장음표시 사용
391쪽
De Primatu Summi Pontificis. 3 r
humani eitea res inferiores declarari. Simplfe iter ent ni loquendo , omnes res, quarum homines habent dominium ipsis a Deo donatae
sunt, non tamen eodem modo . Nam immeis
diate non dedit Deus cordinarie loquor) ali- eui homini proprium & peculiare dominium alicuius rei, seu immediate omnia secit eo mismunia , priuata autem dominia partim iure gentium , parti m iure ciuili introducta sunt rti nihilominus illa etiam priuata dominia sunt mediate a Deo; tum quia ducunt Originem ex prima donatione Dei, tum etiam quia per suam generalem plo uidentiam ad illa concurrit, tum denique quia illa seruari vultisostquam sunt eonstituta. sieque dixit At sustinus tract.6. in Ioan . in fine, I Vnde qui Lque possidet, quod possidet, nonne iure humano i nam iure Diuino Domini est terra, &plenitudo eius, J iure tamen humano dicitur, I hae e villa mea est, haee domus mea, hic seruus meus est. I Et infra coneludit: s Ipsa iura humana per Imperatores . & Reges seculi Deus distribuit generi humano .l Ita ergo pro portione seruata , Deus est, qui distribuit Regna,& Principatus politieus, sed per homines,
seu consensus populorum, vel aliam similem insitutionem humanam.
Dicet vero sortasse aliquis, hoe disciirsu soli in probari, potestatem Regis non dati is
Deo alicui personae sine interuentu voluntatis, vel actionis humanae , id tamen non satis esse, ut non detur immediate a Deo. nam
etiam dignitas Apostolica data est Matthiae
madiante actione aliorum Apostolorum, α
nihilominus data illi est immediatd a Deo, destiviliter summus Pontifex a Cardinalibus eligitur. N tamen immediate a Deo aeeipit potestatem. Et similiter qui succedit in maloiaratu per generationem l proximo parente,ius illud tandem consequitur, di nihilominus immediater eensetur habere illa bona a primo in
si tutore maioratus, quia ex vi solius voluntatis eius , etiamsi proximus parens maxime
nolit, maiora tum consequitur . sic ergo lieet temporales Reges per laeeessionem dignita tem Regiam obtineant, a Deo immediate illam recipiunt ex vi primae institutionis. Verumtamen haec obiectio non eneruat, sed confirmat potius discursum factum, tum quia exempla non sunt sim; lia , tum etiam quia non asseruimus. quammimque interpositam homini voluntatem, vel actionem fusi ficere, ut potestatis donatio a Deo immediatd
non se, sed sol sui id fuit dictum de peculiari
mutatione . & translatione facta per nouam insitutionem humanam. Duobus itaque m
dis potest actio .l aut voluntas humana interia uenire in collatione potestatis a Deo ipso dueentis originem, primo solum desinando, vel constituendo personam, quae succedat indignitate a Deo instituta,eodem prorsus moiado , quo instituta est, di sine auctoritate, vel potestate illam mutandi augendi vel minuendi . Atque hie modus quoad Ponti seiam di-nnitatem seruatus est in lege veteri seeundum Reeessionem carnalem : in lege autem nouasi per legitimam electionem. qua persona designatur. De hoe largo modo sueeessionis verum est, nihil obstare. quominils potestas a Deo Immediate conseratur. N hoc tantum au. probant exempla adducta . Et ratio est, quia semper eonfertur potestas ex vi primae institutionis, R solius voluntatis Dei, euius signum est, quia integre, & immutabiliter, prout in stituta est, cousertur, & quia suecessio etiam in eadem potestate ab eadem institutione , originem habet, ideo enim in lege veteri per generationem earnalem in Ponti fieatu su cedebatur, quia ita a Deo ipso institutum, erat, nunc autem designatio personae alio,
magisque spirituali modo fit, quia Eccles si ea traditio docet, ita esse a Clit isto instit tum , qui modum electionis , seu designatio nis personae Vicario suo definiendum comis
Alio ergo modo potest fiet I eollatio p testatis ab homine per nouam donationem. vel insitutionem ultra designationem per isnae . N tunc etiam si talis potestas fundamentum habeat in aliqua priori donatione Diuina alteri facta', nihilominus collatio illa, quae postea fit, simplieiter est de iure humano, de non Diuino , & immediate ab homine, non a Deo. Exemplum est in seruitute , nain si aliquis homo se vendat in seruum alteri, seruitus illa simplieiter est de iure humano , N pote- as, quam Dominus in seruum aeeipit ab ipso seruo immediate data est per potestatem.& libertatem naturalem, quam ipse immedia-ee habuit ab auctore naturae. Ita ergo est in raesenti de subiectione totius eommunitatisumanae ad unum Principem, nam immedia
te procedit a voluntate eommunitatis, di ideo immediate est ab homine, & de iure humano.lieet originem trahat a potestate naturali. quam eadem communitas supra seipsam a suo auctore accepit. Et ratio elara est , quia
in hi, , di similibus eas bus nee sumete des gnatio personae, neque est separabilis a don tione, vel eontractu. aut quasi contractu humano , ut habeat essectum conserendi potesaiatem, quia sola naturalis ratio non induete translationem potestatis ab uno homine in alium me solam designationem personae sine consensu . R essicaei a voluntatis eius, a quo potestas transferenda, seu conserenda est . Vnde intelligi non potesti collatio potestatis . qua a Deo immediate fiat, media generatio ne , electione . aut simili designatione huma na, nisi vhi laeeessio est ex Diuina insitutione postiua, potestas autem Regia non ex Diuina institutione positiva, sed solum ex ratione naiaturali dueit originem media libera voluntate humana , & ided necessario est ab homili, immediate conserente, & non tantum pers
Et hine etiam oritur , t quod est elarnm Indietum huius veritatis ut haec Regia potestas non sit aequalis In omnibus Regibus, neque eum eisdem proprietatibus durationis. perpetuitatis, aut successi is, & similibus . In quibusdam enim potestas est simplieitee Monarchia , in aliis vero cum mistione Ari foerati , seu cum dependentia ab aliquos natu, etiam quoad susstagia decisua,& interis dum tantnm ineertis easibus, interdum Iaomnibus grauioribus, vel aliquando In multis, aliquando in paucioribus. Item qui Ldam Reibus data est potestas acin solum perissonae , sed etiam eius generationi ut se dicam idest, ut possint ad filios. vel nepotes dia Α a a a Mi-
392쪽
gnitatem transferre r assis vero interdum da. t ut pro persona, & sine carnali successione , ut uno Rege mortuo, alter eligator, sicut modo in Regno Poloniae, & in ipso Imperio Romano sta immo etiam pos et Rex ad certum a
tempus eliei si ita fuisset alleubi in prineipio
introductum. quia ex natura rei hoe non repugnat. Ergo sgmim manifestum es, hane esse immediatam institutionem humanam, de ideo recipere posse totam illam varietatem, quae rationi non repugnet, & sub humano arbitrio eadere possie. Atque hine tandem fit, ut hare Regia po- ὸ stas, seu dominatio variis modis obtineti possit, quos hic etiam adnotare oportet. vi plenius resolutio tradita intelligatur. Primus enim modus conserendi uni Ptineipi hane potestatem . in primaeua institutione , es per v auntarium populi consensum. Hic autem eonia
sensus variis modis intelligi potest . vnus est. ut paulatim , di quasi successive detur . prout Recessue populus augetur. Utv .gr. in tam iis Ita Adae, vel Abrahae , aut alia simili in prine I pio obediebatur Adamo tamquam parenti, seu patriis milias, di postea crescente populo, potuit subiectio illa continuari, de eonsensus eatendi ad obedientiam illi etiam ut Regi. quando communitas illa ecepit esse perfecta a δὲ sortasse multa Regna di in partieulari primum Regnum Romanat Ciuitatis) ita ineeps runt . Et in hoc modo si quis recte eonfideret Regia potestas, di communitas persectas mus inei pere possunt. Alius vero modus esse potest, quando communitas iam perfecta v iuntarier Regem eligit, in quem suam transfert potestatem, qui est modus per se maxime
conueniens. Ae rationi consentaneus. Postis quam vero haec translatio semel facta est fi ma, di perpetua, tunc non est ulterius neeessa. ria noua electi . vel nouus populi consensus.
suffeti enim ille, qui in primordio Regni datus est. vi ex .i illius eadem Regia dignitas, Λ potesas per successionem tranferatur. Ethoe modo in Regnis successiuis Reges etiam diei possunt habere potestatem immediate a populo, non pera nouum consensum, sed ex viam ui; a parentibus enim habent filii eadem Regna in virtute primae institutionis. magis
quam parentum voluntate, nam etiamsi pater
nolit,primogenitus suecedit in Regno di ideo pater solum se habet quas applieans,seu cou stituens personam, in quam eadem potestas ex vi eiusdem primi contractus transsera
Preter hune autem voluntarium modum
solent interdum Prouinciae, seu populi liberi inuoluntarie subi j ei Regibus per bellum: hoc autem contingit & iuste, & iniuste fieri . Quando ergo bellum iustum habuit titulum,
tune re vera priuatur populus potestate , quam habebat, Ad Ptineeps, qui contra illum praeualuit, verum ius , A dominium talis M.
gni acquisiuit . quia supposta iustitia helli . illa est iusta plena . Stetit rapti in iusto bello
priuantur libertate a natura eoueeta, & emisciuntur vete serui in prenam iussam. Et ideo potestatem Regiam landari in eo. ζ' lv l contractu: nam iusta punitio Helicta vice in contractus habet quoad esse. ctum tran serend1 dominia. de potestates. ideoque aequaliter seruandus est. Saepius vet.
eontingit oecupari aliquod Regnum per bellum iniustum, quo stia modo clariora orbis Imperia amplificata nere . & tunc quidem ita
principio non acquiritur Regnum , nec vera potestas , cum titulo iustitiae desit, sueeess. vero temporis contingit, ut populus Ithere consentiat, veI ut a successoribus Regnum bona fide praeseritatiu, di tunc cessabit tyramnis , di incipiet verum dominium, & Regia potestas. Atque ita semper potestas haec alia quo humano titulo, seu per voluntatem humanam immediate obtinetur.
C A P. III. Fundamentis, e r Obiectionibus Regis
DVo videntur esse praecipua iundamenta
Regis Iacobi, ut existimet, Reges non a populis, sed immediate a Deo suam habete potestatem. Primum proponit, redar uendo Belluminum, re quadam incommoda inserendo . Primum incommodum est, quia contraria senteutia est, s Seditionum fundamenis tum, factiosis, ac rebellibus audissime arti-piendum . 3 Quia si Ptineeps a populo suam potestatem haberet, i pollet populus in Principem insurgere. sequela libertatem vendi care, quandocumque ipsi videretur , nimirum fretus eodem iure , Se potestate . quam in Re gem transtulit. Praeserit meum Belluminus dicat populum numquam ita suam potest tem in Regem transserre, quin illam tibi in habitu retineat, ut in certis casibus etiam aαu recipere possit. I Atque eodem moda inserre posset Rex, integrum esse subditis. potestatem Principis restringere, & leges eius abrogare, & alia similia sacere , quae tu petioris sunt potestatis. Nam si Rex a popuIo M'bet potestatem, abit Iolam per pendet: ergo potestas populi superior est, ergo potest omnia. quae intulimus emcere. Illa autem sunt absurda, itam seditionibus occasionem prae bent. de Principum potestatem enervant, ut severitatem, ut integritatem iustitiae seruare
Respondemus, nul Ium ex his incommo di, sequi ex resolutione . sementia ve proposita. Nam in primis negamu& . ex ea occasionem rebellionum, aut seditionum contra
legitimos Principes populo dari. Nam mi inquam populus suam potestatem in Regem transtulit, non potest iustὰ eadem potestato stetus suo arbitrio, seu quoties voluerit. se in libertatem vendicare . Nam si potestatem suam Regi concessit, quam ille acceptauit, eo ipso Rex dominium aequisiuit ; erinquamuis Rex habuerit a populo illud domirinium per donationem , vel contractum, no
ideo licebit populo dominium illud Regis
auferre, nec libertatem suam iterum usurpare . Sicut particularis persona, quae suae liberistati ten clauit, di se in seruum vendidit. aiat donauit, non potest postea suo arbitriose a seruitute eximere. Idem areo est de per sona liαδ, seu copa munitate, postquam se alicui
393쪽
De Primatu summi Ponti scis. 37 a
eui pt IneIpi plene subiecit. Item postquam populus suam potestatem Regi contulit, iam se illa priuauit; ergo non potest illa fretus
iuste in Regem insurgere, quia nitetur potestati , quam non habet, di ita non erit usus iussus, ted usurpatio potestatis. Quod vero Bellarminus ex Nauarro di. xit populum, numquam ita suam potestatem in Principem transferre, quin eam in habitu reti neat, ut ea in certis easibus uti possit, neque contrarium est, neque fundamentum populis proebet ad se pro libito in libertatem vindieandum. Quia Bella inus non smpliciter dixit, retinere populum potestatem inhabitu . lad quoscumque actus pro libito. "ies velit exercendos, I sed cum magni limitatione, & eircumspectione dixit, i inta, certis casibus, &c. I Qui rasus intelligendi sunt, vel iuxta conditiones prioris contra actus , vel iuxta exigentiam naturalis ius itiae, nam pacta, & eonventa iusta seruanda sunt. Te ideo si populus transtulit potestatem in a Regem, reseruando eam sibi pro aliquibus glauioribus causis, aut negotiis , in eis licite poterit illa uti, & ius suum conseruare. Opor tebit autem , ut de tali iure, vel antiquis, &certis Instrumentis, vel immemorabili consuetudine suffieienter eousset. Et eadem ra tione si Re2 iustam suam potestatem in tyrannidem verteret, illa in manifestam diuit iis perniciem abutendo, posset populus naturali potestate ad se defendendum uti, hae enim numquam se priuauit. Extra hos vero, di similes casus. numquam licet populo a legitimo Rege sua potestate Detus defeete, di ita cessat omnis teditionis iandamentam .
Atque eadem ratione non licὰt populo semel subiecto potestatem Regis ningis re fringere , quam in prima translatione . seu conuentione restricta fuit, quia id non per mittit lex uia iustitiae, quae docet, legitima pacta seruanda esse . S donationem absoluisaam semel valliae factam reuocari non posse , neque in totum . neque ex parte , di maximὰ quando onerosa fuit. Imo nee leges Prinei-pis iustas potest populus sua potestate nixus abrogare, sed solum tacito . vel expresso eiu sedem Principis eonsensu fretus , ut L . Tho mas supra doeuit. & nos alibi latius diximus. Vnde non est simpliciter verum , Regem pendere in sua potesate a populo ,
etiamsi ab ipso eam acceperit, quia poterit pendete in fieri, ut aiunt, & postea non pen dere ineonseruari, si plenὰ, S absolute illamaecepit. Quoei rea posequam Rex Iestitimdconstitutus est, supremam habet potestatem in his omnibus. quae illam aecepit,etiam si
a populo illam habuerit, quia lex iustitia
e exigit, ut declarauimus. Seeundo loco inducit Rex exempla a Saulis . & David. qui non a populo , ut Bel tarminus eontendit, sed a Deo immediate Principatum aceeperunt. Quod speetaliter de Saule confirmat, quia per sortes nutu diuino electus est, quod dicit esse signum certum
potestatis immediatὰ a Deo aeeeptae. Quod di suadet exemplo electionis Matthiae. de quo inde stimus Apostolieam dignitatem immediatὰ a Deo aecepisse . quia per sortes adisum electus est, Actor I. Respondemus , si ea exemplum Saulis. & David In varamque partem disputati posse, an illi duo Reges a
Deo, vel a populo immediate acceperint potestatem et neutium enim apertὰ ex scriptura Saeta colligitur. Nam licὰt ex eadem scri plura certo constet, utriusque personam diuino nutu. voluntate . aereuelatione fuisse in
Regem designatam, non tamen inde sequitur Deum etiam immediatὰ illis potestatem det disse: hre enim duo diuersa sunt, & ex uno non recte aliud eolligitur. Num se ut Deus interdum eoneedit hominibus saeuitate designandi personam, cui daturus est ipse immediate potestatem; ita e conuerso Deus potuit sibi reseruare potestatem designandi personam, cui populus daret immediatd pote
Atque ita In salo illorum Regum contigisse satis vetis militer eoniectat Cardin
lis Bellarminus ex verbis Deuteronom. II.
I Cum ingressus fueris terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi, & posIederis ea . habitauerisque in illa , di dixeris , constituam
super me Regem , sicut habent Omnes per cit cui tum nationes, eum constitues , quem Dominus Deus tuus elegerit de numero fratrum tuorum, non poteris alterius gentis hominem
sacere, qui non si frater tuus. I In quibus verbis duo tamquam distincta ponuntur, sciis licet eligere eum, qui futurus est Rex, & constituere eum Regem, & illud prius reseruatsbi Deus, secundum autem populo concedit, seu relinquit, ut patet ex illis verbis. l Eum
constitues. quem Dominus Deus tuus elegerit, I Rex cap. 18. ibi, i Ducet te Dominus,& Regem tuum . quem constitueris super te. in gentem . quam ignoras , No a C stituere autem Regem. non significat tantum petere
Regem . si e post ei ille populus petiit . r. Reg. 8. sed significat facere Regem . Tum quia ita exponitur in dicto cap. i . De ui
ron. ibi, I Non poteris alterius gentis hominem Regem saeere, I tum etiam , quia ibidem praecipitur populus constituere Regem eum . quem Deus elegisset: petitio autem Regis non poterat esse particularis personae electae a
Deo, nam praecessit talem electionem 3 ergo
illa Regis eonstitutio non erat nisi creatio Regis, de immediata collatio Regiae dignitatis , ae potesatis ἱ ergo electio persona , quam Deus sibi reseruauit. nihil aliud erat, nisi personae designatio. Supponitur ergoIn
illo loco, populum ex natura rei habere potestatem constituendi sibi Regem. non enim
eam ibi peculiariter illi populo Deus coniseessit, sed supposuit tamquam communem aliis gentibus . N Blum ea ves permisit, vel aliquando utatum praedixit, sieut impletum est. I. Reg.2. & sequentibnsi Et quamuis potestas etiam designandi personam naturaliter ilibet populo conueniat, nihilominus incipeeuliarem fauorem illius populi, ut aptior persona semper designaretur, potestatem eligendi personam shi Deus reseruauit. Ex illo ergo loco optima coniectura sit. ita obseritatum esse in creatione primi Regis
illius populi, qui fuit saul, quod etiam ex historia electionis eius ecilligi potest. Nam
I. Reg. o. postquam sors cecidit super Saul,
dixit Samuel ad populum, i Certὰ videtis . quem Hegit Dominus, J quasi petens, & expe'ctans
394쪽
erans populi consensum, di tunc clamauit populuc clicens. l Vivat Rex . I Postea vero Rege iam constituto , subiungitur, seripsisse Samuelem legem regni, &c. Neque restri.
suod prius in eodem eapite ante Lites miseas dieitur . Samuelem unxisse Saulem . Eem unxit te Dominus super haereditatem tuam in Principem quia ut Bellarni. ait, & eth pro habile γ non filii illa collatio potestatis, aue regni traditio, sed certa promissio . se praevdictio more prophetico suturi e istictus, & ve luti praeparatio quaedam animi Saulis adsituram dignitarem. Quin poties quia post
Dei electionem, & populi acclamationem . adhue multi repugnabant, additur in eap. x I. Samuelem conuocasse iterum populum in Galgala ad innovanduin regnum, di iubdi eur , t Perrexit omnis populus in Galgala, fleseeerunt ibi Regem Saul coram Domino. IQuibus verbis non significatur noua regni electio , sed suit confirmatio prioris, ut firmior apud populum maneret, di ut omnium subditorum animi magis acquiescerent, omnisque diuisio . & disiensio tolleretur, ut rectedi, it Abulensis ibi quaest. Ist. At I 3. At confirmat Iosephus lib. 6. Antiquit. cap. 6. Se addit, ibi inspectante tota multitudine iterum Samuelem unxisse Saulem sacro oleo, quod tamen Scriptura non refert t Inde vero intelligi potest, unctionem similem non semper fuisse cum regni traditione simul coniunctam, sed
potuisse etiam esse signum vel iam factae . .ellatum .
Unde eodem lIb. I. Regum ea p.r6. simili modo secrete fuit unetvs Dauid a Samuel eo eum promissione regni, quod postea per multos annos pacifico possedit Saul. quod est apertum lignum . per illam vninionem uon fuisse Dauidem lacium Regem. sed in successorem regni designatum . Et ideo postea lib. a. cap. a. iterum unctus est a tribu Iuda,l ut regnaret super domum Iuda . Ae ibi etiam refertur dixisse David, s Licet mortuus
fit Dominus vester Saul, tamen me unxit domus Iuda in Regem sibi, I significans pr inimonem Dei per populi consensum fui
eompletam. Ideoque super alias tribus rea gnare non caepit, donec vi resertur cap. s.
t Uenerunt Seniores Israel ad Dauid in Heabron , N percussu eum eis Rex David fit dux
in Hebron coram Domino, unxeruntque David in Regem super Israel. Est ergo probabilis hare sententia, eo
tra quam parum valet argumentum Regis de
sortibus, nam Gesitio per sortes speciali Dei prouidentia di rectas per se solum probae, de signationem personae a Deo ipso sui sie imme diate factam . Neque inde fit Matthiam per
sortem electum non re eepisse immediate a Deo Apostolicam dignitatem, de potestatem. Quia litat ex solo modo electionis per sortes id suffcienter non colligatur, ex qualitate, &excellentia talis dignitatis, &potestatis id colligitur . Erat enim dignitas Apostolica supernaturalis, R immediate a Christo instituta. & ideo Iolus ipse poterat illam immindi atῆ donare. Vnde quamuis Apostoli sine fortibus solum Matthiam elegissent quod facere potuiss)nt, si illum digniorem es
certo cognouissent . ut frequentius Patres in
sinuant nihilominus ab ipso Christo immediatd areepisse e dignItatem ἰ & potestatem iergo non ex sortibus , sed ex qualitate potestatis colligendum est, an immediate a Deo
Iuxta hanc ergo expositionem, illis I eis, & exemplis potius confirmatur commuis nis sententia tradita. inja vero expositio illa de fide no nest, neque omnino necessaria, eoncedamus Regi, ut probabile, Saulem. 8e David regnum. & Potestarem immediate a Deo accepisse, faele enim poterit qu i sque, si velit, Scriptum verba ad hunc sensum ac eommodare . Et de Dauid id aperte assirmae
Soto lib. q. de Iustit. q. a. art. I. & de viroque Nauartus dicto eap. Nouit. notabit. 3. la.
3.& IM . de idem sentie Abuleus. supra. Nihilominus hoc non solum non obstat resolutioni positae . sed potius inde non mimis es-fieaei ter confirmari potet . Prim quia exempla specialia parum valent aes inserendam uniuersalem regulam , imo solent e Ie ex intiones a regula, & ideo ex illis sumi solet argumentum , quod Iuristae vocant ab speetali, ad inserendam regulam in contrarium. Dein de quia in eisdem Ioeis supponitur manifeste. esse in populo libero potestatem constituenis
di sibi Regem, imo & eligendi, ct designandi
personam, cui tua regni tribuat, quod probant aperte testimonia Scripturae , quae supra ponderaui. Et ideo Deus peculiariter sibi reseruauit esectionem personae in Regem illius populi constituendae, quia secIusa Dei reuelatione, & praecepto totum hoc erat in arbitrio populi eonstitutum . Igitur neque inde inserri potest generalis regula pro omnibuaregnis , videIicet, quod ad Deum pertinuerit, immediate designare, aut eligere peri nam in throno regni constitutam, siue in Initio talis regni, siue in eius progressu aliis ostendat Rex Angliae . quando Deus peculiari reuelatione, aut singulari signo elagetiti vel ipsum, vel aliquem ex progenitoribus suis in Britannue Regem neque etiam potest ind4 inserti, Deum ordinarie dare , aut de distra Phinei patum Regibus temporalibus, etiam si Drtasse in initio lsraelitici regni propter speetalem, quam assumpserat illius euram, semet atque iterum id secerit. Quod tandem eolis I isti etiam potest ex alia prohibitione facti illi populo dicto c. II. Deuteron. s Non misteris alterius gentis hominem Regem faeeωra i I illa enim prohibitio absque dubio non fuit naturalis, sed positiva. Constat enim, . alias gentes, & nationes potuisse ereare sibi Reges ex quacumque prouincia, vel natione.& in ipsis etiain Imperatoribus Romanis ita observatum esse sine ulla iniustitia, vel violatione iuris naturalis: fuit emo illa prohibitio positiva, & specialis: ergo supposuit potestatem in illo populo creandi sibi Regem ex quaa eumque gente . nisi diuinitus prohiberetur,
Be consequenter, ante illam prohibitionem
in populo I frael, in aliis vero populis, huos illa prohibitio non pertinebat ι semper hane liberam potestatem sui se, Et per illam Reges
Tettio possumus in Regis fauorem, eius.
qise sententiae confimationem urgere loci Setiptum , & Sanctorum , quibus supra probauimus. Reges esse ministros Dei, di ab ipsis lacie Potin xemum in illisi is soli Deo tribub
395쪽
De Primatu Summi Pontificis. 37s
tribuitur huius potestatis donatio ; ergo in telligenda sunt de Deo immediate donante , quia hae est purior . & simplicior interpret tio, nam quidquid illi additur, praeter scrip
tutam dicitur. Item minis et alicuius ordi natio, di meliori modo immediate solet ab eo constitui , cuius est minister . Denique , hac ratione nos dicimus, Pontificem habere potestatem suam immediate a Deo, quia
Christus ipse illam contulit, de ex vi illius
primae donationis ad alios transfertur , licet per Ministerium, seu electionem hominum transferatur; ergo eadem ratione potestas regia erit immediate a Deo. Ad haee vero in primis respondemus, ipsam regiam potestatem esse ii in mediate a Deo auctore naturae, ut diximus. Quia vero non est per Oetalem reuelationem , seu donationem, sed per quamdam naturalem conis secutionem , qua in ratio naturalis ostendit,
ideo immediate solum datur a Deo illi subiecto, in quo ex vi solius rationis naturalis inuenitur; hoc autem subiectum est populus ipse, 3e non aliqua persona eius, ut declaraui. Quia vero hane eamdem potestatem populus in Regem transfert: ideo potestas regia dicitur esse data a Deo . Et praeterea quia ipsa- met Regis electio non sit sine diuina cooperatione , nec sne peeuliari prouidentia eius . Quod egregie declarauit Chrysos homil. 23.
In epist. ad Rom. ubi tractans verba illa iri Non est potesas, nisi a Deo I se inquit, I Quid die is i omnis ergo Princeps a Deo constitutus est Istud inquit) non dico. Nec
enim de quouis Principe mihi sermo nunc est , sed de ipsa te, I id est , de ipsa potestate. nde subiungit. l Quod enim Principatus sint, quodque hi quidem imperant . illi veto subiecti sunt, quodque non simpliciter, ac temere cuncta serunt ut, diuinae sapientiae opus esse dico. Propterea non dicit. Non enim Princeps est, nisi a Deo,sed de re ipsa diserit, dicens: Non enim potestas est, nisi a Deo. Iubi Theophylact. idein docet. Neque vero necessarium est; ut haee omnia ita distincte in
Scriptura explicentur. Nam constat, varios
effectus eisdem sere verbis Deo in Scriptura attribui, S ex materia subiecta seeundum re ctam rationem colligendum esse moduin,quo a Deo esse dieantur . Nam etiam dieitur saepe Deus dare regna; propier specialem per missione in licet per iniuriam, di seditionem usurpentur, ut Rex ipse Angliae de Ieroboam sentire videtur, R in aliis multo est certius , ut notauit Augustinus lib. 1. de Civit. c. 2I.& Origen. I lomis. in lib. Iudicum . Vt autem Reges dicantur ministri Dei, satis est. uod ab illo habeant potestatem. licet me iante populo, quia ille est modus maxime connaturalis, de optimus , qui intra latitudinem naturalis rationis cogitari potest. Ad comparationem autem, seu aequip ratione ni , quae in hoe fit inter Pontiscem, de Reges , respondeo , ese rationem longe disi milem. Nam in primis Pontis eia Monarchia in uniuersam Eeelesam ab ipso Deo immediate est Instituta , di praecepta, ita ut mutari non possit. Modus autem regiminis temporalis non es a Deo definitus, nec praeceptus, sed hominum dispositioni hoe relictum est . Deinde spiritualis potesas numquan suit in eommunitate tollus Leesessae, quia
Christus non eontulit eam corpori Leelesae, sed eapiti, seu Vicatio suo, ideoque non potest Ecelesa in electione Pontificis coneuris rere tam cum dans potestatem, sed tamquam perlonam des gnans. Potes as autem ciuilis ex natura rei est in ipsa communitate,
di per illam in hune, vel illum Principem a
translata est, voluntate ipsius communitatis,
eam s ut ita dicam tamquam rem suam alis teri donantis. Vnde etiam fit, ut spiritualis iurisdictio suprema Pontifici, ita si iure diuino collata, ut limitari non possit, nee mlnes , nec augeti etiam per uniuersalem Ecclesiae consensum, imo nec per Ipsi uiset Pontiscis voluntatem . Quamdiu enim dignita, tem retinet, non potest illam in se minuere,
vel mutare. Potestas autem regia, vel euini usuis supremi tribunalis temporalis potuita principio maior . vel minur constitui, Belaeectu temporum poterit mutari,aut minui, prout ad bonum commune expedietas suerit , per eum , qui ad hoc habuerit PQ testatem.
Vtrum in is tarisianos ψ luisima ρο, telas ciuilis, cui Christians pa- '
rere teneantur. IQVamuis in quaestione hae non sit nobiscum aduersariis controuersia , quia
velo multi ex illis vi audio, B: ut Rex Anglis
in sua pretiatione saepe inculcat Romanum Pontificem eius doctrinae insimulant, quae iura, di dominia Principibus debita euer
tat: quid de hae re, vel fides catholica sta
tua t. vel sanior Doctorum sententia tueatur, explicandum existimavi, ut hoc etiam modo ad prscipuam controuersam de Summi Ponistiseisiptimatu clarior, di aptior sernatue via . Duobus ergo modis existimatum est, de affirmatum , Christianos Reges non habete supremam potestatem ciuilem ad leges sereniadas, ct ius politi eum . unus eorum fuit, qui dixerunt, in Ecclesia Christi non posse este , talem potestatem, neque usum eius legitiis
reum , quia Christiani nulli temporali dominio possunt esse subditi. Adius est , eorum qui litat fateantur , esse in Eceles a tempora
Iem potestatem, negant tamen esse supremam
in Regibus temporalibus, sed in solo Ponti fice, quo Regum potestas per concessi nem, vel tolerantiam derivatur. De hoe s eundo puncto in rapite sequenti diemus. quia vero supponit primum , illud hie breviter expediemus, quia etiam noui sectarii in
illo non recte sentiunt. Multi ergo ex antiquis haereticis, veluti sequentes, aut imitantes Galilaeorum err Iem in cap. I. relatum dixerunt; Christi nos non esse subiectos Principibus tempor
libus . pra sertim Ethnieis. Quod aliqui s Itim de persectis Christi is, δὲ maxime labritualibus dixerunt, ut Beguardi; alia de omnibus iustis, alii de omnibus Chrisianis'
uos errores hie latius recensete supersuumuc . Hine effutierunt Anabaptiste . di alii
similas Principatum politicum non esse chri.
396쪽
Horum autem errorem diuersa cogitari possint fundamenta. Primum, & peculiare resipectu Principum Ethnicorum est, quia indignum, & periculosum est, infidelem dominati fidelibus, ideo enim Paulus monet, seis eunda ad Corinth. sexto. Nolite iugum dii serti necesse est . Unde inducunt etiam testimonia noui Testamenti, in quibus Christia nis, de dominari, e subiici dicunt esse prohibitum . Nam de dominatu dicitur Luc. 22. I Reges gentium dominantur eorum, te. Vos autem non sic. I vel ut Matthaeus ait capit
vigesimo . l Non ita erit inter vos, I ubi Di-eere eum infidelibus. I Et rationem variis uus Chrysostomus homilia quinquagesimia modis explieat. dicens : Qus enim partici- sexta , dixit Christum voIuisse discrimen hoc patio iustitis eum iniquitate, aut quae socie- inter Gentiles, de Christianos constituere. Detas luet ad tenebras, quae autem conuentio subiectione autem ait Paulus prima ad Coia Christi ad Belial, aut quae pars fideli eum in- rinthios, capite septimo, I Nolite fieri serui fideli, qui autem consensus templo Dei cum hominum. 1 Ac indicat rationem, praemi idolis. I Cum ergo primatus politicus a Deo tens, Pretio empti estis,quasi dieat, indignum fit, non debet intelligi concessus contra or- esse . redemptos a Christo terrenis subij ci p dinem debitum, de eum perieula fidei, nam testatibus. quae a Deo sunt. ordinatissima sunt, ergo eo
ipso quod aliquis in Christo baptietatur . 8c
fidem eius recipit, fit immunis ab Ethnie rum Principum subiectione. Et confirmari hoe potest ex verbis illis Matth. cap. decimo septimo, ubi eum Christus Petrum interrorigasset, Reges terrae a quibus aecipiunt tributum, vel censum λ a filii s suis, an ab ali nis Se Petrus respondisset, lis alienis . leones usit Dominus, i Ergo liberi sunt fili, , t utique a tributis, de consequenter etiam a po.
testate, nam haec duo correlativa sunt. N mine autem filiorum, Christus omnes fratres suos ae subinde omnes fideles comprehendit,
quia omnes sunt filii Regni illius , sub quo
sunt omnia Regna terrena , Jut dixit Diuus August. libro primo Euangelicarum quaestionum , quas . 23. Vel ab alio titulo illi eamdem libertatem participant, quia omnes sunt speciali, At ex rellenti modo de familia Christi, qui est filius naturalis, eum autem filius liber esse dieitur, eum illo comprehenditur eius familia , ut dixit Luran. in eum Iocum . ruem alij imitantur , Ee sensit Hieronymus , ieensi l Ille pro nobis Ze erucem sustinuit, Eetributa reddidit, nos pro illius honore tributa non reddimus, de quasi filii Regis A vectigalibus immunes sumus. 3 Quae verba non possunt restringi, vi quidam volunt, ad solos Sacerdotes, vel Clelieos: aeque enim illa duci coniunxit, i pro nobis fle erutam sustinniti fletributa reddidit. I Sabiit autem crucem pro omnibus simplieiter, tam lateis, quam Ciori Haec Mero sententia tota sine dubio haereti ea est. Nam in primis Apostoli docue- tunt fideles iam ad Christum conuersos . ut
Regibus, de potestatibus obedirent. non tantum propter vitandam poenam, nec quia tune resistere non poterant, nee solum Pr
pter scandalum vitandum, sed etiam, propter conscientiam, At quia ministri Dei sunt, ut ex Petro, Et Paulo in capite primo probauimus. Loquebantur autem hi Apostoli eo tempore . quo Imperatores, de Reges,ae Presecti eorum, seu potestates infideles erant; de idololatrae ;ergo ex eorum doctrina habemus, Christia nos esse subiectos Prineipibus etiam ethnicis. At consequenter verus Reges infideles potestatem habere in Christianos in suis terris degentes. Deinde ita intellexerunt ilIa loca . de docuerunt antiquissimi Patres , ut Diuus Chrysostomtis, Ambrosius Origeneri Epiphais nius, e alii in eapite primo allegati, de expresse Iastinus Apologia seeunda, ad Antoninum
Pium Imperatorem ethnicum, aliquantuIum
a principio, uni ex prosesso Christianos in
hae calumnia liberat, dicens, i Tributa vero. de census iis, qui a vobis eonstituti sunt, ubi rue in primis conamur pendere, quemadmo-um ab eo instituti sumus . 3 8c assert verba
Christi Matthai vigesimo seeundo . t Reddite ergo quae sunt Caesaris. Caesari, de quae sunt Dei, Deo, Et concludit: Hine Deum solum
adoramus, vobis autem in aliis rebus laeti seruinius. Regesque vos, de Principes hominum
esse profitemur, rogamusque ut vos cum rega
ςi , ζrgo pro omnibus soluit tributa. ergo hi potestate sanam , bonamque mentem habe in omnes a tributis soluendis temporalibus Re- re inueniamina . I In quibus verbis nominii tributis soluendis temporalibustibus liberauit, ergo & ab illorum domina- tu , de iurisdictione illos exemit; quia una
Secundum , 3e generalius sundamentum huius erroris est, quia Christiani liberi sunt etiam a potestate Christianorum Principum, quia hoe postulat Christiana libertas, quam in hoe sensu intelligunt. de maxime exaggerant Lutherus, Et alii huius temporis sectarii
ad hunc sensum detorquentes varias Script ras, quibus abunde satisseeimus libro primo, de Legibus ea p. deeimo octauo , 8c decim non , & lib. tertio, cap. 3 i. de ideo illas nune omittimus . Ex hoe autem principio, seu libertate Christiana sie inteIlecta recte in se tur, in Principibus etiam Christianis non esse
Potestatem ei nilem, aut politicam in homines fideles, Mia si isti non tenentur parere,illi non habent ius praeeipiendi, quia haec duo
eouelativa sunt, & uno ablato, alterum a
omnium Christianorum profitetur , esse infideles veros Reges. & Principes Christian sum. ut homines sunt. 3e poste in eos habere potestatem , etiam si famam mentem non habeant. Idem sensit Ignatius epistola Io. adsmirnens. de optatus libro tertio, conti Parmenian. ubi expressὰ dicit, i etiam, si ta lis esset Imperator, qui gentiliter uiueret . IPosiuinus denique ad hoc asserre verba Am bros lib. . in Luc. cap. s. in fine, ubi expe dens verba Christi Matth. i . dicit. LMagnum quidem est, te speritate documentum , quo
Christiani viri sublimioribus potestatibus
docentur debere esse subiecti . nequis constrututionem Regis terreni putet esse soIuendam. ubi etiam alludit ad verba Pauli ad Roman. 3 1. Vnde manifesta loquitur de legi timo Rege, etiam si Christianus non sit, nam ita loquatus est Paulus, At Christus de Caesare Imperatore ethnico loquebatur, ει in eodem . sensu
397쪽
sensit loquuntur alli Patres, quos statim rem
Rationem vero huius veritatis attig It
nium. inquie, vel praelatio introducta sunt ex iure humano, distinctio autem fidelium. Ad infidelium est ex iure diuino. Ius autem diuinum , quod est ex gratia, non tollit ius humanum , quod est ex naturali ratione, I &ideo distinctio fidelium, infidelium laeundum se eonsiderata non tollie dominium, &praelationem infidelium supra fideles. Quae ratio est optima, de potest in hunc modum explicari, nam quando subditi alicuius Regis
gentilis eonuertuntur ad fidem, non eximuntur ipso facto, aut ex vi iuris diuini a iurisill et Ione temporali stat Iegitimi Principis, quia
non possunt auctoritate propria priuare alterum dominio. Ac iure sito, neque etiam . eis datum est, ut id faciant auctoritate Dei, quia hoc neque it Iis est reuelatum, nec ratio naturalis id dictat; immo eontrarium docet scriptura, recta etiam ratio. Tum quia non interueniente concessione diuina , illud essee, per st loquendo,contra iustitiam. Tum etiam,
quia cederee in standahim infidelium , de quamdam ignominiam Christianae Religi
nis, cuius propagatio maxime pollet illo modo impediri . Confirmatur, Re explicatur exemplo de matrimonio inter fideles, quia non dissoluitur ipso facio per conuersionem, verbi gratia, uxoris ad fidem', sed adhuc m nee uxor sebdita viro infideli, quia retinet potestatem in ipsam, teste Diuo Paulo I. ad C rinth. 7. ut late explicat Diuus Augustinus li-hro primo de Adulteri n. coniugiis in capite
deeimo octauo . Ratio autem est . quam Dialius Thomas tetigit, quia matrimonium inter
infideses eonsistit iure naturae, prosessio autem fidei per se non mutat ius naturae, vel liuia manum contractum in illo fundatum . Quam rationςm indieauit etiam Innocentius in copite. Gaudemus, de diuortiis. Ergo eadem ratione non amittitur Iegitimae potestas ciuiis iis propter eoouersionem sit bditorum ad G
Est autem valde notandum cirea doctrinam Diui Thoniae in citato loco, rationem fa-oam sol iam procedere, quando dominium, Bepotestas Principis ethnici praeexistit ante Gdem inbditorum, in quo etiam casu videntur maxime procedere testimonia Petri, Pauli, de
traditio Patrum; Vnde addit Diuus Thomas. si sermo sit de instituenda, vel tribuendα de nouo potestate infidelibus sirpra fideles, hoc nullo modo esse permittendum r i Cederet enim, inquit, hoe in scandalum, Si fides peritieulum , I nam subditi nisi sine magnae viti tis, Deile sequuntur imperium Principis, de
religionem, i Et similiter. ait. infideles em temnent fidem, si fideIium desectus eognostane. I Hae vero doctrina intelligenda est, quando noua subiectio fidelium ad Prine,pem infideIem ex fidelium consensu , Ac v luntate pendet ι in eo enim casu procedunt emeae iter rationes Diui Thcnuae . de testim nium Pauli, quod induete I. ad Corinth. 6.r Audet aliquis vestrum habens negotium aduersus alterum iudicari apud iniquos idest infideles ait Diuus Thomas λ de non apud
Sanctos idest fideles. in Ue paulo inserius
ipsemet Apostolus declarae, dieetis, s Fratre cum fratre iudicio contendit.& hoe apud infideles. J Si enim ad priuata etiam iudiei a inter fideles non sunt infideles voluntarie in iudiees eligendi, multo certe minus potest
aliqua rati stiana plebs infidelem Drineipem
sibi praefieete , & ideo, ut Diuus Thomas ait, nullo modo id permittit Ecclesia . At verd si eontingeret, plebem fidelem inuoluntarie subit ei denuo Prineipi infideli
iusto titulo, tunc procederet etiam assertio
posita, de ratio facta. Vt verbi gratia: Si Rexilentilis iusto bello Ciuitatem Christianam
Occuparet, tunc verum dominium aequireret.
nam hoc etiam est de iure gentium a natutalideriuatum, quod sdes non to Ilit. Nee Eeel
sa per se loquendo hoc impedit,quando Priniaeeps ins delis Ethnicus est , & ipsi Ecclesiae
non subditus, prout modo loquimur. Idemque esset, si contingeret, Regem infidelem legitimo iure sueeemonis Christianum populum Plinei pi Christiano antea subiectunt eb-tinere , quia tune etiam subditorum non impedit aequisitionem dominii, nee pendet ex illius populi voluntate . sed necessatio .en Ie ex aliqua priori, & iusta institutione. Haec autem intelligenda per se sunt, id est , praec uendo standala,& perieula fidelium, quae sequi etiain possunt ex subiectione fidelium ad antiquos Drineipes infideles, ideoque in viro que casu si talia incommoda probabiliter timerentur. & vitari non possent nisi vel non strenuo , vel non acceptando talem Priu
pem, ficti pollet, di deberet. quia ius, de potestas ad id iaciendum, Gelasi non deest. Atque hac ratione generaliter dixit Diuus Thomas citato loeo . posse Ecclesiam de iure instituere , viviti deles pritientur dominio, de praelatione super fideles , qui transferuntur in filios Dei, quamuis propter vitandum scan- . latu in Ecclesia non utatur hae potestate ei
ea principes ingestes, alias sibi non subditos . Ni .
Vnde ulterius eonsiderandum est, alI- quos infideles esse subditos Ecelesiae temporaliter tantum, ut sunt Iudaei habitantes ii tertis Principibus Christianis subiectis, di de illis infidelibus non agimus , quia non suntia premi Princi pes, de quibus maximὰ nune loquimur. Tamen de illis certum est, posseraclesiam, vel Christianos Prinei pes illos ita gubernare in temporalibus, δὲ maximὰ tu his. quae spectant ad libertatem, de securitatem fidelium: prout ad honum fidei expedire tu. dirauerint, quod ad terius ecinia derationis est.
Alii vero sunt infideles subditi sieelesiae spiritualiter, etiam si alias sint supremi principes
temporales, quales sunt haeretici baptizati . hui nomine Christiani sunt, re tamen vera
sunt infideles , quia vera fide eatent, subditi vero Eeelesiae sunt ratione baptisni, & chaoracteris ι Et de his vera est dicta resolutio, non sol Tm proptet vitandum petieulum fide lium, seu etiam propter directam potestatem. quam habet Ecclesia ad puniendos hstreti eos, etiam si segex stat, ut insta videbimus. Alia Mero sunt fideles nullo modo subditi EGIesa , neque temporaliter . neque spiritualiter. neque iure. neque acto. Et in his solum pt
.vidie illa doctrina D. Thomae de potestat indirecta, per quam potest Ecelesia suos fide-
398쪽
ιε, subditos a moralibus perieulis. ει oeeaiasonibus amittendi fidem, liberare, ac de senia dere. Nam per se non habet Ecclesia iurisdi-5ionem in hos Reges infideles . iuxta illud Pauli, et ad Corintius. I De his, qui sorIssunt . nihil ad nos, I Rideo sicut non potest illos ad fidem cogere, ita nec propter infido
litatis crimen eos punire, quapropter, neque
e litoto potest illos priuare dominio, de iurisdictione , quam super Christianos habuerint. Solhm ergo id potest laeere Leelesia propter spiritualem gubernationem . de ne. eessariam providentiam circa suos subditos fideles. Quod autem hoc titulo possit, veris smum censeo, qui qui dat gubernandi potesatem, consequenter tribuit quidquid ad il-
Iins c uenientem usum necessarium est, ut insequentibus latius ofundendum est. Potestque in prasenti optimum argumentum sumi ex doctrina recepta, & approhata ab Ecelesa, de sumpta ex Paulo I. ad Corinth. I. dicente, coniugem mitis Infid rem ad fidem conuersum, si alter neque conuerti ad fidem velit, neque cohabitare sine iniuria Creatoris, posse dimittere illum, de matrimonium dissoluere ; ergo eadem, vel
maiori ratione data est potestas Ecelesiae ad liberandum fideles a iugo infidelium qum rumcumque, quando ex tali subiectione fides per Ielitatur, hie enim aequ/ vrget ratio Pauli dicentis: l Non enim stru ituti subiectus est ratet, vel soror in huiusmodi. J Quin potius notari potest in hoc diserimen,nam quia vlneulum matrimonis indisolubile est natura
sua, de inter duas tantum determinatas peria
sonas eonsistit, ut illo titulo dissolui possit, necesse est, ut in particulari de pericuso conis iustis fdesis constet 1 at potestas Regia tria multitudinem hominum eadit, R de se non est adia immutabIlis, ideoque satis est generale , & commune perieulum, in quo fideles Prineipibus infidelibus subdit I moraliter loquendo, versantur, vi Ecelesia possit omnes a tali subiectione liberare , etiam s de singulorum periculo in partientari non eon siet, quia
Ieges morales, quae in uniuersali seruntur, consderant ea, quae ut plurimilm eueniunt, etiam si in particulari cessare eontingat. Nihi Iominus tamen raro Meles a utitur hae pote
state, & lieite id faeli, etiam si fideles suos in
aliquo periculo relinquae, quia vel non habet vires cum evictu, A. fructu potestatem suam exequendi, vel quia maiora scandala proba-hiliter timet. Et nihilominus tune singuli fideles subditi lieita poterunt, vel fugere . vel alio medio uti ad euadendum petieulum, dide illo moraliter eonstet, tum quia magis emtientur consulere animae suae . quam iuri altellius, tum etiam quia tune a tali Principes iniuriam,& violentiam patiuntur, de ideo pa
Ex quibus ulterius tertissimum, ac de
Me est . in Teclesa Christi esse Christianos
Principes, ae Reges. veram potestatem poli tieam, seu ciuilem habentes in subditos suos etiam Christianos. de fideles. Haec a tartici non es sub his termini, Fidelium , & Chrisianorum Principum. in toto nouo Testa mento expressa, sertasse, quia quo temporo est,non iam erant temporales Reges ad fidem conuers, & ita non occurrit occasio
de Illis loquendi. Adducta tamen test; montalassicienter illam probant, tum ex similitudine, vel certὰ ex malori ratione, tum etiam a quia verba Apostolorum valde indefinita . 8d uniuersalia sunt . Ait enim Petrus, i Subiecti
enote omni humane creaturae propter Deum,
sue Regi quasi praecellenti. 3 Et infra. I Regem honorificate . I Et deinde praeeipit sero
uis, subditos esse Dominis, non tantum M. nis , sed etiam distolis; ergo idem a fortiori intelligit de omnibus fidelibus subditis prin cipibus, sue honis, siue malis, non possunt autem diei honi Prinei pes , nisi sint fideles . Denique admonitio Pauli ad Titum, 3. l Ad mone illos Ptineipibus, δὲ potestatibus subditos esse , a quam latius tradit ad Rom. ra. non fuit ab eo data pro solo illo temporeis primitiuae Ecclesiae, sed ut perpetuo in ea duraret ; ergo nunc etiam habet loeum respectu
Principum Christianorum . Potestque idem consimari testimoniis veteris Testamenti , quibus constat Principes fideles habuisse politieum tegimen subditorum fidelium, quorum imperio isti obedire tenebantur, ut de Moyse, Iosue , 3e alus iudieibus usque ad SD
muelem, Ad postea de saule, Dauide, fle sue- cessoribus eorum colligitur ex Deuteron. I.& i . 1 ex libris Iudicum, di Regum, Ae r. Paralipomen. I s. ubi etiam fit mentio iustriorum Iudicum, di magistratuum; ergo mul.
to magis illa subordinatio, & ,sibiectio seruanda est in lege gratiae, quia non spectat adeeremonialia legis veteris , Ad in generali loquendo . non pertinet ad propria iudiei alia illius legis, sed ad legem moralem iuris natuis tali vel immediate. vel mediante aliquo iure humano . quae iura in lege gratia durant, de persecti ils obligant. Dicet vero sortasse aliquis . hoe sun d ais mentum reθὰ eoncludere ex hypothes, quod in Eeelesia Christi sint veri Reges , Ad Principes temporales verum dominium , R inritaliactionem in Christianos habentes i nam hoc posto lex naturalis iustitiae, n obedientiae euidenter obligant subditos ad parendum . Aduet sari; autem, qui contrarium errorem defendunt, hoc principium negant, dicentes repugnate institutioni Christi, di libertatichrisianae, seu persectioni legis gratiae. Contra hoe vero probati potest illa suppostio eae perpetua Ecclesiae traditione ab eo tempore , quo Imperatores. & Reges ad christum eon uertit εe baptizari caeperunt, semper enim pro ueris Regibus,fit Principibus habiti sunt, non minus, imo persectius, de excellentius. quam antea essent. Noe constat ex Historiis Eccles aut eis Eusebii, di aliorum, praesertim do Constantino, Theodosio, Ad similibus. Itemhoe saepe profitentur Concilia generalia, ut patet ex Nieaeno Primo, eui Constantinus adsuit. & alias . Praeterea Summi Pontificesseti hentes ad Reges, di Principes Christi
nos . illos ut veros Principes, & Dominos temporales recognoscunt, ut patet ex multis Epistolis D. Leonis. Ee D. Gregoria, fle ex aliis , quos eapite sequenti reseremus. Nunc solum notamus verba Symmachi Papae, Ap log. ad Anastasium Imperatorem, Nos,ltiquit, potestates humanas suo loeo suscipi-xistis, donec contra Deum suas erigunt vo-diatitates . a concilium etiam Toletanum XII.
399쪽
De Primatu Summi Pontificis: 379
rapit. pr Imo sub exeommunicatione declara uit . Eringium esse verum Rege in Hispaniae . ad Cone ilium Meldense cap. decimo quinto , di decimo sexto. anathema fert in eos, qui Regiae potestati contradicere praesumpserint.
N loquitur de Regibus Christianis, & de illis,
ait, habere potestatem a Deo, iuxta sentenistiam Apostoli, quam proinde etiam de Regibus Christianis intelligit.
Atque eodem modo intellexerunt Ap
stolica testimonia Chrysos o mus, Ambrosius de alia Patres, Ae Optime D. Angustinus libro Quarundam propostionum in Epistola ad
Romanos, proposition. 72. circa illa verba ,
I omnis anima potestatibus sublimioribus
subdita sit Rectissime , inquit, admonet , nequis ex eo, quod a Domino in libertatem vocatus est factus Christianus, extollatur insuperbiam,& non abitretur in huius vitae iii
nere seruandum esse ordinem suum, ut mi statibus sublimioribus, quibus pro tempore sterum temporalium gubernatio tradita est, existimet , non se esse subdendum . I Et intra .l Siquis ergo putat, quoniam Christianus est. non sibi esse vectigal reddendum , aut tributum: aut non esse exhidenduiti ho uorem de bitum eis, qui haec curant potestatibus, in magno errore versatur. Vbi loquitur Augustinus de suo tempore,quando in Ecclesia iam erant Principes Christiani, de ita verba Pauli
accommodat ad omnes Principes pro tempore regnantes. Et verba illa Augusi in i mutuatus est Anselm. in Paul. & breuius Prima sius Idemque Augustinus lib. a. contra Cresco n. cap. si . declarat . quam necessarium si Regis ossietum etiam inter Christianos, Aede quanto melius , di salubrius per honos . Id est , pios de fideles Reges, quam per malos,&ins deles exerceatur.
Preterea hoc confirmant honoris ei tituli, quibus antiqui Patres ad fideles Principes scribunt, ut Cyrillus Alexandrinus, in lib. cleiecta fide ad aheodos ubi prius Christianis sinum Regem illum appellat, & postea ad
eundem ait , I Vos euia luminarum dignitatum sontes, R supra omnem eminentiam, humanaeque felicitatis principium, ae origo. 3Tt infra . Tam pia , di praeclari vestri Imperii summum praesidi vin est , Dominus noster Iesus chrillus et nam per illum Reges regnant.1 e. J Et infra se ostensurum promittit, squod gloriosa in Deum pietas Regiis honoribus immobile si sundamentum . J Similia videtipossunt in Ambrosio in Epistola ad Gratia num Augustum, quam ad libros de sde prα- vitit, ubi etiam illum vocat, Cristianis. mum Principem . & Principum Christiani Lsmum.J Item in eiusdem concionibus in obitu Theodos . & in obitu Valentiniani, &in uari)s Epistolis ad sui temporis Imperatores Christianos .ademque agnouit Cregorius NaZian Z. Orat. I. cuius verba optima inse rius commodiori loco reseram . Addo praterea antiquius testimonium
Martialis Episcopi Lemovicens s , qui prope
tempora Apostoloruin vixit, &Epist. α. ad Tolosanos cap. s. refert conuertisse ad fidem Principem quendana Galliae, quem Regem appellat, eiusque fidem valde commendat,
de addit, s Cui obedire debetis in omnibus, quia princeps vobis a Deo est constitutus,&e. Notari etiam potest Ioeus Tertulliani Issi
de Idololatria eap. is . ubi prius ait , reddenda esse Caesari, quae sunt Caesaris, & que sunt Dei Deo, sicut Christus docuit. Vnde postea subinfert. Igitur quod attinet ad honores Regum,& Imperatorum satis pret scriptum habemus, In omni obsequio esse nos oporteis te secundum Apostoli praeeeptum , subditos magistratibus , Ee Principibus, Ad potestatibus. Sed intra limites disciplinae, quoadusque ab idololatria. separamur. I Ubilice
loquatur de tempore Imperatorum gentilium, tamen generaliter doctrinam intelligit. Vnde cap. II. addit , Christanos eo tempore potuisse ab Imperatoribus dignitatem, & ad .iministrationem potestatis civilis accipere, dum modo sine ulla idololatria labe illam exercerent. Vnde tandem recte scripsit Pr
spet in libr. Epigrammaton cap. 34. I Reddendum est quidquid mundi bene postulae
ordo . Propositumque piae non violat fidei. Mittibus. de Sanctis nulla est spernenda potestas, is quum seruire est Regibus, di Dominis. ut Christi famulis ad verum prosit honorem: Dilexisse bonos, de tolerasse malos. a Ratione saei Ie et Iam persuaderi potest hae e veritas , quia Christianas fides, aut haptismus non facit aliquem Incapacem Regiae dignitatis. vel principatus, aut potestatis politicae; ergo si quis ante fidem illam habebat. non amittet illam propter baptisuum , aut Gdem , s ad illam eonvertaturi vel si iam Christianus per legitimam electionem . vel alio iusto titulo ad illam assumatur, vere illam acquirit, verusque Rex, princeps, aut Magistratus constituitur; ergo subditi tiam
fideles , di Christiani illi parere tenentur . Illationes quidem per se, de ex dictis euiis dentes sunt. Antecedentes autem prohatur, quia vel illa incapacitas esset ex peeuliari Christi insitutione, vel ex natura rei, seu naturali aliqua repugn antiamullum enim aliud sundamentum eo Fitari potest r utrumque auistem illorum omnino salsum est , & irrationabile .
De primo patet. tum quia nullibi legi mus Christum prohibuisse fidelibus Regium
principatum, vi sacile insta ostendetur sumdamentis contrariae sententiae satisaei endo . Tum etiam, quia potius de Christo. N EO tempore gratiae prdidictum erat, Reges terraesuisse in Christum eredituros, ipsumque adoraturos. Psalmo a. s Reges Tharsis, di insulae munera o serent , Reges Arabum , α Saba dona adducent, de adorabunt eum Omnes Reges terrae, &e. 3 Vnde Psalmo secundo prius dicitur adstitisse Reges terrae aduersus Chri sum, de postea snhditur. J Et nune Reges intelligite, erudimini, qui iudicatis terram, seruite Domino in limo te, die. I Et Isaiae
49. Ernnt Reges nutritia tui vultu in terram demisso adorabunt te, & scies, quia ego D minus , super quo non confundentur , qui expectant eum.J Et cap.6o. Ambulabunt gentes in lumine tuo,& Reges in splendore ortus tui, &e. Neque diei. aut cogitati potest, Reges venientes ad Christi fidem eo ipso
amittere regna, de Reges desinere, quia . ut Ecclesia eanit, Non eripit mortalia, qui re
400쪽
e maeniens pronident Ia , nam si Reges ad christum eonversi satim ab ipso priuarenturretnis iuste possessis, pauci prosecto essent
ita regnorum eontemptores, qui Christiani fieri vellent. Noli est ergo eredibile, Christum . qui omninm ordinum homines ad se voeat, S sapienter, ac suauitet media ad illorum conversionem apta disposuit, tam magnum impedimentum conuersioni Prinia et pum temporalium potuisse . talem ue imstitutionem in Ecclesia sua reliquisse . Maxime, quia neque ad Melesae splendorem, neque ad bonum temporale regimen, neque ad spiritualam persectionem talis institutio pertinebat. Primum patet, quia multomati, illustrat Christi fidem, Ad seMesam ,
quod Imperatores , Reges , ae Principes terrae Christo . eiusque vieario subiiciantur, &hoe sine dubio est, quod in supra positis promissionibus eommendatur. Secundum etiam patet 1 nam ratio supra facta de necessitate , politiei prinei patus ad eon seruationem so cietatis humanae non minus hahet locum in
Teelesia Christi quam extra illam, quia etiam Christiani indigent communitate politica, tu qua pax, R iustitia seruentur. N ad hoc etiam Christiani indigent directione, & eoactione ei uiis, ut per se notum esti ergo eum Christus nee suam Eeelesiam in temporaliabus male stubernari voluerit, neque etiam miraculose illam regere decreuerit, non de-huit quasi eonnaturale regimen ab ipsa tollere. & eonsequenter nec Principatum politi. cum auferre. Tertia denique pars probatur,
ruta principatus politicus non est contra es
entialem Ecelesae perfectionem, quae in vera,& viva fide per citaritatem Operante eonsistit. Cum enim ille principatus sit iustitiae , & raiationi naturali eonsentaneus, non potest es
charitati contrarius. Neque etiam est eo tra persectionem consitorum , nam ad hane non spectat , ut earentia temporalis domunii, aut iuris ictionis sub necessitate consituatur, sed solum sub consilio liberae v stimati relinquatur, iuxta illud, i Si vis. perinfectus esse , Le. J Atque ita persectio euan geliea , &-emeaeia gratiae christi in hoe potius ostenditur 1 qu Ad multi Imperatores. &Prine ipes voluntarid imperia. ti regna abdiis
Eet quibus satis probatum manet alia rerum membruini mirum, Christianos non essesneapaces prinei patus politiei ex natura rei. vel ex aliqua naturali repugnantia . Tum quia potitis ostensum est ex natura rei esse hoe re timen ne eessati um Christianis, quibus multo etiam melius et . per stineipes Christianos gubernari , quam per non Christianos , ut obiter etiam ostensum est , satisque est per se
notum Iergo potius ex natura rei necessarium Rit, Christianos esse capaces regnorum. 8a magistratuum temporalium . Tum etiam
quia si esset aliqua repugnantia , vel esset cum libertate Christiana . .es eum fide. At libe eas Christiana non eonsistit in exemptione a iustis legibus humanis, neq; in immunitate Liusta eo actione aut . indicta peccat ii quando e tra pacem,& iustitiain e mittantur; sedeons me in exemptione .el a lege Moysi, vel atim re seruiit, seu . qnod perinde est, consistit in libera seruitute ex amo te, di charitate , cui
humanum regimen non re pumat. sed potius illam iuuat, s adsit: si vero desit, italius defectum per eoactionem supplet . Fidei etiam nihil repugnat praedicta potestas, vel subiectio illi respondens, quia utraque, est conformis rationi naturali, quae non est fidei aduersa Quod certὰ satis confirmat Paulus in epist. ad Philemonem, in qna manifes Esupponit, propter fidem , quam Philemon ,habcbat, X Onesmus seruus eius susceperat, nee illi suisse ablatum ius dominis , nec huic
seruitutem esse ademptam I ergo a sortiori
idem dicendum est de iurisdictione politica,
S illi correspondente subiectione . Ad primum ergo fundamentum contra rii erroris, respondemus . verba illa Paulis Nolite iugum ducere cum infidelibus,3 ad literam intelligi de ins delibus , ut in s deles sunt, id est, nolite eum infidelibus in proprij
eorum operibus . quae ut infideles operantur, communieare . Et hune sensum probant omnes rationes Pauli. Ex hac autem sententia solum concluditur , fideles non de here ob
dire Prinei pibus infidelibus, si aliquid sontra fidem , aut contia veram religionem praeiscipiant. Atque in hunc modum intellexerunt ibi locum illum Ambro Theodoret. de D.Thomas . de Augustinus lib.contra Donaistillas post collationem eap. 6 a I. Hieronymus autem lib. I. contra Iovinian.& epist. II.
ad Ageruchiam, per iugum intelligit matrimonium, sentiens, ibi prohiberi steminae Christianae eum gentili eontrahere . Sed sine dubio Apostolus ibi non loquitur specialiter de vinculo matrimonii, quia neque ce illo mentici ibi si, neque in toto illo eontextu occurrit occaso de illo specialiter traetandi.
Probabile sane est , quod chrysostomus ibi
ait Homil. 6. admonere Paulum fideles gen ratim, ut nimiam eonsuetudinem, S sami liaritatem eum infidelibus euiunt, utique propter periculum, ne in fide, aut moribus ab eis corrumpantur. In quo sensu non tradidit Paulus ibi nouum praeceptum positi uum, sed explicat naturale, quo unusquisque tenetur vitare periculum . ne in illo pereat. Atque hoc modo etiam respublica Christiana tenetur vitare Principem in s leui . te non aeceptare illum. s ex ipsius consensu pendeat, vel etiam repellere , si ta illios imperio morale periculum euersionis timeatur . quod tamen non priuata , sed publiea auctoritate
sacere debet quando alioqui minei pis ius ad regnum legitimum habet. Atque ita, di seria uatur debitus Ordo , & vitatur perieu
Ad loeum Matth. I . quoniam tractam do de immunitate Eeelesiasti ea lati sis expen dendus est, nunc breuiter dido, nomine s-liorum non eomprehendi Ibi omnes Ius a,
quia Christus ad literam loquitur de filiis
naturalibus, ut ex eontextu , δὲ ex omnium
expositione constat. Ad Augustinum ver6
respondet D. Thomas a. a. quaest. I . t. s.
ad primum, loquutum esse in sensu spiritu ii , se ita filios regni liberos esse a seruitute speecati, & a tributo, quod ratione illius pendere debebant. Quod non placet Caietanothi, fle ideo ea ponit, sub filiis regni sub
quo subsunt regna terrena, intellexisse Au giastinum non omnes iustos, sed eos, qui praesunt