장음표시 사용
461쪽
deretur: sesecissem, inquit illa, nisi putassem omnibus viris 71 sie os olere. Laudanda in utroque pudica et nobilis semina et si ignoravit vilium viri et si patienter tulit, et quod maritus infelicitatem corporis sui non uxoris fastidio sed maledicto sensit inimici. Certe quae secundum ducit maritum, hoc non potest dicere. 72 Mareia, calonis filia minor, quum quaereretur ab ea, eur
post amissum maritum denuo non nuberet, respondit non se invenire virum . qui se magis Vellet quam sua. quo dicto ostendit divitias magis in uxoribus eligi solere quam pudicitiam ei
multos non oculis sed digitis uxores ducere: Optima sane res, 73 quam avarilia conciliat. Eadem quum lugeret virum et matronae ab ea quaererent. quem diem haberet luctus ultimum ait: se quem et vilae. Arbitror, quae ita virum quaerebat absentem, de Secundo matrimonio non eogitabat. 74 Brutus Porciam virginem duxit uxorem, Marciam Cato non virginem. sed Marcia inter Hortensium Catonemque discurrit et sine Catone vivere Marcia potuit, Porcia sine Bruto non potuit. magis enim se unicis viris applicant seminae, et nihil 75 aliud nosse magnum aretioris indulgentiae vinculum est. Amniam cum propinquus moneret, ut alteri viro nubereti esse enim ei et aetatem integram et faciem bonam et senequaquam, inquit, hoc faciam. si enim virum bonum invenero, nolo timere, ne perdam: si malum, quid necesse est post bonum 76 pessimum sustinere Porcia minor quum laudaretur apud eam quaedam bene morata, quae secundum habebat maritum, respondite is felix et pudica matrona numquam praeterquam semel nubil. Mareella maior rogata a matre sua, gauderetne 77 se nupsisse, respondit: sella valde, ut amplius nolim. Valeria, Messallarum soror, amisso Servio viro nulli volebat nubere. quae interrogata cur saceret, ait sibi semper maritum Servium
78 Did. p. 192. Boetissimi viri vox ost, pudietuam inprimis
esse retinendam, qua amissa omnis virtus ruiti in hae muliebrium virtutum principatus GL haee pauperem commendat, divitem extollit, deformem redimit, exornat pulchram. bene meretur de maioribus, quorum sanguinem furtiva sobole non
vitiat, bene de liberis, quibus nee de matre erubescendum
462쪽
nec de patre dubitandum est, bene inprimis de se, quam neontumelia externi corporis vindicat. Captivitatis nulla maior calamitas est quam ad alienam libidinem trahi. Viros consu- 79 lalus illustrat, eloquentia in nomen aeterum esseri, militaris gloria triumphusque novae gentis consecrat. multa sunt, quae praeclara ingenia nobilitenti mulieris virtus proprie pudicilia est: haec Lucretiam Bruto aequauut, nescias an praetulerit, quoniam Brutus non posse servire a semina didicit. haec aequavit Corneliam Graccho, haeo Porciam alteri Bruto. notior Est marito suo Tanaquil . illum inter multa regum nomina iam abseondit antiquitast hanc rara inter seminas virtus altius seculorum Omnium memoriae quam ut excidere poSSit, infixit. Ibid. c. 26. p. 185. Claudia virgo Vestalis quum in suspi- 80cionem venisset stupri et simulacrum matris Idaeae in vado Tiberis haereret, ad comprobandam pudicitiam suam sertur cingulo duxisse navem, quam multa milia hominum trahere
Melius lamen, inquit Lucani poetae patruus, cum illa esset actum, si hoc, quod eVenit, ornamentum potius eXploratae fuisset pudicitiae quam dubiae patrocinium. Ibid. c. 30. p. 191. Seripserunt Aristoteles Plutarchus et 81
noster Seneca de matrimonio libros, ex quibus et Superiora nonnulla sunt et ista, quae subiicimus: MAmor formae rationis oblivio ost et insaniae proximus, foedum minimeque conveniens animo sospiti vitiumr turbat consilia, alios et generosos spiritus frangit, a magnis cogi lationibus ad humillimas detrahit, querulos, iracundos, temerarios, dure imperiosos, serviliter blandos, omnibus inutiles, ipsi novissime amori facit. nam quum fruendi cupiditato insatiabili flagret, plura tempora suspieionibus, lacrimis, conque'slionibus perdit, odium sui facit et ipso novissimo sibi odio esL Tota amoris insectatio apud Platonem exposita est et 82 Omnia eius incommoda Lysias explicat, quod non iudicio sed furore ducatur et maxime uxorum pulchritudini gravissimus custos accubet. Refert praeterea Seneca cognovisse se quon 83dam ornatum hominem, qui exiturus in publicum fascia uxoris pectus colligabat et ne puncto quidem horae praesentia eius SENECA PHIL. III. 28
463쪽
earere poterat. potionemque nullam nisi alterius laetam labris vir et uxor hauriebant, alia deinceps non minus inepta facien-84 tes, in quae improvida vis ardentis adfectus erumpebat. Origo quidem amoris honesta erat, sed magnitudo deformisi nihil
autem interest, quam ex honesta causa quis insaniat. unde et Sextius in sententiis r adulter est, inquit, in suam uxorem ama tor ardentior. In aliena quippe uxore omnis amor turpis est, 85 in sua nimius. Sapiens vir iudicio debet amare coniugem, non asseetu. reget impetus Voluptatis nee praeceps seretur in eoilumi nihil osi foedius quam uxorem amare quasi adulteram. Certe qui dicunt se causa reipublicae et goneris humani uxoribus iungi et liberos tollere, imitentur saltem pecudes et postquam uxor Om Venter intumuerit, non perdant filios, nee ama-86 tores uxoribus se exhibeant sed maritos. 9uorundam matrimonia adulteriis cohaeserunt et, o rem improbam, iidem illis pudicitiam praeceperunt, qui abstulerant. itaque cito eiusmodi nuptias satietas solviti quum primum lenocinium libidinis abscessit, quod libebat, eviluit.
Nam quid, ait Seneca, de viris pauperibus dicam, quorum in nomen marili ad eludendas leges, quae contra caelibes latae sunt, pars magna conducitur 3 quomodo potest regero mores et praecipere castitatem et mariti auctoritatem tenore, qui
nupsit 8 88 schedis Pauli Sadolati apud Arnaud si Ferron in Consuetudines Burdigalenses commentar. Lugd. 1565.) pag. 111 α in Michaelis Massii, sodalis Augustiniani libro ms. de mansionibus sacris, sit. de continentiarisCordubenses nostri, ut maxime laudarunt nuptias, ita ei qui sine his convenissent, excluserunt cretione hereditatum, etiam pactam ne osculo quidem, nisi Cereri secissent et remnos cecinissent, allingi voluerunt. Si quis osculo solo foctoJ parentibus aut vicinis non adhibitis alligisset, huic abducendae quidem sponsae ius erat, ita tamen, ut tertia parte bonorum SObolem suam parens, si vellet, multaret. J
464쪽
Fragmenta a Nireulirio eae membranis bibliotaecae Vatica- 89 nae edita Romae 1820. p. 99--104. I. Didio tristior quam solebat i o. . ru . ille . . m . . Si l . . . .
. . . ne ... in ad . . l . . a quaerentem. erm . . t
t. ni. Se . . t gres. r. ae fecit . . tiliter alteri . t dit a. l ses t plus .... hi. conqU slurus venit: at contra se adsuit et satisfacienti satisfecit: non minus hic sollicitus suit, ne socisso videretur iniuriam, quam ille; ne accepisse: aut certe nihil li resedit, quod serperet, sed in medium dedit uterque offensiones suas, es allor ab altero quidquid latebat, expressit. Familiare iurgium non iudicem sed a 90bitrum quaerit, nihil autem componitur inter absentes, nee luto epistulis omnis querella commillitur, et inexplorata fronte, per quam produntur animi, incertum est, quam simpliciter delegatur ira, quam fidei illier desinat. Sic amico iudiearurus amicus a praesente Secundum absentem det. 0uisquis re consulta rizantes contrahat, plurimum operis si facit, 'si in rem praesentem perducat amicum. Quemadmodum multa, quorum in tenebris audacia est, luce prohibentur, ita, quae absentes inritant et concitant, ad praesentiam non serunt. Optimum est itaque, etiam si quid negli legentius praetermissum est si petulantius j factum, ere conlpulatum
l. . . Verbi . l . . . . in id tempus . . . t ni q. O POSSit . . . . nob .l le . . te re . nelpens ad . . nari. . Si . Prael terea Sinceram amiciliam decet, ut sine et ealriee sanetur. 0uaeramus a venientibus, quid absentes agant, debitoribus suillorum instemus, creditoribus respondeamus, inimicis resista
II. quaeritis r itaque momento amicitiae vestrae exolescunt, 93 quarum monJ mens aut animus pignus est. Una peregrinalio eradit animo ius omne r si vero longior haec est et longinquior, excidit notitia quoque, non tantum amicitia. Duod ne possit accidere, omni opera Ir sistamus, et fugientem memoriam reducamus: ulamur, ut in prima parte dicebam, it animi velocitale, neminem a nobis amicum abesse 28.
465쪽
94 patiamur, in animure subinde nostrum revertanturi sutura nobis linJ promtu iam ut praeterita repetamus: sic ille manus, sic ora ferebaι:imago effingatur animo notabilis et e vivo petita, non evanida
sic ille manus, sic ora ferebat radietamus illa quae magis ad rem pertinent: sic loquebatur, sichor illabatur, sic deterrebat, sic erat in dando consilio expeditus, in accipiendo paratus, in mulando non pertinax: sic solebat bonefieia liberaliter dare, patienter perdere, sic properabat benignitas eius, sic irascebatur, eo Vultu ab amico vincebatur, quo solent vinceret ceteras virtutes pererremus, in harum usu 95 iraelatuque versemurr et si plures eodem tempolire absunt, velut sparsa pluribus locis membra familiaritalis nostrae colligamus i nunc hie, nune ille in ore animoque sit, ubi . . e . ius. . si . . liui. nempe nest nulla tantum possit Vetustas, ui memoriam amitelliae perdaemus i sic nun l lum est liae es . t se interdu . . cu sati l solet intram est quam l valde
illum amem l conscientia ea con l. . . . . 96 III. - Inotitia animi esse ceritior debet, quia vultus incertus est. Magnos humanum pectus recessus habetr quod pulluquo placet Virtus, eo fraus adumbratur, et cogitationibus pessimis facies benignissima obducitur: nee lacile nisi peritus intellegas , quid intersit inter animum amici et colorem. 97 Hoe sibi quisque proponat, quo minus facile meatis capiatur officiis: ll rara res est amicilia, nonJ vulgaris aut exposita, ut inplere totas domus possit, Iusi vulgo sibi homines persuasere. An aurum ingenii opera freJlegi creditis, cuius ubique quaesiti vix sub aliquo monte vena deprehenditur; amicum autem ubique inveniri sine ullo labore, sine ulla investigatione quid enim tam simplex apertumque est atqui non tam in alto
98 Incipit eiusdem l Annaei Senecae t de viis patris i feliciter: scribente i me die et laicol stupruJ s emplaJ.
Si quaecunque composuit pater meus et edi voluit, iam in manus populi emisissem, ad claritatem nominis sui satis sibi
466쪽
ipse prospexerat: nam nisi ii me decipit pietas, cuius honestus
ollam error est, inter eos haberetur, qui ingenio meruerunt, ut puris scriptorum titulis nobiles essent. 9uisquis legisset 99 eius historias ab initio bellorum civilium, unde primum v ritas retro abiit, paene usque ad mortis suae diem, magni aestimaret scire, quibus natus esset parentibus ille, qui res
Cass. Dio LXI, c. 10. 'O Σενέκας - τυραννίδος κατηγο- 1κρῶν τυραννοδιδασκαλος ἐγίνετο - τους τε κολακευοντας τινα διαβαλλων αυτος ουτω τηνΜ εσσαλιναν καὶ τους Κ λαυδιου
Ad historias M. Annaei Senecae referenda videntur fragmenta haec, quae Solent Lueio tribui: Laetant. instite. lib. VII, c. 15, 14. Non inscite Seneca Romanae lictis tempora distribuit in aetates: primam enim dixit insantiam sub rege Romulo fuisse, a quo et genita et quasi educata sit Roma.deinde pueritiam sub ceteris regibus, a quibus et aucta sit et disciplinis pluribus institutisque sormata. at vero Tarquinio regnante quum
iam quasi adulta esse coepisset, servitium non tulisse et reiecto superbae dominationis iugo maluisse legibus obtemperare quam regibus. quumque esset adolescentia eius fine Punici belli terminata, tum denique confirmatis viribus coepisse iuvenescere. sublata enim ea thagine, quae diu aemula imperii suit, manus suas in totum orbem terra marique porrexit: donec regibus cunctis et nationibus imperio subiugatis quum iam bellorum materia deficeret, viribus suis maleriteretur, quibus Se ipsa consecit. meo ruit prima eius Seuectus, cum bellis lacerata civilibus atque intestino malo pressa rursus Ra regimen singularis imperii recidit quasi ad alteram insantiam revoluta. amissa enim libertate, quam Bruto duce et auctore defenderat, Ita consenuit, tamquam sustentare Se ipsa non valeret, nisi adminuculo regentium niteretur. Sueton. Tiber. c. 73. Seneca eum Tiberium scribit, intellecta desectione exemptum annulum quasi alicui traditurum parumper tenuisse, dein rursus aptasse digito et compressa sinistra manu iacuisse diu immobilem, subitoque vocatis ministris ac nemine respondente consurrexisse neo procul a lectulo deficientibus viribus concidisSe. Ex eiusdem M. Senecae rhetoricis libris petita videntur haee: Ouintil. institi. IX, 2, 98. Frequens illud est neo magnopere captandum, quod petitur a iureiurando -. nam et in totum iurare, nisi ubi necesse est, gravi viro parum convenit, et est a Seneca dictum eleganter, non patronorum hoc esse sed testium. Diqitigod by Cooste
467쪽
ωλευθέρους ἐθωπευεν, ωστε καὶ βιβuον σφίσιν ἐκ τῆς νήσου
ἀπήλειψεν. 101 Ibid. c. 3. τα δε καὶ δεκα ἔτη νγεν ὁ Περιον οτ' ηρ- ξεν' ἔς τε το στρατοπεδον καὶ αναγνους οσα ὁ Σενέκας ἐγεγραφει, υπέσχZτο αυτοῖς oσα ὁ Κλαυδιος ἐδεδώκει. τοσαυ- τα δὲ καὶ προς την βουλην, προς του Σενέκου καὶ αυτα γραφεντα ανέγνω, ωστε καὶ ἐς αργυραν στηλην εγγραφῆναι καὶ ἐν ταις νέαις των αεὶ υπατων αρχαις αναγινωσκεσθαι ψηφισθῆναι. καὶ οἱ μεν ἐκ τουτων ως καὶ κατα συγγραφην τινα καλως αρχθη μενοι παρεσκευαζοντο. 102 Tacit. Ann. XI, 3. Die suneris Claudii) laudationem eius princeps exorsus est. dum antiquitatem generis, consulatus ac triumphos maiorum enumerabat, intonius ipse et celeri. liberalium quoque artium commemoratio ei nihil regente eo triste rei publicae ab externis accidisse pronis animis auditat post amad providentiam sapientiamque flexit, nemo risui temperare, quamquam oratio a Seneca composita mullum cullus praeserret, ut suit illi viro ingenium amoenum et lemporis eius auribus accommodatum. Adnotabant seniores, in primum ex iis, qui rerum politi essent, Neronem alienae facundiae eguisse. 103 Tacu. Ann. XI, c. 11. Secuta lenitas in Plautium Lateranum, quem inero) ob adulterium Messalinae ordine remotum reddidit senatui, clementiam suam obstringens crebris Orationibus , quas Seneca testificando, quam honesta praeciperet vel iactandi ingenii voce principis vulgabat.101 Cass. Dio LXL c. 14. Oυτω μὲν τὶ ' ριππινα - υπ αυ- του του υἱέος, ω το κρατος ἐδεδωκει - κατεσφαγη. μαθων
δὲ Ο Νέρων οτι τέθνηκεν - τῆ γερουσία ἐπέστειλεν , αλλατε οσα συνηδει αυτῆ καταριθμων, καὶ Oτι επεβουλευσε τε αυ- τω και φωραθεισα λυτην διακατεχρησατο. Did. VIII, 3, 31. Memini iuvenis admodum inter Pomponium
ac Senecam etiam praelationibus esse tractatum, an gradus eliminat in tragoedia dici oportuisset. Donat. vita Virgilii c. 11 extr. Seneca tradidit, Iulium Montanum Poetam solitum dicere, involaturum se quaedam Virgilio, si et vocem POSSet et os et h3pocrisin. eosdem enim versus eo pronunciante bene sonare, sine illo inarescere quasi mutos. lDisiligoo by Cooste
468쪽
Tacit. Inn. lib. XIV, c. 10 sq. Nero) litteras ad senatum 105
Repertum cum ferro porcussorem Agerinum ex intimis Agrippirae libertis et luisse eam poenam conscientia, qua Scelus paravisset. adiiciebat crimina longius petita, quod consortium impelli iuraturasque in seminae verba praetorias cohortes
idemque dedecus senatus et populi speravisset, ae postquam frustra optatε sint, insensa militi patribusque et plebi dissuasisset donativum et congiarium, periculaque viris illustribus in-
SiruXisset. quaalo suo labore perpetratum, ne irrumperet euriam, ne gentibus externis responsa dareit temporum quoque Claudianorum obliqua insectatione cuncta eius dominalionis flagitia in matrem transtulit, publica fortuna exstinctam reserenS. namque et n.ufragium narrabat, quod fortuitum fuisse quis adeo hebes inveniretur ut crederet aut a muliere naufraga missum cum leto unum, qui cohortes et classes imperatoris perfringeret 8 Ergo non iam Nero, cuius immanitas Omnium questus anteibal, sed Seneca rumore adverso erat, quod oratione tali consessionem scripsiSsel.
9uintil. institi. orat. VIII, c. 5, 18. Facit quasdam senten-106tias sola geminatio, qualis est Senecae in eo scripto, quod Nero ad senatum misit occisa matre, cum se periclitatum Victori vellet r
Salvum me osse adhuc nec credo nec gaudeo. Melior cum ex contrariis valet r
Habeo, quem sugiami quem sequar non habeo. sese uid, quod miser cum loqui non posset, lacere non poterat. Taciti Mn. XIV, c. 53. Seneca criminantium non ignarus 107 prodentibus iis, quibus aliqua honesti cura, et lamiliaritatem ius magis aspernante Caesare tempus sermoni orat et accepto
ita incipitroluarius decimus annus est, Caesar, ex quo spei tuae ad molus Sum, octavus, ut imperium obtinest medio temporis tantum honorum atque opum in me cumulasti, ut nihil felicitati meae desit nisi moderatio eius. Utar magnis exemplis, nee meae fortunae sed tuae: abavus tuus Augustus Marco Agrip-Pae Mytilenense secretum, Gaio Maecenati urbe in ipsa velut Peregrinum ouum permisit, quorum alter bellorum Socius, al-
469쪽
ler Romae pluribus laboribus iactatus ampla quidem sed pro
ingentibus meritis praemia acceperant: ego quid aliud munificentiae adhibere polui quam Studia, ut sie dixerim, inambra educari et quibus claritudo venit, quod iuventae tuae rini mentis affuisse videor, grande huius rei pretium. At tu gratiam
immensam, innumeram pecuniam cireumdedisti, adeo ut plerumque intra me ipse volvam: egone equestri et provinciali loco orius proceribus civitatis adnumeror inter nobiles et longa decora praeserentes novitas mea enituit ubi est animus ille modicis contentus 3 talis hortos exstruit ei per haec su urbana ineedit et tantis agrorum spatiis, tam lato senore exuberat' Una defensio oecurrit, quod muneribas tuis obniti non debui. 108 Sed uterque mensuram implevimus, et tu, quantum princeps tribuere amico posset, et ego, quantum amicus a principe acciperer cetera invidiam augent. qstae quidem ut omnia morialia infra luam magnitudinem iacent, sed mihi incumbunt rmihi subveniendum ost. quomodo in militia aut via sessus adminiculum orarem, ita in hoc itinere vi lac senex et levissimis quoque curis impar quum opes meas ultra sustinere non possim , praesidium peior iube per procuratores tuos administrari, in tuam fortunam recipi. Nec me in paupertatem ipso detrudam, sed traditis, quorum fulgore perstringor, quod temporis hortorum aut villarum curae seponitur, in animum revocabo. Superest tibi robur et tot per annos visum fastigii regimen rpossumus seniores amici qui elem respondere. Hoc quoque in tuam gloriam cedet, eos ad summa vexisse, qui et modica
XVII. EPISTOLAE.109 Priscian. de ponderib. c. 3. p. 1349 eaecr. ed. PutSch. Seneca in decimo epistolarum ad NovatumrisViginti quatuor sestertia, id est talentum Allicum par-
Facundi Seneme potens amicus Caro proximus aut prior Sereno
470쪽
hic est Maximus Caesonius) ille, quem frequenti
solix littera pagina salutat. Gellius nocti. Attic. lib. XII, c. 2. De Annaeo Seneca par- 110lim existimant ut de scriptore minime utili, cuius libros allingere nullum pretium operae sit, quod oratio eius vulgaris videatur et protrita, res atque sententiae aut inepto inanique impetu sint aut suiJ levi et quasi dicaci argulta, eruditio autem
vernacula et plebeia nihilque ex veterum scriptis habens neque aliae neque dignitalis. alii vero elegantiae quidem in verbis parum esse non infitias eunt, sed et rerum, quas dicat, scientiam doctrinamque ei non deesse dicunt et in vitiis morum obiurgandis severitatem gravitalemque non invenustam. Mihi de omni eius ingenio deque omni scripto iudicium censuramque sacere non necessum est, sed quod de M. Cicerone et se. Ennio et P. Virgilio iudicavit, ea res cuimodi sit, ad considerandum ponemus. In libro enim vicesimo secundo epistolarum moralium, quas ad Lucilium composuit, deridiculos versus se. Ennium de Cethego, antiquo viro secisse hos dicit: is dietust ollis popularibus olim,
qui lum vivebant homines atque aevum agitabani, nos delibatus populi, suadai medulla. ae deinde seripsit de iisdem versibus verba haeer Admiror eloquentissimos viros et deditos Ennio pro optimis ridicula laudasse. Cicero certe inter bonos eius Versus et hos refert.
Atque id etiam do Cicerone dicit: IIIoNon miror, inquit, fuisse, qui hos versus Scriberet, cum suorii, qui laudareti nisi sorte Cicero, summus orator, agebat causam suam et volebat hos versus videri bonos,
Postea hoc etiam addidit insulsissime r Apud ipsum quoque, inquit, Ciceronem invenies etiam in prosa oratione quaedam, ex quibus intelligas illum non perdidisse operam, quod Ennium legit. Ponit deinde, quae apud Cleoronem reprehendat quasi E III niana, quod ita scripserit in Republicar se ut Menelao Laconi quaedam fuit suaviloquens iucunditas et quod alio loco dixeriti sebreviloquentiam in dicendo colat. atque ibi homo nuga-