장음표시 사용
461쪽
De Primatu Summi Pontificis. r
e Iarant . pleratis vestrae reuerendissimi e stantur assectus. Quibus, verbis recte conplectitur, quid Christus, quid ve Patres, di Prinia ei pes huic dignitati contulerint, nam a Chri sto est institutio, & collatio potestatis cum praecepto pascendi, a Patribus vero est deel ratio , ac definitio , Imperatoribus vero pru-prie competit recognitio, εe defensio. Deniisque idem cum proportione Seendum est de Apostolis respectu Petri: non enim alii Apostoli contuleruat Petro potestatem , v v ex
Euangelio constat, sed datam a Christo li-
Praeter has obiectiones soIent a Proteias antibus aliae fieri ex rationibus . seu coniecturis petitae, ut quod unus homo non possit Ecclesiam per uniuersum Orbem diffusam c mode gubernare. Vnde ad hoc persuadendum solent exaggerare , vel etiam fingere deis sectus, aut vitia, quae in aliquibus Pontifici. hus notata sunt, & Rex Angliae non praete mittit insimulare quaedam, quae in electionibus Pontificum committi amrmat. Denique alis addunt vulgarem,& in multis rebus communem eorum obiectionem, quia fit magna
iniuria Christo, si praeter ipsum aliud constituatur totius Ecclesiae Caput .
Sed haec patui momenti sunt, nam si hoc
Ecclesiae regimen mere humanum esset, Ze so- ais humanis viribus, prudentiaue morali, aut solo naturali arbitrio peragendum esset, nouim merito unius hominis capacitatem ex is dere iudicaretur; quin potius fatemur, neque
ordinaria gratiae auxilia ad id lassicere , nisi
Deus longe maior in specialia ossertet. Cum autem Christus Dominus di singularem pro
uidentiae suae praesentiam, de Spiritus sancti assisiecit iam sila Vicario promiserit, de pro illius fide peeuliariter rogauerit,quamuis humanae fragilitati dissicile sit onus spiritualiter gubernandi totum uniuersum, non esti
men impossibile, nec ita moraliter dissiciIe, quia plures Pontifices, de maiori ex parte egregie illud sustinuerint, de perstω, ac san- ο impleuerint. Eo vel maxime , quod licet mus sit supremus Pontifex, non tamen solus finique de immediate gubernat , sed alios etiam Epi pos, de Pastores in partem sollicitudinis ex diuina institutione vocat, et Ri equantum expedit, partem suae iurisdictionis
communicat, sibique maiora , di grauiora, omnemque recursum ad conseruandam vnitatem, & concordiam uecessarium reseruat ;Atque hoc modo unius regi mea Inon solum se possibile, sed etiam ad unitatem Ecclesiae conseruandam suit necessarium , vi ostendimus; imo etiam esset suo modo facila,nisi peteriores, & schismata perturbaretur. . Ad ea vero . de quibus personas Pontificum eorum hostes criminantur. dicere in primis possumus cum August. epist. 16s. In il-ὲum ordinem Episcoporum, qui ducitur ab ipso Petro usque ad Anastasium nos dieamus usque ad Paulum v. qui nunc eamdem C thedram sedet, etiam si quisquam traditur per illa tempora subrepsisset, nihil praeiudica, ret Ecclesiae, neque innocentibus Christianis, quibus Dominus praeuidens de Praepositis maIis ait. Qia e dicunt facile , quae autem faciunt, facere nolite . dicunt enim, & non faciunt . ut certa sit spes fidelibus , quae non in .XII. homine, sed in Domino eolloeatur . I De I de addere possumus , quod idem Augustinus Donati liis respondit, lib. de Vnico Baptismo
contra Petilian. cap. I 6. s Quid opus est, ut Episcoporum Romanae Ecclesiae, quos incre di bilibus calumniis insectatus est, obiecta ab eo erimina diluamus Nam licet de criminibus arguantur, numquid etiam conuincuntur t aut conuicti aliqua instrumentorum firmitate monstrantur P de caetera, quae eleganter prosequitur. I Non negamus tamen aliqua
reccata , & scandala de aliquibus Pontifici. us in historiis referri, sed hi δe pauei lane
comparatione multitudinis tot illustrium ι& sanctorum Pontificum , de mirum esse non debet, quod in tanta multitudine pauci mali inuenti sint, cum inter duodecim Apostolosvnus traditor fuerit. Unde sicut ille Apost Iicam dignitatem non foedauit, ita neque ullus Pontifex prauus ApostoIicam Sedem maculauit, quia nullus in eis suit haereticus, saltem qui haeresim publice docuerit, & vit Mamala sanctitatem Sed is non diminuit. Et quod de personis Pontificum dicimus, de eotiamin dem electione dictu ui intelligatur. Nam quod Rex Angliae obmurmurat, nostra aetate acci disse ignoramus, de liedi tortasse interdum
commissum sit, immerito notatur, ac restre
henditur, ae si frequens, veI perpetuum ellet; ideoque merito Beliaritanus respondit, s solemne est aduersariis, id. in quo unus aliqua indo peceauit, ad Omnes transferre Ac deinnique licet in tali electione homines, ut homines interdum delinquant, non inde necessario fit , ut electio non sit a Spiritu sancto . qui nouit malis hene uti, etiam ad dignam Per iam eligendam. di licet interdnm Propter sua occulta iudicia permittat .ivi in electione perlanae etaeturia nihilominus propter Ecclesiae bonum, ae firmam institutionem Spiritus sanctus assistit, ut rite electo. quicumisque ille sit, suam conserat potestatem. & ita peccata hominum non obstant, quo inimis
uno, vel alio modo electio a Spiritu sin
Denique ad ultimam partem negamus. in iniuriam cedere Christi, quod unum habeat in terris Vicarium, qui suo modo Caput visibile militantii, & viii bilis Ecclesiae sit,quia
hoc est C put ministeri te ι ipse autem Chrisstus solus semper est Caput principale. Si eetiam supra de Petra dicebamus, vel sicut Christus etiam in Seriptura dicitur, i Pastor
animarum nostrarum. I. Petri a. quod non
obstat, quominus aliis hominibus dicatur. l Posuit vos Spiritus sanctus Episcopos regere Ecclesiam Dei. I Αα ao. Nam licci Chri sus sit, Princeps Pastorum, supremus,&Pri cipalis, ut dicitur. I. Petr. s. nihilominus alii etiam sint pastotes tamquam ministri illius Principis 3 imo illi etiam interdum Principes appellantur,iuxta illud: s Constitues eos Principes super omnem terram, I Omnes tamen
sint sub illo supremo Principe. Ira ergo Papale est Pastor, Se Episcopus, de Ptinceps Pasto tum, di Episcoporum, utique mortalium , staministerialium sub immortali. & absoluto Principe. Atque eodem modo est ministeri te, de mortale caput sub principali, de immoris
tali . Et ideo hoc non solum non derogat di gnitati christi, sed etiam charitatem, de P. Κ λ k Imm
462쪽
ientiam esus. λ fingularem erga reelesam
Horum persona Principum , seu Regum
temporalium spirituali ροι sati Summi Pontificis sui Aa
Vamuis in praesenti praee Ipue agendum vi sat de suhordinatione, seu eomparatione spiritualis , & temporalis potestatis, nam ad Illarum persectam cognitionem hoc praecipue deel arandum superest , nihilominus ab Ipsis personis, in quibus tales potestates inis
sunt, initium sumimus , quia sundamentum praedictae subordinationis inde maxime penis det . Quod ut de elarem, aduerto, praedictas potestates spiritualem, & temporalem posse comparari, vel in nobilitate . N exeellentia..el in subordinatione, & subiectione unius ad alteram i lire enim duo adeo diuersa sunt, ut possint separari, ad eum modum , quo in physi eis saeuitatibus potest una e se excelleniatior alia s ut visus auditu ) etiam si una alia reti in actione sua non sibi, elatur, vel suboriadinetur. Nune ergo non comparamus has
potestates in absoluta per lactione , Ee exeeulantia i nam explicando distinctionem spiri tu alia potestatis a temporali, satis ostendimus illam esse exeellentiorem ista,quod etiameet professo docui in opere de legibus , & su' posita distinctione utriusque potestatis, vix potest habete dubitationem. Quia spiritualis potestas est altior quaedam partaeipatio
diuinae potestatis, perfectiores essectus . aliatiorem finem, nobiliorem originem, fle quod . dam esse diuinioris . atque meelsentioris oris dinis habens, ut variis etiam loquendi m dis Patres ostendunt, quos in citatis loeis adnotaui Comparamus ergo has potestates in subordinatione, ae dependentia unius ab alia
ruae vel inter ipsas potestates sormaliter vee dicam eogitati potest, vel solum inter
personas, in quibus tales potestates eYistunt. Inquiri enim potest , an una ex his potestati-hus possit alteram ad suos actus applicare, vel ab eis cohibere r vel an persona habens unam potestatem sub ieiatur habenti aliam quoad actus ad illam pertinentes, In qu etiam quiri potest, an hae subiectio reel proiaca, vel tantum ex altera parte sit. Quae omnia, ut punctum dissicultatis attingamus . de illis personis tractanda proponimus. in quiis bus hae potestates in supremo excellentiae
gradu inueniuntur, ut sunt, Imperator , de Pontifex Summus . Tres igitur resultant quae niones . Prima est, an Sunamus Pontifex perissonas Resum . & Principum temporalium
habeat sibi spiritualiter subiectas . secunda, an Pontifex habeat s bi subiectam non solum personam Regis, sed etiam eius potestatem en potalem, quantumuis supremam , ita vim ut illin actus praecipiendo diritere . exi.
gere, supplere, vel impedire . Tertia his consequens est, an Pont; μου ratIone sum spirItua lis potestatis posse Christianos Prinei pes non solum dirigere, praeeipiendo , sed etiam eo-gere puniendo, etiam usque ad regni priua.
tionem, si opus fuerit, quod est serὰ punctum,
de cardo totius controuersiae, & ideo aceu ratius tractandum est. Possuntque tres similes quastiones e conuerso moueri, scilicet an Rex, vel Imperator personas Papae, vel ali
rum Episcoporum habeat sibi in temporali-hus, Ze ciuilibus subiectas. Item an Rex sua temporali potesate possit spirituali domin ti, in ordine ad suam gubernationem illam excitando, aut cohibendo . Tertio, an possit Rex praecipere Ponti fiet eum potestate coe ciua , etiam usque ad depostionem . Ex his autem tribus posterioribus quaesionibus prima ad disputationem de exemptione elerico rum a potestate ei uili, pertinet, eui totum librum sequentem dicamus . R ideo ibi e piose tractabitur: hie vero solilm de persona Pontificis aliquid attingemus, quantum ad soluendas aliquas obiectiones suerit necessarium . Secunda vero quaestio supposita res lutione priorum quaestionum , nullam habet disseultatem. ideo cum illis per quamdam
consequutionem expedietur . Tertia vero quaestio annexa est praecedentibus , de quat nus spectare pote u ad Pontificem, ut Ponti- sex est, in sequentibus etiam obiter expedietur, quatenus vero de Pontifice, vi est homo .
vel ciuis , in sequenti libro si uiui eum primate soluetur.
In hoc ergo capite prima quaestio pro
posta tractanda es, in qua sententia Protestantium est, Regem temporalem,& in uniue sum Plincipem in temporalibus supremum
nulli homitii in spiritualibus elle subiectum,ae subinde nee potestatem Regis a potestate alicuius hominis pendere. Qui error a Mara filio Paduano origi uem duxit, ct illi maxim dacta sit Henrietis v III. Rex Angliae, quem
nune serenissimus Iaeobus imitatur, ut non
solum eius iacta, sed etiam verba, quae In varitias i is suae Prasationis posuit, ostendunt .
Nam in hoe sensu p. 1. de teporalibus Regibus ait: Quos Deus in altissimo dignitatis gradaquali suos viearios, & legatos ad exercenda iudieia in suo solio eolloeauit. I Et clarius in pag. . Nam neque me Pontifice ulla ex parte instriorem esse credam . Et iterum ad Reges pag. Io. I Quos Deus praeeipuos in terris Vicarios in administratione iustitiae esse iussit. Et in eodem sensu dieit pagin I . controue fiam . quam eum suis subditis Catholicis h het , non aliunde esse motam , s quam ab am-hitiosa Pontis eum tyrannide, quam illi comtra auctoritatem seripturarum contra Conmciliorum , antiquiorumque Patrum mentem
sibi in temporalia Regum iura , iniuste usu parunt. Tandemque ibidem eoncludit,in hae Regum auctoritate asserenda utique in hoe
sensu totam suam Apologiam impendisse . In quibus locis, licet interdum de subiectione
in temporalibus loquatur . Intelligit tamen , de subiectione tam directa,quam in directa, ut enim utraque a Regibus exeludat spiritualem etiam negat, ideoque potestatem etiam spiritualeni sibi atrogat, di in hoe fundamento tota eius machina nititur.
Cum haec scribetem, libet Illustrissimi
463쪽
De primam Summi Pontificis. ω et
Cardinalis Bellarmini ad manus meas peruenit, in quo Guillelmo Barelato, qui Pontis eis
potestatem in rebus temporalibus nouo quodam modo negauit, respondet. Prostebatur
enim ille habere Pontiseem supremam potestatem in spiritualibus, etiam supra Reges, NImperatores, & nihilominus negauit subordinationem potestatis temporalis ad spiritualem, & eonsequenter etiam negauit, pos Pontificem in temporalibus rebus ad ius, vel dominium Regis pertinentibus. mutationem
aliquam facere, vel in illis aliquid disponere. Et quam qnam in praedicto libro multa eiussundamenta reserantur nullum tamen graue vel ab auctoritate, vel ab urgente ratione petitum inuenio, & qualiae unque illa sint, illis tam plene, S erudite Cardinalis satisfacit, ut nihil addere neeesse s t. summa itaque Omnium est, quia Reges Christiani habent supremam potestatem in temporalibus; repugnat autem esie supremam , & esse alteri subiectam, siue directe,siue indirecte. Ad utrumque autem persuadendum ex scripturis colligit vulgaria testimonia, quibus obedientia ad temporales Principes commendatur , & adiungit potestatem Pontiscis quoad temporalia nullum in scriptura habere fundamentum, neque in usu vel traditione Eeclesiae . Multa etiam accumulae, in quibus quaestionem hanc de potestate spirituali Ponti scis cum quς sti
ne de exemptione clericorum confundit, cum
tamen, ut sepe dixi, distinctae sint, di ex principiis longe diuersis definienda r ideoque
omnia, quae ad exemptionem pertinuerint, in sequentem librum remittimus, alias vero in capite sequenti satisfaciemus. Prineipio ergo contra Regem Angliae Idstatuimus, quod Barciatus admittit, Ponti. 1icem Romanum ese spiritualem Patrem , &Pastorem summum Regum,& principum tem- .P talium, quantuncumque, in suo ordine supremis nit ac proinde in his, quae ad animam,
vi spirituale regimen spectant, Reges esse Pontis ei Romano subiectos . Haee assertio dire cte respondet primae quaestioni propositae , estque de fide Catholi ea tenenda . Et noua probatione non Indiget, sequitur enim euidenter ex principias capitibus praecedentihus traditis . Ostendimus enim Papam ess Pastorem omnium ovium Christi : at Reges Christiani inter oues Christi computantur, alioqui extra ouile, & extra Ecclesam Catholicam erunt; ergo etiam illorum Pastor est Papa: ergo e eonuerso ipsi spirituali Pontificis potestati subiacenti nam haec duo com relativa, di inseparabita sunt. Quapropter
Scripturae , Pontificum , Conciliorum , &Patrum tesimonia . quae probant, Ponti- seem Summum laeeedere Petro in viri uer
sali potestate regendi Ecelesam . probant etiam neges subdi eidem potesati Ponti seis . saltem in spiritualibus nam ρο-
testas data in totum ouile , seu corpus ad singulas oves , seu partes extenditur . Et qua ratione Illa potesas caeteros baptizatos cuiuscunque inferioris eonditionis sub se complectitur , eadem Reges etiam , &Imperatores comprehendit, quia nullo iure sexempti sunt, &.Regia dignitas eum Chrisiana subiectione non reputia at, alias etiam
eum Chrisiana side, di professione pugnaret,
eum ipsa Christi fides obedientIam hane a
suis cultoribus requirat. His generalibus rationibus, &testimoniis addi possunt specialia verba, in primis Concilii Nieaeni ea n n. 30. inter Octuaginta ex Arabico translata, ubi de Pontifiee Romano dicit, s Ipse est primus scut Petrus, eules ata est potestas in omnes Principes Christianos, di omnes populos eorum , ut qui sit
Vicarius Domini nostri Iesu Christi supercunctos populos . di uniuersam Ecclesiam
Christianam . J Vnde Symmachus Papa Apolog. in Anastasium Imperatorem, se ad eum loquitur 1 l Tu si Christianus Princeps es. qualiscumque Praesulis Apostolici debes vocem patienter audire. J Et Anastasius Papa secundus in epist. i. ad Anastasium Imperatorem , obedientiam in his, quae illum monebat, ab ipso tequirit. Et Gelasius ad eumdem: l Licet praesideas humano generi dignitate rerum terrenarum, tamen Praesulibus diuinarum deuotus colla submittis. Et infra rsubdi te debere cognosce religionis ordine, &c. J Lx testimoniis etiam supra allatis, quibus Primatum Romanae Sed is ossendimus, multa expressu declarant, inter oues Petro commissas, etiam Reges, di Imperatorem numerari. Praesertim Nari renus in Oratione ad Populum timor. pereul. I suscipe, ait, vocem liberiorem scito, te esse ciuem gregis mei . J Et chrysostomus Nomii. 8 . lsi is, qui diademate eo ronatur , indigne adeat. cohibe, maiorem illo potestatem habes . 1 Et Ambrosus libr. de Dimitat. sacerdot. eap. 2. ait, s Regum colla submitti pedibus
Sacerdotum . IMultum denique vetitas haec ex factis . exemplis, ae testimoniis Christianorum Imperatorum , ac Regum manifestatur: nam in
primis de Philippo primo Imperatore Christiano, memoriae proditum est. Obediuisse Fabiano Papae, praeeipientie vi ad eommunionem non prius accederet, quam inter publi- eos menitentes sedens, peceat a deseret, veEusebius reseri lib.6. Histori cap. 23. alias 27.
R Nicephor. lib. s. eap. 23. De Constantino etiam nota est historia , quod in Coneilio se ab Episcopis iudicandum esse dixerit, non de illi, iudieaturum, apud aussin. lib. I. cap. z. satis etiam pie Iustinus Imperator in s. q. C. de Minni. Trinit. & fide Cathol. l Nos, inquit, reddentes honorem Apostolieae Sedi. di vestri sanctitati, quod semper nobis in
voto suit, & est, ut decet Patrem, honorantes vestram sanctitatem, omnia, quae ad Ecclesiarum statum pertinent, festinauimus ad noti. tiam deferte vestrae sanctitatis, quoniam no
his semper sui e magnum studium unitatem vestrae Apostolicae Sedis. &status Sanctarum Ecclesiarum custodire. 1 Et alia. quae prosequitur, quibus satis se ostendit spiritualitee Apostolicae Sedi subiectum, vi rectὰ intellexit, & laudauit Ioannes Pontifex in rescripto, quod in eadem lege refertur . s. Inter claras, ubi inter alia dicit, i Romanae Sed is reueren tiam conseruatis, S ei cuncta subii eitis, & ad eius deducitis vestatem, I di caetera, quae suis
Sunt etiam valde notanda verba Caroli Magni Imperatoris, I In memoriam Beati Petri honoremus sanctam Romanam,& Apo'
464쪽
stoli eam sedem ut qua nobis saeerdotalis
mater est dignitatis , esse debeat magistra Eeelesiasti ex rationis, quare seruanda est eum
mansitetudine humilitas. ut licet vix sereniadum ab illa sancta sede imponatur iugum, tamen seramus, & pia deuotione toleremus. IQuae verba ex eapitulis Caroli refert Gratian. in cap. 3. dist. s. & Nauclerus voluminis
generat. 28. dieit esse unum ex viginti tribus legum eapitulis, quae Carolus ad suos subditos misit. Et reeeptum est Patribus in Concilio Tributiensi ea non. go. Vnde etiam dixit symmae. Papa in sexta synodo Romana . t Nola licet Imperatori vel cuiquam pietatem eustodienti quidquam , quod Aposto lieis regulis obviet, agere. J Et resert Gratianus in eap. a. dist. Io. ubi similia verba ex cadixto, Marcellino, & Adriano Papa res tuntur . Imo idem Adrianus Papa in ultimo suorum capitulorum I Generali, ait, decretoeonstituimus. ut execrandum anathema sit, de veluti praeuaricator Catholiis fidei semper apud Deum reus existat, quicumque Regum, vel potentum deinceps Romanorum Pontificum decretorum censurani in quoeumque crediderit. vel permiserit violandam , ut est apud Grai. in eap. Generali as. quaest. I Possunt praeterea his adiungi plura signa reuerentia, de obedientiae sedi Aposto lica data ab Imperatoribus, ct Regibus in omnibus locis, ac temporibus . Nam in primis fete omnes vocant spiritualem Patrem . S addunt . Beati sinum. Sanctissimum . aut aliquid Eoui ualens . ut videte licet in multis epistolis eluersorum Imperatorum ad Leo nem Papam, Normisdam . Anastasum . &alios, speei aliterque notari possunt .verba Ladistat Regis Vntariae in orati ad Ni laum V. vhi voeat i Pontifieem maximum , releum Christianorum Prineipem, & Regum Regem, ac in terris Deum . I Vt extat apud Cocleum lib. I i. Historiae Husitarum. Deinde constentur saepe , & reeognoscunt Cathedram petri in Pontifee Romano, eiusquo uniuersalem iurisdictionem in totam Eecle sam. ve eonfiat ex constantino, Ad aliis supra allegatis , & ex Valentiniano Epist. ad Theodos in Act. I. Cone. Chalced. S in alia eius. quem nomine tenus sanctum appellas debi tam obedientiam exhibeas, & honorem. IFertur etiam epistola Leonis Armenorum Regis ad innoeent. III. l quem Dominum, &in christo Patrem, Ad uniuersalem Papam apis pellat, te Pastorem , qtiem Deus Eeeltas stire praeesse voluit. Et subiungit. Vestri luminis gratia informati omne regnum nobis a Deo commissum, di omnes Armenos ad unitatem Sanctae Romanae Eecles E diuina inspirante ,
clementia reuoeare eupimus, & optamus. similia scripsit Michael Paleologus ad Gregorium X. sub annum millesimum dueentesimum septuagesmuni quartum . Et plura Αndronicus Imperator Graecus in epistola , quae extat in Bibliothera Palatina, ubi Romanam Ecelesam dieit habete supremum, ab sol tumque Principatum super uniuersam C.
tholi eam Melesiam ab ipso Domino tradistum, dec.
Praeterea Carolus Rex Franeiae In epi- sola ad Adrianum II. Sie seribit. l sanctissimo Patri Adriano summo, de uniuersali Pomtisci Carolus Dei gratia Rex, de spiritualis Glius vester. Ne . I Et Hugo Rex Franeis ad Ioannem Papam XV. inter alia dieit, I Hoeex integro assectu dicimus, ut Intelligatis, &Cognoscatis, nos Ad nostros vestra nolle deelianare iudicia. I Et Ludov. etiam Rex Galliae epist. ad Pium II. prius his .erbis illum saluistat. l Beatissimo Patri nostro Pio PapE ILObedientiam filialem, A. deinde subiungit ira virarium Dei uiuentis ea venerationOproseqnimur, ut sacra tua monita, praesensu in Ecclesiasticis rebus velut vocem Pastotis audire, illisque parere prompta mente Hibmus, te Dominiet gregis Pastorem prost mur, & scimus, teque iubentem sequimur e.JItem sanctus Ludouieus Rex Franciae inter eumenta ad Philippum filium ante moristem scripta inquit, I Sis deuotus, de obediens matri Romanae E Iesiae. eiusque Pontificitamquam spirituali patri te morigerum prae beas. 3 praeterea Sigismundus Rex Poloniae in epistola ad Concilium Lateranen. sub Leone X. quae habetur in eius act. . obedientiam praestat summo Pontifiei, & additi l iuruta consuetudinem maiorum meorum. Idem ad Leonem, ubi eum ait, i habere prin- Et in eodem Concilio ses . a. in ptinebcipatum sacerdotia, sesi praesidentem, & ipso pio habetur mandatum Regis Catholi et Feri auctore congregandum esse Concilium, a & dinandi, in quo inter alia multa illustissima ex aliis quae ibi videri possunt. Item ex Iussi. suae fidei testimonia hoe poniti I Profitemurniano in legibus, de Authenti eis Iu superiori. nos filium sanctae Romanae Ecclesiae matrisbus ei tatis , di ex litetis ad Bonifaetum II. nostrae deditissimum, proque eius honoro. qudi inter gesta Bonisaei, tom. a. Cone ilior. atque statu animam ponere paratissimum . referuntur. vhi prius de Apostoliea sede im Et insta subdit, se mittere legatum, ut intersietelligit illud. I Tu es Petrus, & super bane Concilio, ibique , ait, obedientiam debitam
petram aedificabo Ecclesiam meam. & subis praefato Matissimo Domino nostro Papae t iungit, Haee, quae dicta sunt rerum probantur ties . quoties opportunum suerit, praestane Actibus, quia in sede Apostoli ea extra ma- dam, &c. J Et similia sere verba ex Carolo riculam semper est Catholi ea seruata religio. habentur in edicto Uvormatiensi . Nequo Et in ra . Anathemati ramus omnes, qui conis plura tesimonia Hispaniarum Regum reser-tra Sanctam Romanam. te Apostolicam Eo re necesse est, quia res est notissima . de quia clesiam superbiendo suas eligunt ceruices, Rex Alphonius in suis Legibus. Parte prima sequeutesan omnibus Apostolicam sedem, Ad tit. s. s. s.3-4. & s. prosessci non solum proin praedicantes eius omnia constituta. fitetur, sed etiam erudite pontiseiam digni- Et Fedetieus I. in Epist. ad Emanuesem talem, di potesatem declarat, dicens, ratione. 'nperatorein prius dicit Romanam illius ese speciali modo, Vieatium christi.
465쪽
De Primatu Summi Pontificis. ως
put EpIscoporum, εe aliorum Praelatorum. Et propterea, inquit, omnes Christiani t eius orbis, quando ad ipsum aceedunt, pe dem eius osculantur. 3 Addie deinde in fine legis 4. I Eum, qui negauerit, Pontificem ha here hane potestatem , vel esse caput Ecclesiae, non solum excommunicatum esse , sed etiam haereticum . J Et In l. s. generaliter, Jefine exceptione dicit, omnes Christianos te.
neri ad obedienduin Pontifici in spirituali-
Venio ad Reges Angliae . qui a princi
pio suae vocationis ad fidem usque ad Henrieum VIII. Romanum Pontificem tamquam supremum Ecclesiae Pastorem recomouerunt. Primus enim Britanniae Rex Lucius statim,
ac fidem suscepit ad Eleutherium misit Epistolam. Iobsecrans, ait Beda, ut per eius mandatum Christianus emceretur, & mox essectum piae postulationis consequius est. Quo facto, Se exemplo ostendit apertὀ, recognouisse Pontificem. vi Pastorem latim, qu modo enim sacramentum tam necessarium ab alio, quam a Pastore suo postuIasset φ Item prosellus est, illum habere cIaues totius Ec- cIesiae, Ae ad illum principaliter pertinere per ianuam baptismi Reges , de Principes intra Ecclesiam recipere. Alioqui eur non potius
ab aliquo Episcopo Britannico si sertasse
aliquis tune ibi erat ex praedicatione , di ordinatione Iosephi su edens vel saltem, ab aliquo vicino Episcopo baptismum postulasset i Nam, ut ex Irenaeo lib. I. cap. 8. sumi inmus. iam eo tempore in Germania, Gallia. ZeMispania, quae sunt provinciae Britanniae Ita fulae , quam Roma viciniores, erant fundatae Eectetiae. & Episcopi ereati, cur ergo ad nul
lum illorum nuneios misit, sed ad Romanum soIum Non certe alia ratione, nisi quia il- Ium tantum uniuersalem iurisdictionem , &superiorem potestatem in Eeelesiam habere medidit. Supra etiam retulimus ex Beda Regem Osuui eum audisset Petro prineipaliis ter esse datas elaues regni Cor Iorum, εe illius sueeessorem Romanum Pontificem esse ere deret , dixisse , t Ego vobis dico, quia hie est ostiarius ille, cui ego contradicere nolo, sed in quantum noui, di valeo huius cupio tria, omnibus obedire statutis. Hae dicente Rege . ait Beda, fauerunt allidentes, & ad ea, quae meliora cognouerant sese trans serre se-stinabant. I Multaque alia de recursu Regum Angliae ad Apostoli eam Sedem in rebus, de negotiis Ecelesiasticis Beda resere. Item Ioannes Papa X. Eduardum Regem tamquam uem suam admonuit. vi re
fert Polydorus lib. 6. Estque optima Epistola Regis Eduardi ad Nicolaum II. quam sic imseribit i Summo uniuersalis secies ae Patri Nieolis Guardus gratia Dei Anglorum Rex debitam subiectionem, di obedientiam. IEt postea in Epistola confitetur. Se postulat,ve quod praedetasMr Papae ipsi iniunxerat sub
nomine obedientiae, fle poenitentiae pro quo dam volo. ratum habeat. de vi quaedam priuilegia confirmee, de postea diei t. se augere, ee eonfirmare donationes, de consuetudines meuniarum . quae habet S. Petrus in Anglia. easque mittere collectas eum regalibus d nis , fide. Similes stre inueniuntur Epistolae
alterius Eduardi Regis Λngliae ad Bonisaeium VIII. 8e alterius ad Clementem VI. Ee etiam sunt optima verba Regis Richardi II. ad Clementem III. Iustiorem exitum facta Principum sortiuntur, cum a Sede Apostolica robur, & fauorem accipiunt, Ze sanctae Romanae Eeelesiae colloquio diriguntur. Propterea dignum duximus ad notitiam Beatl-tudinis vestrae transmittere . quae inter nos, &Dominum Taneredum illustrem Stelliae Regem publico nuper . e necessario sunt celebrata contractu. Et instar sanctitatem vestram, de sanctam Romanam Ecclesiam obnl-xd rogamus, ut sancta sedes Apostoliea fide iussionem pro nobis suseipiat, & ut confidenister id faciat testimonio praesentium literarum vobis liberam concedimus pote quem, nos Se haeredes nostros, fle terram nostram districtius coercere, si contra praefatam pacem venerimus, M.
Praeterea Κenulphus Rex Meraiorum In Anglia epistolam scripsit ad Ioannem tium Pontificem, in qua prios gratias Deo
agie, quia I Cum gloriosissimum gregis sui
Pastorem Adrianum perpetuo remuneran dum super aethera duxisset, suis tamen ot linbus pia erexi e prouidentia eum , id est, Lemnem, qui scit ovile dominIeum ad ea ulas suis perioris vitae agitare . I Et insta et i Qua pro ter opportunum arbitror tuis sanctis iussi nibus autem obedientiae nostrae humiliter inclinari . J Et postea humiliter benedictione postulata , subiungie t s Hane benedictionem
omnes , qui ante me fuerunt Merciorum Re ges , meruerunt ab antecessoribus tuis adi-
pilai, hane ipse humilis peto, de a vobis, o
Sanctissime, impetrare cupio, quatenus ita
primis adoptionis sorte me tibi filium sustI-pias, sicut te mihi patris persona deligo , &totis obedientiae viribus semper amplector. I Resert etiam Petrus Blesensis epistolam qua
dam Reginae Angliae,qus apud ipsum est I .
In qua contra tyrannidem cuiusdam Princiapis Christiani auxilium Coelestini Papae implorat: l Quem eonstitu It . inquiens, Deus super gentes, de regna in omni plenitudin
pote statis. I Et instat Nee ista dissimulare
potestis sine eriminis, Ae infamiae nota, cum sitis Viearius eruet fixi, successor Petri, Deus etiam Pharaonis. J Et eum postea Tyrannum e laues ludibrio habere tetulisset. concludit it Ee si vestiam non vultis iniuriam pro iu, vobis tamen PetrI opprobrium, de iniuriam
Christi dissimulare non Ileel. IPotest praeterea hoe loco in signum huius spiritualis subiection Is Regum Angli ς ad- duei consuetudo illa, cuius iupra Guardus
meminit, soluendi tributum Romanae Eccleis sie in D. Petri reuerentiam . quae consuetudo ab Ina Rege initiu m sumpsit, teste Polydor. lib. I . dea sueeeor Ibus conseruata, Ae aucta est, ut in Iib. s. 8e aliis locis prosequitur. Posteaque Iege lata a Guillelmo Conquaestore Angliae eonfirmata est, Ee inter eius leges diiscitur esse deeima, di de Deciario Petri inseri-hitur. Atque ita usque ad tempora Heari ei VIII. tributum illud Romana Eeclesiae pe solutum est. Unde optime colIigit Sander. dicto lib. s. cap. 6. verisimila non em, Reges Aneliae, qui in honorem sancti Petri re. gnum suum vectigale Romanae sedi secerunt.
spirituaIem eiusdem regni gubernationem eidem
466쪽
e idem sedi negasse . Potestque Indi ei una hoe
Ioeupletati ex his, quae AEor.congerit in e .p. suarum Institui. lib. q. cap. 33, Tandem confirmari hoe potest ex antiquo usu , de praxi antiquorum Catholi eorum
Regum Angliae , qui semper a pontis ei bus
postulauerunt , tum dispensationes in votis, auteeelesiasticis legibus, tum Episcoporum confirmationes . tum etiam Pallium Archiepiscopis dari selitum , A sepe ipsos Are hiepiscopos pro suscipiendo Pallio Romam in
terdum mittebant, aliquando vero Reges a Ponti seibus , ut daretur absentibus postula-hant. Interdum etiam Episcopi. de Reges in controuersis,quas inter se habebant. ad Pontificem appellabant, de quibus,& multis smilibus sideri possunt Neu brigeosis lib. r. Rerum Atiplicar.& Malmer burgiensis libro primo de Gestis sontis eum . de libro primo Hi. stor. Nouel. Et Petrus Blesensis epistol. 1 6. eum aliis multis . & Matthaeus Patisius in Hi-soria Regum Angliae, R Baronius ann. Dcio. Ν Iri . III . de quoties de Regibus Angli historia occurrit . Aliqua etiam in summam redegit sandetus In Claui David. lib. s. e. s. QuΣ hie repetere non est necesse . cum ipse
etiam Henricus VIII. Rex Angliae ut supra notauimus prius quam in sthisma incideret , magnum pro Sede Romana, eiusque auctoritate testimonium scriptum reliquerit in assertione Saeramentorum contra Lutherum
arti et . ubi inter alia dicit: i Non tam iniurius ero Pontis ei, ut anxiu , & sollieite de eius iure diseeptem, quas res haberetur pro dubia . J Ideoque dispensationem a Papa pollu- Iauit, quia eo tempore se spirituali potestati Ponti seis subiectum agnoscebat, secundum, fidem, de traditionem , quam non solum apra deeessoribus suis, sed ab uniuerso Otho Christiano aeceperat: eui etiam traditioni in suo libro tesimonium perhibuit.
Denique veritas haec ex quodam principio in cap, ε. huius libri demonstrato manifese sequitur, probauimus enim, tempora tem Regem ex vi suae regiae dipnitatis nullam habere potestatem, vel iurisdictionem spiritualem . Quod principium non minus verum in Regibus Anglicanis est, quam in alii ut per se notum est, viam propterea Rex Iacobus contrarium persuadere nititur Omni'hus Regibus, quia videt eausam . & rati nem esse eommunem . Ex hoc ergo principio ita coneludimust Temporales Reges non habent in Eeclesia spititualem potestatem; ergoneeesse est vi in spiritualibus subsint ecclesi nicae potestati . Probatur eonsequentia, quia in Eeelesia non sunt, nisi Oves, Ae pastores,
seu ovile, & pastor . sed qui non habet spiritualem potestatem non est pastor; ergo Oportet ut si ovis . alioqui in ovili non erit, neq;
Eecreta membrum. Et quidem eorura omnem rationem , & rectu in ordinem esset,quod
in Ecelesia snt aliqui , qui nec regere spiritualiter possint, nee regi, alioqui neque Papa esset Christi Viearius integre. 8d perseete, ne que res Ordinate serent, nee Ecelesia possetiti v nitate , di paee conseruari, nee desique
omnibus fidelibus sum cienter esset ad salutem prouisum. Vnde iraee ratio non soli m probat te
poralem Rςgeni esse subdit uin Pontifici in spi itualibus. sed etiam Iure ordinario unum quemque Regem esse subiectum suo Episcopo, nisi a Pontifice eximatur, di sub protectione, seu iurisdictione sua immediate recipiat ut . Quod Rex Anglis male seri,& in Bellarmino
reprehendit, est tamen manifestum, si debitus ordo Hierarchia ecclesiastieet consideretur. Nam Reges inter oues nullam iurisdictio nem spiritualem habentes computantur; erisgo e et vi sui satus , R attento solo iure naturali, vel diuino , non libent maiorem exceptionem a iurisdictione F piscoporum , quameaeteri laici in eadem Dioeces commorantes. Et hoe probat exemplum Ambrosi, & smilia, Ad quod dixit Chrysostomus . t maiorem illo potestatem habes. 3 de nonnulla alia quae supra retulimus. Clarius vero id traditur a Clemente III. in cap. Omnes Principes, de Maiori t. 1 Obedientia, ubi id notat Glos Panormit. de alii Doctores, S in cap. Solitae, eodem tit. Ab hoc autem ordinario iure silent eximi Reges per priuilegia Pontiscum is ab ipsius autem Pontificis obedientia eximi
nullo modo loqunt, de ideo illi praeipud
spiritualiter subiecti dicuntur.
CAP. XXII. tes Christianos non solam quoad perisonas , sia etiam quoad regiam potestatem , id est, non solam mi homines , 'sta etiam it Reges Christianos
Assertioni in proecedenti capite probatae
altera subis cienda est, quae ex prace denti sequitur, 3e lecundae quasioni in ptimcipio praecedentis rapitis propositae responis dee, nimirum. Pontificem Summum ex vistae potestatis, seu iurisdictionis, spiritualia
esse superiorem stegibus, de Principibus temporalibus . vi eos in usu potestatis temporalis dirigat in ordine ad spiritualem finem, rati ne cuius potest talem usum praecipere, vel prohibere; exigere, aut impedire , quantum ad spirituale bonum Ecclesiae stetit conueniens . Per potestatem enim directivam non intelligimus solam potestatem eonsulendi. monendi . aut rogandi, haec enim non sunt
propria superioris potestatis. sed intelligi mus propriam vim obligandi, & eum uio- tali emeaeia mouendi, quam aliqui solent eoactivam appellare , sed haec vox magis ad poenas pertinet, de quibus tu rapite seq. dicturi sumus, hie autem de iurudictione ad obligandum in eonscientia loquimur . Assertio ergo se explicata communi
eonsensu Catholicorum recepta est, quos ex
parte in cap. q. huius libri allegaui . Nam illi auctores qui absoluse. docent, Papam habere supremam potesatem etiam te misporalem in uniuerso Orbe , hoe praecipue antendunt, & sortasse, vel omnes , vel plures illorum in hoc tantum sensu loquuti sunt . Nam licet interdum indistincte., & sine sust- cienti deelaratione, vel etiam improprie t uuantur quia maestas Papae temporalis non
est, sed spiritualis, qua temporalia sub sea
467쪽
De Primatu Summi Pontificis. 447
eontinet, B: ei rea illa indirectὰ, id est, propter spiritualia versatur, 3 nihilominus saepe hune se ii sum declarant. & distinctionem, vel express8, vel virtute attingunt. Assirmant enim aliqua posse indirect8 Pontificem. &directe negant. Vt iudieare de studo, se ut dikit Glossa in e. Nouit, de Iudieiis, verb.
Iudieare , vhi In noeentius eam sequitur, &Panor. n. 37. & sequenti h. imo s attentὰ te gatur a n. II. non aliter intellexit, habero Pontificem supremam potestatem tempora.
em . similiter dixit Glossa in regula Posiasor α. de Regul. iuri in ε. Papam iudIrectὰ
posse reuocare legem eiiiilem intuitu vitandi Peccatum, non tamen directὰ, & per se, id est, cessante ratione pertinente ad salutem animae, ubi lie λt non utatur so aliter his ter
minis , dire e ὀ , vel indirect d, iure tamen, &per deseriptionem eumdem sensum de elatat. simileque exemplum est in Glassa, eap. Per venerabilem. Qui fit. sint legitim. vel Habeat potestatem, estque de legitimatione ad temporalia , quam Pontifex directὸ date non potest, lic/t possit in directe . De quo exemplo videri possunt Couar. in Decreta l.
I. p. c. g. g. g. n. I 3. & sequenti b. & Molin. lib. 3. de primogen. e. v. n. IO. N sequenti b.
ει plures alia, quos allegant. Reliqui vero, Doctores, praesertim Theologi d. eap. q. Ri- legati negantes habere Pontificem absolutum dominium regnorum omnium, seu directam potesatem temporalem supra omnes Reges, unanimo eonsensu docent veritatem hane de potestate sontis eis directiva Re Rum , & Principum, de iurisdictionis ae reis giminis eorum. Qui plures alios Doctores pro hae veritate reserunt, & multo plurea
Bellarmin. in priuelpio responsionis ad Barinclaium, ex quibus in seq. affert. aliquos notabimus .
Primum , ae praecipuum sundamentum eae illis seripturis sumimus, in quibus Ponti fici uniuersalia animarum eura eommissa est Nam ad gerendam hanc curam plena, Ze per fecta potestas data est Petro, &consequenter etiam eius successoribus Romanis Episeopis, quia qui sueeedit in munere , suecedit etiam in potestate; ergo talis potestas data est ad omnia, quae ad hoc regimen neeestaria sunt ;ergo in illa potestate spirituali includitur vis 7 directiva eu iustumque potestatis temporalis In Regibus, vel supremis principibus exustentis. Assumptum manisestum est, tum ex verbis Domini, i Qupdcumque ligaueris, &Quodeumque solueris, & Pasce oves meas, Itum quia ad sapientem Christi Domini prouidentiam hoc pertinebat. Vnde saeBὰ eia' tiam prima consequentia ostenditur, quia non solum Christus verus Deus, cuius operarsecta sunt, sed etiam quilibet prudens gu-rnaror, qui vices suas alicui eommittit, vel uam potestatem delegat, eonsequenter dat potestatem ad omnia, quae ad finem , vel es. lectum talis eommissionis , seu delegationiaue cessaria sunt, ut prudens ratio naturalis, S iura tam eluilia, quam ea non iea dio nimii. a. g. de Iurisdict. omnium Iudie. ICui iurisdictio data est, ea quoque concessa esse
videtur, sine quibus iurisdictio explieati non potuit. J Et cap. Praeterea, de ossici dele g. l Ex eo, quod causa alicui commilitur, super omnibus quae ad ea usam ipsam spectare noscuntur, plenariam recepit potestatem. ISuperest,ut subsumptam illationem pro- hemus , nimirum in hae spirituali potestate indirecta, vim d; rectiuam temporalium includi . Hoe enim est quod maxime aduersarii negant, expressumque a nobis Scriqturae testimonium postulant, quo talis inelusio doceatur . Nos vero saeve respondemus', non in omnibus esse necessarium expresium Scripturae testimonium, satisque esse, si ex scriptis
clara, & necessaria ratione, vel Patrum ita
ditione, di interpretatione eolligatur. Dicumus ergo hoe contineri in scriptura tam quam particulare in uniuersali, vel tamquam v num ex neeessariis mediis In fine, seu in potestate dirigendi ad finem talis potestatis spiritualis . Potes autem hoc duplieiter e pileati, stilitat, vel ex parte subditorum eius. Nam ut dixi, Reges temporales spiritualiter subditi sunt Petro, & sveeessoribus elus a aevet4 potestas spiritualis data Petro uniuersa lis est ad Omnes actus subditorum dirigenia
dos, quibus vita aeterna perdi, vel comparari potest, ut prohat indefinitum verbum, Pasce.& uniuersalis potestas iἐgandi, 8e soluendi; unus autem ex his actibus inChristiano Pith. ei pe est debitus usus potestatis gubernatiuae . nam si illa non iustὰ utatur, condemnabitur: ergo ad Pastorem spiritualem talis Prinei pispertinet facultas dirigendi illum in usu suae temporalis potestatis, si alicubi a recta ratio. ne , aut a Fide, Iussilia,& Charitate deuiet. Sic ergo potestas illa ad temporalia inditecidextenditur, nam usus ipse temporalis pote- satis , quaten s animae obesse, vel prodesse potest,sub ipIritualibus tamquam particulare sub uniuersali eontinetur, & tamquam modium necessarium sub sne, ad quem potestas
spiritualis ordinatur. Et hane rationem imsinuauit optime Getasus Papa ad Anast sum Imperatorem, ubi distinguit duas poteis sates, spiritualem, de temporalem , & additat In quibus tanto grauius pondus est Sacerridotum. quanto etiam pro ipss Regibus h minum in diuino sunt reddituri examine rationem. 3 Quapropter verba illa Pauli, lohedite Praepositis vestris , & subiacete eis, 3 ad
Hebr. II. non minus Reges comprehendunt, quam exteros, ciuia & uniuersalia sunt,& ra.
tio a Paulo subiunctar I Ipsi enim petu igilant, quasi rationem pro animabus vestris
reddituri, J In Regibus etiam procedit, ut ex Gelasio dixi: meritλ ergo dieere possumus .in verbis illis potestatem hane Praepostorum
Eeelesiae contineri. Alio etiam modo . de non minus e mea
ei hae e Ineluso ostenditur ex parte subditori rum Regis temporalis Christianἱ, quia si ipse
iniqua praecipiat, vel plus , quam expedit , permittat subditis illicitos usus temporalium actionum, vel honorum, in magnum spirituale detrimentum subditorum eedet ; sed Pontifex tenetur habere curam spiritualem
totius populi Christiani subditi temporalibus
Restibus; ergo in hoe munere Includitur potestas auertendi a Christiano populo omnia spiritualia incommoda, qudi ex abusi pote statis temporalis In illum possunt redundar ergo hoe etiam titulo neeesse est, ut potestas
spiritualis Ptineipis ad temporalia in directe
468쪽
ritendatur , d IrIgendo, ub; oportuerit, potesatem temporalem, ut ita temporalia dis Ionae, quod spiritualibus non noeeant. Et Ee etiam ratio ins nuatur a Celasio supra, s .e alia lectio habet, legat ut i l Quynto pro ipsis regiminibus hominum reddituri sunt rationem. Et utrumque etiam fgnis eae Ni colaus Papa ad Michaelem , dicens, s Chrisianos Imperatores pro aeterna vita Pontis ei bus indigere.
Declaraturque amplius haec ratio, nam utraque potestas temporalis , & spiritia alis ,
prout in Ecclesia ςxistunt ita conserti, & pos-sderi debuerunt o ςOmmuni bono. & saluti Christiani populi prosci aut ι ergo neces a. tium est, ut hs potestates aliquem ordine inter se observent, alias non posset pax fle unitas in Leelesia seruarii nam sipe temporalia comoda repugnant spiritualibus,4 ideo, vel erit bellui uitiam interutramque potestatem, vel necesse est, alteram alteri cedere, ut Omnia recte oris
di nentur . Ergo , vel potestas spiritualis erit sub temporali, vel e contrario. Primunus nec dici,nec eo gitari potest secundum rectan rationem , quia temporalia omnia ordinari debent ad spiritualem finem ; ergo dicendum d contrario es, potestatem temporalem subiectam esse spirituali ut a sito sne non desectat. Nam ita subordinant ut potestates sicut, & fines. Ideoque merito dixit Diu. Tho m. a. a. quaest. qc. articulo a. ad a. bdilla subordinati potestati Papae r quia Potentia. virtus, vel ars, respiciens superiore in finem , habet sbi subiectas saeuitates inferiores in ordine ad
eumdem finem . Et qu ε .ar. 6. ad 3. sic ait,l Potestas temporalis subditur spirituali seueCorpus animae , R ideo non est usurpatum iudieium. s spiritualis Praelatus se intromit tat de temporalibus. I Et in x. dist. q. in expositione textus ad 4 ait, s saςulare potestatem esse sub spirituali in his , qudi ad salutem animm pertinent,& ideo in eisdem magis e Lia obediendum spirituali potestati, quam temporali, licet i ta his, quae ad bonum ciuile pertinent, magis sit obediendum potest ii oeulari. I in quibus verbis etiam superiorem distinctionem plane indieat . Addit vero limitationem dioens. t Nisi sorte potestati spirituali etiam seculam potestas c*siunga tur, scut in Papa , qui utriusque potesaris apicem tenet. J Quod intelligi pollet, vatus
directe iti alterius indite eiu iuxta superiora verba. Quia 'et4haee posteriora uerba exceptionem continent a plioribus , videtur in eis potius loqui cis utraque potestate dilectati consequentet loqui de pontifice, ut smul est Ponti sex, & Reu tem talis. Denique ha bere apicem viri isqvu pol satis , quia iiDωtroque ordine habet potestatem ui premam , Iicet non aeque uniuersalem . Vt etiam dixit Innocentius III. in dict. cap. per venerabilem. Atque ad hunc modum intelligenda sunt alia, quae de hae potestate idem D.Thonia tradit lib. i. de segimine Princi p. cap. I . &lib. 3. capit. Io. M. a. & 13. si tamen eius est
opus . inibus locis variis exemplis, & similitudinibus ad hane .etitatem deelaraia utitur, multisque historiis, & gestis Sum
rum Pontificum eamdem confirmat idem optime, & satis eopiose Alax. Alens a part- qua 1MI 8. mena b. s. art. I.& I. Part. quali M.
parta χ.art. I.Hugo de Sanct. Victor. lib. a.dia Sacram pari. I.cap. Turrecremat.' in summ .
quaest. 13. vhi ait: l Sacerdotem Apostolieum se habere ad Reges, sicut Architectum ciuilem ad alios artifices in ciuitate. a Bellarmin. de summo Pontifice lib. s.cap.6. 7. & 8. ΑΙ-bertus Digh Ius tib s.de Ecclesiastie. Hieraret,
cap. Iη de is .sander. de Visb. Eccles monateh. praesertim cap. 4. Victor. duplici Relea. de P test. Eccles& altera de Potestat. eiulli, di in Relect .de lndi pari. I. num. 29.. Dried de Liis here. Chri silan. lib. a. capit. a. solo in A. d. 23. quaest. et artic.3. de lib. de Iustit.quaestri .art. A Nati arr. in cap. Nouit. de Iudic. notab. g. num i ς.& sequenti b. Almaintae Petestate Minclesiastica cap. 8. Molin. reseren. plures Mom.
de lIussit. disp. et .de consentiunt Iurisperiti,
quos infra reseremus. Declaratur praeterea hae e dependentia ,&subordinatio optimis exemplis. Primum est de Domino. N seruo : nam Dominus h Me meuliarem potestatem in seruum,l quam sine dubio non habet Papa in seruum alisnum , unde tecte dicitur . non habere directam potestatem dominatiuam in illum, &nihilominus certum est quemcumque domunum temporaIem subesse potessati Pontifieis quoad debitum usum sui domini; , ita ut non sit contrarius spirituali saluti , vel domini. vel serui. N in hoc sensu tectὰ dicitur Ponti sex habere superiorem potessatem in directam in seruum alienum . Et simili modo patria potestate directe conuenit proprio parenti.&non spirituali Pastori, & nihilominus illa ,
potestas, qnam uis a natura data, subest spirituali potestati, ut ab ea regatur. Et dirigatur . R ita potest diei spiritualis potestas; in directe e, tendi ad filiorum christianorum
gubernationem . Pati ergo ratione potestas
temporalis Regis per spiritualem potestatem Pontificis gubernanda, R diligenda est. Popsuntque exempla ad principem ipsum temporalem accomodari, vi ex eis a sortiori argumentum desumatur ..Nam Rex non habet
quidem formalem, ut ita diem, i seundi tociam potestatem patriam in filium alicuius subditi sui, de nihilominus habet eminentem, seu indirectam potesatem ad dirigendum vasallum suum in via Patriae potest 'is,lquam habet in filium, δὲ in usu Dominis , quod habet Aseruum; ergo multo magis vicaritus
Christi habet smilem potestatem in Reges hi isti nos in ordine ad spirituale bonuPtotius populi Christi ini.
Explicatur ptae telea his potesas ex usu eius , multiplex enim esse potest, ad duos
amen praecipue reuocatur, qui iuxta duas
Iemporalis Priscipis potestates disiunguipni sunt. Est enim in P in sipe , potestas iurisdictionis, quae Woprie dicitur ei uilis, &moralis , de qua praecipue tractamus, ut au tem liaec timeri possit, di conseruari, coniunctam habere debet aliam potinatem, non
iuris, sed iacti , ψt se dicam i quae Haysica
est, de executiva, seu militaris potes appellati. Iuxta has ergo duas potestates tempor
469쪽
De Primatu Summi Pontificis . 449
lla prIne iri s dlstinus mus duos modos huius spiritualis regiminis, seu directionis. Primus pertinet ad a ctus iurisdictionis ei uilis taliseii emendatio. seu eorrectio legum ciuilium quando bonis moribus eonsentanes non sunt. Potest enim tunc Pontifex illas emendaro . vel eontrarias serendo, ves praecipiendo primeipibus sicularibus, ut eas reuocent, aut cor. rigant , quae est Doctrina communis Theolo
Eamesemque tradunt copiosius Iurisperiti. Barthol. in s. Priuilegia C. de saetos. Eeelas. quaest.vitim. Alex. inl.Captatorias, C de Te-sam. misit. Anton.&Imola in cap. At si elotici, de Iudiciis, Ioann. Andr. Cald. & Abb.
in eap. itae Noui operinunciat. Felin. in cap. Teelesia, de Constitui. num. 4r Couarriin . Epito. q. Decret. 2.part.cap. s.f.6.num. 6.& se quentib. Anton. GOmra. in l. 9. R io. Tauri num. 7. 2 38. Fortun. Garci. in tractat. de svltim. nn. viri usque Iur. numer. 3 i. qui alios
reserunt. Et hic ψsus frequentissimili est in iure canonico, di communi sensu. & more Eeclesiae approbatus, ideisque non lieet
catholico viro de potestare Pontificia dubi
Est autem aduertendum, materiam pro ximam legis ei uilis interdum esse per se, ac
direct ὀ omnino distinctam a eanoniea, venando est pure temporalis. N nullo modo
era, nee ad finem spiritualam de se ordinata, ut est v. g. definire pretium mercium, ordinem iudicio tum ciuillum disponere , di taeterat aliquando vero communieare aliquo modo cum materia legis canonie; ratione relsubtractae utrique legi, ut leges eirca matri monia, cirra sunera, circa legata pla, destiniles. Qu3ndo ergo lates ciuiles sunt huius posterioris generis, non solum Indi recte, sed etiam dilectὰ per potestatem spiritualem emendari, & irritari possunt quia materia illa vel est directe spiritualis, vel est misti soli , ideo spiritualis potestas directe circa illam
versatur, Ide ue omnes leges eiulles , quae In talibus materiis versantur,s contrariae sine iurI eanoni eo . per illud corriguntur , quia ab exeellentiori potestate superantur . Et hoe modo seges eluites circa matrimonia dispo. Dentes , per leges canonicas auseruntur, si illis repugnent. & illae solae valorem habent, quae leges eanonicas iuuant, modo ab eis per misso. Vt verbi gratia, leges eiules permitte- hane matrimonia inter consanguineos in secundo gradu, quibus praeualant canonicae ilisia irritantes. Ad hune et Iam ordinem pertinent ea non leae lases disponentes eirea iuramenta promissoria , ut omnino seruenti r , non Obstante lege ei uili, & praeeipientes iudicibus
taleis , ut eas seruati faciant. Item hue etiam spectant eanones statuentes contra ei uiles teisses . ut legata pia valeant eum duobus tantum testibus. Nam piae eausa direct 8 suh potestatem spiritualem cadunt . Leges item ei uiles. quae in multis ea si hus seeundas nuptias prohibene , & puniunt , per canones derogantur , ut eonstat ex titulis de secundis nuptiis, & se de aliis . At uero quando materia legum ciuilium est pure remis potalis, tune solum indirecte corriguntur per Pontifices, quando ves peccatis fluent, vel τι .XILillia oeeasionem pia bene. Vt sunt leges conis cedentes praeseriptionem eum mala fide, quae per eano nes sublatae sunt, ut constat. Ide inque est de legibus permittentibus usuras. concuishinatus , Le. vel etiam quando sunt minus consentaneae aequitati naturali. vi sunt leges negantes alimenta filiis spuriis , quae per canones temperantur. Atque eadem seruata
proportione si lex aliqua eiullis ad spirituale
bonum regni iudiearetur conuenietis , di Re ges in ea ferenda negligentes essent , pos et
Ponti x auctoritate tua illam serre, ut secie Pius V. dando formam constituendi eensus, quae materia satis temporalis est; forma aut tem visa est eonueniens ad pericula usuraru invitanda , & ita interuenit eadem ratio indi tectae potestatis. Quibus addi potest alius modus irrItationis legum eluilium ex vi Leelesiastica potestatis, nimirum . quando duponunt in materia pure canonica . ut sunt illae, quae deis
clericis, vel rebus Ecelesiasti eis in partieulari sttuntur.& aliae similes,quae libertati Eccles astio derogant. Hae tamen leges ipso iure naturae irritae sunt, & per canones potius irritae declarantur, quam fiant, quia in ali na materia, R extra sphae tam iutisdictioi Istemporalis versantur: possunt tamen dici. virtute spiritualis potestatis irritati. quasi in radice , quando materia illa per spiritualem
potestatem canoniea effecta est, & pro Ecclessiastico soro reseruata. Hoe enim etiam pO
test virtute iurisdictionis spititualis . seti.
quando materia illa diuinum cultum , vel religionem concernit, ut in matella de Legibus latius dictuni est . Ektantque de huiusmodi legibus ObuIa exempla in iure ea non leo sub titulis de Immunitate Ecclesiarum. & sub tim
tui. de Constit. & plura e2 illis addueit Glossi in Extrauagant.Quia in suturum Ioinnis a M'vet, Torneamenta . Extra Ius vero commune
optimum sumitur eY epistola Lndouiei GaIlia Regis ad Pium II. in qua inter alia se ii 'quit: l Sient mandasti pragmatteam sancti nem sedi insensam a regno nosto. nostroque Viennensi delphinatu, di omni ditione nostra per praesentes pellimus, deiicimus, stirpit usq;
Et quod de legibus dictum est, de iudi
elas, ae sententiis potest cum proportione inintelligi, nam directὰ non potest Papa saecularia iudicia usurpare, In casu vero ad spirituam
te honum necessario , potest , vel iniquam sententiam irritare, vel causam aliquam temporalem ad se avocare, Praesertim quando inter eos ais versatur,qui superiorem in tem poralibus non recognoscunt, & ad eommune honum Ecelest eonveniens iudicatur. Sicque dixit Innocent. . in cap. Per venerabilem a
Qui fit.sint legit. Super patrimonium Petri plenam se exercere potestatem, In aliis autem regionibus . ait, certis causis inspectis tem potalem iurisdictionem casu aliter exercemus.JEt serὰ idem in sententia dixit Bel nard. lib. i. de Considerat.nam in cap.6. dieit, temporalia iudieia ad Pontifices non pertinere, addit vero in eap. 7. l Sed aliud est ineidenter excurrere in ista,eausa quidem urgento . aliud vero Ineumbere ictis tamqua magnis. lnatio est, quia, ad manus Pontifires spectat impedire pubIica peccata, eorumque Occa
470쪽
sones morales, praserata quae eum vi aliqua, vel aui holitate inseruntur, auferre ἔ ergo si leges ciuiles, vel iudicia saecularia fouent
peceata. aut illorum Decasionem prabent,
possunt per Pontificem, vel irrita declarari, vel etiam irritati, ut recte dixit Victor. Realect. i. de Potestat. Etele . q. s. utruna potestas spiritualis sit supra. &e. num. 13. Simili etiam modo ad pontificem spectat, promo-Dere fidem. religionem . & pietatem & ideo in earum fauorem potest aliquid statuere, di
praecipere, ut seruetur, non obsante quaeumque lege eivili . Alter usus spiritualis potesatis esse potest in dirigenda temporalia, quatenus pote statem, & vires eaequendi, seu ministrandi habet. Potestque hic usus esis duplex, unus est cohibendo abusum illius potestatis: alter mouen do ad necessarium x sum. R si opus suerit in auxilium fidei, uel de sensionem christianae Religionis , illum imperando Ad utrumque igitur res det in Pontifice potessas.
Et de priori quidem res est per se euidens,
quia ut di, it Innocentius I Id. in cap. Nouit de ludicita, eohibere peccata proprium est
stititualis potestatis. st maxime ad id. tene tur, quando sunt publice nociva. di contra
commune bonum . sed talis es abusus illo potestatis Regiae ad nocendum , di iniustuni bellum Inferendum ; ergo sne dubio in hoc subditur Rex Ponti fiet, qui ei possit talem potestatis suae usum prohibere. Quod autem , etiam posteriori modo possit Ponti sex Regibus imperare, probatur, quia Principes Christ Lini, vel ex omelo suo. vel ex iussitia quadam legali. qua membrum Reipublicae illh subuenire obligatur, uel ex chalitate Christiana Eeesesam demdere, eloque auxilium eonfitre tenentur. Ergo neces- state. vel causa exIgente potest Pontifex vispiritualis Panor tam iniuersalis Beelesiae , quam ipsorum Plinei pum , eos mouere ad usum potestatis soae , eos excitando . di obligando per imperium, Assum uni ex terminis videtur notum, Muia omnes Christiani
sint membra Mnius eorporis Ecelesae, memishra autem ut ala Paul. t. ad Corinth. II. pro Inuieem , & maxime pro bono in ius corpori, sollieita ede debent, unumquodque iuxta suam potestatem, S dignitatem Cergo quanis do Prineipis potentia ne eessaria est, hae sollicitudo . Ee eura ei maxime ineumbit. Vnde elesae , seruorum Dei, 3ec. I Ideoque iidem Ludovicus . de Lothatius Imperator ad Eugenium Papam seripserunt. t Veraciter nos debitores cognoscimus, ut his . quibus regiis
men Ecclesiarum, Nouium D minicarum cura commissa est , in omnibus causis ad di uinum cultum pertinenti hus, opem , di auxilium pro qualitate virium nostrarum, δὲ inistellectus nosti capaeitate feramus. I Et c tholicus Imperator Carolus V. in edicto .ciris
maciensi. I Ad honorem. dixit, Dei omnipotentis , Romanique Ponti fieis , & sauciae sedis Apostoli eae debitam reuerentiam, pro Imperialis dignitatis ossicio debito, necnon
Eelo, de studio. quo nostrorum maiorum more, R ingenita etiam nobis vi ad defensionem eat holier fidei, sanctaeque Romanae, de uniuersalis Ecclesiae honorem, tutelam, de protectionem omnes nostras vires, de saeuliatates, imperium a regna, dominium, vitam denique, ' animam ipsam exponere sumus Palati . 1
Ex his autem illatio superitis iacta iacile
monstratur. Nam si Rex . aut Princeps i hoe auxilio Melesiae praestando sit negligens , sane dubio potest Ponti se2 illum excitare, di praecipiendo mouere . Primum ex illo principio supra prohato, quia Papa non solum est Pastot Regis ut hominis, sed etiam ut Regis, quia in utroque munere te rectὰ gere te debet, ut saluari posse, Ad Deo placere; ergo potest Pontifix curare, & isi praecipere, ut Regis obligationem in hae parte adimpleat. Deinde quamuis non ita urgeret Eeelesiae necessitas, vi ex lege ipta charitatis quasi naturalia oriretur obligatio . suis eiente causa interueis niciate , posset Pontifex illam imponere, quia praeeeptuna essemustumi nam in ordine adspitiinalem finem esset rationi cosentaneum.
ae subinde hsset legitima potesate impositum . Quia eum pontifex fit caput. S superior in spiritualibus, potestatem habet imponendi ea praecepta, quae in ordine ad spiritualem finem, de honum Ecclcsiae, iusta , de prudentia sunt. Atque hae ratione dixit Bonifacius Papa in Extraiiag. Vnam sanctam, de maiori t. de obed. tacite approbans sententiam Bernardi lib. . de conside r.eap. 3. in Sede Petri non Q. Iuni esse spiritualem gladium, sed etiam tem poralem l l sed Is quidem pro Eeclesia, ille vero ah Eeelesia exercendus; ille saeerdotis, Leo Papa epist. s. ad Leonem Augustum i is manu Regum, & militum, sed ad nutum,l Debes . inquit, incunctanter ad umere Rea S patientiam sacerdotis. quia oportet, gla-giam potestatem tibi non solum ad mundi te dium esse sub gladio. J Quod late probat. gimen, sed maxime ad Leelesiae prssidium esse ostendendo , oebitam Ecclesiae institutionem collatam . I Et Gregorius lib. α. indict. 11. hune ordinem postulare ,& concluditi l Ro- epist. 6 I. seu eap. ioo. l Ad .hoe potestas pie. mano Pontifici Omnem humanam creaturam tali Imperatorum data est , ut qui hona apis subesse definimus , N pronunciamus omnino petunt, adiuuentve: de terrestre regnum eα- esse de necessitate salutis. J Atque eodem mo. usti regno famuletur. I Et optime Angusti. do Nicolaus Papa II. de Romana Ecclesia nus epist. O. tractans iuud Psalm.1 i Et nune loquens, inquit: l Eam solus ille funda'it, Reges intelugite , erudimini, qui iudicatis qui Beato aeternae vitae Clauigero terreni si- terram, seruite Domino in timore: Niter. mul. de Ceelestis imperii iura commisit, Iinquit, seruit, quia homo est, aliter , ciui vi utique Meleste per se exercendo , terrenum etiam Rex est. Quia homo est, ei se tute, hiis vero ipsius potentia utendo. illam per imperiendo fideliter. Quia Rex est. seruit . legea rium . si pus suetit, emeac ter excitando ;ius a praeci sientes . 3d contraria pjohibentea Ee hoe m ci idem Pontifex in epist. ad Epi- e num enti vigore sauciendo. undec eis. ωopos Gallii . illis . eorumque defensoribus ς 'iub Ludovi de Lothari libis eas. i. mandat, lut spiti tuali smul, di tempoι alii ας xi inquit, primo desens eae ἡρωe . gladio malignos quosdam usque ad recupe