장음표시 사용
281쪽
Quamobrem prudenter , de verὰ Ioannes Vigesim secundus in pridicta Constit licine incipit. Quia vir reprobus: iulta senissum literalem. usus fuit hoc eodem Vaticinio, ad probadum Chri iii hominis Regnum . de uniuersale dominium . inod non excludit verbum illud: pauperet quod est in vulgata editione i tum quia . ut ibidem obseruauit sanctus Hieronymus super vers. Exulta satis.
Septuaginta Interprete a n ansuetus, transtulerunti tum quia sim l cum paupertato diuitias contemnente, iura Regnorum,& dominorum eonsistere pollunt et ut docuit sanctus Thomas i. z. quaest. 84. arti c. . ad priamum argumentum . quod paulo poli competentibus locis . eopiosius demonstrabitur. Dum tu eadem Prophetia dicituri l Tu quoque in sanguine testamenti tui emissiluvHictos tuos de lacu. J Propheta apostrapham facit ad Chi istum. ut intelligatur in sangui. ne passionis Christi, ut ait ibidem sanctus Hieronymus super vers. Tu quoque, eos, qui vincti lii careere tenebantur infernii miseri. eordia, de elementia ipsius suisse Iiberatos. Vnde etiam Regis huius potentia clarius s
s. v. Ex Vaticinio Michaea, cap. I.
ET tu Bethlehem Ephrata paruulus es In
millibus Iudai ex te mihi egredietur, qui sit dominator in Israel, de egrestus eius ab initio . a diebus aeternitatis. I Haec ibi. Hane Prophetiam de Messia Rege Cht Iiaso intellexerunt diuini Euangelistae r Matthaeus cap. I. num. 3. δe 6. I annes cap. 7. num. I. cssa. cia sauctus Hieronymus apud
Michaeam de Christo exponendo eamdem Prophetiam, alti s Et tu Bethlehem, id est. domus panis , quae vocaris Ephrata, minima quidem es in ciuitatibus, Iuda, Ze tantis milialibus comparata, vix prauus es viculus. sed ex hoc paruo viculo egredietur Christus, qui est dominator in Israel. I Haec Hieronymus. Itaque nulla de hoc inter Catholicos est eo trouersia. Vocat autem Propheta Christum Dominatorem , quem Septuaginta. Principem in Israel, transtulerunt. Rabbini etiam Iudaeorum de eodem Rege Messia idem Vaticinium intellexerunti ut docent Hieronymus de sanctafide lib. I. contra perfidiam Iudaicam cap. 2. Et Finus Hadrianus in flagello contra Iudaeos lib. 3. c. q.
qui ex Commentarijs Rabbi Salomonis praecipui Doctoris inter Hebraeos recensent hanc glossam : l Et tu Bethlehem, de qua egressus est David, secundum quod per ipsuin scriptum est: Filius serui tui Iesse Bethlehemiis, Ephratem nuncupauit : paruulus est in millibus Iuda, dignus erat fieri minor in generationibus milliarium Iuda. Et hoc propter laborem Ruth Moabitis, quae est in te. Ex te mihi egredietur, de te exibit mihi Messias filius Dauid , de quo dicit Scriptura tLapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in eaput anguli . Et sic est Chaldaice interpretatum, de te, coram moMessias egreditur: de egressus eius ab aeterno, a diebus aeternitatis. Et hoe est, quod dicit Scriptura et Ante solem permanet nome eius, quod interpretatur Chaldaice: Ae n men eius ab antiquo dierum a saeculo nu cupatum . J Hse Hieronymus de sanctafide, de Finus ex glossa Rabbi Salomonis. Christophorus de sancto Antonio i Triumpho Christi Iesu contra infideles tit. a. allegatione 3 I. inci p. octuagesimo primo. vers Vt applieem istam Prophetiam, verὰ,
di consta oler assirmat, hane auctoritatem
intellegi de Christo Rese Messia, secundum Catholi eos, de Hebraeo si & quo ad Catholicos non esse aliquam dubitationem; quia Matth. cap. a. allegatur de Christo, quoad Hebreos vero similiter non esse dubium, quia glossa Rabbi Salomonis ita Vatici ciuium in.
terpretatur: ut constat ex praedicta glossa ,
quam respicit praedictus Auctor Triumphi Christi, qui in idem eomprobandum allegae
Raymundum Mattini in tuo Pugione eonnae Iudaeos pari. I, cap. s. Hieronymum de Sanincta fide. 8e alios ex Iudaismo conuersos, qui
proculdubio Vaticinium de Rege Messia alliteram acceperunt.
Dubitationem vero, quae oriri poterat circa eamdem Prophetiam et Ati Ephrata sit Bethlehemi Sanctus Hieronymus sustulit ibibidem ex Genesi cap. 3 s. ubi sic scriptum extat i Mortua eli ergo Rachel. de sepulta est i via, quae ducit Ephatam, hae est Bethlehem.
f. VI. Ex Prophetia Malachia , cap. 3.
E cce ego mitto Angelum meum. 8e praeis
parabit viam ante laetem meam. Et statim veniet ad templum situm Dominator, quem vos quaeritis . de Angelus testamenti. quem vos vultis. Haec ibi. Dominus in Evangelio Matthii eap. II. u. I de Ioanne Baptista interpretatur prima huius Prophetiae verba , dieensi s Hie est enim, de quo scriptum est: Ecce ego mitto Angelum meum ante faciem tuam , qui praeparabit viam tuam ante te . I cui consentiunt
Marcus cap. I. uum. I. R Lucag c P. I. nu. II
quod notauit, etiam sanctus Hieronymus in Nataehiam c. I. Eamdem vero Prophetiam dicentem e s Et statim veniet ad templum suum dominator, I de Christo Rege intelligunt omnes Catholi ei, S: Eusebius Caesariensis Ilias .de demonstratione Euangelica c. 18. de Finus Hadrianus in sagello contra Iudsos
libri. cap. a. ubi assirmat, neque negare, ne
que inficiari posse Iudaeos, Dominatorem illum , Melliam Regem intelligendum efforquem etiam contra eosdem Iu os inde iam venisse probat .
Ex Haticinio Canticorum , cap. IaEGredimini, ει videte filiae Sion Regem
Salomonem in diademne . quo Coro
nauit eum mater sua in die desponsationis illius , bc in die laetitia cordia eius. I Haec ibi.
282쪽
linitus fuisse prolatum , docent Catholici
Doctores, At Feclesiae consensus .
Theodoretus Episcopus Cytinensis ibi dem super Canticis cap. 3. ibi: i Regem chaiaritate eoronatum aspicite: se enim dilexit munAum, ut eum in forma Dei esset, non 'rapinam sit arbitratus , esse se squalem morsed semetipsum exinanivit, formam serui a cipiens .a
venerabilis Beda thidii sener vers. Egredim Ini, ibit i Et quoniam idem Dominus
noster Iesus Christus, de vers. In diademate, ubi alti Noe est enim aperte dirarer videto Dominum in humanitate, quam de Virgine mater susceptam in maiestatis Paternae dextera collocauit. Mater quippe sua illum dI demate coronauit, quantici Beata, & intemerata Virgo de Spiritu sancto concipiens,
materiam illam illi sacrosanct earni de sua
carne praebuit: in qua mundo apparens , flehabitans in nobis . Regnum mortis moriendo destrueret, ae vitam nobis resurgendo reis pararet, quamque ad c os ascendendo gloria perennis Regni sublimaret. J Hae Beda. Rupetius Abhas Tulliensis ibideri Ene-d Imini, te videte hune Regem, hune SaIO- monem pacificum , & paeis Principem in diademate regali, in charitate nuptialii qua- ais , quantus , quam gloriolus sit . Nolito hoe solum considerare, qualis sit in earn mea , qualis natus in diuersorio . qualis eo l-
Iocatus in prasepio. Egredimini ex istis at sustiis, & videte illum in diademate suo,quo
coronauit eum mater sua. scilicet, antiqua Patriarcharum, δe Prophetarum Eccles , ,
cuius fidei promissus est, eu us de ea me proingenitus est . Antequam nasceretur fecit et malet sua illud praetiosum diadema, quo eo tonari deberet, re via de cognoscendus foret magnus, de spectabilis Rex r nimirum claris-sma Propheticae ueritatis auctoritas a cuius quot sunt praeconia, tot gemmarum,tot prae tiosorum lapidum est huius Salomonis di dema . 3 Haec Rupertus . Glossa interlinearis , cuius magna fuit semper auctoritas i l In diademate, quo eo ronauit eum mater sua, id est, Maria, in die desponsationis illius, idest, in Annuntiatione, quae fuit initium charitatist quando deseponsata nit Ecclesia Christo, vel ipsa Virgo Deitati. I Haec Glossa. tulit. De hoe diademate Apostolisi Nebraeorum di. diciti vidimus IESUM per passionem
gloria, di honore coronatum. Mater vero
sua eum coronasse dicitur: quia Virgo Maria illi de sua eatne carnis materiam praebuit. In die desponsationis elus, hoe est, in tempore Incarnationis eius, quando sta coniunxit
Eeelesam, non habentem maculam ant rugam i vel quando Deus homini coniunctus est. 3 Haec s. Thomas. Ioannes XXII. in saepe allegata Constitutione incip. Quia v r te probus; eodem hoc Vatieinio usus suit, ad probandum Regnum , Ee uniuersale Dominium Iesu Christi. Nee reseri, quod de Rege Salomon Oconceptum videatur . non de Rege Messia Christo i quoniam Rabbini Iudaeorum hane disse ultatem sustulerunt, asserentes, quod, bicumque in libro Canticorum ponitur nomen Salomonis, sub illo nomine intelligitur
Deus, qui est Magnus Salomone ut confodire iter doeuerunt Hieronymus de Sanctas de lib. i. contra perfidiam Iudaicam cap. s. &Finus Hadrianus in Flagello contra Iudaeos lib. I. cap. Is . Sed Petrus Galatinus lib. 3. de Areanis Catholicae vetitatis cap. 24. N Por. chetius de saluaticis in Victoria contra Hebra os cap. a 3. susius probant, in sacris literis Regem Messiam, Christum saepe dici, &Dauidem, de Salomonem quod os landunt ex frequentibus Glossis antiquo tum Rahbinorum, quas nominatim commemorant . & de hoe ipso Valleinio disserentes ex sententia antiquorum Rabbinorum amrmant, non posese intelligi de Rege Salomone filio Dauidis rquia nusquam reperitur in sacris Scripturis. quod Bethsabee salomoni filio suo diadema eicit. Te lieet Rabbini stupendum putent. quid diadema illud significare velle, di falsas
propterea expositiones confingant, quas reis censet, & eonfutat Finus Hadrianus in Flagello contra Iudaeos lib. a. eap. I . vers. I Sed
videamus quid de hoe Salomonis diademate . In hoe tamen eum Catholicis conueianiunt, ut de Rege Salomone temporali non
possit intelligi hoc vaticinium . Demum ex eodem Vaticinio Chii Disphorus de Sancto Antonio in Triumpho Chtisi Iesu contra Infideles tit. 4. allegati ne dici. incip. viges mo principaliter; probat
Christum tempore passionis binis suisse co
Sanctus Bernardus sermone a. in Epiphania Domini incip. t Tres apparitiones. Egredimini filiae Sion virtutes Angelicae, incolae Ciuitatis superna. Eeee Rex vester, sed in eo rona nostra, J de paneis interiectis r s Egredimini igitur videte Regem Salomonem rnam ubique Rex est: licEt enim regnum eius non si de hoe mundo, tamen Rex est, etiam in hoe mando. I Haec Bernardus.
sanctus Thomas ibidemi l Egredimini,& videte Regem Salomonem, hoc est, verum pacificum Christum, in diademate quo coronauit eum mater sua : ae si diceretr eonsi-
6. VIII. Ex Propheιia Psalmi a.
EX Psalmis David ieis non minus illustria
petuntur test;monia, ad probandum
Regnum, & vniuersale dominium Christi. Emultis unum, aut alterum magis perspicuum
Psalmo di. ita scriptum extati I Ego autem eonsitutus sum Rex ab eo. I Sic enim habet Vulgata editio, a qua non est recedeu-dum . Alii verbum, nasini, quod est in te tu Hebraeo, interpretantur, fillus sum, id est.
unctus, inauguratus, praepositus sem . Qui-hus verbis aeternus Dei Filius Dominus noster
283쪽
stet Iesus Christua, de se loquens amrmat, a Deo Patre constituti nn Regem. Hae brei illa verba nafacti malchi, acti uti transferentes sacinterpretati sunt, ut Pater aeternus indueatur loquens, & dicense i Ego autem ordinaui Regem meum. J Aquila, oe Quinta editior i Et ego incolumem praestiti Regem meum . ISymmaehus: s Et ego unxi Regem meum. Isexta editior I Et ego saluaui Regem meum. JRabbi David, & Rabbi Abraham i na facti , id est, regnare stet, transtulerunt. Vtcumque dieatur idem perpetuo manet sensus, nec ver bum, naiacti, delinit esse passiuae senificationis, quamuis sit coniugationis Xali nam Kal. ptoprie est instituta pro verbis neutris , S absolutis, ita ut non sit nee esse vertere rI Vnaei, sue eonstitui Regem meum, Regem quem ego ad regnum provexi: ut prudenter ibidem obseruauit Cilbertus Genebrardus. His praemissis, constanter asserimus, de fide esse, hune Psalmum a. de Christo, di eius Regno, & iudiciaria potestate h& aeterna se ne ratione a Patre, diuinitus fuisse ordinatum: quia se Apostoli deesarauerunt Act. Apostos.
ubi Apostolus allegat hune Psalmum di. Sanctus etiam Paulus ad Nabreos cap. I. de Christo filio Dei Deo hune allegat versiculum: l Filius meus es tu , ego hodie genui te . Vnde Sanctus Hieronymus in principio huius Psalmi prudentissime dixit : l Audaeis esse, hune Psalmum interpretari velle post Petrum: immo de eo sentire aliud , quam in Actibus Apostolorum dixerit Petrus . Haec
Hieronymus . Apostolicam veritatem secuti sunt super eodem Psalmo praeter S. Hieronymum, s. Augustinus, S. Thonias, Petrus Lombardus, Hugo de Sancto Charo, Michael Ayguanus, Ludolphus Chartus, loannes Cardinalis de Τurreerematar lacobus Perer de Valentia, Dion usus Chartu sanus , cornelius Ianknius, Gilbertus Genebrardus & alii, quorum testimonia paulo post recensebimus . Demum hἰe est Ecclesiae Apostolier Romanae eonsensust & ideo Ioannes XXII. in saepe allegata Constitutione inei p. Quia virreprobus; eodem prorsus uero sensu accepit hunc Psalmum, contra Michae leni de Ces na, ad probandum Regnum, & uniuersale do minium Christi super temporalibus. Addit vero Iaeobus Pereκ de Valentia Epise. Christopolitanus, initio huius Psalmi, Rabbi Salomonem affirmare, Magistros antiquos Hebraeorum hune Psalmum etiam ex posuisse de Rege Messia, stilicet, de Christo in Lege, A Prophetis promisso i lieet Rabbi Salomon, di recentiores Rabbini Iudaeorum vetam sententiam antiquorum mutando, hune Psalmum glossauerint de Dauid , Et viactoria , quam reportauit de Philistris lib. b.
Regum cap. s. Sed eorum commentum ex praedictis valide confutatur: quod etiam aduersus Iuda Os copiose ex proposito consuta uit Finus Hadrianus in Flagesto contra Iudaeos lib. 3. cap. s.
Et praeter Christi diuinitatem, quae inde validissime probatur eontra Iuda os, Mahu- metanos, Ad alios infideles, Regnum re uni uersale Dominium Christi essicae imme pio. bant versus subsequentes: vinati a me, e duo tigi Gentes haeredi talem tuam : O possessionem tuam terminoi
Reges eos In virga ferrea: ct tamquam vas Igati confringes eos. Quibus verbis potentissima Christi ho minis Regis iurisdictio significatur contra eos , qui rebellare voluerint, aut parere eius imperio recusauerint, quorum ipse consilia ,& artes praeduro sceptro dissipabit.
f. IX. Ex Psalmo qq. inei' ErucTatiit cor
meum merbum bonum. H e Psalmum de Messia Rege Christo sutile conceptum de fide est i quia sanctus Paulus ad Hebraeos eap. I. ex eo alleuatvetsculum nonum, de decimum in haec uerba: l Ad filium autem di Thronus tuus Deus in
seculum feeulit virga aequitatis, virga Regni tui. Dile, isti iustitiam , & odisti iniquitatem: propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exultationis prae particibus tuis. J Vnde Patres, & alii Doctores de Christo ad ii teram acceperunt hunc Psalmum. Hieronymus , Augustinus, Theodoretus , Thomas ea Aquino. Bruno Chariusiae Patriarcha, Hugo
de Sancto Charo Cardinalis, Nicolaus de Lyra. Iacobus verer Episeopus Christopolitanus, Ludovicus Viues lib. 3. de Veritate fidei
Christianae de exteri, quos longum estet recensere, a simantes hunc Psalmum eontinere velut Canticum quoddana, siue Carmen nuptiale sponsi, &sponsae, id est, Christi, &Ecclesiae. Qui eontra perfidiam Iud orum scripserunt, hoc quoque Psalmo utuntur, ad probandum, Messiam in Lege promissum , verum est e Regem & Deum. Paulus de sancta Maria Epist. Burgens s in Serutinio Seripturarum distinct. O. cap. 4. Finus Hadrianus in Flagello eontra Iudaeos lib. eap. r6. Christophorus de sancto Antonio in Τriumph Christi Iesu eontra Infideles , allegatione 37. incip. Decimo septimo prineipaliter ; ubi fingula fere verba ponderantes assirmant, n nia.
aliis, quam Christo , quae in hoe Psalmo diuinitus proseruntur. posse conuenire. Addit vero Iacobus Perer super vers. speciosus forma , 8e vers. Accingere gladio tuo. Deum a
Patrem eam tradidisse Christo homini, quae dignum reddebant Regia dignitate, & Regno uniuersali. Quamobrem Ioannes XXII. in sepe allegata Constitutione luci pie n. Quia vir reprobus; ad probandum , Regnum, Mintuet sale Dominium Christi super temporalibus , vere pronuntiauit, totum illum Psalomum in eip. Eructavit; loqui de Rege Christo, & sponsa eius Eeclesia. Cum Catholicis conueniunt insignes quidam Hebraei antiqui; videlicet, Auctor Targum, qui tantae est apud Hebraeos auctoritatis, ut eius interpretationem saero Tex tui a qui parare non dubitenti iram ubi Vultigata nostra editio hanet i i Speciosus sermo prae filiis hominum. Targum habet: s Pu chritudo tua, o Rex Messia, praestantiat filio
284쪽
riim hominum . I Et ubi Ed Illo nostra habet: IDilexisti iustitiam, Nodisti iniquitatem rpropteret unxit te Deus, Deus tuus o laeo l: t Iliae prae eonsortibus tuis. J Translatici Chal.
daica habet: sTu Rex Messias , ex eo qud damasti lustitiam , R odisti malitiam, propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae plusquam an leos. vel socios tuos . J sic vere
notauit Christophorus de sancto Antonio in TriumphoClitisi IESU contra Insdeles tit. . allegatione i . incip. Decimo septimo prin-eipaliter a vers. Vt applicem illum Psalmum. Item Ionatham Λben Huaiel totum hune Psalmum exponit de Rege Messia, dicens: l Di eo ego opera mea Regi Messae. J Demum, ut praecitato loco assit mat Iacobus Perer, tota Ecclesias riniter tenet, & praedi-
eat, quod Dauid fecit hune Psalmum; in quo explicat magnificentiam. R prosperitatem Eeelesae, & Christi sponsi fuit di ideo in eon se eratione Chrismatis, eum David Propheti-
ea voee eantat: I Propterea unxit te Deus,
Deus tuus oleo laetiti prae participibus tuis JE2 his simiter eonsutantur deliri a Iudaeoniinpraetendentium . hune Psalmum accipien- sum, vel de prospero satu Iudaeorum sub Rege Salomone r vel de rege Assiero; euius tempore Mardochaeus, & alii Iudaei fuerunt honoratii vel etiam de rege David, qui mulatas gentes circum uicinas debellauit , de quo die unt, posse intelligi illa verba a s Aee ingere gladio tuo super Amur tuum potentiis me ι Jquoniam ista, L multa alia in eo psalmo prolata, nonnis Christo Domino conueniunt
ut praeeitatis locis Iudaeos consutantes graui ter, & vere doeuerunt Paulus de Sancia Maria, & Finus Hadrianus .
Illa autem verba i t Ace Ingere gladio tuo super semur tuum potentissime : esse a- et silmam Regis Christi demon strant eoactinam iurisdictionem, & potestatem, ad Reges, A, huius Mundi Prineipes rebelles, & reuavitarios debellandos.
Ex Psalmo r. incipi n. Deus iudicium tuum Regi d a.
P Almus r. Incip. I Deus ludicἱum tuum Regi da, i tam aperte loquitur de Chri-so Rege , di Domino rerum omnium creatarum, ut nulla Rabbinorum , aut Iudai hantium fraude veritas occultari possit. Quamquam enim, ut refert Fimis Hadrianus lib. 2. Flagelli contra Iudaeos cap. ret. Hebraei recentiores , & nonnulli etiam Christiani am ment,hunc Psalmum de Rege salomone eonceptum e ut si argumentum , Dauid ad Dominum oras e pro filio suo Salomone r ut re gnum sub manu sua in veritate, at Iustitia
prospere regeretur e multa tamen in eo conistinentur , quae Regi Salomoni eonvenire iis quaquam pomini, qualia sunt rn permanebiι cum soti, ct ante Lanam r
. Et dominabitur a mari γε ad mare t O flumine Ussae ad terminos ινhis .enarum . Et
etas terram livent. Reges Tharss, o infulae munera offerrem: Rens Arahtim , s saba dona adducent.
Et adesubunt eum omnet Reges r omnes
s t nomen eius lenediritim tu petitit ante solem permanet nomen eius. Et benedictηιών iis ioso omnes Tiribus terra : omκει Gores mausu habunt eam. Quibus eons derat Is sq. patres cone res iter censuerunt, totum hunc Psalmum, tam
secundi m sensum literalem, quam secundum spiritum de Christo Rege fuisse conceptum.& non de salomone eon seriptum: quam quam aliqua ei conuenire possent. Sanctus Hieronymus ad Rumnuot epist. 13 i. iuxta recentiore in impressionem, in ei p. l. Multum In utramque partem; I se habetit, Nulla dubitatio es , quin euncta, quae Psaliamo septuages mo-primo dicuntur, non Salmmoni mortuo , seo Christi conueniant maiestati. JItem Hieronymus In Danielem eap. 4 I. super illis verbis i t Et sabit in loco eius desepectus, 3 se aite Et hunc esse morem Scripturae sanctae, ut futurorum veritateem praemittat in typIs, iuxta illud, quod de Domino saluatore in septuagesimo primo Psalmo dieitur, qui praenotatur Salomonis ,& omnia, quae de eo dicuntur, salomoni non valenteonuenire . Neque enim permansit ille cum Sole,& ante Lunam generationis generati num i neque dominatus est a mare, & 1 sumine usque ad terminos orbis terrarum e nec omnes Gentes seruierunt et i neque ante Solem permansit nomen eius i nee benedictae sunt in ipso omnes Tribus terrae r neque omisnes Gentes magnificauerunt eum . I Hacteianus sanctus Hieronymus.
sanctus Augustinus eum Hieronymoeonsentiens lib. I . de Ciuitate Dei cap. 8.sie sea ibiti l Praeter libros diuinae historiae
ubi, Salomon , regnasse narratur, Psalmus
etiam sep ruages mus rimus titulo nominis eius inscriptus est i in quo tamen multa diis
cuntur , quae omnino ei conuenire non posisunt, Domino autem christo aptissima per Lpicuitate conueniunt, ut euide uter appareat,
quod in illo figura qualiscumque adumbrata
inritia iso autem Ipsa veritas pr sentata. N tum est enim, quibus terminis regnum eonia
elusum fuerit Salomonis 1 & tamen in eo Psalmo lesitur, vi alia taeeam i Dominabitur amari usque ad maret & sumine usque ad terminos Orbis terrae. Quod in Christo videmus implet ita sumine quippe dominandi sumpsit exordium , ubi baptietatns a Ioanne, eodem monserante , coepit agnosti a discipulis, qui eum non solum Mapistrum , verum etiam Dominum appellauerunt . Nec
ob aliud, vivente adhuc patre suo David, re gnare Salomon coepit, quod nulli illorum negum contigit, nisi ut hinc quoque satis eluceat, non esse ipsum, quem Prophetia ista praesignat. 3 Haee Sanctus Augustinus. Idem Atitustinus in libro de unitate Ecclesiae cap. 8. similiter vetὰ probat, Psalmum septuagesinum- primum de Christo , non de Salomone tutelligendum. rustis
285쪽
bat lib. . de Demonstratione Euangelia a c. g. Demonstratioue 7. ubi rete assi rmat, hune
Psalmum de Meno Christi diuinitus suis eis Inspiratum,& seriptum: di quae sequuntur in illo ad filium Salomonis Roboam , qui
post illum te auit in Ierusalem , reserti non posse i sed ad eum, qui de eius semine, ratio ne humanae naturae, prosectus est , Christum
Dei Iussinus Martyr in Dialogo eum Tryphone Iudaeo paulo post principium, longo
sermone concepto , probat, nihil eorum, qugin hoe Psalmo septuagesimo primo prophe elee dicta fuerunt, Salomoni conuenire posse: l Neque enim, inquit, Reges euncti ad
rauerunt eum, neque usque ad fines orbis im
perauit, neque inimici ad pedes eius prouoluti pulverem linxerunt. I Hse Iustinus . Sanctus Item Ambrosius in Apolog Iaposteriore de Davide ea p. q. de eodem hoc Psalmo copiose disserens, non Salomoni, sed Christo conuenire demonstrauit his vethis il inii autem opinione, vel David Dei filium iudicatis , vel Salomonem putatis An quia scriptum est et Deus iudicium tuum Regi d a.di iustitiam tuam filio Regis i Ad quia titulus Psalmi septuagesimi-primi in salomonem
dicitur esse eompositus Sed quem Salomo nem dieat aduertite . Salomon enim paci si iacus est, hoe habet interpretatio. Psalmus in eum dicitur, quem vere se imus esse paeis auctorem. Quomodo autem Salomon paei se usqnon hoe Ioab sanguis ostendit, quem inter altaria templi iussit occidit non Adoni et poena, quem assectat et assinitatis regis reum periaeussit, nee matris obsecratione ab indignatione reuocatus. Quomodo autem in Salomonem Dauid situm e2istimatis conuenire quod seriptum est i Quia permanebit eum
Sole , R ante Lunam in secula seculorum rcum ille breuis uiis adeptus usuram, angustis terminis vivendi spatium transegerit i Quoia modo autem de eo dicitur: Dominabitur amari usque mare a cum ille intra Syriam eonis si tutus, hoe est , intra unius regionis Pro- uineiam, circumscriptos fines habuerit Ima perii: solus autem Christus usque in orbis totius terminos suum propagarit Imperium lsolus enim iste est. de quo hene Psalmi series prophetavit: quia Reges Arabum , di Saba
dona adducent . Et adolabunt eum omnes Reges terrae: omnes Gentes seruient ei. Hune enim nouimus, Gentibus uniuersis, di Nati
nibus imperantem: incircumscripto Imperio, interminata potestate. I Haec S. Ambro sus Multa aliorum Patrum testimonia In eamdem sententiam commemorari potuissent, quae breuitatis causa consulto pr tereunda duximus ; illud ingenue profitentes,
Communem eorum consensum esse aiune Psalismum de Christo homine Rese, Be uniuersaliterum Domino, prophetico spiritu, a Daulde suisse pronunciatum . Id quod dilueide con uineunt Christiani Doctores , qui contra Iudaeos ex proposito scripserunt; in quibus sunt Paulus de Sancta Matia . de Iudio iactus Christianus , di postea Episeopus B urgensis in Serutino Seripturarum. dist. s. cap. I . &disin. Io. cap. 3. Finus Hadrianus in Fu--. XII.
gello eontra Iudaeos lib. I. cap. 32. Dorehetiatus de Saluatieis in victoria eontra Mehrcos pari. I. cap. 21. de Christophorus de Sancto Antonio in Triumpho Christi Iesu contra a Infideles, tiri a allegat. II. inci'. lvigesimo
primo principaliter .a ubi in speeie de hoe
Psalmo eum praeallegatis agens , praesupponit, illum Psalmum, secundum Catholicos,& etiam seeundum Hebraeos, intelligi de Reis ge Messia ; quod probat ex mulctis auctori tatibus Hebraeorum, & pracipue ex eo, quod
habetur in Midias Tihil lin, id est in glossa
Hebraica super Psalmos, ubi hoc modo seriis tum etitat a i Deus iudicium tuum Regi dat di iustitiam tuam filio Regis . Iste est Rex Messias, de quo dictum est Esata ri. Et egredietur virgultum de stirpe Iesse. I Ra munisdus quoque Martini in Pugione contra Iudaeos pare. a. cap. I. vers. I Nunc autem . Isuper Psal. i. se diciti l Magistri nosti t tum istum Psalmum de Rege Messia ea posuerunt. J Translatio quoque Chaldai ea huius Psalmi prinei pium ita transtulit r I Deus senistentiam iudieiorum tuorum Regi Messiae da. In Biblias Regiis superiori seeuto Antuerpiae impressis, pro t Regi Messiae , Regi Christo lsetiptum fuit. Non obstat, quod Psalmi t Itulus se. Ila salomoram, I vel f Salomoni, a vel l Pro S lomone, I quoniam respondetur prim/, saepilin sacris Litetis Salomonis appellatione inistelligi Deum .& Christum Regem Messiam
ut paulo antea I. . notatum sitit & in spe cie . de hoe Psalmo disserentes, obseruant FI.nus Hadria uus in Flagello contra Iudaos lita
x. cap. 32. N Christophorus de Sancto Antonio in Triumpho Christi Iesu eontra Infideles tit. I. allegatione II. inelp. I Vigesim primo principaliter. 4 vers. Nee obstat. IVnde direndum est titulum PsaImi non esse aecipiendum pro nomine proprio Regis Dialamonia filii Dauidis; sed de Salomone, id
in , pael fieo Rege Messia Christor ut, prater praedictos, omnis Catholicorum schola proiastetur et Christus enim verὰ Rex pacificus est: iuxta illud Esaiae cap. s. t Et vocabitur no men eius, Princeps pacis. I
Conformi sacrarum Literarum meteris stamenti consensu Christum αμ-
. cari Dominum : Regem: Dominatorem: Principem. EX praedictis eonstat euidenter Chrἱstum
uerum Messiam in Lege promissum, v eari Dominum; Regem: Dominatorem arPrincipem. Dominum, Esaig cap. 33. m. 22.ID Gaminus enim Iudex nosteri Dominus Legi sernosteti Dominus Rex noster. I Ieremiae eap.ia 3. num. 6. I Dominus Iustus nosser. 3 ZacharIae cap. s. num. I 4. Et Dominus Deus
super eos videbitur. &c. I Quem loeum S. Hieronum us ibi. ad intelligentiam Saluatori pertinere assirmat. Regem. Esaiae cap. 33. num. II. t D minus Rex noster. lia Ierem. cap. 23. s.
286쪽
men iustum i di regnabit Rex. &e. a &Canta cap. q. mim. II. I Egredimini, fle videreis filia Sion Regem Salomonem: Ze psal. 2.sEgo autem constitutus sum Rex ab eo. I de psal. Di eo ego opera mea Regi. I Nee dubitandum quin de Rege Christo sit psalmus
eonceptus: ut paulo antea s. s. indicauimos.&psal. 71. ibi: l Deus iudicium tuum Regida. a
Dominaeo rem , Esaiae eap. Is num. r. I Emitte agnum . Domine, domitiatorem tetrae. I & Michiae cap. s. num. a. 1 Ex te
mihi egredietur qui se Dominator in Israel. J Et Malach. cap. 3. t Et statim veniet ad templum suum Dominator , quem vo quaeritis. JPrincipem , Esaiae cap. s. num. s. s lanctus est pri ne i patus super humerum eius. Iει paulo po st ibi: l Princeps paeis. IIllud ver8 reuerentiae genus erga Nec sitam apud Rabbinos. praesertim antiquos . valde mirabile est a vi nun quam . aut raro
Messiam appellare sine soliti, nisi apposito Regiae dignitatis nominer semper enim Mes.sam appellaturi. aut praemittunt, aut post ponunt nomen Regis, dicentes: l Reget a
Dominiam noui Testamentita lenter 'dari. Is nouo quoque Testamento multa, di pro
elara extant testimonia de eiusdem Christi hominis Regno. ti universii dominis loquentia : S eum supradictis veteris Testamenti Vallaini a per omnia consenis hientia: in quibus recensendis, eumdems aquem supra retinuimus ordinem seruabimus. Et primo loco ea , quibus usus suit Ioannes XXII. in saepe allegata Constitntione contra Nichaelem de Cesana , recensebimus; mox siquae sunt alia relaturi.
g. I. sancta Gea Euangelista ,
cap. I. &M . . Ex sancto Iu ea Euanga I ista cap. I. 1Oan nes x XII. ad probandum Christi Renum . hoe testimonium profert , in haec ver a i l De hoe etiam , antequ4m conciperetur. Gabriel Angelus, ut legitur Lucae a. dieiti Dabit illi Dominus Deus ledem David p tris eiust & regnabit in domo Iacob in aeteris
num. I Haec Papa Ioanues. Notum est autem, Dauidem non regnas.le spiritualiter: Fili Meteo Dei cui mox in aear ne generando daturus erat Eternus Pater Dauidis regnum, non solum spiritualia , sed temporalis etiam Rex, & Dominas erat latuintus. QMd paulo post copiosi si plicabi-Rursas ex eodem Luea eap. L Ioan nes XX l I. a s idem probandum, aliud testia monium profert, in haec verbal l Item & eo nato, Angelus ad pastores, Lue. i. dicit: N tus est vobis hodie Saluatur, qui est Christus Dominust id est, Rex . di Dominus. I Haec Papa Ioannes. Qui paulo post in eadem Co stitutione hoe testimonium clarius interpretatur; & constantissime probae, Christum. in quantum hominem, ex dono Dei Patris.& Regnum, & Dominium rerum omnium, accepisse: ut patet ex deductis infra capias.
EX Euangelio Matthsi eap. a. oann.XXII.
in praedicta Constitutione eontra Michaelem de Cesena aliud protulit testim nium . in haee verbae s Hule etiam nato illlites Magi Euangeliei, Matthdi. perhibuerunt testimonium, sie dicentes r ubi est, qui natus est Rex Iudaeorum t a Mae Ioannes. Quod di de Christo Rege super temporalibus intelisteriise Magos, A munerum oblatio monstrauit. 8e opus indieauit apertὰ i quoniam ut testatur sanctus Hierouynius super Psalm. II. vers. t Reges Tharsis. I Massi, qui Gentium ,
ct Regum typum repraesentati erunt, munera gerentes, di Christum adorantes, eaeteros ei
submissuros eolla, diuinitus docuerunt: cum in Magis id fuerit ine hoatum. Huie testimonio aeeedit aliud ex eodem
Matthro ea p. et 8. non minus illustre . ex vero
his Regis Christi post resurrectiouem ad Ap solos. die entisi s Data es mihi omnis potestas in Coelo, de in terra. I Vnde Catholi ei
Doctores communiter ecineiudunt. Chrissum. secundum naturam humanam, omnem Potesate in , omnem iurisdictionem . N omne Dominium rerum omnium habuisse. Quod si gnanter, de hae materia disserentes , duo. in ignes catholici Doctores. Petrus Bertrandus, Durandus docuerunt; amrniantes .eos , qui id negant . Euangelio contradiis
Bertrandus quidem in hae uerba l Ad tertiam rationem de Christo, qui abieeit a sevi dicunt, omnem iurisdictionem tempora lena , dicendum est: quod qui dicit, Christum non habuisse omnem potestatem secularem . seu temporalem, de spiritualem, eontradicit eius verbo Matthai vlt. eam ubi Iegitur, Chri- sum dixisset Data est mihi omnis potestas in Coelo, Je in terra : & Apocalypsis primo ducitur Princeps Regum terrae. I Hactenus Petrus Cardinalis Beterandus Tract. de Origine Iurisdictionum, quaest. 3. nunt. 33. vers. LAd tertiam rationem. Durandus autem his verbis: l Ad te tiam rationem de Christo. qui abieeit a se . ut di eunt, iurisdictionem temporalem , dicendum easquod qui dicit, Chtissum non habuisse omnem potestatem spiritualem. N tem poralem , contradieit Euangelio Matthaei vltimo, ubi legitur, Christum dixisset uata est mihi omnis potestas in Coelo, & in terra; de Apocalypsis primo dicitur Princeps Regum ratu . I Hactenus Durandus de sancto Doris
287쪽
tiano Episeopo Meldensi Tract. de Iutisdict. Aeetesiastiea, siue de Origine Iurisdict. qu. 3. in solutione tertii argumenti.
l Haec autem potestas, I vi veta ex sanetis Hieronymo docet sanctus Τhomas parte g. quaest. 13. arti c. a. in responsione ad primum argumentum Illi data est, qui paulo antea et uel fiaeus, qui sepultus in tumulo, qui postea resurrexiti id est, Christo, secundum quod homo. Dieitur autem, sibi omnis potestas data, ratione unionis, per quam factum est. ut homo esset Omnipotens . I Haec sanctus Thomas Nee est putandum, Christo homini, tune primum post resurrectionem, a Patre omnem potestatem fui se eoi sata cum eam sibi eon. tulerit in instanti suae conceptionis i sed ideo tune data seisse dieitur, quia quae antea ii notuerat Angelis, tunc hominibus innotuit rvt docuit Idem sanctus Thomas 3.par.qu. II. artie. r. in responsione ad primum argumentum, & apud sanctum Matthaum cap. 28. cir- ea finem, in haec verba: s Sed quare magis dicit post resurrectionem: Data est mihi omnis potestas, qua in ante resurrectionem l Dicendum , quod In scriptura dieitur aliquid fieri, quando primo innotescit. Sic ergo ante reis fur rectionem non fuit ita manifestata omni potentia, licet eam habueriti sed tune sute maximὰ manifestata, quando potuit totum mundum conuertere . I Hactenus sanctus Thomas
g. III Eae Euangelio sancti stannis, cap. I.
' cap. 19. EX Euangelio sancti Ioannis, cap. I.& 18.3e is. Ioan Res XXII. ad idem argumenatum probandum tria profert testimonia . in hae verba: l Item ille Nathanael verus Ista lita , in quo dolus non erat. dicit ei, Ioan nis i. Tu es Filius Dei. Tu es Rex Israel. Pilatus quoqun superscriptione crucis serip siti Iesus Naratenus Rex Iudaeorum . Quam quidem superscriptionem scribens non sino Diuino instinctu. Iudaeis instantibus, quod non seriberet: Rex Iudaeorum: sed, quia die ie , se Regem Iudaeorum, ipsos audire noluit. sed respondit: Quod seripsi, sexi .
Hoe etiam Saluator noster eonfessus fuit Ioanianis i 8. Cum enim Pilatus interrogaret eum, Utrum esset Rex Iudaeorum t respondit ei; Regnum menin non est de hoe mundo . Ex
quo Pilatus concludens, disiti Ergo Rex eatus post respondit: Regnum meum non esthine, non dixit: Non est hie, sed, Non esthine, quasi diectet: Regnum meum a mundo non habeo, sicut nee hahebat, immo a Deo, si t Angelus eius Genitrici praedixerat, L eae t. dicens: Dabit illi Dominus Deus stadem David patris eius, &e. I Hactenus Papa Ioannes. Qiii, paucis interiectis, addit quaris tam auctoritatem ex eiusdem Ioannis Ap ealypsi in hae e verba: l Hoe quoque beatus Ioannes in Ap alypsi iv. testatur, dicens: Nabet seriptum in vestimento suo, Rex Re-T .XII. gum, & Dominus Dominantitam . Isupradictis quatuor testimoniis aece dunt alia ex eodem Ioanne a sanctis ponderata et nam in eius Euangelio cap. l. num. II.
sie seriptum extati l Meque enim sater iudicat quemquam , sed omne iudicium dedit si lio, J & paulo post, num. 17. i Et potestatem dedit ei iudicium sacere, quia Filius hominis est. J ει quibus sanctus Thomas parM.qu. s. artic. I. & q. eoncludit. Christum, etiam vi homo est . totius Ecclesiae esse Caput,& iudueiatiam, & Regiam habere dignitatem.
Rursus apud eun dem Ioannem cap. I 3.
de hoe uniuersali Christi Dominio insiqnis locus extat, in haec verba l sciens, Iesus. quia omnia dedit ei Pater in manus. J Naeibi. Quem loeum Doctores communiter de late patientissima, & emeaeissima Clitisi h minis potestate intellexerunt; & signanter ibi sanctus Thomas his verbis: I In potestate seius dedit Deus Christo homini ex tempore , quae tamen si erant in potestate Filii ab aeteristio; Matth. vlt. Data est mihi omnis potesta in Coelo , 3e in terra. l Nae sanctus Tho
Demum in Apocalypsi cap. r. se seti' tum est Et a Iesu Chlicto, qui est testis fiadelis , primogenitus mortuorum, S Princeps Regum tertae . I Vnde etiam Catholici D ctores, Christi Principatum concludentissime probari , veret affrmant.
Ex sancto Paulo M uti os, cap. I. de Σ. I. ad Corinthios,
cap. a 3.DIulnus Paulus ad Hebreos eap. r. chriastum Dominum, amrmat, a Deo Patre eonstitutum fuisse haeredem rerum omianium , in hae e verba Quem constituit hae. redem uniuersorum; per quem secit di secula. Hae ibi. Ex quibus verbis Doctores assit mant, Chrisum Dominum, secundum natu tam humanam,totius mundi fuisse Dominum
Idem Paulus eadem epistola ad Hebraeos cap. I. Datrem omnia subiecisse Christo, docet his vel bis i s Omnia subieeit sub pedibus eius. In eo enim quod omnia ei subiecit, nihil duni sit non subiectum. I Hactenus sanctus Paulus. Quem locum sanctus Thomas lectione secunda, in fine, eontra Arium, verἡ intellexit de suhiectione rerum omnium Chliasto facta , seeundum humanam naturam . Praeterea idem Paulus in epistola x. ad Corinthias ea p.r 3. Patrem omnia Christi peridibus subiecisse, docet his verbis i l omnia enim subieete sub pedibus eius . Cum autem dieati Omnia subiecta sunt ei, sine dubio praeter eum, qui subiecit ei omnia. I Hic ibi . Quibus verbis generalis subiectio rerum Ominnium facta Christo homini a Patre, & uniueris sale Christi Regis Dominium apertissime demonstratur, quod in sequentibus elatius apparebit , cum sententiae Sanctorum. & 'ctorum de hoe argumento singularit et reci tabantur . Exta di
288쪽
s. V. sancio Petro in M. Apostolor.
cap. 2.DEmam Ioannes XXII. In praedicta Conis
stitutione incipienter I Quia vir repro-hus . I ex sancto Petro in Actibus Apostolorum cap. I.ad eamdem veritatem probandam, egregium assumit testimonium, in haec verbari Et hoe beatus Petrus Act. a. express/ test riur, dicens: Certissim E sciat ergo omnis domus Israel. quia & Dominum eum. &Christum feeit Deus, hune Iesum , quem vos crumcifixistis. In quibus verbis Petrus duci satis elatὰ eoneludit de Iesu Domino nostro ; videis licet , qu/d Regnum suum a mundo non haiahuerit , sed a Deo, in eo quod dieit, quod Iesum ieeit Deus Christum. id est. Regem: per Christum enim, Regem intelligimus: quia esstus interpretatur, Vnctus, de quia Reges inungi consueuerunt, per Christum, intelligimus Regem. Vnde Rabanus ibi r Mais niseste Petrus ex hoe Psalmo Regnum Christi non terrenum, sed Mesesse ostendit esse . Item concludit Petrus ex verbis praedictis: qu/d Christus, in quantum homo sibsistens in Diuino supposito, fuerit Dominus . fle Rex se iactus. Constat enim , quod in quantum erat Deus, Crucifixus non ibit, sed in quantum homor de ideo cum Rex de Dona minus laetitiatius in quantum crucifixus, dil cru cfixus suetit in quantum homo sequitur quod de Regnum , di Dominium tamquam homini sibi Deus concessit. Noe etiam supposuit Angelus loqnens, eo nato, pastoribus, dicens rHodie natus est vobis saluator, qui est Christus Dominus, id est, Reai N Dominus. Vbi aduertendum , quod illud quod Gabriel A gelus Christo nondum nato dixerat de futuisto, dieens Martat Dabit ei Dominus sedem Dauid patris eius, &e. Angelus iste, eo na- eo. dixit pastoribus per verba de pr:esent l. dictas Hodie natus est vobis Saluator, qui in Christus Dominus. Hoe Augustinus in lib. de Coia. liuangelistarum, in Procemio expresse testatur, sic ens: Dominus Iesus christus unus vetus Rex. Ee unus verus sacerdos
est. I & paulo post dicit Mi l Meundum hominem quippe Christus di Rex, di Sacerdos essectus est i cui dedit Deus sedem David pDitis sui i Be Regni eius non erit finis . 3 H
Eenus ibi. Ex saetis literis utriusque Testamenti plura testimonia recenseri potuissent, sed haec Doctorum iudicio illustria sunt i R institutum, de quo agitur, pro tantia i alia num e rant alii, in quibus est beatus Ioannes de Capistrano, tractatu de Papaε, de Concilii au-einritate , par. Σ. seeundae partis num. 186. de
Summo sacrarum Gerarum Novi Te
flamenti ci ensu, sesum Christum
iocari Regem, Dominum, Principem, Iudicem ,
Heredem vnnuersorum ΤEstimonia Novi Testamenti eum Vaticiis
ni is veteris per omnia cnnuenientiae .
Messiam Christum . appellant Regem , Domi-nnm, Principem, Iudicem, Haeredem uniuerissorum. Regem. Luc. cap. r. num. 3 1. I Et dabie
illi Iesu Dominus Deus sedem David patris
eius : de regnabit in domo Iacob in aeternum ;de Regni eius non erit finis. J Matth. cap. χωnu. I. l Vbi est, qui natus est Rex Iudaeorum IEc cap. 21. num. s. I Ecce Rex tuus venit tibi mansuetus. Ioan. cap. I. nu.49. Ze 3 o. Rabbitu es Filius Dei; tu es Rex IsraeI; I de cap. I 8. num. 37. I Dixit itaque ei Pilatus: Ergo Rex es tui Respondit Iesus: Tu dicis,quia Rex sum ego; 3 3e cap. I s. isse Christus nutu Dei dieitur Rex , sicut vere erat. Iieet per ludibrium Rex appellaretur a Iudaeis. Marci cap. Isanum. Ia. Quid ergo vultis faciam Regi Iudaeorum i l Ae nu. 18. s Aue Rex Iudaeorum; Ide num. 26. Et erat titulus causae eius inscriptus t Rex Iudaeorum ;J de num 3 1. s Christus Rex Israel descendat uune de cruce . t Haec enim tametsi ad ignominiam eum corona de spinis , 8e purpureo vestimento, ab incredulis ministris, S dicerentur, de pararentur; Diuinitus nihilominus, Ae veru in Regem, de veram Regiam dignitatem significabant; ut infraca P. I q. s. . ex sancto Athaliasio ostendimus. Et Apocal. cap. II. num. I Quoniam Do
minus Dominorum est, Et Rex Regum uel de cap. I9. num. I 6. Et habet in ve stimento, Zein nemore suo scriptumi Rex Regum, & Do minus Dominantium; I quod repetiuit sanctus Paulus epistola I. ad Timoth. cap. 6.
Mum. I . Dominum . Luc. cap. 1. num. I I. l Natus
est hodie Saluator, qui est Christus Dominus;33e cap. a a. nu 6 i. t Et conuersus Dominus reopexit Petrum. J Matth. cap. I anum.8. l Dominus enim est filius hominis etiam Sabbati; ecap. q. mim. 28. s Domine, si tu es , iube me ad te venire super aquas; I Ac num. 3O. mine saluum me iam I de cap. 22. nu. 3.& qq.
t Quomodo ergo David in spiritu vocat eum Ieium Christum Dominum, dicens: Dixit Dominus Domino meo i I Marci cap. a. num . arii Et factum est iterum eum Dominus sabbatis ambularet per sata; Ide cRp. II. nu. 3. Nicite, quia Domino necessarius est; I fle cap. I rium. 3 6. I Dietit Dominus Domino meo. I Et Ioari. cap. 3-num. 13. IVos vocatis me Magister, At Domine, Se bene iacitis; sum etenim; IS num. Iq. t Si ergo ego lavi pedes vestros Dominus . I Et Actor. cap. a. nu. 36. t Certissime sciat ergo omnis domus Israel, quia & Dominmum et in , ει Christum secit Deus, hunc Iesum, quem vos crucifixistis. J Et Apocalup.
289쪽
cap. ir nil m. i . lQuon Iam Dominus Dominorum. I Apud sanctum Paulum tam stequenter. N patenter Christus simpliciter appellatur Dominus, ut minime sit necessarium singula
Principem . Actor. cap. 3. num. 3I. ubi sanctus Petrus spiritu sancto plenus dixit: Hune Principem, & saluatorem Deus exalta. uir deditera sua. I Idem sanctus epist. i. cap. 3. num. 4. l Et ciὶm apparuerit Princeps Pastorum; I & Apocalyp. cap. I. s Et a Iesu. qui est Testis fidelis, & Princeps Regum terrae. J
Iudicem. Ioann. cap. I. num. 22. N 27. Actor. cap. I . num. a. t Et Draecepit nobis
praedicare populo. 8e testis cari; quia ipse est, qui constitutus est a Deo Iudex visorum, δέ
mortuorum. JHaredem uniuersorum. Ad Nebr. cap. I.
lQuem eonstituit Haeredem uniuersorum. iEx supradictis constat, excessisse Domini eum Sotum ilh 4. sentent. dist. 23. quaest. 2.art. I. eo lus. 3. s. Quod autem, vers. In toto
Euangelio qui non cons deratis tot sacrorum Eloquiorum testi non iis, pronunciauit, In toto Euangelio nullam fieri mentionem Re- sui Christi temporalis . l quod tametsi de Regno actualiter, A temporaliter possesso, &personaliter a Christo administrato verum stain quo sensu non loquitur solus de Regni d
minio sacris Literis repugnare videtur; ut clare demonstrauit Petri Bertrand. iusta cap. II. I. I. allegatus.
CAP. U. Testimonio Innocentii III. Rom. Pontis.
ad Catiloannem rem Bulgarorum, Fucorum, demonstrari, Christum rerum omnium, er totius Orbis esse
tam populi Bulgarorum , & BIaeorum
multo iam tempore ab Ecelesia Romana fuissent alienati, & Ianoe. III. eximiae doctrinae.& magnae prouidentiae Ponvit lex , in spiritualibus . di temporaIibus eis prouidere paterna sollicitudine decreuisset: & usu tuto Rege Caloioanne, speraret, opta tum finem se consecuturumi antequam illum Regem erearet, prae satus fuit, di firmauit.
Christum rerum Omnium creatarum, di totius
orbis Dominum, in beato Petro eam sibi a ctoritatem concessisse, in haec verba: Innocentius Tertius CaIoioanni illustri Bulgarorum , & Blaeorum Regi , eiusque m. steris , ei tam in Regno, quani in deuotione Sedis Apostoli ea successuris in perpeῖuum. Rex Regum, di Dominus Dominantium Iesus Christus Sacerdos in sternum,secundum ordinem Melchisedech, cui dedit Omnia pater in manu. pedibus eius subiieiens v uiuersi a. cuius in terra. & planitudo eius, orbis terra. rum , di omnes habitantes ineor immo cuisiectitur omae genu , Coelestium, Terrestrium,& Infernorum. &c. I Et eum statim late do. cuiacte, eam sibi, ad Reges constituendos, tributam filio Diuinitus potestatem ἰ in Deer to constituendi Regem adiecit hac verba ri Cum igitur, lieet ImmerIti, eius Gera ger mus in terris, qui dominatur in Regno hominum ,& cui voluerit dabit illud: utpotὰ per quem Reges regnant, & Princeps dominanis tur. J Haec Innocentius. Cuius integram epistolam in fine huius libri imprimendam cura. bimus. Firmauit ergo magnus ille vir Ap stolieus, Christum hominum Regem , & verὰ Dominum, in Petro, quem sibi vicarium eonstituit, Romano Pontifici, ad creandos Reges temporales, dedisse potestatem; qua usus Innocentius, Caloioannem Regem instituit; de quo articulo copiose tuo loco disie
Declaratione I annis XXII. constare ,
Christum, in quantum hominem , habuisse Regnum, di uniuersale
lium, ab instanti sua conceptionis: idque ad illum Symboli Articulum pertinere: Et in Iesum Christum
viaicum Dominum nostrum. CVm superioribus seeulIs, di praesertim
tempore Ioannis XXII. Rom. Pont. ad annos Domini x3 I. di aliquovsequentibus Michael potissimum de Caesena Fratice Ilorum Coryphaeus grauitet Dei E
clesiam perturbaret, metinaciter asserendo
Christum, di eius Apostolos nihil habuisse ita Ommuni, vel in particularii di temeritate punibili ausus ruisset, tres eiusdem Papae onstitutiones impugnare i inci p. t Ad eomditorem Canonum . Cum inter nonnullos a Quia quorumdam ι 3 quae recensentur intra Extra uagantes Ioanni XXII. tit. de verbor. significat. & contra eas multa mendacia Ot-
posuisset, & publice divulgasset . atque in primis eo huius hominis audacia progressa fuisset; ut Christi Dominium uniuersale, Reis gnumque negaret: ideo Papa Ioannes Aul. nione I . Kalen. Decemblisi Pontificatus sui anno 14. hoc est anno Domini Iaam Constitutionem edidit, inci p. l Quia vir reprobus, quam valuis Ecclesiae maioris Auenionem. assigi, seu appendi secter vi Haereti eorum doctrina pestitera ad omnium notitiam M. ueniret ν ve patet ex ultimis verbis eiusde constitutionis. In ea, postquam eopiose filissent reprobati singuli illius Haeretiei errores, & ad Ormnia argumenta copiose responsum i eum ad illud ventum est, in quo vel temporale Christi Regnum, & Dominium negabatur, vel in e bium reuocabatur Papa, recensitis ex Vetea Testamento multis Prophetarum vaticiniis
N in sensu literati de Christo Rege Domino
declaratis. & commemoratis ex nouo multi a Diuinis testimoniis, Christum vere fisisse Regem, & Dominum uniuersorum demonstrauit , lus verbisti Secundo quaeritur, Utrum Christus AI cuius rei temporalis Dominium habuerit, di quales ouod autem Dominium temporalium habue
290쪽
habuerit, saetas eripi nra tam In Testamento Veteri. quim in Novo . In multis Ioeis testatur. Multi quidem Prophetae, eum suturum Regem populi Israelitici, & per eonsequens habete Regni Dominium prophetauerunt. Esaias quidem de eo prophetauit 33. se diis
cens Dominus Iudex noster: Dominus Legisti nosteri Dominus Rex noster, ipse veniet,& salvabit nos . Item per os Ieremiae Prophetae . Deus. Ieremiae dia. ita dieit Suscitabo
David germen iustum; & regnabit Rex. &sapiens erit; & laetet iudicium , & iustitiam in terra, & sequituri Et hoc est nomen, quod voeabunt eum i Dominus iustus noster. Iste est enim lapis abscissus de monte sine mani. hus , cui Deus Coeli dedit Regnum . quod in aeternum non dissipabitur , ut habetur Dan. a. Item Zach. s. de eo dicitur se i Exulta satis sitie Sioni iubila filia Ierusalem. Ecce Rex tuus veniet tibi iustus, & Saluator: ipse pauper , N ascendens super asinam , & super pullum filium a s nae. De hoe David in multis locis propheta uiti unde in quodam loco , in persona eius se dicit: Ego autem constitutus um Rex ab eo super fion montem sanctum eius, praedicans praeceptum eius. Eumque futurum Regem, in multis aliis locis propheta-nit; unde totus ille Psal. Eructauit, loquitur
de Rege isso, & sponsa eius, scilicet, Eeclesa;& alii multi Psalmi loquuntur de Rege huiusmodi satis clare. De hoe etiam Salomon
Cant. 3. se dieiti Egredimini filiae Sion, &videte Regem Salomonem Re. De hoe etiam,autequam conciperetur . Gabriel Angelus, urlegitur Lue. i. dieiti Dabit illi Dominus Deus sedem David patris eius . di regnabit in domo Iacob in aeternum. Item de eo nato Ante-lus ad Pastotes, Lue.,. dieite Natus est vobis
hodie Saluator, qui est Christus Dominus, idest Rex, N Dominus . Huic etiam nato illi tres Magi Euangelici Matth. r. perhibuerunt testimonium, se dicentes: Vbi est , qui natus est Rex Iudaeorum t Item ille Nathanael verus Israelita, in quo dolus non erat, dicit ei, Io. I. Tu es silius Dei. Tu es Rex Israel. Pilatus quoque in superscriptione crueis seripsit Iesus Naharenus Rex Iudaeorum . Quam quidem superscriptionem scribens non ιine Diuino instinctu, ludaeis instantibus, quod non scriberet , Rex Iudaeorum: sed, quia dicit, se Regem Iudaeorum , ipsos audite noluit; sed respondit: Quod scripsi , seripsi . Hoc et lain
Salnator noster consessus suit Ioan ..is. Cum enim Pilatus interrogaret eum. Vtrum esset
Rex Iudaeorum respondit ei: Regnum meum non est de hoc Mundo . Ex quo Pilatus concludens dixit: Ergo Rex es tu i & post respondit r Regnum meum non est hinc, non dixit , non est hie , sed , non est hine, quasi diceret, Regnum meum a Mundo non habeo; sicut nee habebat, inanio a Deo: sent Angelus eius Grini trici praedixerat. Luc. i. dicens: Dabit illi Dominus Deus sedem David patris eius, die.
re hoc beates Petrus Act. a. expressὰ testatur,dieens: Certissime sciat ergo omnis domus Israel, qui ain Dominum eum, & Christum secit Deus hune Iesum,quem vos erucifixi sis. In quibus verbis Detrus duo satis elare con- eludit de Iesu Domino nostro. videlicet, quod
Regnum suum a Mundo non habuerit , sed a Deo, in eo, quod dicir, quod Iesuim secit Deus Cli istum: idest, Regem : per Cht Istum enim,
Regem intelligimus ἔ uuia Christus intersum latur unctus: & quia Reges inungi consueuerunt,per Christum, intelligimus Regem. Unde Rabanus ibit Manifeste Petrus ex hoe Psalmo Regnum Christi non Terrenum . sed Cretes e ostendit esse. Item eone ludit Petrus ex verbis praedictis i quod Christis, in quantum homo subsistens in Diuino supposito . fuerit Dominus , R Rex iactus . Constat enim, quod, inquantum erat Deus, crucifixus non fuit, sed in quantum homo r & ideo cum Rex, N Dominus fuerit factus in quantum crucisxus, &erucifixus fuerit in quantum homo, sequitur, quod R Regnum . & Dominium tamquam homini sibi Deus eoncesse. Hoc etiam lapis posuit Angelus loquens, eo nato. pastoribus. dicensi Hodie natus est vobis Saluator, qui est Christus, idest, Rex, & Dominus. Vbi aduertendum , quod illud, quod Gabriel Angeiatus , Christo nondum nato, dixerat de suturo. dieens Mariae i Dabit ei Dominus sedem Daiauid Patris eius, die. Angelus iste, eo nato, dixit pastoribus per verba de praesenti, dicensi Hodie natus est vobis Saluator, qui est Chri stus Dominus. Hoe Augustinus in libro de Con. Euangelistarum , in proe emio expresse testatur, dicens: Dominus Iesus Christus unus
verus Rex,& unus verus Sacerdos est.2 Et paulo post dicit se ISecundum hominem quippe Christus, & Rex. N Saeerdos essectus est i euid edit Deus sedem David patris sui; I Regni
eius non erit finis. Item, quod Saluator fuerit Dominus omnium temporalium videtur rde eo enim dicitur Esaiae I 6. Emitte agnum , Domine, Dominatotem terrae . Item Mich. s. de eo dicitur sie r Et tu Bethlehem Ephrata, nequaquam minima es in Principibus Iuda ex te enim egredietur , qui sit Dominator in Israeli & egressus eius ab initio, a diebus aeternitatis. Malachiae vero 3. de eo dicitur ser Statim veniet ad templum sanctum suum
Dominator,quem vos quaeritis, di Angelus testamenti , quem vos vultis. Item Ioannis I 3.
ipsa Veritas diciti Vos vocatis me Magister,di Domine, di bene dicitis: sunt etenim. Item Matth. ai. dicit Discipulis r Ite in Casellum, quod contra vos est i ct statim inuenietis asinam alligatam, & pullum cum ea. luite, de adducite mihi: di s quis vobis aliouid dixerit. dicite, quia Dominus ias opus habet, de confestim dimittet eos. Hoc quoque beatus Ioannes in Apocal. ap. testatur dicens: Habet scriptum in vestimento suo: Rex Regum, &Dominus Dominantium. IIoe insuper Apo- soli in suo Simbolo constentur ,i dicentes: D ia Iesam Christin filium eius, Muttira Domi ntim nostram. Hoc etiam Patres sancti in Symbolo , quod cantatur in Missa , protes an tute, pressὰ ibit Et in vutim meminum Iesum christom, Filiis Rei unigenitura . Praemissa autem, scilicet, Regnum, Runiuersale Dominium habuit Iesus christus in quantum Deus ab aeterno. eo ipso, 'quod Deus pater genuit eum; di in quantum homo ex tempore , scilicet, ab instanti conceptionis suae, ex Dei donatione, ut patet ex praedictis. IHactenus Papa Ioannes XXII. Ex cuius Decretali Constitutione illud poti minum in uolebit. hane veritatem do Christo Rege, & vniuersorum Domino, ad sue m.