS egregium opus secerat, coepimus adnotare, quis rem aliquam generoso animo secisset et magno inpetu. sed simul hune vidimus in bello sortem, in soro timidum, animose paupertatem serentem, humiliter infamiami factum laudavimus, contempSimus virum.10 Alium vidimus adversus amicos benignum, adversus inimicoS temperatum, et publica et privata Sancte ne religiose administrantem, non deesse ei in his, quae toleranda erant, patientiam, in his, quae agenda, prudentiam. Vidimus, ubi tribuendum esset, plena manu dantem, ubi laborandum, pertinacem et obnixum et lassitudinem cor-90ris animo sublevantem. praeterea idem erat Semper et in omni aetu par sibi, iam non consilio bonus, Sed more eo perductus, ut non tantum recte facere posset, sed
nisi recte sacere non posset: intelleximus in illo perse-
428쪽
clam esse virtutem. Hanc in partes divisimus: oportebat licupiditates refrenari, metuS conprimi, lacienda provideri, reddenda distribui: conprehendimus temperantiam, sortitudinem, prudentiam, iustitiam et suum cuique dedimus officium. Ex quo ergo virtutem intelleximus 3 Ostendit illam nobis ordo eius et decor et constantia et omnium inter se actionum concordia et magnitudo Super Omnia esserens sese. Hinc intellecta est illa beata vita secundo defluens cursu, arbitrii sui tota. 9uomodo ergo hoc ip-la sum nobis adparuit dicam: numquam vir ille perfectus
adeptusque virtutem fortunae maledixit. numquam accidentia tristis excepit. civem esse se universi et militem credens labores velut imperatos subiit. quicquid inciderat, non tamquam malum aSpernatus est et in se casu delatum, sed quaSi delegatum sibi. o Hoe qualecumqueeSt, inquit, meum est. aSperum est, durum est: in hoci PSO navemus operam. Necessario itaque magnus 13adparuit, qui numquam mali S ingemuit, numquam de sato Suo questus est: fecit multis intellectum sui et non aliter quam in tenebris lumen effulsit advertitque in Se omnium animos, cum esset placidus et lenis, humanis divinisque rebus pariter aequus. Habebat persectum animum ad summam sui adductus, Supra quam nihil est nisi mens dei, ex quo pars et in hoc pectus mortale defluxit, quod numquam magis divinum eSt, quam ubi mortalitatem suam cogitat et scit in hoc natum hominem, ut vita defungeretur, nec domum eSSe hoe corpus, Sed hospitium et quidem breve hospitium, quod relinquendum est, ubi te gravem esse hospiti videas. Maxi-lbmum, inquam, mi Lucili, argumentum est animi ab altiore Sede venientis, Si haec, in quibus versatur, humilia
iudicat et angusta, Si exire non metuit. Scit enim, quo exiturus Sit, qui, unde venerit, meminit. non videmus, quam multa nos incommoda exagitent, quam male n0bis conveniat hoc corpus nunc de capite, nunc de Ventre, 16 nunc de pectore ae saucibus querimur. aliaS nervi n0S,
alias pedes vexant, nunc deiectio, nune distillatio. aliquando supereSt Sanguis, aliquando deest. hinc atque
429쪽
illinc temptamur et expellimur. Hoc evenire solet in alieno 17 habitantibus. At nos corpus tam putre sortiti nihilo minus aeterna proponimus et in quantum potest aetas humana protendi, tantum Spe occupamus, nulla contenti pecunia, nulla potentia. quid hae re fieri inpudentius, quid stultius potest y Nihil satis est morituris, immo morientibus: cotidie enim propius ab ultimo stamus et illo, unde 18 nobis cadendum eSt, hora nos omnis inpellit. Vide inquanta caecitate menS nostra Sit: hoc, quod futurum dico, cum maxime fit et pars eius magna iam sucta est. nam quod viximuS tempus, eo loco est, quo feratJ antequam ViximuS. erramus autem, qui ultimum timemus diem, cum tantumdem in mortem singuli conserant. non
ille gradus lassitudinem facit, in quo deficimus, sed ille
profitetur. ad mortem dies extremus pervenit, aecedit omnis. carpit nos illa, non corripit. Ideo magnus unimus, conScius sibi melioris naturae, dat quidem operam, ut in hac statione qua positus est, honeste Se atque industrie gerat: ceterum nihil horum, quae circa Sunt, Suum iudieat, sed ut commodatis utitur peregrinuS et prope-19ran S. Cum aliquem huius videremus constantiae, quidni subiret nos species non usitatae indolis, utique Si hanc,
ut dixi, magnitudinem veram esse ostendebat aequalitas veri tenor permanet, salsa non durant: quidam alternis Vatinii, alternis Catones sunt et modo parum illis Severus eSt Curius, parum pauper Fabricius, parum frugi et contentus vilibus Tubero: modo Licinum divitiis, Apieiuna 20 coenis, Maecenatem deliciis provocant. Maximum indicium est malae mentis fluctuatio et inter simulationem virtutum amoremque vitiorum adsidua iactatio. IsJhabebat saepe ducentos,
saepe decem ServoS. modo restes atque testarchus, omnia masina loquens, modo: Asit mihi mensa tripes et
concha Salis puri, tosta quae defendere fristus
quamvis crassa queat. Becies centena dedisses huic parco, paucis contento: quinque diebus nil erat in loculis.
21 0mnes isti tales sunt, qualem hune describit Horatius
430쪽
Flaeeus, numquam eumdem, ne Similem quidem sibii adeo in diversum aberrat. multos dixi: prope est, ut omnes sint. nemo non cotidie et consilium mutat et volumi modo uxorem vult habere, modo amicam. modo regnare vult, modo id agit, ne quis sit officio Sior Servus. modo dilatat se usque ad invidiam, modo Subsidit et contrahitur infra humilitatem vere iacentium. nunc pecuniam Spargit, nunc rapit. Sic maxime coarguitur animus inprudensi alius 22 prodit atque alius et, quo turpius nihil iudico, inpar sibi est. Magnam rem puta, unum hominem agere. praeter sapientem autem nemo unum agit: ceteri multiformes sumus. modo frugi tibi videbimur et graves, modo prodigi et vani. Mutamus subinde personam et contrariam ei sumimus, quam exuimus. t de aliquo, quem here vidisti, merito dici potesti hic qui est y tanta mutatio est. ' Hoc ergo a te exige, ut, qualem in Stilueris praestare te, talem usque ad eXitum Serves. Emige ut possis laudari: si mi
Litigabis, ego video, cum tibi hodiernam quaestiunculam, Iin qua satis diu haesimus, expOSuero. iterum enim exclamabiS hoc quod clam ure solesJ: -hoc quid ad mores sed exclama, dum tibi primum alios obponam, cum quibus litiges, Posidonium et Archidemum: hi iudicium accipient. deinde dicam: non quicquid morale eSt, bonos mores facit. Aliud ad hominem alendum pertinet, aliud ad exercendum, 2 aliud ad vestiendum, aliud ad docendum, aliud ad delectandum: omnia tamen ad hominem pertinent, etiamsi non omnia meliorem eum laciunt: mores alia aliter adtingunt: quaedam illos corrigunt et ordinant, quaedam naturam eorum et originem Scrutantur. Cum quaeritur, quare 3 hominem natura produxerit, quaeritur, quare praetulerit animalibus ceteris, longe me iudicas mores reliquisse salsum est: quomodo enim scies, qui habendi sint, nisi, quid homini sit optimum, inveneris nisi naturam eius inspexeris tunc demum intelleges, quid faciendum tibi,