장음표시 사용
431쪽
quid vitandum sit, cum didiceris, quid naturae tuae de-
4beas. OEgo, inquis, Volo diScere, quomodo minus cupiam, minuS timeam: Superetitionem mihi excute. doce leve eSSe Vanumque hoc, quod selicitas dicitur: unam illi syllabam facillime accedere. Desiderio tuo satisfaciam et virtutes exhortabor et vitia converberabo. licet aliquis nimium inmoderatumque in hac parte me iudicet, non desistam persequi nequitiam et adfectus efferatissimos inhibere et voluptates ituras in dolorem conpescere
et votis obstrepere. quidni cum maXima malorum optaverimus et ex gratulatione natum Sit, qui equid adloquimur.5 Interim permitte mihi ea, quae paulo Videntur remotiora, excutere: quaerebamus, an es Set omnibus animali. bus constitutionis suae sensu Sy es Se autem ex eo maxime adparet, quod membra apte et expedite movent non aliter quam in hoc erudita. nulli non partium suarum agilitas est: artis ex instrumenta sua tractat ex sa-cili. rector navis scit gubernaculum flectere. pictor colores, quos ad reddendam similitudinem multos variosque ante Se posuit, celerrime denotat et inter ceram opusque facili voltu ac manu commeati Sic animal in omnem usum
6 sui mobile fes . Mirari solemus saltant peritos, quod in
omnem significationem rerum et adfectuum parata illorum est manus et verborum velocitatem gestus adsequitur: quod illis ars praestat, hiS natura. nemo aegre molitur artus Suos, nemo in usu Sui haeSit. ad hoc edita protinus faciunt. cum hae scientia prodeunt. in Stituta nascuntur. 7-Ideo, inquit, partes SuaS animalia apte movent, quia, Si aliter moverint, dolorem Sen Sura Sunt. Ita, ut VOS dicitis, coguntur metusque illa in rectum, non Voluntas movet, quod eSt sal Sum. tarda enim Sunt, quae necessitate inpelluntur: agilitas Sponte motis eSt. adeo autem
non adigit illa ad hoc doloris timor, ut in naturalem mo-8tum etiam prohibente dolore nituntur. Sic. insun S, qui stare meditatur et serre se adsuescit, Simul temptare vires suas coepit, cadit et cum fletu totiens resurgit, donec se per dolorem ad id, quod natura poscit, exercuit. animalia quaedam tergi durioris inversa tamdiu se torquent ac pe-
432쪽
des exserunt et obliquant, donec ad locum reponantur. nullum tormentum Sentit supina testudor inquieta est tamen desiderio naturalis status nee ante desinit niti,J qu tere se, quam in pedes constitit. Ergo omnibus consti-9 tutionis suae SenSus eSt et inde membrorum tam expedita tractatio, nec ullum maius indicium habemus cum hae illa ad vivendum venire notitia, quam quod nullum animal ad usum Sui rude eSt. se Constitutio, inquit, est, ut VOS 10 licitis, principale animi quodam modo Se habens erga corpus. hoc tam perplexum et Subtile et vobis quoque vix enarrabile quomodo infans intellegit 8 omnia animalia dialectica nasci oportet, ut istam finitionem magnae parti hominum togatorum obseuram intellegant. Verum erat 11 quod obponis, si ego ab animalibus constitutionis finitionem intellegi dicerem, non ipSam constitutionem. incilius natura intellegitur quam enarratur. itaque insans ille, quid sit constitutio, non novit, con Stitutionem suam novit. et quid Sit animal, nescit, animal eSSe Se sentit. Praeterea 12 ipsam constitutionem fsuamJ crasSe intellegit et summatim et obscure. nos qu0que animum habere nos scimus: quid sit animus, ubi Sit, quali S Sit aut unde, neScimUS. Qualis ad nos perveneritJ animi noStri Sensus, quamVis
naturam eius ignoremus ae sedem, talis ad omnia animalia constitutioni S Suae Sensus est. necqSSe est enim id sentiant, per quod alia quoque Sentiunt. necesse est eius Sen Sumhalaeant, cui parent, a quo reguntur. Nemo non ex nobis I3
intellegit esse aliquid, quod inpetus suos moveat: quid sit illud, ignorat. et conatum sibi esse sciti quis sit aut unde Sit, neSeit. sic insantibuS quoque animalibusque principalis partis Suae Sensus eSi non satis dilucidus nec EXPreSSUS. isDicitis, inquit, omne animal primum consti-1 tutioni suae conciliari. hominis autem constitutionem rationalem esse et ideo conciliari hominem sibi non tamquam animali, Sed tamquam rationali. ea enim parte sibi curuS eSt homo, qua homo est: quomodo ergo insans conciliari constitutioni rationali potest, cum rationalis Donctum sit 8 Unicuique aetati sua constitutio est, alia 15 insanii, alia puero, alia Seni: Omnes ei constitutioni con-26.
433쪽
ciliantur, in qua sunt. Insans sine dentibus est: huic
constitutioni suae conciliatur. enati sunt dentes: huic constitutioni conciliatur. nam et illa herba, quae in segetem frugemque Ventura eSt, aliam constitutionem habet tenera et Vix eminens Sulco, aliam, cum convaluit et molli quidem culmo, sed quo serat onus Suum, con Stitit, aliam, cum navescit et ad aream spectat et spica eius induruiti in quamcumque con Stitutionem Venit, eam tuetur, in eam 16 conponitur. Alia est aetas insantis, pueri, adulescentis, senis: ego tamen idem sum, qui et insans sui et puer et adulescens. Sic, quamvis alia atque alia cuique constitutio sit, conciliatio constitutionis Suae eadem eSt. non enim puerum mihi aut iuvenem aut senem, sed me natura commendat. ergo insans ei constitutioni suae conciliatur, quae tunc insanti est, non quae sutura iuveni eSt. neque enim, si aliquid illi maius, in quod transeat, restat, non hod 7 quoque, in quo nascitur, Secundum naturam eSt. Primum sibi ipsum conciliatur animali debet enim aliquid esse, ad quod alia reserantur: voluptatem peto, cui mihi: ergo mei curam ago. dolorem refugio, Pro quo prome: ergo mei curam ago. si omnia propter curam mei facio, ante omnia est mei cura. haec animalibus inest cunctis 18 nec inseritur, sed innascitur. Produeit latus suos natura non abicit. et quia tutela certissima ex proximo est, Sibi
quisque commissus est. itaque, ut in prioribus sepistulisi
dixi, tenera quoque animalia et materno utero vel quoquo modo effusa, quid sit infestum ipsis, protinus norunt et mortifera devitant: umbram quoque transvolantium resormidant obnoxia avibus rapto viventibus. Nullum ani-19mat ad vitam prodit sine metu mortis. sed uemadmodum, inquit, editum animal intellectum habere aut salutaris aut mortiferae rei potest Primum quaeritur, an intellegat, non quemadmodum intellegat. esse autem illis intellectum, ex eo adparet, quod nihil amplius, si intellexerint faeient. quid est, quare paVonem, quare an Serem gallinane fugiat, at tanto minorem et ne notum quidem sibi accipitrem quare pulli laetem timeant, canem non timeant adparet illis inesse nocituri scientiam non experimen tu
434쪽
collectam: nani antequam possint experiri, cavent. Deinde stone hoc casu existimes fieri, nec metuunt alia quam debent nee umquam obliviscuntur huius tutelae et diligentiae iuequalis est illis a pernicioso suga. Praeterea non fiunt timidiora vivendo. Ex quo quidem adparet non usu illa in hoc pervenire, sed naturali amore salutis suae. et tardum est et varium, quod usus docet: quicquid natura tradit, et aequale omnibus est et statim. si tamen exi 2Igis, dicam. Puomodo omne animal perniciosa intellegere conatur sentit se carne constare: itaque fcunal sentit, quid Sit, quo Secari caro, quo uri, quo obteri poSSit, quae sint animalia armata ad nocendum: horum speciem trahit inimicam et hostilem. Inter se ista coniuncta sunt: Simul enim conciliatur saluti suae quidque et iuvantia petit, laesura formidat. Naturales ad utilia inpetus, naturales
a contrariis aspernationes sunt: Sine ulla cogitatione,
quae hoc dictet, sine consilio fit, quicquid natura praecepit. Non vides, quanta sit Subtilitas apibus ad fingenda 22 domicilia quanta dividendi laboris obeundique concordia η non vides, quam nulli mortalium imitabilis illa aranei textura quanti operis sit fila disponere, alia in rectum inmissa firmamenti loco, alia in orbem currentia ex den So rara, qua minora animalia, in quorum perniciem illa tenduntur, velut retibus inplicata teneantur Nascitur raars ista, non discitur. itaque nullum est animal altero doctius et Videbis araneorum pares telas, par in savis angulorum Omnium foramen. Incertum est et inaequabile,
quicquid ars tradit: ex aequo venit, quod natura distribuit. haec nihil magis quam tutelam sui et eius peritiam tradidit ideoque etiam simul incipiunt et discere et vivere. nee est mirum cum eo nasci illa, Sine quo frustra nasce-24rentur. primum hoc instrumentum illis natura contulit ad permanendumJ in conciliationem et caritatem Sui. non poterant Salva esse, nisi vellent: nec funumJ hoc per se Profuturum erat, sed sine hoc nulla ars profuisset. Sed in nullo deprendes vilitatem sui, ne neglegentiam quidem. tacitis quoque et brutis, quamvis in celera torpeant, ad
435쪽
vivendum sollertia est: videbis, quae aliis inutilia sunt, sibi ipsa non deeSSe. Vale.
1 Detrimentum iam dies sensit. resiluit aliquantum, ita tamen ut liberale adhuc spatium Sit, Si qui S cum ipso, ut ita dicam, die surgat. ossiciosior meliorque, si quis illum exspectat et lucem primam excoit: turpis, qui alto sole SemiSomnus iacet, cuius vigilia medio die incipiti et ad-2 hue multis hoc antelucanum est. Sunt qui Ossicia lucis noctisque perverterint nee ante diducant oculos hesterna graves crapula quam adpetere nOX COΘ-pit. qualis illorum condicio dicitur, quos natura, ut ait Vergilius, Sedibus nostris subdito S e contrario p0Suit, nosque ubi primus equis Oriens a lavit anhelis, illis sera risens accendit lumina Vesper: talis horum contraria omnibuS non regio, Sed Vita eSt. Sunt quidam in eadem urbe antipodes, qui, ut M. Cato
ait, isnec Orientem umquam solem viderunt nec occidentem.
3Ηos tu existimas scire, quemadmodum Vivendum Sit, qui nesciunt, quando et hi mortem timent, in quam se vivi condiderunt tam infausti homineS quam nocturnae aves sunt: licet in vino unguentoque tenebras Suas exigant, licet epulis et quidem in multa fericula discretis totum perversae vigiliae tempus educant: non convivantur, Sed iusta sibi faciunt. Mortuis certe interdiu parentatur: at mehercules nil agenti dies longus est. extendamuS Vitam rhuius et officium et argumentum actus est. circum ScribR-4 tur nox et aliquid ex illa in diem transferatur. AveS, quae conviviis conparantur, ut inmotae lacile pinguescant, in ObScuro continentur: ita sine ulla exercitatione iacentibus tumor pigrum corpus invadit et Super membra inerS Sagina subcrescit: ita istorum corpora, qui se tenebris dicaverunt, foeda vi Suntur. quippe suspectior illis quam morbo pallentibus color est: languidi et evanidi albent ei in Vivis caro morticina est. Hoc tamen minimum in illis malorum dixerim: quanto plus tenebrarum in animo eSty
436쪽
ille in se stupet, ille caligat, invidet caecis . luis umquam
oculos lenebrarum causa habuit 3 Interrogas, quomodo 5 haec unimo pravitas stat aversandi die mei totam vitam i n noctem tran s serendi 8 Omnia vitia contra naturam pugnant, o muta debitum ordinem deserunt i hoc est luxuriae propositum gaudere perversis nec tantum discedere a recto, Sed quam longissime abire, deinde etiam e contrario stare. Non videntur tibi contra 6 naturam vivere, qui ieiuni bibunt, qui vinum recipiunt inanibus venis et ad cibum ebrii transeunt atqui frequens hoc adulescentium vilium est, qui vires excolunt, ut in ipso paene balinei limine inter nudos bibant, linmo potentet Sudorem, quem moverunt potionibus crebris ac serventibus, subinde destringant: post prandium aut coenam bibere volgare est. hoc patresfamiliae rustici faciunt et verae Pluptatis ignarit merum illud delectat, quod non innatat cibo, quod libem penetrat ad nervos. illa ebrietas iuvat, quae in vacuum venit. Non videntur tibi contra et naturam vivere, qui commutant cum seminis vestem non Vivunt contra naturam, qui spectant, ut pueritia splendeat tempore alieno quid fieri crudelius vel miserius poteSty numquam vir erit, ut diu virum pali possit 3
et cum illum contumeliae sexus eripuisse debuerat, ne aetas quidem eripiet Non vivunt contra naturam, qui8 hieme coneupiscunt rosam lamentoque aquarum calentium et locorum apta mutatione brumalium norem vernum exprimunt non Vivunt contra naturam, qui pomaria in summis turribus serunt quorum silvae in tectis domuum ae fastigiis nutant, inde ortis radicibus, quo inprobe cacumina egissent 8 Non vivunt contra naturam, qui sundamenta thermarum in mari iaciunt nec delicate natare ipsis videntur, nisi calentia stagna fluctu ae tempestate seriantur' Cum instituerunt omnia contra naturae con- 9Suetudinem velle, novissime in totum ab illa desciscunt:
se lueetr somni tempus est. quies eSt: nunc exerceamur, nune gestemur, nunc prandeamus. iam lux propius ae-eediti tempus est coenae. Non oportet id facere, quod P0pulus. res sordida est trita ae volgari via vivere: dies
437쪽
publicus relinquatur: proprium nobis ac peculiare mane 10 fiat. Isti vero mihi defunctorum loco sunt. quantulum enim a mnere absunt et quidem acerbo, qui ad saces et cereos vivunt Hanc vitam agere eodem tempore multos meminimus, inter quos et Acilium Butam, praetorium. cui post patrimonium ingen S consumptum Tiberius pau-11 pertatem confitentiri,sero, inquit, eaeperrectus es. Reeitabat Montanus Iulius carmen, tolerabilis poeta et amicitia Τiberii notus et frigore. ortus et occasus libentissime in- Serebat. itaque cum indignaretur quidam illum toto die recitasse et negaret accedendum ad recitationes eius, Natta Pinarius ait: sinumquam possum liberalius mere: Ira paratus sum illum audire ab ortu ad occasum. ) Cum hos
VerSus recitasset riscipit ardentes Phoebus producere flammas, Sparstere se rubicunda dies, iam tristis hirundPamutis reditura cibos inmittere nidis incipit et molli partitos ore ministrat: Varus eques Romanus, M. Vinicii comes, coenarum bonarum adsectator, quas in probitate linguae merebatur, 13 exclamaviti hincipit Buta dormire Deinde cum subinde
recitasset tiam sua pastores stabulis armen a locarunt, .
iam dare sopitis noae piora silentia terris
incipit: idem Varus inquit: -9uid dicis' iam noae est' ibo et Butam salutabo. Nihil erat notius hac eius vita in contrarium circumacta. quam, ut dixi, multi eodem tempore I egerunt. Causa autem est ita vivendi quibusdam, non
quia aliquid existiment noctem ipsam habere iucundius, sed quia nihil iuvat publicum et gravis malae conscientiae
lux est et omnia concupiscenti aut contemnenti, Prout magno aut pareo empta sunt, lastidio est lumen gratuitum. Praeterea luxuriosi vitam suam esse in sermonibu S, dum Vivunt, volunt. nam si taeetur, perdere se putant o Peram. itaque male habent, quotiens faciunt, quod excidat fama. multi bona comedunt, multi amicas habent. ut inter istos nomen invenias, opus est non tantum linurio Sam rem,
438쪽
sed notabilem saceret in tam occupata civitate sabulas volgaris nequitia non invenit. Pedonem Albinovanum i 5 narrantem audieramus, erat autem sabulator elegantissimus, habitasse se supra domum Sp. Papinii. is erat ex
hac turba lucifugarum. Audio, inquit, scircumJcirca
horam tertiam noctis flagellorum Sonum . quaero, quid faciati dicitur rationes accipere. audio circa horam Sextam noctis clamorem concitatum: quaero, quid sit: diei tui Vocem exercere. quaero circa horam octavam noetis, quid
sibi ille sonus rotarum vellet: gestari dicitur. Circa lu-I6cem discurritur, pueri vocantur, cellarii, coqui tumultuantur. quaero, quid Sit: dicitur mulsum et alicam poposcisse, a balneo exisse. Extendebat, inquit, coena eius diem minime. valde enim frugaliter vivebat: nihil eonsumebat nisi noctem. itaque credo dicentibus illum quibusdam avarum et Sordidum t vos, inquit, illum et lychnobium dicetis. Non debes admirari, Si tantas invenis vitiorum 17 proprietatest varia sunt, innumerabiles habent facies, conprendi eorum genera non possunt: Simplex recti cura est, multiplex pravi et quantumvis novas declinationes capit. Idem moribus evenit: naturam sequentium faciles sunt, Soluti sunt, exiguas disserentias habenti hisJ distorii plurimum et omnibus et inter se dissident. Causa tamen 18 praecipua mi hi videtur huius morbi vita e communis fastidium. quomodo cultu se a ceteris distinguunt, quomodo elegantia coenarum, munditiis vehiculorum, Sic volunt Seyarare etiam temporum dispositiones. nolunt Solita peccare, quibus peccandi praemium infamia est. hane petunt omnes isti, qui, ut ita dicam, retro vivunt. Ideo, Lucili, tenenda nobis via est, quam natura prae-l9seripsit nee ab illa declinandum: illam sequentibus omnia facilia, expedita sunt. contra illam nitentibus non alia vita est quam contra aquam remigantibus. Vale.
Itinere eonsectus incommodo magis quam longo in IAlbanum meum multa nocte pervenit nihil habeo parati
439쪽
nisi me. itaque in lectulo lassitudinem pono, hanc coquiae pistoris moram boni consulo. mecum enim de hoc ipso loquor, quam nihil sit grave, quod leviter exci-yias, quam indignandum nihil, si nihil ipse indignando
2 ad StruaS. Non habet punem meus pistor: sed habet vilicus, sed habet atriensis, Sed habet colonus. malum panem ' inquis: exspectar bonus siet. selliam illum tibi tenerum et siligineum fames reddet. Ideo non est ante edendum quam illa imperat. exspectabo ergo nec ante edam quam aut bonum panem habere coepero aut malum 3 fastidire desiero. Necessarium e St Parvo adsuescerer multae disti cultates locorum, multue temporum etiam locupletibus et instructis a communibus optantem prohibentes occurrent. quicquid vult habere nemo potesti illud potest, nolle quod non habet, rebus oblatis hilaris uti. magna pars libertatis est bene moratus venter 4 et contumeliae patiens. Aestimari non potest, quantam voluptatem capiam ex eo, quod lassitudo mea sibi ipsa adsuescit: non unctores, non balneum, non ullum aliud remedium quam temporis quaero. nam quod labor contraxit, quies tollit. haec qualiscumque coena aditiali iu-5 cundior erit. fAliquod enimJ experimentum animi sumpsi
subito. hoc enim est simplicius et verius: nam ubi se praeparavit et indixit sibi patientiam, non aeque adparet, quantum habeat verae firmitatis: illa sunt certissima argumenta, quae ex tempore dedit. Si non tantum aequus molesta, Sed placidus adspexit. Si non excanduit, non litigavit. Si, quod dari deberet, ipse' sibi non desiderando supplevit et cogitavit aliquid consuetudini suae, sibi nihil
6 deesse. Multa quam Supervacua eSSent, non intelleximuS, nisi deesse coeperunt. utebamur enim illis, non quia debebamus, sed quia habebamus. quam naulta autem paramus, quia alii paraverunt, quia apud plerosqu0 Sunt linter causas malorum nostrorum est, quod Vivimus ad exempla nec ratione conse Onimur, sed consuetudine abducimur. quod, Si pauci sacerent, nollemus imitarii cum stlures facere coeperunt,
quasi honeStius sit, quia frequentius, Sequimur. et recti
440쪽
apud nos locum tenet error, ubi publicus factus est. Omnes iam si e peregrinantur, ut illo S Numidarum prae- 7
currat equitatus, ut agmen cursorum antecedat: turpe
est nullos eSSe, qui occurrentis via deiciant, aut qui honestum hominem venire magno pulvere OStendunt. Omnes iam mulos habent, qui crystallina et murrina et caelata magnorum arti licum manu portent: turpe est videri eas te habere sarcinas totas, quae tuto concuti p0SSint. omnium paedagogia oblita facie vehuntur, ne Sol, neus frigus teneram cutem laedati turpe est neminem esse in comitatu puerorum, cuius sana lacies medicamentum cle- Sideret. Horum omnium Sermo vitandus est: hi 8Sunt, qui vitia tradunt et alio aliunde transferunt. Pessimum genus filo rumi hominum videbatur, qui verba gestarent: sunt quidam, qui vitia geStant. horum Sermo multum nocet. nam etiamsi non Statim prose-cit, semina in animo relinquit sequiturque noS etiam cum ab illis discessimus, resurrecturum pDStea malum. Puem- 9
admodum qui audierunt symphoniam, serunt Secum in auribus modulationem illam ac dulcedinem cantuum, quae cogitationes inpedit nec ad seria patitur intendi, Sic adulatorum et prava laudantium sermo diutius haeret quam. auditur. nec facile est animo dulcem sonum excuterer prosequitur et durat et ex intervallo recurrit. Ideo cludendae sunt aures malis vocibus et quidem primi S: nam,
eum initium secerunt admissaeque sinJsunt, plus audent. inde ad haec pervenitur Verba r-Virtus et philosophia et iustilia verborum inanium locrepitus esti una felicitas est bene vitae sacere: esse, bibere, frui patrimonio, hoc est vivere, hoc est se mortalem eSSe meminisse. fluunt dies et inreparabilis vita decurrit: dubitamus 3 quid iuvat sapere et aetati non Semper Voluptates recepturae interim, dum poteSt, dum 90Scit, ingerere frugalitatem et mortem praecurrere et quicquid illa ablatura est, iam sibi interdicere Non amicam habes,n0n puerum, qui amicae moveat invidiam. cotidie sobrius prodis. Sic coenas tamquam ephemeridem patri adprobaturuS: non est istud vivere, sed alienae vitae interesse.