장음표시 사용
401쪽
Oe Primatu Summi Pontificis. 381
sunt quasi filii, ut sunt Episcopi, & alij Ee-elesiasti ei. Veruntamen etiam icti filii naturales non sunt. de ideo suh nomine . di ratione filiorum si modo verborum proprietati stetur uon comprehendentur . Et ideo Iania senius putat, Augustinum esse loquutum do solo Chthio , etiamsi in plurali de filii, i quatur , quia Christus Dominus generatim. de filiis naturalibus loquebatur. Neque etiam eomprehenduntur sub illa libertate omnes christiani propter alium titulum . quod sint de Christi familia, ut satis euplicuit Paulus ad Roman. I 3.quia illi eoniunctio eum Chriso in eadem familia . id est Ecclesai & .alde ampla , & generalis est, alterius ordinis , sciislieer. spirituails , quae non tollit corporalem seruitutem, seu subiectionem, & consequen' ter nec tollit ordinem iustitiae , qui ea illa n se itur . An vero ratione illius tituli immunitas illa ad omnes Eeelesiasticas personas extendatur ex vi verborum Christi , postea videbimus . & verba Hieronymi, quae hoc attingere videntur . exponemus.
Ad aliud fundamentum iam responsum est . veram Christianam libertatem non excludere honestam subiectionem ad legitimos Pontifices temporales non solum Christianos. sed etiam infideles, vi ex doctrina Apostolorum satis declaratum est , & latius in dicto libro de Legibus. Ad verba demum Christi Domini respondemus . Christum non inten disse per illa tollere iustum Principatum inter Christianos. sed solum eos docere ne genti Iinm Principum ambitionem, & tyrannidem imitentur . Et ideo non simpliciter de Regi-hus. sed eum determinatione dixit , t Reges
gentium dominantur eorum,4 ubi etiam ver . hum i dominandit Indicat nimium affectum. N ambitiosum gubernandi modum , se ut De trus I. anon.cap. v dixit, s Non donii nantes in clero. I Atque ita exposuit Chylostom. Homil. 6. in Matthium, di in alia hie ui narratione in Natth. eap. ao. Et ex occasione, in qua Dominus ad reprimendam discipulorum ambitionem , S de primatu contentionem . loquutus est, & ex verbis, quae subiunxit, l Vos autem non sie, sed qui maior est in vobis, sat scut minor manisestissime eonnat . Cht istum non ex elusisse ordine mad gradus maioris . de minoris, sed aflectum discipulorum moderari voluisse . Ad Paulum autem respondetur,cum ait,l Nolite fieti servi hominum, non loqui de seiuili subiectione ; imo nec de seruitute me
nati, seu rigotosa, neutra enim repugnat,
vel derogat pretio redemptionis Chtisi, nam ibidem paulo antea diverat . t Seruus vocamtus es t non si tibi cura. J Immd addit, posse seruitutem praeserti libertati utique propter
humilitatem, ut eum Ambrosis , di Grego. ri . D. Thomas exponit. Igitur, clam ait,
Nolite fieri serui hominum, I intelligit deseruitute, qua homo christo praesertur, seruiendo homini in us . quae Dei seruituti op ponuntur. Et quia hoc contrarium esset esse. ciui redemptionis christi, ideirco optimam rationem Paulus piamisit dicens, Prettio emopti estis. J Hoe ergo modo seruire hominibus alie uum esse debeat a redemptis a christo: tibiici autem legitimis Principibus in iis quae Deo non repugnant, non est indignum , sed potius debitum, iuxta eiusdem Redem. goris verba, s Reddite quae sunt Caelatas, Caditi , & quae sunt Dei Deo.
C A P. V. Verum Rues Christiani in ciuitam . seu temporalibus seupremam pote- lstatem habeant , si V quo iure
Potestas aliqua tune suprema dicitur,
quando saperiorem non recognoscit: nam vox illa, suprema , negationem superio ris denotat, eui alter , qui su premam potestatem hahere dicitur obedire teneatur. 4nxeni tur autem de superiore in tertis, seu humanoiliam cum Deo nulla fit comparatio, quis enim humanus Princeps. nisi atheus , ve Iamens sit, diuinae se subtrahere potestati, vel conari praesumi l edi cluditur ergo per negationem illam subiectio ad superiorem hominem mortalem. Dotest autem illa negatio variis modis sumi : R ideo vi q. stionis titulus intelligatur, & ab aliis quaestionidus.quae hic esse pollunt, disci rnatur, modum, ae sen sum Illius negationis declarare neeesse est. Primo enim negare potest simplieiter omnem subiectionem au superiorem hominem tam in spirituali materia . quam in ciuili. Secundo potest negare subiectionem in eadem male ria temporali, ac ei ulli. se quamuis in pti ri qiuestione maxima sit diuensio inter nos,&Regem Angliae . ipse enim nemini in tertis subesse vult, etiam in spiritualibus,quod nos
contra fidem, di obedientiam Chrissianam esse credimus, nihilominus quassionem illam nunc non tractamus, quia non dum despitituali potestate diximus , sne cuius cognitione illius resolutio intelligi nullo modo potesttideoque in ultimam huius libri partem illam remittimus, & in praesenti illam potestatem
temporalem supremam voeamus, quae in eo dem ordine, seu materia alteri subiecta non se.
Deinde solet in prisenti distingui duplex
subiectio,directa stitieet,& indirecta. Di tecta vocatur, qui est intra fine, δὲ terminos eiusdepotestatis indirecta,qus solum nastitur ex diis rectione ad finem alteriorem potestatem peristinentem . Propria enim potestas ei uilis de se solum directὰ ordinatur ad eonuenientem statum , de temporalem selieitatem humanae rei publicae pro tempore vitae praesentis . &ideo etiam potestas ipsa temporalis appella. tur. Qu3mobrem tune ei uilis potestas diei. tur in suo ordine supraema, quando in eodem, de respectu sui finia ad illa fit vltima resolutio in sua sp hara, seu in tota communitate, quae isti subest: ita ut a tali Principe supremo Om. nes inseriores magistratus, qui in tali comis munitate, vel in parte eius potestatem habent, pendeant, ipse vero Princeps seminus nulli superiori in Ordine ad eundem finem ciuilis gubernationis subordinetur. Qia vero Alicitas temporalis, Ad eiuilis ad spiritualem ,& aeternam reserenda est, ideo fieti potest, xt
402쪽
crateria ipsa potestaris esullis aliter dirigenis nullam rempublieamr nullumve Regem, aut da, R gubernanda st in ordine ad spirituale Imperatorem habere supremam potestatem honum, quam sola ciuilis ratio postularo In temporalibus, quia non possunt esse duo videatur. Et tune quamuis temporalis Prinis suprema capita in eodem ordinet Igitur siceps. eiusque potestas in suis actibus directὰ Pontifex habet supremam potestatem tempo non pendeat ab alia potestate eiusdem ordi- ratem directe,ac per se , necesse est, ut in teli nisi & quae eumdem finem tantum respieiat, quis omnibus Principibus temporalibus non nihilo minua sieti potest, .l neresse si, ipsum se suprema potestas, quia nullus erit, qui si dirigi, adiuuari, vel eorrigi in sua materia periorem in temporalibus non recognoscat. a superiori potestate gubernante homines in Immo aliqui etiam addunt, Omnia iura re. ordine ad excellentiorem sinem, & aeternum i gnorum , ' dominia Petro collata esse tamia S tune illa dependentia vocatur in directa , quam Christi Vieario, di ita Romanum quia illa superior potestas ei rea tempora- Pontificem in illo iure sueeedere, ideoque , lia non per se, aut propter se, sed quasi supremam potestatem ei vilem in habitu triindirecte, di propter aliud interdum versa- ipsi loquuntur a solum esse in Pontifice:quaintur. uis per alios Reges ex tacita, vel expressi Mine fit, ut negatio illa subiectionis In concessione illam administet. Ita loquun- temporalibus, quam praerogatiua supremae tur praecipui ex antiquis iuris Ponti seisin potestatis temporalis ineludete ereditur, in , terpretibus, Glossa, Innocentius, Hostienis duos praeterea sensus substinguenda se . Po- sis, Ioannes Andreas. Panormitanus, Fe-test enim negare, vel omnem sibiectionem linus, & Deeius in capit. Novit. de Iuditam directam . quam in directam, vel tantilm ciis, R in eapit. Causam quaest. de in cap. directam, R ita duplex alia suboritur quaesto. per venerabilem . Qui fit. sint legitim. I in Prior est, an potestas Restis Christiani se capit. Solitae , de Maiorit., & ohedie n. & in priori modo se prema, id est , nee directe,nee capit. Quod super his, de voto , di alii Udirectὰ recognostens superiorem in mate- in capit. Quoniam , distinct. Io. & in eapit. Haetulli, di temporali , altera est, an poste- eum ad verum 96. distinct. R ex interpreti-riori saltem modo se suprema,id est directum bu, iuris Caesarei Barthol. Oldrad. Paulus superiorem in temporalibus non reeogno- de Castro , de alia, quos Nauarr. R Couarr. scens. Inter quas quaestiones tanta est diuer- insta citandi reserunt . Quibus accessit Diuus sitas, ut prior ad dogmata fidei pertineat,& Antoninus tertia parte titui. 22. capitulo I. in illa fere punctum totius controuersiae in- 6.13. N i . Atuatus Pelagius, di Augustiter nos, di Regem Anglie versetur posterior nus de Ancona cum multis alias a praedictis autem neque ad materiam fidei pertineat, relati. nee in ea si inter nos dissenso. Nihilominus Fundantur primo in multis deeretis tamen praesens quaestio non in priori sensu, Summorum p Ontificum . qui hoe amrmare sneque in directa subiectione, vel potitis exem- videntur . quae infra reseremus, cum eorumptione aceipienda est; quia i si attentii eon mentem explieabimus . Seeundo in via , desideretur ad quaestionem de spirituali mi, variis effectibus ostendentibus hane potesta state pertinet, quia in directa illa subiectio rem . Muiusmodi sunt trans serre imperium a solum ad spiritualem potestatem esse potest. Gemis ad Germanos, R instituere modum vel quod perinde est ) si qua potestas eaeeois eligendi Imperatorem , de eonfirmare illum .gitari potest, eui temporalis suprema india di interdum etiam deponere. qui omnes sunt rem subiiciatur; sola spiritualis esse potest, actus superioris potestatis temporalis . Si ' de ipsa disputando videbimmus, ideoque autem Imperator non est supremus multo mi in illum etiam loeum hane quaestionem retia nus alia Reges . Vnde interdum etiam regescimus. Titulus ergo praesentis quaestioni, suerunt a Pontifieibus depositi. Tertio vitam de suprema potestate , qua in eodem seripturas etiam ad hoc probandum indu- Ordine superiorem directe non reeopriosae, eant, supponunt,Christum habui se directam intelligendus est. Nam licet, in diki. Iri hoe potestatem non solum spiritualem, sed etiam puncto non si nobis eum Reee eon Eritio . temporalem. Tum quia ipse dixit, I Data est quia tamen sepe ipse de Catholiet, ebrique- mihi omnis potesas in esto, & in terra. Iritur, quod Christianorum priueipum iti is tum etiam quia erat filius Dei naturalis. Vn dialonem, & obedientiam ei. d bitam ab. de instrunt, utramque potestatem Vicari negemus, ideo quaestionem illam non εα, suo aequaliter commisisse , tum quia ipse nihil hoc loco praerini tendam censul, .i R. am distinxit, sed absolute dixit Petro, i Pasce Potestatem Christianorum prinei m in hi, oues meas, 1 sub quo verbo s pascendi I non-
omnibus,quae iure naturali eonsentanea lane. minils comprehenditur civile regimen, quam sartam tectam iuxta eat holieam des Unam spiritualer nam de David dicitur a. Reg. seruari, ex illius resolutione manise tam , t Tibi dixit Dominus, Tu pasces populum meum Israel. I Τum etiam quia ad honum Fuit itaque quorundam Catholi eorum. Eeelisae regiment eiusque unitatem , de par praesertim Iurisperitorum sententia. in Εeele eem ita expediebat . Vnde additur quartos a Christi non solum spirituale regi En . sed naturalis ratio, quia in uno corpore tantum etiam temporale est e monare hieum, ae pro Inia es e debet unum supremum caput, a quo O-dε in uniuersa Eeeelesia Catholiea . num tan ne factiones vitae . sue eo ori, sue spirituitum esse supremum stinet pem temporalem seruientes tanquam a primario sente proce Rheniqm per se, & directe supremam pote. dant, sed Eeelesia est unum corpus mysti'n uni ciuisem in uniuet lani Eeelesiam. eum eum , ut iam supra declaratum est ἔ ergo pina; ut his μ νην Pontificem ex Christi in niarat unum supremum gubernatorem in utro Vnde consequenter college tela. Qiae ordine I immo utramque potestatem in
403쪽
De Primatu Summi Pontificis. 383
. na persona: quia si in diuerss personis snt.
insulte dissensiones, & lites Orientur, quae vix possunt humana diligentia, & ration Oeomponi , ut experientia ipsa ossendit. Nihilominus dicendum est, Reges Chrisianos habere potestatem ciuilem in stio Ordine supremam, nullumque alimn recognostere directe superiorem intra eumdem temporalem, seu ciuilem ordinem, a quo in actibus suae potestatis per se pendeant . Vndest non dari in Ecclesia unum supremum Principem temporalem totius Ecclesae , seu Omnium regnorum eius, sed tot esse, quot sunt regna, seu respublicae supremae . Haec est magis recepta, & probata sententia inter Cath lieos, quos statim reseremus. Probatio autem prioris partis ex posteriori pendet: nams non est unum caput temporale, consequens necessatio est, ut sint multi Reges supremi. via nobis propositum est et nune enim non intendimus in pasticulari expendere, an hic, vel ille Rex supremus sit, nee Principes ip scis temporales inter se conserre, id enim a praesenti instituto satis esset alienum. Et ob eandem causam non tractamus nune quaestionem illam , an Imperator sit superior iurisdictioue in omnibus Christianoti in prouincias , & regnis, 1 eonsequenter se si premus monarcha in uniuersa Ecclesii . Qilia lieet ad posteriorem partem assertionis pollet pertinere , tamen nihil sere pertinet ad uostiirata fidei explicanda, i leoque breviter supponimus, Imperatorem non habere hoc dominium, aut supremam iurisdictionem
temporalem in uniuersam Ecclesiam quidquid Bartholus, & nonnulli alii Iulisperiti censeant quia vel numquam illam habuit. vel lieet habuisset, maiori ex parte illam amist. Quod autem numquam illam habuerit, probabilissimum est, quia neque supernaturali, aut extraordinario modo a Christo Domino , .el Romano Pontifice illam habuit, ut eY dicendis a sortiori eonstabit, neque etiam aliquo humauo iure ilam aequisiuit, quia numquam . vel per electionem , vel per iustum bellum unus imperator totum orbem, uel totam Ecelesam sibi subiecit. Vt enim demus , antiquos Imperatores Christianos fuisse legitimos Principes totius ditionis suae, non tamen inde fit , fuisse etiam supremos Principes omnium Chrissianorum , quia extra illorum territorium multi populi potuerunt e se Christiani. Nam ut recte dixit Prosper. lib. a.de Vocat .gent.cap. 6 s Gratia Christiana non contenta est eosdem limites hahere, quos Roma, multosque populos see.
piro Crucis Christi su hdidit, quos armis suis ipsa non domuit . a Vnde . di est illud, quod
Leo Papa in ser. I. Apostolorum, de Roma est,it, I vi latius praesideres religione diuina, quam dominatione terrena. J Accedit, illud ipsum Romanum Imperium in Orientale, &oeei3entale fuisse diuisum , di deinde Oeel. dentale Imperium quod solum in Christianis permansit. Orientali a paganis oeeupato licet quoad dignitatem in una persona duret, quoad iurisdictionem in multos principes.& Reges diuisum esse . Ex quibus licit aliquisiit Imperatori subiecti , plures censentur legitime exempti; iure praescriptionis , ae cedente simul populorum consensu, vel titulo iusti helli. Ac proinde praeter Imperatorem plures esse Reges temporales ab illius iurisdictione omnino liberos, ut sunt Rex Hispanie. Galliae, di Angliae, nunc supponimus. Solum ergo sum test probanda assertio de Summo Pontifice, nam si ille non habet proprium dominium iurisdictionis temporalis. supremae in uniuersa regna Ecddesiae, nullus alius fingi potest, qui talem primatum
habeat, ae subinde plures erunt Reges temporales supremi. Quod ergo Pontifex talem iurisdictionem temporalem in uniuersa Ecclesia non habeat, tenuerunt ex Theologis praecipue Maior, Caietan . Victor. Soto, &BUlarminus, qui plures alios refert. Et ex Iulisperitis Couarruvias in Regul. Peccatum,
tb. 3. latissme , di plures alios reserendo n. I.
R Petrus Bertrand. trata de orig. iurisdictquoest. 3. It quod eaput est ) ipsim et Pontifices summi multis in locis hanc veritatem simpliciter recognoscunt. Vnde illorum iuribus in primis probanda est assertio, Nicolaus enim Papa ad Albinum Archiepiscopum ita scribit, i Sancta Dei Ecclesia gladium non habet; nisi spiti tualem, i nomine autem gladii significati solet in iure ea noni eo potestas temporalis r ergo maxime id debet intelligi, 1 de directa potestate1 S de iurisdictione, quam sancta Eeelesa per se N ut se dicam e 2 intrinseca
sua ratione hahet. Nam in proprio terr Itorio alio titulo comparato habere potest Ecclesia, seu Ecclesiasticiis Praelatus gladium temporalem , sicut Romanus Ponti sex in sua peculiari ditione illum habet. Drsterea idem
Nicolaus in epist. ad Michaelem Imperatorem se ait: Nee Imperatoria iura sontis-eatus arripuit, nec Ponti sex nomen Imperatorium usurpavit: quoniam Christus sie actibus propriss , R dignitatibus distinctis ossicia potestatis vitiusque discrevit: &e.J Idem nobis tradidit Gelasius Papa, eum epist. I . ad Anastasium Imperatorem seribit rsduo etili , quibus principat ter mundus regitur, auiactoritas sacra Pontis eum , & Regalis potestas, 3 Ae Gregor. Papa I. lib. di. indict. II.
epistol, si . alias capit. Io . ad Mailritium
Imperatorem est , t Ad hoe potessas super homines Dominorum meornm pietati data est, ut terrestre regnum calesti Regno famuis letur , I S Ioannes Papa I. in epistola ad Iu- sinianum Imperatorem , quae habetur in lib. Inter elatos C. de Sacra Trinita eius supreismum principatum , & Regiam potestatem recognoscit. Praeterea Innoe. III. In cap. Nouit. de Iudiciis , aperte sentit Regem Francorum suis premam habere tutisdictionem tempora lom. quam Papa perturbarer aut minuere nolit:& ideo insta dieit. I Non enim intendimus iudicare de studo, cuius ad ipsum spectat iudietum, 1 apertd fgnificans, ad se non pertinere utique . directe, ut recte Glossa, &Innoc. adnotarunt Quod amplius deelatae
'dum addit. I Nisi scite iuri communi per
speciale priuilegium et vel eonsuetudinem sit de togatum. I Nam per hane exceptionem de elatat . per ius diuinum non esse tuti Regio derogatum. Idem praeterea Innocentius in eap. per venerabilem . Qui sit. snt. legit. de
404쪽
Rege Francorum expresse, dicit superiorem
in temporalibus non recognoscere . Et do
Apostoliea Sede dieit. In patrimonio Beati Petri libere iid est directe, di absolute in posse
disponeret in quo di summi Pontificis aucto ritatem exereet , & summi Principis utique temporalis exequitur potesatem, a plane senistiens. in aliis regnis non ita libere posse cir- ea temporalia disponere . idem in cap. Solitae, de Maiorat. R' obedien. Imperatorem fatetur , I in temporalibus praeeellere in diti
ne sua r At de Regali potestate dieit, in earnalibus praeci . & in cap. Cautam. J Quisi. snt legitimi Alexander . expresse dicit, ad Regem , non ad Icclesiam pertinere dotemporalibus possessionibus iudicare. & loquitur in particulari de Rege Angliae . satis ergo constat, ipsosmet Romanos Pontisees mi quam sibi huiusmodi potestatem arringasse quod amplius ex sequenti discursu con stabit . Seeundo priueipaliter veritas hae de monstratur , quia nullus potest Iustus titulus assignari, quo directum dominium iurisdictionis temporalis in Omnia Ecclesiae regna summo Pontisci conueniat, ergo illam non hahet, neque enim sine isto titulo obtineri potest. Ailumptum probatur, quia vel ille titulus esset iuris diuini post tui, vel iuris humani, manifestum est enim ex supra dictis, non posse immediatὰ ex iure naturali. Nam probatum est, ex immediato naturali iuro solam communitate* humanam persectam N politiee in corpus unius reipublicae eongregatam habere supremam iurisdictionem temporalem in se ipsam. At congregatio Leelesiae lices si unum eorpus spirituale, mysteum Christi ,& in hoe genere habeat fidei
baptismatis . & capitis unitatem, non tamen .st unita in ratione unius politieti congregationis . sed in se continet varia regna, & res publicas . quae in politico genere nullam inter se habent unitatem , ergo ex vi iuris naturalis non est in tota eommunitate Ecelesiae . immediater una suprema iurisdictio temporalis, At uniuersalis supra totam Eeelisam, sed tot sunt iurisdictiones temporales supremae, quot sunt politicae communitates, quae non sunt membra unius regni, seu reipublicae civilis . Et hinc non m Inor I euidentia eone ludi-ditur, talem potestatem non esse in aliquo
Ecclesiastico Principe aliquo titulo humano, quo mediante potestas illa naturalis in ipsum translata suerit. Quia hic titulus vel est ele-6io. & consensus populorum, & hie in praesenti loeum non habet, ut per se manifestum est , nunquam enim omnes populi Christiani propria voluntate, & consensu uni homini tanquam supremo Principi temporali se submiserunt. Vel est titulus iusti belli, R de hoe
etiam elarum est non habere locum in aliquo Ecclesiast leo Prinei pe . Vel est titulus legitimae successio isis di hie etiam ese non potest praeeisd sinendo in iure humano, quia supponit legitimum titulum, & dominium ita praedecessore , es ita ascendendo necessarios stendum est in aliquo i qui alio priori titulo humano tale dominium sine sue cessione obtinuerit . qui non potest esse . nisi vel consentionis populorum, vel belli, quod aut apri ne ipio fuerit iussum, aut per tacitum eoninsensem subditorum per legitimum tempus iustum fuerit sactum, nihil autem istorem habet locum in aliquo Dontifice a cuiustumque temporis , vel superioris seculi cogitetur. Vel denique hie titulus est alleuius donationis ab homine iactet. x de hoe sere eadem est ratio : quae de titulo laeeessionis . Quia nemo potest donare, nisi quod habet, nullus autem Princeps etiam temporalis habuit unquam supremam iurisdictionem temporalem dilectam in omnes prouincias , & regna Christiana ut supra tetigi, ergo nullus est , qui Leelesti, vel Pontifici talem donationem
sacere potuerit . Quae omnia recte confrinant illa iura canonica, quae tradunt Pontificem Romanum legitimum ius S temporale dominum
habere Romani regni, seu patrinnonii quod
voeant sancti Petri, per donationem a Constantino Imperatore factam . ut patet ex cap.
constantius i. N a. 96. dist. R ex eap. Fundamenta, de elect. in s. & cap. Futuram. H. qu. I. Nam hinc aperte colligitur, titulo donationis solum habere directe temporalem iurisdictionem in regnum, di esultates, quae sunt de patrimonio De tria sub quo patrimonio comprehendimus omnem ditionem temporalem, quam nune possidet Romanus Pomtifex, sue totius patrimonia donatio facta suerit a Constantino , sue ab illo suetit inchoata, di ab aliis Regib:& Principibusaucta. Superest dicendum de titulo iuris diuini positi ui. qui solum potuit incipere per
Christi Domini donationem . R perseuerare per Iegitimam sue cessionem, Christo autem Domino nulla talis donatio tacta est, & consequenter nulla potest esse in tali iurisdicti ne temporali legitima siecessio, ergo neque hoe titulo conuenit Ponti sei huiusmodi iiiii dictio. Quod autem Christus illam iurisdictionem non dederit Ecclesiae, probatur in primis, quia si dedisset alicui, maxime Petro . vi nune suppono ex his , quς inseritis deprimatu Romani Pontificis dicenda sunt. Petro autem non donasse satis colligitur ex Matthidi 16. ubi ante illa verba . Quodcumq; litauetri, di quodcumque solueris, praemi tit Christus promissionem, i Tibi dat,o elaues regni coelorum,l non ergo promissit Chri stus Petro elaues regni terreni, ae proinde non promist temporale dominium, vel iurisdictionem temporalem directam , sed spiritualem potestatem. Quoeirea quod statim Christus addit . t Quodcumque ligaueris vel, Quodcumque solueris , a secundum potest tem, quam nomine elauium promiserat , sine dubio intelligendum est. Et similiter verbumi Pasce oves meas, I secundum eandem potesate ira intelligendum est, nam ibi promissionem prius factam Chrisas adimpleuit. In nullo autem alio laeo indieauit Christus sedare temr3rale dominium, aut regnum proprium directum Petro, vel Ecclesiae suae . neque etiam Eeelesiastiea traditio hoe ostendit sed potius oppositum, ut visum est, ergo nulla supernaturali via nobis constare potest de tali iurisdictione temporali, di directa Pontificis; ergo non potest eum fundamento illi attribui, eum non nisi supernaturaliter
405쪽
De Inde est optima eoniectura, quia ipse Atque hine iaci id probatur prior illati dichristus sibi in humanitate sua non assumpsit quia Christus non contulit Vicario suo po
regnum terrenum, seu temporale, cum do- testatem, quam non ipse assii psit. Diees . minio, &iurisdictione temporali directata, quainuis Christus non habuerit temporale reis qualis est in Imperatore . vel aliis principi- gnum eaducum; & imperfectum , habuisse ,hus humanis , ergo neque illam tribuit Vica- tamen etiam in humanitate sua propter grario suo in terris. Antecedens supponimus tiam unionis dominium quoddam excellen eae his quae in primo tomo a. partis de Regno iiiis , per quod poterat sua voluntate uti qui- Christi diximus, de nune breuiter ostenditur bustuamque rebus, vel regnis temporalibus ex laos , quae Scriptura dicit de paupertate & consequenter per illud etiam potuisse date Christi Domini, ut est illud a. ad Corinth. 8. Vicatio suo temporalia regna, de directanti Mitis gratiam Domini nostri Iesu Christi, iurisdictionem temporalem. Respondemus qua propter nos egenus iactus est, eum esset non negari, quin id sacere potuerit, scue diues , ut illius inopia vos diuites ellatis. Vn- etiam potuit sibi assumere , sed colligimus. de Ioannesa'. in Extrauagant. Cum inter non dedisse, cum illud non assumpseriti quia nonnullos et de Vet r. fgnis. docens ha- non reliquit in terris, nisi Vicarium illius re- huisse Christum, non obstante paupertate, gni, quod ipse de salo assumpsit, quod re- quarundam paucarum , de usu alium rerum gnum spirituale est r ut ostendimus , de m domin luna, manifes e supponit, non accepi L iectu quidem consumatur in gloria , in hocle regnorum dominium, vel aliarum rerum uero mirndo inchoatur in Ecclesia militante. quarum proprietas homines diuites constituit iti hoc signi reauit ipse Dominus , cum Matth. 8. & Luc. s. dixit Filius hominis non . reclinet. Et de temporali iurisdictione iidem siqnificauit Luc. ia. ubi cuidam petenti, I Dic statri meo, vi mecnmcitii dat haereditatem: respondit, Homo,quis me constituit iudicem, aut diuisorem supervos , quasi diceret, non assiimpsisse illud iu-
Uiclum . nec ad temporalem iurisdici ionem exercendam in mundum venisse , ut recte Ambros. Theophylact. di Lutym. adnotarunt.. hoc etiam confrinauit idem mei Dominus Ioan . I 8.dicens, s Regnum nicum non est de hoc mundo, I id est . non est temporale' terrenum . quale est regnum Caesaris, ut
ibi exponunt Cyrill. lib. I a. in Ioara. cap. I
ει sequentibus & Chrysost. Homil. 8a. in Ioa.di optimὰ Augus. tract. II s. dicens , t Audite Omnia regna terrena non impedici d minationem vestram in hoc mundo, regnum meum non est de hoc mundo. J Vnde omnes Patres docent a sumpfisse Christum regnum spirituale quod veram paupertatem non excludit. Ideoque Zachar. p. praedicitur venturus saluator , qui esset Rex , de pauper
quod in Christo impletum esse deelarauit Matth. cap. 2I. de Ioannes eas'. o. 'in Psalin. r.
ce Christo dieitur, s Ego autem constitutus sum Rex ab eo super Sion montem Sanctum eius, de satim additur predicans proeceptuin eius; I ad seniseandum regnum illud esse , spirituale, non terrenum. Vnde Augustinus supra , montem illum: super quem Christus est Rex constitutus, non esse de hoc mundo. dixit i quia eredentes in Chrictum, qui sunt regnum eius non sunt de hoe mundo. a Hilarius autem di, it . non esse Hierusalem terres rem, sed coelestem . Et hoc etiam modo
praedi matri est ab Angelo de Christi. I Dabit illi Dominus sedem David patris eius, Ee statim subiungit , de regnabat in domo Iacob in
aeternum , de regni eius non erit finis, a quia non temporale , sed spirituale suturum erat, ut adnotarunt Epiphan. haeres. et p. di Hieronymus Ietem. adi. & Zachar. 6. Batio vero
est quia temporale regnum nou suit Christo
necessari lini ad honorem: vel maiestatem suam , 3e ad exempl. m. ae redemptione
nostram fuit magis expediens, ut illud non
Iom. XII. Item quiaChristus habuit persectam spiritualem potestatem sine iuri Mictione tefliporali directa, ergo etiam potuit communicare
Vicario suo persectam, seu susscientem iuri iadictionem spiritualim , sne altera directe temporali. Ac denique quia scut suit expediens , Christum i plum non assumere tempo talem iuiis dictionem . ita etiam conuenienς fuit . ut Vieatio suo illam non communicetis ret, ne aut Reges tetrae perturbaret, aut spiritualia secularibus miscere videretur . Vnde possumus Vltimo ratione argumentari, quia dominium temporale , eum iurisdictione. directa, de ciuili in uniuersam Ecclesiam non erat necessaria ad spiritualeis regimen Ecclesiae , vi per se manifestum est . neque etiam ad eumdem finem erat viilis. imo potitis magno impedimento esse potuisset; ergo non est verisimile a Christo sui se , datam . Ninor probatur primo . quia temporale regimen est longe diuersum ab spirio tuali, di impli eat homines negotiis secularibus , quae maxime auertunt ab spiritualibus . propter quod dixit Paul. 2. ad Timoth. G. s. Nemo militans Deo implicat se negoti ix secularibus: l ergo incredibile est, Christum Dominum coniunxisse has duas supremas . flevniversales potestates in uno supremo Pontifice Ecclesiae, cum moraliter in possibile si . unum hominem sussicere virique ponderi uniuersalis gubernationis. i.
Dices. Hae ratione probaretur. Sum. mum Pontiseemi. vel alios Episcopos non posse, nee debere esse simul temporales Prinaci pes . ite spondetur, in primis verum esse .
Christum Dominum id non instituisse, neque praecepisse, neque alicui ex suis ministris, seu pastoribus temporalem Principatum dedisse . Et hoe probat discursus iactus, ' confirmant,
quae de christi Domini regno diximus, quia
ille nee totius orbis . nee alicuius partis eius Principatum temporalem, aut seculare iudi
cium sumpsit, unde nulli etiam Episcopo , vel Vieario suo illud eommunicauit. Quoaergo ipse de se dixit, i Quis me constituit tu
dicem inter vos, I in unumquemque Episcopum conuenit. Quod etiam aliis testimo-u is . Ad longo discursu ostendit Bernard. lib. t. de Considerat. ad Eugenium cap. 6. de lib. I. cap. 6. Addo nihilominus , non prohibuisse Clitissum . ne Pontifex , aut Episcopus
406쪽
possit esse smul temperat Is dominus, quia nee talis prohibitio ostendi potest, ut supra tactum est . R ex dicendis magis constabita
neque etiam sequitur ex ratione proposita . quia non est per se malum , eumdem esse Ee-elesiasti eum Pastorem . di Principem temporalem . Quin potius licet temporalis cura nimis ampla , & uniuersalis non recte eonueniat eum spirituali sollicitudine, nihilominus principatus aliquis temporalis modera. tus potest non solum esse licitus, sed etiam expediens ad Ecclesiae splendorem , di auctoritatem conseruandam,& ad necessarios sumptus , di alios similes honestos fines, ut rectὰ dieitur in cap. Fundamenta de Elect. in ε. Et ideo Christus Dominus hoc non prohibuit, sed humanae dispositioni recta ratione regulatae, di pro temporum opportunitate id reliquit. Aliter vero responderi posset rationi iactae, illa solum probari exercitium vitiusque iurisdictionis uniuersalis non debuisse simul eidem personae committi, nihilominus tamen in habitu potui sie utramque iurisdictionem dari Ponti fiet, datamque ei se ea lege, & conditione , ut spiritualem per se, temporalem vers per alios ordinarie exerceret. Sed hoe etiam saei lὰ impugnatur . non solum quia
etiam illa iurisdict o In habitu nullo titulo, aut probabili modo ostenditur, ut probatum est , sed etiam, quia vel est impertinens . vel odiosa valde. Aut enim qui illam habet, numquam per se ipsum uti Tila debet, & se erit otiosa, & inutilis, quia numquam poterit quis illa uti per alios, nisi prius per se illa viatur, saltem illam delegando , vel ordinariam
mmittendo . si vero ad hune usum data dieatur, interrogo ulterio s. an Pontifex v. g. committendo hane iurisdictionem, illam omnino a se abdicet, & Omnem illius curam prorsus relinquat, vel ita illum eommittit, ut semper maneat temporaliter superior, & eum potestate reuocandi commissionem, vel saltem limitandi eam , vel etiam sub arbitratu corrigendi, aut emendandi acta per illam .
si priori modo hete Iurisdictio in habitu cogitetur. est sine fructu, & otiosa . Quid enim reseri, quod Pontifix habeat hane potestatem in habitu, si necessario debuit illam dare , aliis, Per quos exerceretur, & postquam dedit Iam non potest actum superioris exereere in illo ordine i Imo potius sequitur . iam nunc illam non habere, & solum fingitur aliquanis: do habuisse, ut emanatio huius potestatis ad Prinei pes laeviares Pontis ei attribuatur, ruod inuidiae satis plenum ducitur . Odi amque nimis, S alias est etiam sine fructu,
di sundamento . :Si Veto posteriori modo cogitetur haec potestas ita in habitu , ut possit exire in , actum, quando libuerit, vel quando oportuerit . sc auget ut odium. & invidia . quia iam Principes temporales non erunt supremi Reis graia fallamque erit Sedulia carmen ab Echletia receptum.& celebratum satis, I Non eripit mortalia. qui regna date essia, a pote- .ritque Ponti sex pro libito sto. regna temporalia auserre, vel mutare, & iudicia tempora- .
IIum rerum . dispensationes, & Ilia sibi etiam ad libitum vindieare, saltem valide, vana licet sortasset non , ne Iacent propter
perturbationem ordinis, factum nihilom Intia
teneret, quia esset ex suprema iurisdictione. aqua in serior pendet. Hoe autem non solum odiosum est, di Regum animos perturbari potest non sine causa ; velum etiam 1st per se ineredibile, quia est contra uniuersalem pacem Eeelesiae , & eontra uniuersalem , ac perpetuum usum eius. Vnde etiam Iurispetiti.
qui dieunt Summum Pontificem habere su premam iurisdictionem temporalem . id nimadmittunt. Im A in multis actibus iurisdictionis temporalis absolute negant, pos
Pontificem extra ditionem suam temporalem illos usurpare , etiam valide , vi communiter tradunt Doctores in cap. Per venerabilem.
Qui filii sint legitimi . Ae denique si hoc
modo haberet Pontifex iurisdictionem temporalem totius Ecclesiae . non mintis oporteret ipsum es e sollicitum de bono temporali regimine omnium regnorum Teclesae , quam
de regimine spirituali omnium . Episcop
tuum: nam est eadem ratio , di Obligatio, seriauata proportione , S ita procedit ratio facta.
quod illa duplex sollicitudo uniuersalis humanas vires. & capacitatem moraliter excedat , sique contra Omnem rationem , EQ
Ex sundamentis eontrariae sententie pri naum. R secundum procidunt tantum de po testate in directa. Et prosecto multi ex auctoaribus pro illa sententia telatis, de eadem tan tum superiori potestate loquuntur, ut in fine huius libri deelarabimus . Tertium autem
sundamentum procedit ex salso principio. quia Christus Dominus dominia temporalia non assumpsit, ut dictum est . Simili modo deficit quartum sundamentum , quia Ecclesia non est una respublica temporalis, sicut est spiritualis. α ideo non indiget una tempo tali potestate directe suprema. sed unal piri tuali, quae ad temporalia extendatur, ut insta etiam videbimus .
Vtrum siu in Gelsia Christi spiritualis
potestas iurisiuntionis externa , t quasi politica a temporalidistincta
DIximus hactenus de potestate temporain
ii. AEt constet, nullum Principem Chrisianum.lure posse Catholicam Ecelesiam . vel doctrinam arguere, quod debitam pol statem illi pio libito eripiat: nunc dicendum est de spirituali potestate, ut etiam ostencla n us, quid Reges schismatici in hoe genere indebi id usurpent, fle in quibus rebus Eccle siasticae potestati contra diuinum ius ohea ire, Se su hiici reensent. Quia vero potestas E elesiastica multiplex est, ideo In titulo reis stringimus quaestionem ad potestatem iuril dictionis spiritualis, & externae. Duplex enitia distingui solet potestas Ecclesiastica . se ilicet. ordinis. & iurisdictionis: ad haec enim duo membra alia, quae adnumerari s
leat, reducuntur . ut rem Nauarr. adnota
uit. De Potestate ergo ordinis hic non tra
407쪽
ctamus, non enim pertinet ad praesentem controuersam , quia illa non est potestas se
perioris in subditos , sed est iacultas quaedam moralis ad euitum Dei religiosum ordinata, vel per oblationem fieri fieti, vel per admini- Mationem, aut dispensationem heramentorum, quae ad sancti fieationem fidelium sunt instituta: vel denique per quascumque alias
cceremonias, quae ad ornatu in saetis eis, aut sacramentorum , conuenienter, & ordinate
fieri debent. Vnde etiam Plotestantes non omnino videntur hane potestatem negat O , quamuis ita illam interpretentur, ut nomine potius , quam re illam confiteantur . sed hoe in tractatu de saetamentis examinandum est.
Potestas item iurisdictionis subdistinguitur In iurisdictionem interni sori poni intentiae , & externi fori Eeeles asti et . Prior proxime constituit sacerdotes superiores, &iudices in quodam diuino, di secreto soro , quod in sacramento poenitentiae exercetur. Et quamuis de hae etiam si magna contemtio haereticorum huius temporis eontra E Uesiam Catholi eam , illam nune praetermittimus, quia neque Rex Iacobus illam attigit , neque ad exteriorem politiam etiam ecclesiasti eam spectat . His ergo potestatibus missis, sermo est de potestate iurisdictionis
externae datae ad gubernandam Ecelesiam ,
quatenus est quaedam spiritualis te spubliea . di Corpus Christi mysti eum . quam spiritualem vocamus , ut a temporali eam distinguamus. Vnde iuxta intentionem nostram idem est quaerere , an haec iurisdictio st, & an si a temporali distincta. In hae ergo quaestione suIt haeresis Maris silii Paduani, qui sere ante quingentos annos inter alias hareses dixit, Christum nullam iurisdictionem Ecclesiae suae, aut Episeopis, vel Romano Pontifiei dedisse, vel in laicos , vel in clericosi vel ad praecipiendum, seu oblinandum ; vel ad eogendum, seu puniendum , sed solum dedisse laeetdotibus potestatem ministrandi sacramenta , I praedicandi ver-hum Dei, ct in reliquis omnibus dispositioni, & iurisdictioni temporalium Principum eos subiectos reliquisse. Ita errorem hunc res tunt plures auctores , sed distinctius , quam caeteri Albertus Dighius i ih. s. de Lecies ast. Hierare h. Et in hoc errore videtur suisse fundatus Henricus VIII. Rex Anuli2 ad schisma
contra Eceletam Romanam excitandum. Vt enim Pontifici obedientiam negaret, consequenter etiam neetauit, se habere in terris su
petiorem tam in spiritualibus , quam in tem- Potalibus , & consequenter asseruit in suo regno se habete totam potestatem supremam . quae in Ecclesa respecti uu es e potest. Idemque de quocumque Rege temporali Christia no censuisse videtur, quia non potuit mai rem rationem , aut titulum talis potestatis Inse, quam in alijs supremis Regibus inuenire ridque diserte, ae frequenter vel assirmat, vel supponit Rex Iacobus in sua ad Christianos Principes Praefatione.
Ex quo nianifeste conuincuntur, non
agnoscere in Ecclesia aliam potestatem iurisis ictionis praeter eam , quae est in Regibus temporalibus , vel quae ab illa manat, quia nullum alium titulum ad illam usurpandam Tom XII.
praetendere possunt. Unde scut supra dIYImus . Regiam potestatem a populo ad Reges
manast e, ita reserunt Anglicanae historiae, Regem Henricum ex consensu regni in Palla-iuento hane sibi arrogasse potestatem, idem isque in simili eonventu su iste in Eduardo proximo successore declaratum, posteaque in Elisabeta innovatum . Ergo signum est non aliter de hae potestate, quam de politiea sentire. Idemque satis ostendit Iacobus Rex, eum iure haereditatio, & titulo carnalis sue-eessionis illam habere prosteatur . Neque ab hoe errore alienus fuit Caluinus, aut Lutherus, nam fleet Caluinus primatum Mentiri non approbauerit, nihilominus ex alio pria-eipio huiusmodi spiritualem potestatem neis gare cogitur . Ille enim cum Luthero, de aliis. Omnes Christianos pares in saeerdotio saiae iunt , & distinctionena cleri a populo lateo dmedio tollunt, atque ita nullam potestatem speetalem ponunt in Ecclesia ad gubernandam illam, praeter eam , quae est in magistram politico, vel quae in aliqua communitate adseritandum rectum ordinem ex natura rei existit. Fundamenta huius erroris diuersa sunt . Nam isti, quos vitiino loco tetuli sundari potuerunt, quia crediderunt, in Ecclesia nullum
esse verum, ae proprium sacrificium, S eou sequenter nee verum, ae proprium sacerdo tium sed tantum spirituale, ae metaphoricum
quod omnibus Christianis eo inmune est, de quibus dieitur 1. Petr. α. Et ipsi tamquam lapides vivi super didis eam tui, domus spiritualis . Sacerdotium sanctum, o Rrte spiri.
tuales hostias acceptabiles Deci per Iesu ni christum . J Et insta, I Vos autem genus et Hum regale Sacerdotium. a Mars lius autem licet Sacerdotium non negauerit. & Clerum.
seu Presbyteros a populo distinxerit, negaui etamen in Clero hierarchieum ordinem dixitiaque omnes Presbyteros esse aequales Episcopis ,& Episcopos Papae; unde intulit non ha
here inter se, vel respectu populi subiectionem aut praelationem, sed omnes dixit esse subiectos politico magistratui. Asserebatque illud
Lue. aa. t Reges gentium dominantur eorum, vos autem non se, a quihus verbis arbitratus
est , prohibitum esse Clericis omnem domi. natum , seu iurisdictionem. In duce hatquo alia testimonia Scripturae , quae a secularibus euris Cleri eos abstrahunt, vi est illud. I Nemo militans Deo, implicat se negotIis secularibus . I di. ad Timot. a. & illud . I Seeularia iudicia si habueritis, eontemptibiles qui sunt in Eeelesa , illos eonstituite ad iudica dum. I i. ad Corinth. 6. De Regibus autem Angliae non mihi constat, quo alio iandamento nitantur, nisi quia detorquendo seripturas ad alios sensus, ncgant. In eis esse stilia datam spiritualem potesatem, R exagerant quod scripturae praecipiunt omnibus Christia nis : Prinei pibus, di Magistratibus temporaliis bus subesse. Vnde in hoe aeqni parant Ecclesiam Christi nagogae, aut Reipublicae fideli.
quae in lege naturae esse poterat, in quibus putant i non fuisse aliam potestatem gubernatiuam praeter eam, quae vel Regibus data est in lege veteri, vel in alio statu ex natura rei esse poterat in tali eommunitate ordinata per sdem ad veri Dei cultum,& religionem , N a
408쪽
populo in Principes , vel quod per Inde est alia Imperia fuisse In terra inchoandum , AEeae eonsensu populi in primogenitos trans se- perpetuo esse durarurum, tum illo loco , tum rebatur, tamquam una, & eadem potestas etiam Daule . r. apertὰ praedicitur, & eon. connaturalis . cordat illud s=echiel . I Faciam eos in Nihilominus veritas Catholica est, dari in Ecclesia spiritualem potestatem verae, &pro pridi iurisdictionis, per quam possit Chrisianus populus in ordine ad salutem animae conuenienter gubernari. Ure assertio de fide certa est, ut communi consensu Catholici docent, x probatur primo aperti stimis Seriptu .rae test Imoniis. Praecipita sunt illa duo, Quod elinque ligaueris . Sc. I Matth. s. At I Pasce
oves meas, J Matth. 2I. quae in serius ex proia
fesso tractanda sunt. simile etiam est illud Natth. 18. lsi Teelesiam non audierit, sit tibi tamquam Ethni eus, ct publieanus, I &adiungit, s Amen dico vobis, qua eum quo alligaueritis super terram, erunt ligata, di in coelo & quaeeumque solueritis super terram, erunt, di soluta in coelo, I sigare enim, &soluere manifeste sunt actus iurisdictionis , &ibi non est tantum sermo de iurisdictione in
foro interno εἶ seu stereto poenitentiae , ut per
se constat, nec de iurisdictione temporali. Nam excommunicatio, de qua ibi sermo est, censura est Ecclesiastica , quam etiam ipso Reti Iacobus interdum spiritualem appellat,
in praefatione. Sunt etiam expressa verba
Pauli a. Corinth. i 3. I Ideo hae e absens scribo
ut non praesens durius agam secundum pote. salem, quam Dominus dedit mihi in aedihea tionem, non in destructionem. J Potestas au tem spiritualis erat, nam temporalis, uel Regia in Paulo non erat. Item ad eamdem po testatem pertinet, quod idem Apostolus, ait, Actor. dio. I Λttendite vobis, S uniuerso gregi, in quo vos Spiritus sanctus posuit Epi se pos regere Ecclesiam Dei, quam acquisiuit, sanguine suo, 3 ubi aperte dicit Episeopis da tam esse a Deo potestatem regendi scelesam, regimen autem, & gubernatio idem sunt. Vnde, nisi magna vis fiat verbis, de potestate tu ficii clionis Apostolus loquitur, ut autem significet illud regimen esse spirituale, addit de Ecclesia, quem aequi fuit sanguine suo, non enim aequis uit Christus suo sanguino temporale Regnum , sed spirituale. Vnde optima ratione smul eum Scri tutae testimoniis potest haec veritas confit mari Habemus enim ex seripturis, Christo Deo homini promissitan esse a Patre Regnum aeteris num iuxta illud pulm .ia I. I De fructo venistris tui ponam super sedem tuam, J N IsaI.9.s super solium Dauid , di super Regnum eius sedebit. J Et addidit Angelus I ue. i . t Dabit illi Dominus sedem David patris eius, regna bit in domo Iaechin aeternum, N RegnI eius non erit finis . I Hoc autem Christi Regnum
non in eoelo tantum, sed in terra etiam trais
dendum , seu inchoandum promissum est . ut patet ex Danie l. .l Aspicie ham in visionen Ois. & ecce cum nubibus ecili quas filius hominit veniebat. 1 Et insta. I R dedit ei potestatem , & honorem , id Regnum, di omnPopuli, tribus, & linguae ipsi seruient, Polsas eius potestas aeterna. qua non aufertum Regnum eius. quod non eorrem petur; 3 um autem filium hominia esse Christum, q
--, y pd filivs hominis appellatuomnes uiuis une, illiusque Regnum P gentem unam in terra in montibus Israel, &Rex summus erit Dominus imperans, di non erunt ultra duae gentes . a Quae verba de Christo & eius Eeeles aeuidenter intelliguntur , ut ex toto eontextu usque ad finem eapitis constat. Noe autem Regnum Christi eorporale, seu temporale non est , sed spirituale, &aeternum , vi cap. diximus, & colligitur ex
verbis eiusdem Effethielis, i saluos eos liaciam de uniuersis sedibus, in quibus metauerunt, &c. J Ae ex Ierem. a. I Ecce dies veniunt.
dieit Dominus,& suscitabo David germen iustum. & regnabit Rex , & sapiens erit, & faciet iudieium . di iustitiam in terra, In diebus illis saluabitur Iuda . N Israel habitabit confidenter , & hoe est nomen , quod voeabunt eum, Dominus iustus noster. i Et hoe ipsum
confirmant alia testimonia exscriptura, Ee Patribus dicto cap. . adducta. Ex quo ulterius coneludimus hoe Regnum Christi non esse nisi Eeelesiam eius, in qua ipse spiritualiter regnat. Vt dixit Greg. lib. . in a. Reg. in ultimis uerbis, & August. tract.1 Is . in Ioan. t Quod est Regnum eius, nisi eredentes in eum Quibus dicit de mundo non estis . J Et insta . s Vnde non ait, Regnum meum non est in hoe mundo, sed non est de hoe mundo, nee didit, non est hie, sed non est hine . Hie est enim vque ad finem se.
euli . 3 Ergo fient Regnum spirItuale est. Ita per spiritualem potestatem Regi debet. Hoc
antem Regnum perpetuum es,non solum in eoelo, sed etiam in terra,quamdiu mundus du-
rahit, ut ex Augustino retuli, & in libro etiam primo tractando de Beelesia osendi ; ergo etiam potestas spiritualis ad regendum illud ita est 4 Christo hute Eecies a conressa, ut In ea perpetuo duret, qnia non potest Regnum sne potestate gubernatice illi proportionataeonservari. Vnde recte didiit Epiphan. Ueres 19. Thronus Dauid , & Regia sedes est sacerdoti tim in sancta Eeeles a . quam dignitatem Regiam , smulque Pontificiam simuleoniunctim largitus est Dominus san Εeclesiae suae. translato in ipsam throno David non defieiente in aeternum . I Et infra. 1 Αdomo earnali Iuda. di Israel Regia dignitas
translata est, firmiter autem sedet thronus in sancta Dei Eeeles a in aeternum. IAd hane auem rationem tacitὰ responis det Rei Iacobus in praefat.pag. r. his verbis.1 Nee si Regna terrestria a Monarchis terete stribus regi debent, idia Ecclesiam siqnit ut a terrestri quoque Monaret, a debere gubernari . I Cur autem non sequatur, duas rationes indieat. Prior est, I Quia neque unus est aliis quis tot Ius orbis, Regnorumque omnium moderator, ae Monarcha. J Altera est, squia Christus Ecclesia suti Monare ha est, Christique vices explet, quem venturum promiserat
spiritus sanctus, 3 di hic illud adiunt ii, t RGges gentium dominantur eorum , vos autemtion se .l Sed in his vel bis attingit Rex, aliam quaestionem de Monarchia insta tractandam, qua diuersa est a pr senti. Nunc enim solum tractamus de spirituali potestate suprema ad regendum Regnum Christi, quod est Eccle.
409쪽
De Primatu Summi Pontificis. 3 89
sa, necessaria, di hane dieimus esse de here in ipsa Ecclesia, prout in terris versatur , siue sit in .na persona, sue in multis, seu in congregatione ex illis composta, quod posea videbimus . Verba autem Regis eo tendunt, ut
nulla sit necessaria in hoe Regno Christi potestas , quae vices Christi gerat, ut maxime patet ex posteriori ratione, quam de mune
Spiritus sancti a fieri, ideoque hic praetermitti
Circa primam ergo aequiparationem
spi ritualis Regni Eccleiis cum Regno terreno
dicimus, si cum proportione fiat comparatio, non minus esse necessarium, in Eceles a supremum aliquem guhernatorem terres rem, id est Visibilem hominem , S mortalem quamst in Regno terrestri. Quia Eceles a Christi
uniuetia non minus est una, seu Regnum unum
in suo ordine, quam si Regnum quodlibet temporale in suo . Et licet Eeelesia quoad s-nem, & praeeipua inedia spirituale Regnumst, nihilominus, quoad personas ex quibus constat, etiam est terrestris, & iniones, in quibus regi, vel dirigi, & corrigi debet, teris restres etiam sunt, id est, externat, & sensibiles. & illis mediantibus, seruanda est pax,
unitas , religio, di caetera omnia , quae ad conuenientem huius corporis gubernationem sunt necessaria; ergo non minus est in hec Regno necessaria potestas suprema,quae humano de sens hili modo membra eius,& actiones eois rum in ordine ad aeternam salutem dirigat . de gubernet. Et ideo recte Bonifac. a.epist. i. δὲ Gregor. lib. . episso Iar. cap. 96. alias ep. 32. indici. 3. de eadem Ecclesia loquentes diti xunt . t Ad hoc diuinae dispensationis prouiso gradus diuersos. & ordines constituit esse distinctos, ut una concordidi fieret ex diuersitate eontexto , & recid Ossiciorum gereretur administratio singulorum. Neque enim viri versitas poterat alia ratione subsistere , ni si
huiusmodi magnus eam disserentiae ordo seruaret. 1 Quia vero in hae graduum diuersitate, di ordine in infinitum procedi non P test, nee in eis esse diuiso, ideo necesse es, in aliquo supremo capite uniti, seu terminari, unde subiungit Gregor. t Tune unu in quodque salubriter impletur ossicium, eum stetit, nus, ad quem possit recurri, praepositus. JQuod profecto sicut in unaquaque congregaritione spirituali, seu Ecelesiastica, & in viam quoque Episcopatu, vel particulari Eeelesa, seu Prouincia verum est, ita in vutu et sali Le-clesa multo maiori ratione est necessarium . Et ideo dixit Anasasius Papa in Apologet. aduersus A stasium Imperatorem, i Si omnis potestas a Deo est , magis ergo quae rebus est praestituta diuinis, a quam nos nune spiritualem potestatem vocamus . Optima ergo
est illatio, quam Rex improbat, si terrenum Regnum a terrestre Nonarcha regi debet, etiam Eecles a suum Monarcham, seu supremum gubernatorem in terris habere, necessarium fuit. Prior autem Regis ratio non solum hoc non expugnat, seu potius eomprobat, si aliadi uersitas inter Ecclesiam, & totum Orbem
quoad Regna terrena consideretur . Nam in uniuerso orbe terrarum non est una tantum Respublica, vel unum temporale Regnum, sed varia, & plurima, quae inter se non componuuti unum politicum corpus . de ideo neque unus Monaretia, neque genaralius loquendo) una praesectura, vel unum supremum tribun vi politi eum. de humanum pro toto uniuerso esse oportuit. Imino neque moralia Ier, vel humano modo potuit. At veto Ee-elesia Clitisi est unum corpus mysticum perisfectum, S unum i ut se dieam ) smple2 Re.gnum per uniuersum Orbem diffusum, ut in lib. i. tractando de Eeelesia Catholica dictum est . Et ideo una suprema potestas, quae tot illi prasit; necessaria est . Quo circa si supponamus Ecclesiae regimen esse Monarchicum . Vt insta ostendetur, comparatio eius cum
temporali Regno non est eum uniuerse orbe iacienda, sed eum singulis orbis Regnis, ita
ut sicut v numquodque Regnum temporale in uno Monarcha terrenti regitur, terreno , in
quam , quoad personam, quoad Potestatem, quoad materiam , de proximum snem, ita to tum Ecclesiae Regnum ab uno regatur Monarcha , terrena quidem quoad personam . cceleste, vero quoad potestatem & materiam de proximum , ae principalem finem . Maeenim ratione Clitissi Eeelesia militans, lichetet tenum Regnum dici possit, propterea , quod ex mortalibus hominibus in tetra deis
gentibus constat, nihilominus in Scriptura saepe Regnum Ccelorum appellatur, dichristus de illo dixit, I Regnum meum non est Iine. J Vbi Augustin. notat, non dixisse , non est hic, quia re veta in hoc mundo est,
sed non est hiue, quia licet si in mundo, non est de mundo, sed de Coelo venit, ideoquo tale vegnum gubernatore indigra terrestri m
dem, Christum Dominum esse Principem Ee-elesi e suae Monarcham . Idedque quamdiu in terris deguit, ct cum Apostolis suis conversatus est, illam per se ipsum tamquam supremus illius Rex, & Pontifex gubernauit, Apostolos elegit, Sacerdotes, de Epistoflos conse-erauit, di ad pra dicandum misit, eisque discipulos adiunxit, Ee pro illius temporis, & si tus Leelesae opportunitate caetera necessaria prouidit. Quia vero nune est absens ab Eecles a militante quoad visibilem praesentiam . ideo non potest sicut antea, per se, ae proxi-mὰ pastoris munus Ecclesiae praestare, & idisci reo ad compensandam visibilem praesentiam suam Viearium, seu Praesectum prouidit,
eui Ecelesiae suae regimen commisit. Quod quidem non negat Rex Anglia, sed i quod mirabile est ait, hunc Vicarium esse Spiritum sanctum, quia ad dirigendos, & docendos Apostolos non Petrum , ait, sed Spiritum sanctum se relicturum Christus pollieitus
est. Sed hoc, vel non proprie. vel non vere neque ad rem, S causam , de qua tractamus
dictum est. Seio quidem Tertullianum aliquando vocasse Spiritum sanctum Christi vi carium , libro de praescriptionibus ita reticor.
cap. 13. de 28. impropria tamen, & metapho
Iica loquutione , solum quia Christus dixit Ioann. I 4. I Alium paractetum dabit vobis. vi maneat vobiscum in aeternum spiritum utaritatis. J Et insta. I Haec loquutus sum umbis, apud vos manens. paractetus autem
Spiritus sanctus, quem mittet Patet in nomine meo , ille vos docebit omnia, di suestere evobis
410쪽
vobis omnia, quae eumque dixero vobis. 3 Per quae verba promittit Chiistus spiritum saniactum, qui internam virtutem illustrationem ,
de suggestimem per gratiam suam fidelibus
Haec autem operatio non potest Spiritui sancto attribui tamquam Vicario alterius, sproprietas verbi seruetur. Quia vi earius proprie est alterius prinei palis auctoris minisser, qui vices eius gerit, n eius potestate sibi eo m- missa utitur: at vero spiritus interiils docet, de inspirat tamquam principalis , de proximae ausa gratiae, S internae virtutis , suo modo
Paulus dixit : I Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui inerementum dat Deus. ὶ Non potest ergo in proprietate se monis Spiritus, saucius diei Viearius Christi.
Lato autem, Ae improprio modo Tertullianus ita loquutus est . quia spiritus sanctus missus fuit, ut loco Chii si Apostolos consolaretur,
de doceret, vel explicaret multa,quae pro tem
potis breui taleo opportunitate Christia ipse
vel tradete non potuerat, vel non oportuerat.
unde dia it i l Ego rogabo Patrem. de alium varaeletum dabit vobisi a ae si diceret, in me
habebatis eonsolatorem , quamvis autem di. scedam eo non carebitis, nam Pater alium da
hit vobis, qui loco mei vos eon soletur. Et in
de Spiritu sancto, I quem mittet Pater in nomine meo a I idest, ut ea perficiat, quae Estolaecepi, suggerendo, de declarando vobis, qus eui, S addendo, quae non potestis portare modo , & testimonium de me perhibendo . Nae ergo ratione dici aliquo modo potest spiritus sanctus xices Christi gessisse , seu exispleuisse , non per vicariam, aut ministerialem virtutem , quod inferioris esset, sed ut prine I- palis causa perficiens, quod Christus absoluere in breui tempore vitae suae non potuit. Vnde hoc modo quicumque alteri in osse iosueeedit , vel perficit, quod alter inchoauit, &perscere non potuit, dici potest vices eius stipplere, etiamsi viearius eius propriὲ non sit; Dee per potestatem inferiorem. & partiei patam, & ah altero dependentem operetur. Quod si hoc tantum modo Rex Angliae Intellexit. Spiritum sanctum vices Christi eΨpleuisse, immerito sentit, illam Spiritus sancti
operationem sum cere ad externum . de homi- Ribus aecommodatum Ecelesiae regimen quia illa virtus, & operatio Spiritus sanctus inuisibilis est , de mete spiritualis, ae interna, homines autem indigent etiam externo, & visi.
hili tectore 2Deinde si ille inuisibilis iussu 2us Spiritus sancti suffciens esset pro Tecles a visibili, non tantum Spiritus sanctus. sed etiam Christus ipse abiens, de nune nobis inuisibilis diei posset sui ipsus praesentis seu visibilis vicarius, quia de se etiam promist i s Ecee Ego vobiseum sum omnibus diebus usque ad conasumationem seculi, 3 utique inuinhili prote
ctione St auxilio, vi in superioribus explicaui. Praeterea si Chrisus , quia est principalis Monarcha Ecclesiae . illi non contulit rectorem visibilem, qui loco ipsus eam gubernaret, Cur Rex Angliae in sua praefatione, se . & alios Reges Viearios Dei appellati nam iuxta suam opinionem . qua se credit esse caput Ecclesiae in Regno suo. Etiam in spiritualibus γnecelle est, ut cuna se appellat vicarium Dei, intelligat. non solum quoad Regnum temporale, sed etiam quoad Eeclesam Britanni eam:
ergo repugnat sibi ips , eum dieit Christum non reliquisse vicarium sui praeter Spiritum
Denique falsiim est, Christum non promisci Petrum, qui alios dirigeret, aut doceret , non enim solum promisit, sed etiam de .dit , nam promittendo ei es aues, R Uauem regiminis , di Uauem scientiae promisit. Itemqucndo illi dixit i l Rogaui pro te, ut non deseiat fides tua, i statiin addidit: I Et tu ali.
quando conuersus confirma fratres tuos. I Aedenique eum illi dIxitr l Pasce oves meas, Iti doctrinam , & regimen . seu directionem manifeste comprehendit, vi infra videbimus. Et ultra haee in multis aliis locis signi seauis Christus suturam esse in Ecclesia prasecturam spiritualem , 3e aliquem, vel aliquos ministros suos, qui tamquam proprii, de vis biles Uiearis vicem eius gerant. Ita intelligunt Patres illud Lue. 1 o. I Qui vos audit me audit; Ae qui vos spernit, me spernit. J Ambrosus ibidem,S Hylarius can. 17. in Natth. Idem eolligit Chrysostomus lib. 1. de Sacerdo t. ex Lucae II.
Nam cum chrisus sub parabola patris-familias', qui vult magna vigilantia, R sollieitudione a suis subditis expectari, & obediri. declarasset, quomodo sit Domino seruiendum , petrus eum interrogauiti I Domine, ad nos dicis hanc parabolam, an ad omnes ' I Respondit autem Christus r I Quis putas, est fidelis dispensator, & prudens I significans, Amst Ios specialiter voeatos fuisse, vi essent tamquapraecipui serui, quibus aliorum cura demanis danda erat ; de praecipue Petrum,qui super totam familiam Christi erat constituendus, non solum ad eommunem vigilantiam, sed etiam ad specialem fidelitatem i& prudentiam obligari . Quam curam, Ae obligationem comme morabat Petrus, eum dicebat: l pascite qui in vobis est . gregem Dei, prouidentes non coa- sed spontanee secundum Deum. J Et conis sonant verba Pauli 1. Cotin th.4. Iste nos exi
si met homo ut ministros Christi, di dispensatores mysteriorum Dei; hie tam quaeritur imter dispensatores, vi s delis, quis inueniatur, 3 c. J Et cap. 3. dixerat: I Quid igitur est Apollo, quid vero Paulus t ministri eius, euie redidistis, 3 id est, Viearii eius, & loco illius
ralem Principem, vel Iudicem Dei ministruni appellauit.
Nam quod illud ministerium Apostoli-
eum suerit etiam cum potestate,& iurisdicti ne ad serendum iudicium,satis chelatat idem
Paulus in sine dict. cap. 4. dicens : l Quid
vultist in virga veniam ad vos J Et cap. 3. Ego quidem absens eorpore, praesens autem spiritu iam iudicam mi praesens eum, qui sic operatus est in nomine Domini Nostri Iesu Christi, die. tradere huiusmodi Sathanae in . interitum carnis, ut spiritus eius saluus fiat,3de I Et di. ad Corinth. 3. I Si venero iterum. non parcam,&c.J Tt expresse ad Hebraeos a I.
I Obedite praepositis vestris, & subiacete illis', ipsi enim peruigilant, &c. J Et i. ad Timot. .l Qui bene pra sunt Presbyteri duplici honore digni habeantur. J Et ad Titum I. l oportet, Episeopum sine erimine e se sevi Dei dismu