장음표시 사용
371쪽
Romanos Ponti fiees Petri suetassores: sue
sacrum Romanae Ecclesiae Senatum, fle Senatores t siue Episcopos in diuersis Prouinciis,& Regnis, in singulis ciuitatibus constitutos ; proculdubio reperiemus, nedum ratione spiritualitatis, verum etiam respectu potesta tis, Ee Civilis iurisdictionis, Eeclesiae rest num in eis, ae per eos, valde resplenduisse, ac resplendere . In christo Domino res notior est, quimul pIuribus explicare oporteat, cum Se in natiuitate. Se in vita praedicando, Ee miracula operando , de Ieges ferendo, & post mortem, δὲ potenti ssimum se Dominatorem, totius orbis Salitatorem patentissimὰ exhibuerit.
In natiuitate quidem, quia eius praesen tia , quae visibilis tune hominibus apparuit, usque ad Gentes eius fama perlata eΙt, quod egregie docuit sanctus Mar r Cyprianus de Stella, di Magis, in haec verba: Nato in Bethleem Saluatore, audita est in Ephrata eius in terris praesentia, de usque ad se luas . camposque Gentium nouae huius natiuitatis est fama porrecta. In Iudaea a Pastoribus, &Angelis primo sunt haec gaudia celebrata: nec multo post Arabum fines huius rei notitia penetrauit, & incolis sabba praeeIari Stella luminis coe Icile Numen nouis splendoribus indicauit . I Hactenus Cyprianus. Et paulo eo piosus tinctus Leo Papa.
Sermone r. in Solemnitate Epiphaniae Domini nostri Iesu Christi, in hae verba i s Ad
omnium hominum speciat salutem, quoa infantia Mediatoris Dei i& hominum iam uni
uerso declarabatur mundo ἔ cum athuc ex laguo detineretur oppidulo . Quamuis enim
Israeliticam gentem , 8e ipsius gentis unam familiam delegisset. de qua naturam vn me sae humanitatis assumeret I noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus tui latere primordia, sed mox ab omnibus volui dagnosci, qui dignatus est omnibus nasci.
I tibus igitur Magis in regione orientis Stella nouae claritatis apparuit, quae . illustrior caeteris, pulchriorque suderibiis, facile in se
Intuentium oculos animosque conuerteret ruteonfestim aduerteretur, non esse ociosum,
quod tam insolitum videbatur. Dedit ergoalpieientibns intellactum , qui messitis signum a Ae quod secit intelligi, fecie inquiri,& se inueniendum obtulit requisitus. I Haec Leo, qui mox Sermone a. de Epiphania idem argumentum illustrius reddit his verbi sit Gaudete in Domino dilectissimi; iterum, diaco, gaudete; quoniam breues interuallo temisporis post solemnitatem Natiuitatis Christi. Festiuitas Declarationis eius illuxit r&quem in illo die Virgo peperie. ii .hoc mundus
agnouit. Uerbum etiam eam factum se s seeptionis nostrae temperauit exordia, ut naiatus Iesus, & credentibus manifestus, & pers intentibus eoi oceu Idus. Iam tunc ergo Ce Ii enarrauerunt gloriam Dei, di in omnem, terram sonus veritatis emiuit i quando Be pa'storibus exercitus Angelorum Saluatoris ediisti an nunciat apparuit. & Magos, ad eum
adorandum, praevia stet Ia perduxit: ut a solis ortu usque ad occasum veri Regis generatio coruscat et i eum rerum fidem, & regna
orientis per Magos discerent, ει Romanum Imperium non laterer . Nam 8e saeuitia Herodis volens primordia suspecti sibi Regis
extinguere , huic dispensationi nesciens seris utebate ut dum atroci intentus facinori . ignotum sibi puerum indiscreta infantium ac de persequitur, an nunciatum caelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loquereturi quam promptiorem ad narrandum , diligentioremque faciebat , de supernae signifieationis nouitas, & cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem etiam AEgypto Saluator illatus este ut gens antiquis erroribus dedita, iam ad vicinam salutem per occultam gratiam signaretur et de quae nondum eiecerat ab animo superstitionem, iam hospitio reeiperet veritatem . I Hactenus Leta .
De visibilibus, δὲ maximὰ aspectabilibus Christi Regis Domini nostri in ultae actionibus , ad fimdandam Leelesiam, de novam legem serendam, saera quatitor Euangelia locupletissim uiri perhibent testimonium . Ipse enim, quando venit plenitudo temporis .miffusa Patre, M pro redemptione geueris humani de Drissimis Mariae Virginis tangui nibus conceptus in utero, factu i homo. venit ad lerusalem , fle ad Sion r ubi legem nouam idest, Euangelieam docuit, de substeum op
ratione miraculorum confirmauit . Nam. Eclagem nouam daturum suisse Regem Messiam Christum , longii ante eius aduendum mutuis Oraeulis Prophetatum fuerat prouuciatum; Esaia eap. I. Et erit in instituis diebus
praeparatus mons domus Domini in vertimis monti uiri, ει eleuabitur luper omnes colles, rementati eum omnes Gentes. Et ibunt pinpuli multi, ae dicent a Uenire & ascendamus ad n rem Domini, Se ati domum Dei Iave i Fe docebit nos vias suas, & ambulabimus in semitis eius r quia de Sion exibit sex . de verbum Domini de Ierusalem. I Haec ibi.
Et rurams Esaiae cap. ra. l Mee Deus Saluator meus, fiducialiter agam , & non timebo . Quia fortitudo mea, fie laus mea D minus di de tactus est mihi in salutem. Hauri
eis aquas in gaudio de seatibus Saluator is r& dicetis in illa Hier Confitemini Domino,&inuoeate nomen eius . Notas facite in populis ad inuentiones eius. Haec ibi .. Quae veroba Rabbi Ionathan sacrae Scripturae Paraphrastes sic transtulier i Et reeipietis do ri
nam nouam tu gaudio ab electis Iesu. 4Item Esaiae cap. 42. Ecce seruus meust. suseipiam eum I iudicium Gentibus proferet; de Iegem eius insulae expectabunt. I i Et Ieremiae cap. 31. t Eece dies venient, dieit Dominus . de seriam domui Israel, de domui Iuda icidus nolim mi non secundum
pactum, quod pepigi cum patribus eorum in
die, qua apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra AEgypti: pactum quod idiritum fecerunt,& ego dominatus sum earum.
dieit Dominus, sed hoe erit pactum, quod seriam cum domo Israel: Post dies illos. diei e Dominus:.dabo legem in eam iuvisceribus
eorum, de in corde eorum scribam eam . Egero eis in Deum, & ipsi erant mihi in populum . IEt Ezechielis ea p. 36. l Et re eordabor ego pacti mei tecum in diebus adolescentiae
tuae; di suscitabo tibi pactum sempiternit m. I
372쪽
Ex his enim . x aliis Otaculis Prophetarum, Messiam Regem Christutia, nouam Ie-eem Euangelicam , Mosayca antiquata, uni Leiso orbi fuisse daturum . docuerunt via oeonsensu Doctores Christianἱt 3d illi prasertim, qui Iudaeorum deliria, R imposturaseonsutauerunt: in quibus sunt Hieronymus de sanctas de, de Iudaeo factus Christianus
lib. I. cap. s. contra perfidiam Iudai eam .
Christophorus de sancto Antonio iri , protelaro opere praetitillato. triumphus Chri si Iesu contra Infideles, titi io. 1 Quod in aduentu Christi Regis Messiae sutura erat no
tia Ie2, & lex Moysi de celemoniae cessare deaherent . a Finus Hadrianus in Flastello contra I dros lib. 4. cap. 2 a. di m nltis seq. Et Petrus Calatinus lib. Io. de Arean IsCatholiet veritaris contra perfidiam Iudaeo.
Neque de hac re est amplius dubitati
nI relictus locus, cum ex Esaiae cap. 3 . c u set . 'Regem Messiam Christum Dominum, vocatum Iudicem nostium , de Dominum , Legiserum nostrum. 8e eae sancto Paulo ad Romanos cap. I. didicerimus, Christum de disse Euangelium 1 quod antea Deus pronii. serat per Prophetas. Notum est autem, se re leges . actum esse suprema potestatis. &Imperatiuae. Ciuilis iurisdictionis, ut supra
suo loco doeuimus, & tradit nominatim Ioannes Cardinalis deTurrecremata in summa de Eeeles a lib. I. cap. 4 . incip. Improinhato errore
Post mortem, & Resurrectionem, Regem Messam Christum Dominum visibiliter, Spotenter ad fundandam Ecclesiam praee epta
deίuse . Euangeliorum tessantnr eloquia a . Apud Matthaeum eap. 28. postquam dixisset Dominus . t Data est mihi omnis potestas ineat Io,& in terrai subivnxie; Euntes ergo docete omnes Gentes, baptirantes eos in nomine Patris . δὲ Filii, R spiritus sancti. G.
centes eos . seruare cmnia , quaecumque,
mandavi vobis. J Et apud Nareum cap. Iε. de amplissima , di suprema eius potestato
luevlentum extat testimonium cum scriptum
sit ita il Et dixit eis Dominus) Euntes ilia
mundum uniuersum praedicate Euangelium omni erraturae . Qui crediderit. & hapti ratus fuerit, saluus eri et Qui ver4 non erediderit condemnabitur . signa autem eos, qui crediderint, haee sequentur, in nomine meo Daemonia et eient. linguis loquentur nouisa serpentes tollent, δὲ si mortiferum quid biberint , non eis nocebit, super aegros manus
imponent a S beni habebunt. Hae ibi. Egregium prosecto admirabilis; de val-dὰ aspectabilis Catholieae Eeelest toto in disiundendae principium, l& maxime pote-
satis euidentissimum argumentum , cum
Christis Regiar S Imperativa maxime potestate, nulla vel petita. vel obtentia a terrenis Plinei pthus fucultate, in eorum Prouluiacias , Regna, Imperia, esultates, de oppida inpostolos suos , quasi de latere Legatos, miserit . ut abolito falsorum Deorum cultu. de Idololatria extirpatamotiam legε Euangeli.
eam praedicarent, & noua Dogmata eust dienda traderent. 8e quaecumque mandauit ipse . Ieruare praeciperent.
CAP. XXXIV. In Puro Christi Visaris , reliquis Domini Apostolis Scelesiae initia
infirmire spectabilia sΡO siquam Dominus in caelum ascendit
Apostoli mandata eius seruantes. &arduo se ae dissicili operi acein gentes fundandae Ecclesis unanimiter , constanter. δὲ serui de studuerunt, x repleti Spiritu sancto. in die Pentecostes aeeepto dono linguaiatum . variis linguis loqui eceperunt, Prout spiritus sanctus dabat eloqui illis, de cum multitudo hominum conuenisset, audiuissetisqtie unusquisque lingua sua illos loquentes;
stupebant omnes, Ee mirabantur, dicentes.l Nonne eece Omnes isti, qui loquuntur, Galilii sunt, re quomodo nos audiuimus unu
quisque linguam nostram, in qua noti simus Parthi, & Medi, Ae Aelamitae, Ae qui habitant Mesopotamiam, Iudaeam, & Cappadociam. Pontum, δέ Asam, phrygiam, & Pamphyliam ; AEgyptum , 8e partes Libyae . suae est eitea Cyrenen. & aduenae Romani, Iudaei quoque, Ee Proselyti, Cretes, & Arabes, audiuimus eos loquentes nostris linguis magnalia Dei. I Haec Lueas . Act. cap. I. Gemtes autem istae, qnae Apostolos suis linguis loquentes audiebant, primos Euangelies praedicationis fructus collegerunt. Quoniam veto quidam Apostolos , tamquam ebrios. irridehant, Petrus omnium Magister, & Plinis
ceps , leuata voce. aperuit veritatem, de alis
legata Ioviis Prophetia, ita futurum docuit ad animo intrepido Iesum Nararenum praeis dieando, uniuersos hortabatur, ad agendum enitentiam . Ad qui recipiebant sermonem eius haptietabantur: & tam erat mirati ilis, &emeax serino. ut in illa Penteeostes die circitet tria millia ad Christi fidem eonversa suerint, vi tesatur sanctus Lueas Act. Apos. cap. I. Reserebatur quidem hoe Christi Regnum ad salutem potissimum antinaru m, ut in eordibus Credentium regnaret Christus ised ipsi Credentes homines erant, Ad legibus Euangelicis viventes, mandatis Domini ob eis diebant, de ad obediendum, postquam semel receperant fidem, per mandata Domini, de Apostolorum Dogmata, eis prorsus consormia . obligabantur.
Potestas Insuper . R Iurisdictio Petri, etiam Civilis in puniendis delictis, in ipso
Leelesae principio valde emi it . nam cum Ananias. de sapphira uxor eius vendidissent agrum, Ze de pretio agri fraudassent, Petrus fallentes, Ae mendaces peccatores extinxit . Vnde iacius est timor magnus super Omnes Actu. cap. s.
Quanta fuerit eiusdem Petti potestas in
dirimendis controuersiis, quae circa credenda exoriebantur, aperte eonstat ex eisdem Apostol. Act. cap. is . ubi eum qui conuersi fuerant de haeresi Pharisaeoru eontemserent
cum Euan elio seruandam esse legeni Moysi de Apostoli, & Seniores super hoc conuentia
373쪽
sent. & magna propterea fieret conquisitio: gelieam in ea constituere e , & stabiliret, surgeos Petrus quae itione . diuinitus decla- quid Aeerit, quot miracula a Diuina virtute tauit, & eius declarationi obtemperauit om- fuerit operatus, quot mirabilia ediderit,quotnis multitudo. Ecelesias , & loea saera erexerit; operosum sed illud plane mirabile r& valde aspe- est , immo vero impossibile oratione eom. ctibile Aeetesiae Catholicae sundamentum , plecti. Illud tamen certissimum, & explora, nam Apostoli diuinitus inspirati , seut a tissimum est et eos non solum infimos de ple-
Domino aceeperant,antequam in orbis Pro- he, sed maiores: A nobiles quoque , ae Pri Dineias proficiscerentur, Euangelium praedi- cipes, & Reges Interdum ad fidem Christia caturi, symbolum Ordinauerunt, quod nunc nam se eonuertisse, ut abnegata impietate Catholica Romana retinet Ecclesia , ut ubiq. re nefario Daemonum cultu abdicato , Christi pr dicantes , eamdem Omnino fidem popu- rehelles antea voluntates: postea obedientes iis denunciarent, ut conformiter testantur obtulerint, Eese suaque omnia sponte suhie- Patres C reei, & Latini, Clemens I. epist. I. Irenaeus lib. I. cap. I. aduersus Hareses'. sanctus Ambrosus Sermone 38. sanctus Hieronymus epist. 6 I. ad Pammachium aduersus errores Ioannis Ierosolymitani, cap. s. Rus-finus in Expositione Symboli, sanctus Augustinus Sermone 181. de Tempore sanctus Leo Papa epist. 13. ad Pulcheriam Augustam, Be.
da in Commentatiis Esdrdi lib. I. & alij quos
longum eset recensere. Praeceptis credendorum, quae in sym-holo diuino continebantur,accedebant Dogmata . de quibus sanctus Lucas Actu. cap. 16 loquitur, dicens, Cum autem pertrans rent
ciuitates Paulus, silas, & Timotheus) tr debant eis custodire Dogmata. quae erauedecteta ab Apostolis e & Senioribus , qui erant Ierosolymis. IQualia autem ista Dogmata essent, ex Canonibus Apostolorum, & ex Constitutionibus Apostolieis . Clementis Romani collige te licet. Ae talia quidem In primis erant ut ab omni eultu Idolorum. & salsorum Deorum abstinerent. A peccatis cauerent , Avaritiam , quae est Idolorum seruitus, euitarent, Vt contumeliam non reserrent. Neque inimieos ossenderent: sed eos potius diligerent , di pro eis deprecarenturi Vt a te ctione Librorum Gentilium abstinentes , lectioni saerorum Librorum vaearent, Vt viri uxores diligerent, & uxores viros, & eassitatem coniugalem seruarenti Vt filios in Domini timore educarent: Vt peceata sua stequenter eonfiterentur iniunctam reciperent, & humiliter peragerent poenitentiam .
Haec & plura eiusmodi, quae a patrihus prI- mi illius laeuli recensentur . Apostoli praescribebant Fidelibus conuersis seruanda, si-eut a Domino in mandatis acceperant. Qui-hus se Ierosolymis constitutis, Apostoli prosecti sunt ad praedicanduin . Quas autem Prouincias unusquisque sortitus sit, breuiter in Collectaneis, & floribus Bedae Diesbyteritum. 3. continetur his verbis . t Apostoli Christi praedicatores s dei . de Doctores Gentium , certis locis in mundo ad praedicandum sortes proprias acceperunt. Petrus namque Romam accipit; An areas Achaiam:
Iaeobus Hispaniam; Thomas Indiam; Ioannes Asiam : Matthaeus Macedoniam : philip pus Galliam, Bartholomaeus Lycaoniam rSimon Zelotes AEgyptum : Matthias Iudaeam Iaeobus Frater Domini Ietosolyniam . Paulo eum caeterIs Apostolis nulla sors propria traditur, quia in omnibus Gentibus Magister,& Praedicator eligitur. I Haee ibi. Quilibet vero Apostolus in Prouincia sibi ad praedicandum decreta,vt legem Euanis
Tom. XII. cerint, suoque exemplo, ad eamdem legem Diumam recipiendam . subditos suos suauiis
De Apostolorum vita, peregrinatIonI-bus , praedicationibus, & miraculis , multa
sanctorum ,& elarorum vitorum monumen ta extant. De Petro eorum Principe, qui
valde dissicilem ad conuertendum suscepte prouinciam, satis est recensere, quod deis ipsus aduentu Romam sanctus Leo sermone . in Natali Apostolorum Petri, & Pauli mirabundus seripsi, in haec verba . I Ad hane ergo Vrbem tu beatissim8 Petre Apostole venire non metuis, & eonsorte gloriae tuae Paulo Apostolo, aliarum adhuc Ecclesiarum o dinationibus oceu pato , fluam istam ste- mentium bestiarum, & turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior, quam cum supra mare gradereris I ingtederis . Nec mundi dominam times Romam, qui in Cav-phae domo expaueras sacerdotis ancillam. Numquid aut iudieio pilati, aut saeuitia Iu-ddi tum minor erae vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas Vineebat ergo materiam formidinis vis amoris, nec aestimabas terrori cedendum, dum horum saluti consulis, quos susceperas diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis assectum iam tunc Pr secto conceperas, quando pro sessio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Me aliud ab hac mentis tuae intentione quasi tum est, quam ut pa-stendis eius. quem diligeres, ovibus cibum, quo ipse eras opimatus, impenderes . Auge bant quoque fiduciam suam tot signa miraculorum , tot doM charismatum , atque ex perimenta virtutum. Iam populos, qui ex Cireumeisione crediderant, erudieras iam
Antiochenam Ecelesam . vhi primum Christiani nominis dignitas est orta fundauerat, iam Pontum , Galatiam , Cappadociam, Asam, atque Bithyniam legibus Euangelicae praedicationis impleueras, nee aut dubius de prouectu operis, aut de spatio tuq ignarus aetatis, trophaeum emaeis Christi Romanis arcibus inserebas, quo te Diuinis praeordinationibus anteibant de honor potestatis,&gloria passionis. 3 Hactenus S. Leo Ab hoe Principe Apostolorum Petro , Romanae Lectes s si secto, in toto oecidente Ecclesae institutae sunt, di Armate, ut d euill Innocentius Papa Primus epistola 29. ad meentium Episcopum sugubinum: in haec verba. I injs enim nesciat, aut non aduertat id, quod a Pilaei pe Apostolorum Detro Romanae Melesiae traditum est, ac inuucusque custoditur, ab omnibus debere seruari
nec superinduci. aut introducialiquid quod
374쪽
aut auctoritatem non habeat, aut aliunddaeeipere videatur exemplum, praesertim cum se mani sestum . In omnem Italiam, Gallias Hispanias, Asticam . atque siciliam. Insulasque interiacentes, nullum instituisse Eecte fias . nisi eos, quos uenerabilis A postolus De trus , aut eius successores consituerint Sacer dotes . 1 Haee Inno entius, & refertur in cap. Quis nesciat disinct. II. Ah hae ergo Romana Vrbe Beatus D erus , ad quam renittiturus regnum David &soliti m. ac thronum erecturus, Divinis praeis ordἱ nationibus fuerat destinatus, ad praedi. eandum Euangelium a vi Gentes: errorum
ea lisine depulsa . verum Deum . di Iesum christum Reae m. hnmani generis Redemiaptorem agnoscerent . fideles disti pulos trans mittebat . errantes, fle lapsos ad , iam rectam reuocabat, Euangelio resissentes arguebati In quibus actionibus eontinuo occupatus,ter resilia regna visbiliter, maxime aspecta hiliter ad eae lene regnum praeparabatin transi inittebat .
CAP. XXXV. I, Romanis Pontificibus, san cti Afri Decessoribus, Regnum Christi in δε-
elesia cum magna mirtute, l= p
testate , egregie semper emicuisse
IN Romanis Pontifieibus Petri successo
ii hus. Iesia Chrisi Regis visibile Regnum
semper emicuisse, notius est, quam ut multis explieare oporteat. Prim sim enim
.is bilis illa, de eontinuata sueeessio. usque in praesentem diem. maius aliquid, di excellentius fgnificat . quam quod humana inodultis a fabricare poterat . In omnibus enim mundi regionibus. Principum terrenorum Interma piae sunt successiones; regna, vel de. perdita, vel eollapsa, Vel de gente in gentem translata conspiciuntur et in Eceleta etiam.
militante. in multis Christiani orhi prouin elia Episeopi Romano Pontifice inferiores h pe deseeerunt, atqne deficiunt: sed in Ro. mano solio, in Throno David. in Sede diis
vinitus pnmisa , ac praenunciata, in qua primus Apostolus petrus suptemus totius Eeelesidi Catholicie ponti sex . pastor. &Rector sedit. nusquam defecerunt legitimi Suce estores. neque usque ad finem saeculi deficient. Hane in Romana sede suecessionem eertam. visibilem, atque perspicuam , haere tieis, di ceteris hostibus veritatis, semper Patres , se Doctores insignes. tamquam fi
missimum 'murum obiecerunt. Irenaeus ad
versus haeres libG cap. 3. Cyprianus Martyr lib. a. Epist. ε. in ei-pi en .Pro tua religiosa diligenti alias Ep.7 iuxta editionem Damelis. Epiphanitis in Danaiἱo contra haereses.
haeresi di .eontra Carmeraestas. Sanctus Augustinus contra Epistolanus
Drandamenta . cap vhi alti 1 Tenet me sin
pascendas oves suas post Resurrect Ionem Do .
minus commendauit, usque ad praesententa. Episeopatum, succesaci Sacerdotum. I laxe Augustinus. Idem in Psalmo contra partem Donati.
optatus Mileuitanus. lib. 2. ad Parmenianum de schismate Donatistarum , paulo post principium versIgitur negare non potes, stire te in Urbe Roma . Late ex professo Tertullianus in lib.do
Praseriptioni hus, aduersus haereticos,eap. 3 a.
inci p. Certum s quae audent. & alii, qui aduersus haereses contra Ecelesiam Romanam eaput erigentes, diuersis tempotibus. Ee -- lis setipserunt. Neque vero silens, aut muta fuit hae Petri, & Romanorum Ponti fieum in Leeleiasa auctoritas. & potestasi sed Diuina quadam auctoritate munita, seu iurisdictionis apican semper demonstrauit. Nam primum per uniuersum orbem Episeopos ordinauerunt, qui . & fidem Catholicam docerent. N eontra impugnatores defenderent. Ee Ee-eles asti eam disciplinam munirent , de collapsam restituerent. Rursus sepe in PrIneipl-hus saeuii eleandis, di lapsis ad Eeelesam conciliandis. & noxi s, ae rebellibus 'coedicendis, magna semper auctoritate usi suerunt tui copiosὰ , & verὰ docuerunt Doctores Catolici, qui de Romanorum Pontificum auctoritate , At potestate contra Ecclesia rebelles . vel aliter errantes, set ipserunt: & nos
libro sequenti de Generali Romani Pontis- eis vicariatu, & Praesectura demonstrabi
In sistro Romanae Ecclesia Senatu, sis eius Senatoribus, egregie
ECH sam suum habere senatum, testa
tur sanctus Hieronymus in Esaiam, cap. 3.qui in ea numquam plane de Dit, iam ab eius exordio, primi Romani Bone isees, Romano clero, tamquam Sena tu quodam Augusto. & sancto usi fuerint. Quanta autem grauitate. 8e auctoritate ex. celluerit. constat ex Historiis, di antiquitati-hua Eeelesiastieis. Huius enim Senatus Emclesiae Proceres, vacante Sede . alias Eceles asin ossieto continuerunt ; vatillantes robora
uerunti aberrantes in viam reduxerunt e re
hus dubijs fidem dederuui; Ze mlius etiam per totum orbem literis . omela pietatis, de
eonstantiae maxima exercuerunt e vi patet ex
multis antiquitatis monumentis 1 de potissimum ex variis Maeotis Cyptiani Epistolis. A fgnantet tertia inci p. Didieimus, &3I. ineip. Quamquam benὰ sibi conseius .
Intellexerat Clerus Romanus a Clementio Hypodiae no . secessisse Cyprianu in persecutione ; pro suo itaque Eelo fidei, Clerum Catthaginiensem ossicii sui admonet, ae insiluit . quid circa lapsos. interea dum ahetartito
375쪽
Illorum lasseum cyprianus , feri oporteret
in ea ealamitate, &pressura r hoe In primis tune Illustris Romanus Cletus admonuit, his verbis i l Nolumus ergo, fratres dilectissimi, vos mercenarios inuenire , sed honos pastores t eum sciatis , tum non minimum perieu. Ium in eum here, si non hortati fueritis stat res nostro a stare in fide immobiles, ne praeeps iens ad Idololatriam, sunditus eradicetur fraternitas: nee enim hoe solum verbis vos hortamur a sed discere poteritis a pluribus a nobis ad vos venientibus, quoniam ea om nia, nos, Deo adiuuante, & fecimus, & sa- ei mus , eum omni sollicitudine, N periculosae eularia ante oculos plus habentes timorem Dei .& poenas perpetuas, quam timorem hominum , & hreuem iniuriam , non deserentes laternitatem . & hortantes eos, stare in fide,& paratos esse debere iure eum Domino: sed di ascendentes, ad hoe, quod eompellebam tur, aeuoeauimus. J Hactenus clerus Roma
Cum autem dicit: l sed & ascendentes,
ad hoc,quod eompellebantur, reuocauimus,lsignis eat, Clerum Romanum constanter, v
tuisse, aut procurasse, ne Christiani , Idolis lacrifieaturi, in Capitolium ascenderent r secut frequenter sacere compellebantur, ut eo sat ex multis saetis Canonibus vetustissinu Concilii Ancyrani. Constabat poti ssimum Cleriis Romanus Presbyteris i quamquam in Concilio Roma-mano habito sub Siluestro Papa I. tempore Constantini Augusti , Diaconi Cardinarii
mentio reperiatur, quem textus In Canone Praesul. 2.quaest. s. Diaconum Cardinalem Vt-
Lahentibus autem tempor Ibns, ut 'RO. manna Senatus maiori in pletio esset , Senato tesque peculiari titulo decorarent ut: S Carisdinales voeari, & titulis Eeelesiarum, &Nartyrum memoriis, quibus praeerant, nominari coeperunti quod usque in hodietuum diem eonstanter obseruatum est . Et quoniam hie sacer Senatus , siue Cariadinalium Collegium , magnis rebus praeerat, viros semper grauissimos, di omni 1cienti tum genere florentissimos, plurimos etiam a seriptis monumentis illustres, di rerum agendarum prudentia solertissimos. & pietate,ac virtute celeberrimos, & sanctitate vitae eon spicuos, ae filios etiam, aut fratres, aut ne Potes Regum, S magnorum Principunia , complexum fuit. Horum opera, & ad Legationes amplisis smas toto orbe obeundas: N ad paeem inter Principes Christi auos, bellis se mutuis eonis seientes , componendam et N ad perpetua rerum decernendarum consiliar & ad eausas omnes, ae dimeultates decidendas siue ad forum conseientia ,sive externum illae reseraniatur, selieissime utiturRomanus Pontisex Petris cessor. Fit etiam interdum, ut a potentissimis Regibus, ae Prineipibus , di Regnorum, &Prouinciarum gubernacula , Vicaria potem state , regenda, summo consentiente Ponti- fee , assum an inr, & meritor credunt enim Principes , eos, qui ob singularem industriam, explorata eorum fide, & grauitate,
ad huius omeis magnitudinem adhibentur, Tsapienter pro ince dignitatis suae, gubernatu. O st
Quibus autem potissim tim action bu, ν
ineum bere debeant Romanae Leelesiae Senato res Conei lium generale Lateranense sub Leo. ne Decimo. Sessione s. tit de Resormat. Coriae . s. Et quoniam docuit his verbis; l Bequoniam ad Cardinales maxime spectat op rum optimorum cura; pro viribus labor hunt scite, quae Regiones haeresibus, erroribusque , ac superstitionibus, contra veram.& O thodoxam fidem instcti fra r x ubi Diuinorum mandatorum Melesassi ea deficiat disti plina : quique Reges, ac Principes, seu populi hellis in stentur . vel insistati timeant . Haee, di huiusmodi, scire, ae No his , & Romano Pontifici pro tempore existenti, reserta operam dabunt a vi opportuna.& salutaria talibus malis . ac pestibus rem dia, vigilanti studio excogitari valeant. 3 Hactenus Concilium. Cum vero egregia ista munera quihus Incumbere Cardinales oportet, confiderasset nouissimum generale Coneilium Tridentinum; oh idque probe nouisset, lectissimis viris, & virtute praeclaris . ad gubernandam Ecelesiam, Romanum Pontificem indigeter
primum Sess. 14. de Re format. cap. I. ex . nibus Christianitatis Nationihus , quantum commode fieri poterit, assumendos . & Ie ctissimos Cardinales aseiseendos commeminrauit; tum Sessas. de Re format. cap. I. haec
verba subieciti l Cardinalium consilio apud
Sanctissimum Romanum Pontificem eum obuersalis Eeelesae administratio nitatur . nes svideri potest . nota ijs etiam virtutum insignibus . ac vivendi disciplina eos fulgere. quae merito omnium in se oculos conuertant. JHactenus Concilium . Haec de tanto senatu, tantisque Sena toribus,pto ut instituti ratio posui abat, bre uiter i.dicatamus, potius, quam docuimus rnam sngula huc spectantia explieate lab riosi est operis. Sed hoc argumentum praecla ri viri amplexi, iustis voluminibus docuerunt Cardinalium originem , praestantiain, erudiistionem. & es teras virtutes cum sanctitate coniunctas a unde etiam multi in sanctorum Catalogum, maturo studio praee dente reserori, meruerunti ut necesse De sateri . hune sacrum Senatum, Omni tempore, in Melesia Romana per totum Orbem dissuta, valde sa spectabilem, & admirabilem fuisse, R esse.
CAP. XXXU H. In Archiepiscopis, ae Episcopis Ecclesia Catholica eiuμ m Christi Regni gloriam, sise potestacem
CVm Romani Pontifices per seipso g.
populos Christ ianosan singulis Proin
uinclas habitantes, regere non vale
Ierent,Episeopi in singulis ciuitatibus diuina
auctoritate fuerunt constituti, quorum maxima dignitas, di ciuitudo ex eo potissiauim deprethenditur , quod deeedeatibus Aposto'
376쪽
ris , qui, iubente Domitio ἰ in toto orbe di
speis Euangelium praedicauerunt , in locum
eorum iaceeserunt a vi testatur Anactetus Epist. I. 3e g. cap. I.Isidorus lib. a.de Eeeles.si eis ossiciis eap. s. s. In nouo autem testarimento . Rabanus lib. I. eap. .de Institution O
leti eorum , di nouissime Coneilium Triden. tinum. Sessa I. in prinelpici cap. ancip.Qus
niam vero tu Sacramento . vers. Proinde ia-erosancta Synodus. Et quoniam in loeum Apostolorum sue
eesseruut, ipsis propterea animarum curan
datum sollicitudo potissimum eommissa estiqui pondus populi stii eommissi viriliter suistinentes, pro peccatis omnium . velut pro suis , infatigabiliter supplicant Deo, ae velut quidam Aaron, incinium contriti eordis, At humilitati spiritus Ofierentes . placatus Deus auertit iram futurae animaduersionis a populo Quanta autem si Episcoporum auctorutas in Eeelesia, de quam venerabile eorum ministerium. luculenter docuit sanctias Proiasper lib. a. de Vita eontemplatiua . cap. I.in
hae e vel ba Qui per Dei gratiam fiunt Diuinae voluntatis indices. Ecclesiarum Christi post Apostolos fundatores . fidelis populi duees.
veritatis assertores, prauae dotir Inae hostes . omnibus bonis amabiles. & male shieon. se iis etiam ipso visu terribiles r vindiees opa . . Prellarum. patres in fide Catholiea regene. i. ., g, τ torum, Pr dicatores e lestium primi pha et iij pri . lataea inuisibilium praeliorum , exempla ho-liatores . N tum operum , documenta virtutum, de forma fidelium. Ipsi sunt Teclesiae deeus, in quibus, amplius fuget Ecelesia. Ips eolum ndi firmissimi , quibus in Christo fundaris innititur omnis multitudo Credentium . Ipsi
ianua ei nitatis aeternae. per suos omnes , qui
etesiunt in htisium, ingrediuntur ad chri- sum . Ipsi ianitores, quibus elaues datae sunt Regni caelorum . Ips etiam dispensatores Rosiae domus, quotum athi triti in aula Regis aeterni dividuntur gradus, di omela singuloriunt 3 Hactenus Drosper . Et ex Prospero. Concilium Parisiense , sub Ludovico . N LO-thario, anno 829 lib. I. cap. . δὲ lib. 3. cap. 9.
Et carolus Magnus in Capitulatibus lib. s. eapit. I 63. incip. Praecipi nitis, atque iube
Hia Horsus consentanea sunt, quae tria libro de Digestate sacerdotali tomin. scribit sanctus Ambrosus his verbis δ l Honor Fra tres, & sublimitas Episcopalis nullis poterit comparationibus adaequari. Si Regum subgori compare si di Principum diademati, long8 erit inferius, quana si plumbi metallum
ad auri fulgorem compares . quippe cum
videas Regum colla, di principum submitti
genibus Sacerdotum , & exosculatis eorum dexteris, orationibus eorum credant se eommuniri. 3 Hre Ambrosus. Et e 2 Ambrosio Gregorius Septimus lib. g. Regesti Epist. ar. lnei p. Qusd ad perfitendos labores. Ad Heri metensem Metensem Episcopum. Et ne tanti honoris, & dignitatIs si
limitas otiosa redderetur . N: vacua, multa acies Episeopotum omium ex saetis canonitios nouimus pertineret unde . de potestas eorum . di narisdictio intelligatur. Ad eos etiam pemnet templor a Dei consectatio,
num institutio . O neilium Toletanum 8.ea pit. I. . scripturas sacras legere , percurrere a Canones a exempla Sanctorum imitarie vigi
liis, ieiuniis , orationibus incumbere : Rum fratribus pacem habere r nec quemquam domerebris suis diseerpere et nullum damnare.
nisi eomprobatum , nullum excommunicare.
nisi di se ussum . sanctus Is dorus lib. I. de Os ficiis Eeclesiasticis cap. s. vers. Cuius prae eae teria syeetale ossietum est. Rabanus lib. I. e.q. de inuitutione Clericorum . oues suas agnoscerer pro his saerimcium offerre , verbique diuini pridieation pascere : pauperum aliarumque miserabilium
personarum curam paternam gerere . capit.
Ephesia 4 .distinct. cap. Sicut vir s. Episco in pum T. quaest. I.cap.qui Episcopatum 8.quaest. I. cap. loria I piscopi tr. quas . a. Concit. Tridentin .Sess. I 3. de Resormat cap. i. de saepe alias . Et quamquam sepe admoneantur Episcopi , muneris sui esse , ut non situ dominantes in Cleto , seo forma facti negis ex an I-mo: eap. Quid autem. 43.distinci. cap.Finall. 4. distinct. c. Esto subiectus sue. distinct. ne ilium Tridentinum Sest. r . eap.r .de Rem mat .non prohibentur tamen iudicare causas dirimere controuersias. & iuxta sacros Cano. nes punire nocentes . quod ad iurisdictionem pertinet Ciuilem , de eoactivam. Quod iam . S ab Apostolis constitutum nouimus ex sacris eorum Canonibus , & a inultis Romanis Pontificibus constitutum . Interim videnisdus Gelasiuέ papa Primus Epitiola ii. ad Dardanos inci p. Valdὰ mirati sumus . Et Gregorius septimus Ecelesiasti eae auctorita. tis eoiis antiis mus propugnator, in multis Reeesti Epistosis: Ad Antonius Augustinus in Epito me auris Pontifici; veteris lih. 4. tit. 6 a. vhi saeros Canones huc spectantes reeenset;
quae omnia nos hie consulto omittimus, lib. I, copiose recensuri. Haec enim summatim a Me loco retulimus, ut Ostendercmus, Re-
qnum Christi, in Ecclesia Catholica , non in sola spiritualitate consistere : sed maximὰ suisse, &ese vis sile . AE aspectabile in Rege Christo, in Romanis Ponti fieibus Chii iiivirarii, , in Eeclesiae Senatu. 3e in Catholi ea Eeelasiae Episcopis.
CAP. XXXVIII. In hae Christi, pios, seuer Catholicos
Rigei, di Prancipes saeculares mi
gularia beneficia ΙN hoc iME patentissimo Christi Regno.
e in toto orbe terraruin in Ecelesia diseia is , Principum .di Regum saecularium auctoritatem, dignitatem. ει gloriosas Catholieas actiones fulgere, uotum est Vaticunia
377쪽
ala Pophetarum eonsderanti . Praemineia. iumenim saepe fuerat, entes Omnes, B Gen
tilium populos in Christi aduentu . & post Chiisti aduentum , per Apossolorum praedi-eationem suscepturos fidem , & ad Ecclesiae
uile venturos: quoniam autem, fle frequenter& potenter id Dauid prophetavit . eius potis.smum Vaticinia placuit recensere . Psal. I . Popatis , quem non eriuaui. βνatuit mihilia auditu oris Medauit mιhi. Ee palo post vers. O. Propterea eonfitebor tibi is nationibus Daminei oe nomini tua Natatim dieam . Et rursus. Psal et i . vers. 3 a A tiariabitar Domino generatio veaturalo a vines abunt eas iustitiam eius , populo . qui auscetur I quem fecis Dominus. Et Psalm. 6Omnes gentes prodite manitas i talitate
Deo in. voce exultationis . Auoniam Dominus excelsus, terribilis taeae magnus super omnem terram.
Et eodem Psalm .vers. p. Rus abit Deus supeν Gentes . Et Psalm.s . veri. o. Omnes Genses, quinumquesteisti, venient. in adorabunt coram te Domine: O glorifieabant
Quoniam maguus es tu , o faeiens mirabilia: is es Deus Ialtis.
Notum fecit Dominus salutaνe D.m iis an pectu Gentium reaeιama ius tiam nam . . Reeordatus est misericordia Iaa: σ νerities, Da domui Israe . . . Videravi omnes termini terra: statare
Disara , vi redemptisant a Domino , quos redemit de mana inimici ; de de νegiaribas sone
A solis enu, O Measa, ab Aquilone, O
His omnibus , & similibus Vatieiniis
eoia fornii ter praenunciatur . & alseritur voea
tio Gentium ad Christi fidem . quae in Eeeleissa agniturae erant Regem Christum, R ei obediturae , & eius legem fideliter, R eonstanter obseruaturae a vi Patres, & Doctores Christiani docuerunt in libris de vocatione Gen tium . di potissimum illi, qui pro aduentu Messiae in Lege promissi , contra Iudaeosee
Iam quod Reges etiam, de principes. terra, marique potentes . in eodem Christi Regno, eum essent adoraturi, singulari Dauidis, de Esaiae Vaticinio aperti m me demonstratu r .
Dauidis psalmo I. qui retiera de Chtisso Messia Rege planunciatus suit: ut supra cap. 3. I. Ici. ostendimus vers II. &Ia. ita scriptum extat. Reges Tharsis, δι Insulae munera o serent Reges Arabum , di Saba dona adducent . iEt adorabunt aum Omnes Reges r omn2s Gentes fetulent et . . Hoc enim ita proprie eonuenit Christo Regi , ve neque salomoni, neque alii ciliis quam . vlla ratione congruere possit. Esaiae vaticinium e. s. ni fine de Regibus.& Reginis Christum adoraturis, Ee in eius RGgno commoraturis, clarissimum, Δ patentissi mum exta tan haec verba: lHae dicit Dominus Deus: Ecce levabo ad Centes manum meam. 32 ad populos exaltabo signum meum. Et anserent filios tuos in vinis , & filias tuas super humeros portabunt. Et erunt Reges nutritii tui, A. Reginae nutriera tuae. Vultu in terra demiso adorabunt te, & puluerem pedum tuorum I ingent. Et scies, quia ego Dominus, super quo non coniundentur, qui spectant eum. J
haldsus Paraphrastes idem vati eInlum his .erbis concepit: l Hre dicit Dominus
Deus t Eece reuelabo in populis potentiam, meam, Ee super omnia regna levabo vexillum meum: di afferent filios tuos in lecticis, de filias tuas in humeris portabunt: di erunt Reges nutritii tui . di Reginae eorum ministra-buae tibi. Proni in terram curvabuntur , Ut deprecentur te I N puluerem pedum tuorum lingene et & scietis, quia non confundentur iusti, qui sperant in salutem meam . Hati nus ibi. Hoe vaticinium de Melefia Dei intelligendum . docuerunt communiter Patres, oeDoctores , signantet S. Augustinus in libro de Vnitate Ecelesae, cap. γ. M apud eumdem
Esaiam sanctus Hierominus Glossa interii ne lis r Ni laus de Lyrat Leo Castu se & Did eus Aluatem Archiepiseopus Tranensis, δὲ lai
Iudae eo in delitia confutauerunt in praesenam Finii, Hadrianus in Flagello aduersus Iu deos, lib. o. cap.so. Ucip. De vocatione Gentium,
verti item ipse Elaias . Quod autem in eodem Vaticinio dieitur de signo de Cruce intestigendum est, vi interpretatur ibi Glossa liue. linealis . . . Regnum autem appellatione sanctus Auis gustinus , praecitato libro ue Unitate Ecelest p. . Reges terrae intellexit: qui cum primo persequerentur Ecclesiam, postea adiuerunt eam ἔ ut longe antea praedictum fuerat: illa autem vaticinii verbae s Et erunt Reges nais tritii tui, de Reginae nutrices tuae . 4 ex alia vel ne ita refert: l Et erunt Reges educatores vestri r quae autem minei pales sunt . Mutrices vestra . Super terram deelinantes iaciem deprecabuntur te, & vestigia pedum tuorum elingenti & scies, quoniam ego D minus nec erubesces. J Haec sanctus Augusti.
Quo respiciens Nicolaus de Lyra supelillis verbis i l Et erunt Reges nutritii tui prudenter censuit, id Impletum in multis Regibus , fle Reginis, qui sidem Catholicam suscipientes, pascebant pauperes fideles . JNee mirum , quod Reges, & Reginae, seu Principes feminae non erubescenum n trientes fideles, eosque paseentes quasi is nu . & vinis portent. eum chrisus Dominus, verus, Spotentissimus Rex eosdem nutriuerit . & super humeros portauerit , ipso attestante super Cleam cap. II. I Ego quas nutritius Ephraim . portaham eos inhraehiis meis r de nescierunt, quod curarem eos. IIam illud, quod de adoratione eontis et
378쪽
vatiein Ium, manIsisse Inseeles a videmus Impletum et & in solio Christi, in quo Romanus Pontifex Christi vi earius res det, eum illum Reges. & Principes eatholici humiliter venerentur . & proponi pedes deostu. lentur; ut suo Ioeo commodius explieabsistura
Illud autem obseruatione dignum, Rhule instituto ae comodatum praeterire nolialie et : quod restri Leo Castrus in Commenta. riis ad Esaiam eap-ς. super illis verbis, i Et adhue dicent in auribus tuis. I olim Reges
eum adirent Episcoporum synodum,toto eor pote ante Episcopos procumbere, & terram
deostulati solitos r neque prius se attollere humo, quam illis suis sedibus surgerent, &illos hrae hiis attollerent. & sella regia pro dignitate eolloearenti cui addo, quod in Concilio Toletano Quarto, in prineipio. de religiosissimo sisenando Hispaniae Rege scri .ptum extat in hae verba i l Hie quippe Sissmandus Rex dum in hasilica heatissimae . &sanctae consessoris Leocadiae, omnium nostr
etiam pariter iam eoetns adestet, tali pro meri. to 5 dei suae, eum magnificentissimis viris in-Εressus, primum coram Sacerdotibus Dei h gno prostratus , eum laerymis, & gemitibus pro se interueniendum Domino postulauit rceiu de religiosa prosequutione synodum exhortatus es, ut paternorum decretorum meis mores , ad conseruanda in nobis iura Eccleissasti ea studium praeberemus, di illa eorrigere. qui dum per negligeniam in usum veneiarunt, contra Ecclesiasti eos mores licentiam sibi de usurpatione seeerunt . I Hactenus
pes Catholici sunt In Regno Christi Eeesesia
praesiit gentes et ex quibus . ne suscepti insituti metas transgrediamur, aliquot breuiter recen lebimus Primo illa eaeimia dignitate sunt dee tati . quia hie mundus inserior, eorum etiam regitur potestatervi duo summi Romani Pomtissees,Gelatas. R Gregorius VII. docueruns his verbis i l Duo quippe sunt. Imperator Auguse. quibus prinei paliter mundus hie reis gitur,auctoritas saera Pontis eum, di Regalis potestas. Gelasius I. Epis .io. ad Anastasum Rugustum . ineip. l Famuli vestrae pietatis. Gregorius VII. lib.8. Regesti Epist. LI. inei p. Quod ad perserendos labores . Resertur i cap. Duo sunt M. distinct. iNequis autem salseretur, sibi persuaden. do . aqualiter hane virisque tributam potestatem, uterque Papa praeeitatis laeis subiunxit IIn quibus tanto gravius pondus est sacerdotum, quanto etiam pro ipsis Regibus omnium Diuino redituri sunt ediamine rationem. Et paucis interpositis: I Nostri itaqne inter lire ex illorum tependete iudicio, non illos ad tuam velle redigi voluntatem. IRursus in eo etiam maxime Principum terrenorum in hoc Regno Chri si fulget a ctoritas, & maiestas i quod Catholicae Eeci
se eorum matri opportuna subministrant auis, ilia r ut fides Catholica per totum terrarum orbem propagetur. se Constantino Magno,
Mui prius Catholieam fidem patenter sulara Heptus, res nulla prolixa indiget probatione.
a ram postquam iure si Iutaribu, facti Baptismi undis suit ablutus , & per totum orbem fides, pradieari . &Εecies di eligi.& templa in honorem Idorum erecta. cla di erepetunt cap. Futuram Ecclesiam. I a.
Sanctus Leo Magnus Romanus Ponti sex Sermone i. in Natiuitate Petri. & Pauli. eo consilio Romanum fuisse praeparatum Imperium , ut eo suscipiente Catholicam fidem, ad ceteras gentes praedicatio Euangelii peris ueniret, Gocet his verbis: l Vt autem huius inenarrabilis gratiae per totum mundum disia ianderetur effectus, Romanum Regnum Dimana prouidentia praeparauiti euius ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cum Oarum undique Gentium vi et na, & eontigna esset uniuersitas . Disposito namque diuinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno consederarentnr Imperio, & citd pervios h heret populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen ciuitatis. I Hactenusianctus Leo .
De ceteris Catholieis principibus, s- milia studia eo lentibus , quos similis pi tas , sudium clarissimos intra Regnum Christi reddiderunt, idem est iudicium. iDe Catholieis Hispaniae Rearibus notum est, & elarissimum propagandae fidei studium.& exemplum . In utramqne Indiam orient
Iem , R Oeeidentalem Christi senum portauerunte Crucem adorari, EuaneeIium pradiis eati , & Idololatriam . qua miserae gentes arte Daemonis obcaecatae tenebantur, extirpati, nullis parcentes sumptibus curauerunt I "idie indefesso studio e mi r ut vere, tu
dita Isaiae vaticinium, Hispaniae Catholici
Reges, multorum populorum nutritis,& ed catores amrmari possiit.
Illud amplius Prineipes, & Reges Chri . silanos faeie illustres, R eon spieuos in Ecclesia Dei, ut Ecclesiam matrem suam paeatam in pace conseruendi 8e ab hostibus eam pertu hantibus , aut hostiliter persequentibus liberent i id enim maxime ad offeium Christi notum Regum pertinere , docuit Nieolaus Papa eius nominis primus in Responsa ad Consulta Bulgarorum. cap. 18. his verbi di Chm pertineat hoe ad Reges seeuli Christi nos, vi temporibus suis paeata, & sine di munutioue velint seruari maiiem suam Eeeleiasiam , unde spiritualiter nati sunt. I H e Nicolaus. Loquebatur autem de Christi nis Apostatis coercendis. qui eum legem Christianam respuissent. Ecclesiam inses
solent iapὸ immines Insolentes, di superbi, mites Leclesiae eontemnere ultiones rideisque ut Eeelesiastiea diseiplina salvast,
di integra conseruetur, seueriores Principum iacularium leges aduocant uir ut tonstituit
Cone ilium Lateranense sub Alexandro III. cap. 27. In hae e verba: l Sicut ait Beatus Leo .lieee Eeelesiastiea disciplina sacerdotali contenta iudicio, eruentas non essiciat vitiones . Catholicorum tamen Principum Coniastitutionibus adiuuatur , ut saepe quaerant homines salutare remedium, dum corporale super se metuunt euenire supplicium i 3 Hactenus Concilium. Atque in hoc etiam mvis
nere clarissime lueet In Regno Christi Regia
379쪽
Regia dignitas resplendens maxime placet Deo, de a prudentibus, 3e piis viris summis laudibus eti tollitur . Ae commendatur, vi per eam Eeelesiastiea dictiplina muniatur . Sanctus Isidorus , cuius opera multi Reges in Mispania salutares leges condiderunt, lib. 3. Sententiarum , quem alii de Summo bono inscripserunt. cap. 33. id luculenter docuit. his Verbis : Principes s culi non umquam intra Eeelesiam potesatis adeptae eulmina te nent , ut per eamdem potestatem diseiplinam Eeeles assicam muniant. Ceterum intra Ecia Teclesiam potestates necessariae non essent ,
nisi vi quod non praeualet Sacerdos emcereis per doctrint sermonem Potestas hoc impleat per disciplinae terrorem . Isaepe per Regnum terrenuum eae teste Regnum proficit: ve qui intra Ecclesiam positi contra fidem, & disciplinam Eeclesiae agunt . rigore Principum eonterantur: ipsamque di- se plinam , quam Eeclesiae humilitas exercere
non praeualet . ceruicibus superborum Do te thri principalis imponat , & ut veneratione mereantur, virtute potestatis impartiat . Is Cognoseant Pi Incipes saeculi Deo de
here se rationem reddere , propter Ecelesiam: quam a Christo tuendam suscipiunt. Nam siue augeatur pax , Ndisciplina Melesiae, per fideles Prinei pes, sue soluatur: ille ab eis ra. tionem ex.get, qui eorum potestati suam Ecclesiam eredidit. I Hactenus Isidorus . Re- set tui apud Gratianum in cap. principes et g. . quae s. s. de in Concilio Parisensi sub Luado ut eo,& Lothario, anno 8ας. celebrato II h. a.
cap. a. & in Concilio Aqui ranen. Par. 3.
Illud etiam Reges, de Principes iacui; in tra Eeelesiam facit gloriosos , si omne malum curent dissipater iuxta illud Prouerbiorum, cap. dio. t Rex qui sedet in solio iudieii , dissipat omne fia aliam intuitu suo . I Hreuebi
Et quamquam Reges virtutes omnes complecti, Ed colere debeant, ut subiecti po puli uirtutibus fore antic quia lRegis ad exemplum totus componitur Orbis r J nihil tamen est, quod iii Politica gubernatione clariorem faciat Regem intra Ecclesiam , quam eust dia iustitiai & propterea hec Diuinitus comis mendatur, Sapientiae cap. i. t Diligite iustitiam , qui iudicatis terram. J Et rursus eodem lib. sapientiae , eap. 6. grauia supplicia de nunciantur Regibus, de Iudicibus , secundum leges iustitiae non iudieantibus, in haee verba: s Audite ergo Reges, de intelligite. 8istite Iudices finium terrae. Pretbete aures vos, qui continetis multitudines, & placetis vobis in turbis nationum. Qoniam data est D mino potestas vobis . 8e virtus ab Altissimo . qui interrogabit opera vestra, Ae eogitati nes serutabitur: quoniam , eum essetis minia siti Regni illius, non recte iudieastis, nec custodistis legom iuilitiae . neque secundum voluntatem Dei ambulastis . horrende, di cito apparebit vobis , quoniam Iudeium duri stimum iss, qui praedi sunt, set. J Hae ibi. In quo autem Regis iustitia cons stat, luculenter docuit Concilium Parisiense sub Ludovico. R Lothario, lib. a. cap. r. in haec veristia r I Iustitia vero Regἱs est, neminem iniuste per potentiam opprimere r sine aeceptionα, personarum inter virum , & proximum suum iudiearer aduenis, & pupillis, & viduis defensorem esset furta eohibere: adulteria puniret iniquos non exaltare i impudieos, Ed histrio. nes non nutrire t impios de terra perderor parricidas, Ee peierantes vivere non sinerer Ecclesias desendete et pauperes eleemosynis alere r iustos si per regni negotia constituerer senes, de sapientes de sobrios Consiliarios ha berer Magorum, Ze Hariolorum , Pythonissarumque superstitionibus non intendere r iracundiam disserre: patriam & fortiter, & iustὰ contra aduersarios de senderer per omnia in Deo vivere: prosperitatibus non eleuare antismum r cuncta aduersa patient et ferre et fidem Catholieam in Deum haberet filios suos non sinere impie assere t eettis horis orationibus insistere: ante horas congluas non gustare cibbum . J Haec ibi .
Denique illa maxima. Ad elarissima gloria Reges. 8e principes seculi in uniuerso orabe praesulgent , qua fidem Catholicam defendentes . violatae fidei Iudicibus, Episeopis, ZeInquis toribus, eorumque ministris opportuna praesidia conserunt: ut suo munere si talangentes, nullatenus eamdem fidem in Pro
uinetis, & Regnis, de D reces bus, quibus
praesunt, violari permittant. Et merito qui dem i quoniam ah haeresibus ingentia mala , de perieula turmatim in Rempub. irruunt ;quibus nisi eeleritet aditus praecludatur, Re .ges ipf, & Principes simul eum Regnis, tria ineredibiles ealamitates praeeipitantur. Et si e nihil est , quod maiorem inniam iam Principibus irroget, quam si fidem Ca-εhol Ieam violari permittant, aut s in ea de
sendenda sint negligentes; si e nihil est, quod
maiorem Iaudem, aut gloriam eis conelliet.
quam Catholieae fidei constans de sensio, de diligens haeresis extirpatio, de grauis haereti.
Gratianus , Valentinianus. & Theodosus Austulli magnam laudem in uniuerso Otia Christiano consequuti sunt, propter Catholieum Edi ctum , quo cauerunt ἰ Vt cuncti populi in ea Religione versarentur. eamque fidem amplecterentur, quam Diuiuus Petrus Apostolus Romanis tradiderat , l. i. Cod. de Summa Trinitate, & Fide Ca. tholica . Ob eamdem similitet eausam, multi C tholi et Imperatores , 3e Reges, praeter gloriam, de laudem nullis seculis interituram , &felices exitus habuerunt, de successores , quales optabant, in Regnis acceperunt, & squod caeteris praestae) aeternam vitam cum Augelis post obitum sortiti fuerunt.
De Regibus Hispaniae illud memorabile
est. & sempiterna memoria dignum, quod sexto Concilio Toletano cap. 3. constitutum extat; Vt quisquis regni apicem sortiretur,
non antea constenderet Regiam sedem s ,
quam . inter reliqua conditionum sacramen ista, polliceretur, se non permissurum degere in Regno suo eum, qui non sit Catholieus; in haec verba i l Illud autem prouida nobis cura, e valde est decernendum vigilanti solertia. ne eius: Regis Cinthi lanie eator, Ae nostet labor quandoque in posteris tepefactus liqueis stat
380쪽
seat. Quoe Irea consonam eum eo. eorde, di ore promulgamus Deo plae ituram senteniat iani; simus eum suorum optimatum . Vi striumque virorum consensu, ex deliberatione sancimus i Vt quisquis succedentium rem mistum Regni sortietur apte em, non ante eonis scendat Regiam sedem, quam, inter reliquias eonditionitin. saeramenra , pollicitus fuerit, hane se Catholi eam, non permissurum, eos violare fidem i sed & nullatenus eorum perfidiae fauens, vel quolibet neglectu, aut eupidi tale illectus, tendentibus ad praeeipitia infidelitatis , aditum praebeat praeuaricationis. Inaee ibi . . Praestiterunt hoe fidei saeramentum H i. spaniae Reges. Praestitit Philippus eius nominis II. Val-
doliti coram omni Hispania, retecto. capite . magna cum religione, & reuerentia, in mani-hus Ferclinandi valdes Are his piscopi Hispalensis, generalis Inquisitoris Hispaniae; iura uitque, se non permissi trum haereticos in suis Regnis vivere, atque favorem, ad e rum pu nitionem, inquisitoribus praestaturum: vi vetὸ testatur Iacobus Si mancas in Ene hiridio Iu di eum violatae Religionis, tit. II. de Principiis
mur satisfeeisse, nis oppost Iones quae eon tra seri poterant, dilueremus , id etiam pro virili prastitimus: vi nullus dubitationi locus
Quoniam vero Regnum Christi super
temporalibus ex eo videbatur In dubium reuocari, quod vix in aduentu eius adimpletum appareret quomodo Sedes David, fle Solium regni eius suerint restituta , & erectatas, lutita Vatie inium Esaiae cap. 9.& Lucae cap. I.
ideo postremis istis Capitulis perspicue osten. dimus , illud in Christo homine Rege, & in eius Ecelesia suisse eompletum; in qua Petrus Apostolus christi Viearius, suum, Christo ordinante, constituit solium. Iterum quoniam nosse oportet, quan ta suerit Petri auctoritas, de potestas, ad unuuersalem Ecelesiam ex hoe Romano Solio regendam , & gubernandam; ideo in altero Libro de hoe articulo ae euratὰ disserendum erit: in quo de ueritas Catholica firmiter stabilietur & Haereticorum , & male sentienistium maehinae; ipso Christo Rege suum auxilium praestante, & Beato Petro fauorabiliter patrocinante svi pid confidimus,& speramus dissoluentur. Nee minori pietate, religione, ae reto Dominus meus Philippus III. Hispaniae Rex. huius philippi IL filius, regnorum, de pate nae pietatis haeres , Toleti die s. Martis, anni Iubili I i scio. eum ab Inquisitoribus publica dei Actio in platea de Zm ouer celebrais
retur, uniuersa Hispania concurrente, de tan
tam Regis pietatem vehementer eollaudante, in manibus Ferdinandi Nisio de Gue vara s. R. E. Cardinalis, generalis Inquis toris Hispaniae, de fide Catholica, quam Santra Mater Eeclesia Apostolica Romana aenet , profiteotur. N eredit, eonstantet defendenda, conse uanda, & augenda et di de persequendis Haer licis, & A postatis, Ecclesiae hostibus ; & deis praestando satiore,& auxilio necessario, fit opportuno sanctae Inquisitionis ossieto, eiusque Ministris. ad persequendos, di puniendos hae M tetieos iuxta sacros Cationes, sine omissione,
e personarum acceptatione, cuiuscumqueis
esset status, Aequalitatis, retecto eapite, post eis super venerabili signo Crucis . 8d libro Evangeliorum, manibus, idem elatissimum, A. pulcherrimum iusiurandum iurauit .
Recapitulatio eorum , quae toto hae Libro
ditia sisnt, di commonitio, seu index in sequentu Libro
Clitisti uniuersali minus legitime intellecto, ingentes deriventur errores illuci eo piosd. ω vere probauimus testimoniis sacrarum literarum , Jc sanctorum Pa triam attestatione, probatorum Theologoriam sententars ,-aliorum Doctorum, &anniamentorum auuritate, dirationibus Iair et ilia fortassis dςsideri 1 -ctotum no a videre
Epistolam Innocentii Papa Tertij, quam supra Cap. R. promisimus , his
Caloio anni t Ilustri Bulgarorum , dc Blacorum Regi, eiusque posteris, ei tam in Regno, quόm in deuotione Sedis Apostolicae successuris in perpetuum.
RE Regum , ct Dominus Dominanistium Iesus Christus, Sacerdos i aeternum se eundum ordinem Melchiis sede e h , cui dedit omnia Pater in manu . pedibus eius labi, eiens uniuersa: cuius est te ra, 8e plenitudo eius, Orbis terrarum , & Omnes habitantes in eo r immo eui flectitur omne genu , exlestium , terrestrium . pe inferno.
Ium, summum Apostolier sedis , de Ecelesiae Romanae Pontificem, quem in Beato Petros hi Vicarium ordinauit, super Ceutes, & Regna constituit; euellendi, destruendi, disperdendi, fle dissipandi, fle aedis eandi, di plantandi ei eonserens potestatem a loquens ad eum in Propheta, qui suit de sacerdotibus Anathoi t Ecce eonstitui te super Gentes, &Regna, ut euellas, & destruas, & disperdas.& dissipes, & aedissees , di plantes . Vt autem id expressitis demonstraret. non per alium, sed per seipsum, eum pro hominibus carnem assumpsisset humanam, S eale tamentum suum extendisset in Idumaeam, ut ei Allophili su derentur; de ciues suas, quae de hoe ouisi non erant, adduceret, & fieret unum ouile, de unus Pastor: in se, qui est super omnIa Deus bene dictus in laeula, uniuersalis riclesiae posuit fund