장음표시 사용
471쪽
De Primam summi Pontificis. 4s r
etationem bonorum Eeelesidi Insequantur. 3Quod eum partitione aecommoda accipienis
dum est, nam Episeopi spirituali gladio, defensores autem, ides Patroni, vel Prinei pes pladio materiali Ecclesiam defendere plateipiuntur.
Multa smilia stimi possunt ex Deeret
dist.s6. eap.Si Imperator, ubi Ioannes Papa, ait, i Ea Dei ordinatione omnes seeuli pol states Eeelesiae debere esse subiectas ; I R C lasius ea dite Duo sunt,ad Imperatorem Anais
stilum scribens : l Nosti ait inter alia) ex illorum te pendere iudicio, non illos ad tuam redigi voluntatem, &e. I Idem in cap.Quamuis, dist. et 1. Innocentius I. in eap. Quoties , I qu. I. Similia habentur ex Gregorio VII. in cap. Quis dubitet, & ex Innocentio III. in cap. Solitae, de maiori t. & ohed. vhi potestatem Pontificiam ita ad imperialem comparari ait, sicut animam ad corpus, vel sicut Solem ad Lunam. Idem in cap. Per venerabilem , qui filii sint legitimi, in hoe sensu dixit,
I certis causis inspectis, temporalem iurisdictionem in aliis etiam regionibus casu aliter exercemus, 3 idest, non directer se ut in proprio patrimonio Ecclesiae, sed indirecte,quando ratio spiritualis finis id postulat. Quod
confrmat ex Deuteron. I . t Si quid di melle ,& ambiguum, flee. I te ex r. Cor. 6. I Nescitis, quoniam Angelos iudicabimus, quanto magis seculatia. J sie denique aeeipiendum est, quod Bernardus supra, ct epist. 136. ad Eugenium dixit: l Exercendus nunc est uterque s gladius . Per quem autem , nisi per vos Petri uterque est, alter suo nutu, alter sua manu, quoties necesse evaginandus. I Expendenda
est enim illa partieula, s suo nutu, I est enim de voluntate iusta. & prudenti intelligenda.
vi per alteram particulam, lQuoties necesse, Isatis declaratur. Supponit autem haec voluntas potestatem, quae eminenti quadam rati ne materialis gladius appellatur, quatenus
per illam essicaciter moueri potest. Est ergo in Ponti fiee quoad hane etiam partem potesta, directiva in Principes temporales. At que ita satis declarata, & probata est assertio posita: quae in capite sequenti amplius cou. Elmabitur .
Pontificem Summum potesate coercitia in
HIe est, ut dixi. eardo, & praecipuus seo iapus prasentis controuersiae. Nam Rex
quidem Iacobus, qui Ponti fieis iurisdictio
nem in uniuersam Beelesiam i di praeeipud in Reges abnegat, de directiva potestate, parum sollicitus est. At vero potestatem eoactivam pontificis anxie timet, eam praecipue, quae usque ad regni expoliationem protendatur, quia persistendo in errore suo non credit se sesse in suo sceptro securum, s a subditis suis talis potestas in Pontifice esse eredatur. Vt ergo libere possit in sua caecitate persistem. Tom.XILEcelasiam Christi vult omnI remedio contra
haereticos principes priuare. Quod ante ilialum etiam Marsilius Patauinus, ct alia Ecclesiae hostes eommenti sunt . Contrarium autem docent omnes eatholici Doctores, quos supta eommemoraui, & latius Bellarni inus in nouo opusculo allegato eos allegat, estque non minus certum , quam caetera, quae dicta sunt. Immo si ea ponderentur attente, & dictum refutare errorem, di veritatem ea tholi- eam , via , auctoritate, & ratione eomprohatam de sendere, di melle non erit. Primum enim in Pontifice esse potest tem ad coercendos temporales principes ini quos, & incorrigibiles, di praesertim sellium alicos, S pertinaces haereticos, euidentere 2 dictis sequitur. Quia vis directiva sine eoactiva inemeax est, teste Philosopho Aristo t. lib. o. Et hic. cap. vlt. ergo si Pontifex habe epotestatem directivam in Principes tempora les , etiam habet eoactivam, si iustr directioni per legem, vel praeeeptum Obedire noluerint. Probatur consequentia , nani quae a
Deo sunt, ordinata sunt, di optime iustituta; ergo si Pontifici dedit potestatem directivam, dedit coactium, quoniam institutio aliter facta esset impersecta, & inesseax. Vnde scontraria ratione doeent Theologi, non habere Ecclesiam potestatem actus mere in te
nos praecipiendi, quia de illis iudiciunt set te
non potest, & consequenter neque pro illis pcenam imponere, quod ad vim coactivam pertinet, vi auctor est Diuus Thomas I. a. quaest Is. arti c.4. R IOO. artic.9. Ergo a conis uerso, eum Pontifex possit imperando emea. citer dirigere potestatem temporalem in acti-hus suis. potest etiam cogere,& punire Principes sibi non obtemperantes in iis, quae iuste
praecipit. Atque haee ratio sine dubio erat sussiciens, quia vero aduersaris scripturas exigunt. ex illis etiam possumus veritatem hanc non
obseure eonfirmare. Paulus enim a. orin. IO.
prius se inquiti I Arma militiae nostrae non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructi nem munitionum. J Et insta subiungiti l In promptu habentes ulcisci omnem inobedieniatiam. I Et infra: l Nam ' si amplius aliquid
gloriatus sueto de potestate nostra, quam dedit nobis Dominus in aediseationem, &non in destructionem vestram , non erubeiacam. I In his autem verbis apertὰ docet Ap solus, habuisse a Deo potestatem vindieandi,& puniendi omnem inobedientiam quorun cumque fidelium quantum ad Ecclesia aedificationem , & honum Oportuerit , potestas
autem v leiscendi, seu puniendi coactiva est. ut per se constat.Vnde Chrysost. ibi homil. 11. se inquiti s Ad hoc potentiam accepimus ut aedificemus: Quod si quis obluctetur,& dimucet, atque ita assectussi, ut nulla ratione, sanati possit, tum demum altera quoque favicultate utamur, eum diruentes, ac prosteris nentes. I Theophulari etiam ita exponit. L Ita promptu habemus ponam, & vltionem . J Ee
infra. s Praeipue quidem ad aedifieationem accepi utique potestatem) sn quisquam fuerit incurabilis, demolitione utemur. I Et infra . s Si voluero inquit gloriari,quod Deus aliquid amplius mihi dederit, ut potestatem habeam benefaciendi in ptimis, S quando Lll a cogor
472쪽
eogor etiam puhiendi . non erubescam, hoe dixi seir I Si reelesam non audierit , .st tibi
est non monstrahor arrogans, aut mendax. I tamquam ethnicus , & publicanus, subiungie Atque eodem modo ad literam exponunt quaecumque alligaueritis luper terram, eruut
Theodoret. N alij Graeci. R ex Latinis Ansel- ligata. D in e is . I Quasi direret, si Eeele reus , di Caietanus ibi. δὲ Diuus Augustinus fiae liganti non obedierat . . sit tibi tamquam epist. o. cum hoc testimonio utitur ad pro- ethnicus, quia non deerit In Eccles a pote-handum, posse Ecclesiam haereticos poenis ad fas ad ligandum ita eis ax, ut quod ipse siga
te spistiendum eogere . uerit, in coelo etiam ligarum iudicetur . Et Eandemque vindieandi potestatem n ita Iicet Caluinus, ct sequaees loeum hune. mine virgae significauit paulus x. ad Corint. 4. scut catera, deprauent, ex illo semper Emeum dixit. I Vultis in virga veniam ad vos, I clesia intellexit, esse in Pastoribus suis poto in Yta Seripturae phrasim , t Reges eos in uiris sarem coercendi, saltem per edicommunica-ga sttrea, a psal m. a. Ae locis similibus . & tionis censurana, quae est spiritualis poena. psalm. Q. s Virga tua, & baculus tuus ipsa Quod tempore Apostolorum esse in Ece etiame consolata sunt, a vi exponit Hieronym. usitatum, Paulus satis ostendit r. ad Corint. s. Zaehat. I. Idem qua sentit de praedictis verbis S ita esse perpetua traditione ser iratum, omnia Pauli ad Galat. 6. elarius ita exposuit Augu- iura omniaconeis ia,omnia decreta Pontificii,stinus lib. 3. contra epistolam Parmen. eap. i. omnia sanctorum Patrum script demque ore dicens, t Iam hie apparet, eum loqui de vinis nes historiae testantur, ut ea in medium M. dicia, ad euius significationem virgam n ducere superuacanetiui sit. Maxime vero conis in inauit. J Et Ambros epist. i8. ad Marcelli tra haereticos e se nece sariam huiusmodi eoeria sororem: s Quem virga sacramentis abdica- citionem, satis ossendit Paulus ad Titia. dbuit etale si bus,eumdem mansuetudo restituit.3 cens, s Haereticum hominem post primam . Et lih. . de poenit. cap. ra. rQuid esset in uiris At secundam correctionem deuita. I Et iusa venire docet inuectio semicationis, a u- lud i. to n. . t Nee aue ei dixeritis. l1atio incessi, reprehenso tumoris , postremo solum id, quod ad causam maxime r condemnatio rei. J Idem in sententia ha- fert, noti praetermittam nimirum, hac censurabent Gregor. lib. i.epis. ' Tertullianus lib. saepe vias esse Ponti sees ecino Imperatores . de pudicit. cap. I . ut expositores in eumdem di Reges , compertissimum esse. Innocentius locum praetermittam . enim t. excommuniea in t Archadium , de Eu-Nee video, quid ad hae loea responderὲ doetiam ob crimina contra sanctum Chrys possit, nisi laria se, vel Paulum loqui ad eom- stomum eo immissa, ut patet ex ultima epist tirunem plebem Ecelesae sibi subiectam , non larum eius, Ze ex Nicephor. lib. I . ea 3 q. de Regibus, qui superiores sunt i vel loqui Idemque tetulit Gregor. VII. lib. 8. Restis de potessate sbi specialiter eoncessa , ex qua cap. M. Cregotitis II. Synodico anathemate non licet, ad orda narium Feelesiae regimen obctrinxit Leonem Imperatorem cum secta argumentari. Sed utrumque futile est . Cur toribus eius in euersione imaginum, ut ex Emenim sermo Pauli Reges christianos. & Inoia nara, & alijs refert Bar n. ann. 726. num. 2 bedientes, de pertinares non eomprehenditi Idemque postea Gregor. III. eonfirmavit, ut Num ne,quia tune nulli erant in F eelesia tem- Vatina refert . Idem Gregor. VIL Henri. porales Regesi At sertasse tune etia non erant eum IV. Imperatorem saepius ad monitum ex in Eeelesia Angli; ergo etiam illos omnes communicauit in Romana Synodo, ut hahemon comprehendeti vel serte quia Reges tur in lib. q. epistolatum eius. Epistola quinis sunt in potentia. de dignitate temporali aD ta. 8e decima . Illamque sententiam a succesistiorest at hoe non obstat, quominus iugo sciribus Pontificibus. & a Coneiliis confr- Christi, & Ecclesiasti ei potestat i subditi sint, malam erudite defendit Cardinalis Bellarmi ut ostendimus . erto si illa potestas e relua ni eontra Barctatum cap s. Idemque Grego est malorum Christianorum , tesse Paulo, est rius VII. in alio Romano Coneilio Imperat etiam punitiva Regum Christianorum, vel si res. Reges, & alios temporales Principes Rex Angliae exemptum se esse gloriatur . aut usurpantes inuestituras Episcopatuum, vel se non Christianum fateatur, aut priuilegium aliarum dignitatum Ecelesiastearum , vinetiis diuinum ostendat,& exemptionem verbo Dei Io excommunicationis ipse facto astri it, vefactam, alioqui a causa iure eadit, licet facto habetur lib. . epistolar. post epistol. 4. Idem
resiliat. Quamuis autem potestas illa Pauli que Poloniam propter grauissimum Regis quantum spectat ad personam. & Apostoliis delictum in sancti Stanis lai ocessione com
cam dignitaem eius, cum illo fuerit extincta. missum interdixit, ut est apnd Baron.an. O s. non sequitur in Eeeles a non perpetuo manere num . . Praeterea Alexand. III. Frideri cum I. quia illa eadem potestas persectius nit in se. Imperatorem excommunicauit, ut resert Pla. tro ordinario iure, & ut ei laecederetur, quia tina in Alexand. III. vhi etiam multa alia ad munus pascendi.& eonueniens Eeelesim reis commemorat, quae hane supremam potest gimen necessaria erat,ut in superioribus ostenia satem in Pontifra ostendunt. Postea Inn sum est . een. III. Othonem V. Imperatorem anatheo Et confirmatur eamdem ex potestate li- mate notauit, ut ait, Platina in vita eius. gandi. & soluendi stipularite r data Petro . Greeor. IX. Friderie. II. excommunicauit. nam potestas ligandi etiam potestatem eoeria ut habetur ex eap. ad Apostolitae, de sentent.
Cendi. N puniendi ineludit . Et s aduersarii ti te iud. in ε. Ioannes denique XXII. L O-
hoc negauerint, Oportet, ut exceptionem . uicum Bauarum intrusum Imperatorem exoo m 'nt, nam Christus uniuersim loquutus eommunieauit, ut latis resert Alberi. Pighius aeumque ligaueris . J A e. lib. de Visibit. Monar. eap. 34. Praeterea pote
. ii . z. 'Pstinet Christus ita potestatem statem hane in Ecelesia supponit Concilium u/m Pretatus est, Natth. 18. tuam eum Lateranenis, sub Ian . III. cap. 3, cum i
473쪽
De Primam Summi Pontificis. 43 3
het. vi si ne ees fuerit, per censuram Ecele- quae spiritualis eensura est, longe, lateque ex siasti eam compellantur seculares potestates, cedere. 4 Ex quibus verbis satis constat non quibuscumque sungantur ossiciis, ut prode- ita spiritualem censuram, scut temporalem sensione fidei publiee iuramentum praestent, coercitionem aduersari. Neaetera. Quae forma serendi censuras , quω Superest ergo, ut & contra ipsum , &Reses, Imperatores comprehendant, stequenia contra Marsilium, S alios ulterius proced tissima est , & non est nouiter usurpata, sed mus, eamdemque Pontificis potestatem ad antiqua satis eum in priuilegio quodam eon coercendos Reges temporalibus poenis , accesso a Gregor. I. Monasterio sancti Medardi Regnorum priuationibus. quando necessitas inueniatur. vi post illius epistola, habetur . postulat, extendi posse, ostendamus. Quod Eumque Gregoria locum resert Alter Cresto eodem sere discursu ex eisdem scripturae locis rius Septimus, idemque argumentum eY silo iam cienter fieri potest. Nam Christus Domi- sumit lib. 8. Regis r.ep. xi. ad Heli metensem. nus dedit Petro , & successoribus potestatem Baslius etiam Imperator eamdem in , corrigendi omnes Christianos, etiam Reges, Pontifice potestatem supra Imperatore, in di consequenter si inobedientes, atque in eo raoctaua synodo action. 6. eonsessu, est dictus rigibiles fiat, eos coercendi, ac puniendi, sed I Nicolaus Papa cum sancta Romanorum Εὐ hane potestatem non limitauit ad censuras clesa anathema pronuntiauit eontra rhsssen Eccles astieas: ergo nec potest a nobis, vel alites huiusmodi decreto, atque sententiae. Hoe aliquo Ecelesiae Prinei pe limitari, sed ad idi autem nos olim seientes, di pauentes iudi summet Romanum Pontificem pertinet de- ciuin anathematis promulgari, obseeundare cernere, de determinare poenam conuenien- synodico iudicio Romanae Eeelesae neeeta tem iuxta occasionem, vel necessitatem Ocrium duximus. I Famdem recognouit phi currentem. Priorem propositionem satis iam ippus I. Rex Galliae, qui exeommunieatu, probauimus, posteriorem autem ex verbis
ab urban. II. & postea a Dasthali resipuit, Christi saepe adductis.& recte perpensis ostendi Romam pro solutione misit, ut uideri po dere possumus . Nam verbum Christi Palest in Baron. anno 1ioo. & aior. Eamdem sce oves meas, a indes nitum est, unde qua- agnouit Ludovic. Rex Galliae eum ad Ale,an tenus in verbo pascendi Includitur etiam po drum IlI. scripsit enixe postulans, ut eo titia testas coereendi, quae in omni Pastore neces Regem Angliae pro morte sancti Thomi Can satia est, talis potestas non des nitur ad centuarienss potestate sua uteretur , Et Menti suras, sest relinquitur determinanda ad mo-cus ipse Rex Angliae resistere non est ausus . & dum poenae, seu coercitionis per prudentiam . poenitentiam a Pontifice impositam humiliter &iustitiae aequitatem . Nam quilibet Dasior suscepit, ut Platina resert. Simile exemplum habet potestatem ad coercendas oves, non sc
Tesere Petrus Blesens epist. a s. de Eleonora eundum determinatum modum, sed prout Angriae Regina. quae in defensionem suam ., suerit conueniens, & expediens Ouibus. iiij sui iniuste a Rege Galliae in ea reete de ' Deinde hoc etiam eolligimus ex aliis
tenti, auxilium Summi Ponti fiet, in usum spi Christi verbis a I Quod eumque ligaueris , Iritualis gladii contra Regem postulauit. De nam illa etiam generalia ,& indisserentia anique eamdem potestatem in Ponti see aditio. sunt. Quod si quis dixerit Matth. 18. fuisse stebat Rex Angliae, qui Regem Galliae ad Iti. declarata,& determinata ad ligamen censuri nocent. III. detulit . ut eum eorriperet, & si Respondemus, declaratum ibi esse in illa si ipsum audire nollet , excommuniearet, ut e 2 nerali potestate ligandi includi excommuniti cap. Nouit. de IudiciIs eolligimus, ubi Pon eationis vine ulum,non tamen ad illam solam ii sex habet illa verba. t Non intendimus iij poenam imponendam potestatem illam limidicare de studo . I Et insta. s Sed deeernere tari. Tum quia nulla talis limitatio ex illo de peccato, euius ad nos pertinet sine dubia contextu colligitur . tum etiam quia licet ibitatione censura, quam in quemlibet eaeereere solius exeommunicationis lacta sit mentio, possumus . & debemus. a Vnde de eodem , nihilominus aliae censurae sub illam potest Irin cent. III. resert Mati. Paris. anno idio . tem eadunt, ut interdictum, suspenso, & aliae Ioannem Angliae Regem excommunicasse , & item Ecclesiastica poenae . Immo etiam vinia Regnum ipsum interdixisse. culum praecepti, di legis sub illa potesate in-Quapropter ipse etiam Marsi. Daduanus cluditur. N ex vi talium verborum potestas ut reserunt non est ausus negare, pos e Ponti illa ut directiva est,non determinatur ad hune scem coercere Principes, & Restes, praesertim modsi directionis per personale praeceptu, uel haereticos per censuras Eceles astieas exeo per stabilem legem hoe, vel illo modo obli- municationis, vel etiam interdicti, sed nega- gantem , sed omnem conuenientem directioiauit posse ulterius contra illos proeedere. Et nem indefinite eomplectitur. Idem ergo est Rex Iacobus in desensione sui iuramenti s dea de eoactione. Et ita ex illo loco eolligit hane
litatis non tam acriter videtur resistere potea potestatem Innoe. IV. cum Concit. Lugdun.
sati excommunicandi, quam temporaliter in eap. ad Apostolicae, de sentent.&teiud. puniendi, ideoque, hoe maximὰ titulo Illud in s. iuramentum defendit, quod per illud non eoia Praeterea potestatem hane adumbratam gat subditos abiurare potestatem Papae ad exa esse in iacto Petri, ad euius inerepationem communicandum Regem, sed solum ad pria Ananias, eiusque uxor mortui sunt, indieat uanuum illum Regio dominio, ae potesta Beda lib. . in Luc. cap. 4 o. dicens, verbis Apo- te. Exissimat enim ut in praelat. pag. i 1. di. stoli Petri Ananiam, & uxorem eius cecidisse, cit, s Abdieandorum Regum ius nullo legi. quia expediebat in nouo etiam testamento timo titulo pontis ei quaestum esse. Et hane, seri interdum Ileet rarius , tales vindictas ad quam vocat,in Iustam Paparum usurpationem, aliorum eorrectionem . Et in lib. 3. de Mir ti violentiam secularem excommunicationis, bilib. Sacra Scripturae cap. vlt. dicitur nomi
474쪽
ne Augustini, Id factum esse . ut 1 Apo sol ira
auctoritas quanta esset.ostenderetur, 3e quam
magnum suisset peccatum . & vi exteri illo ex memplo castigarentur. J Clarius Cregor. lib. i. epist. 24. tractans de munere Pastoris , S de benignitate, de seueritate , ae et elo iustutiae, quem requirit, Petrum in exemplum adducit . dicens. Nine est namque, quod Detrus auctore Deo sanctae Eeelesae Prinei parum tenens, a bene agente Cornelio immodera. eius se .enerari recusauit, di eum Ananiae, &saphi ae culpam reperit, mox quanta potentia super caeteros excreuisset. ostendit. Verbo namque eorum vitam pereulit, quam spiritu serutante deprehendit, di Summum se in E elesa eontra peccata recoluit. I Itaque licet
lactum illud eti traordinarium fuerit, & speriali spiritu, sancti instinctu , ae virtute factum , nihilominus ut infra ait Gregorius . IZelus ultionis vim aperuit potestatis. JEt eamdem ostendit Paulus I. ad Cor. s. quando sorin Icarium illum non solum exincommunicauit, sed etiam i tradidit Sathanae Interit um carnis , ut spiritus saluus sit in die Domini: I quod enim ait, in interitum carnis, clare indicat prater spriritualem censuram , etiam per corporalem vexationem fuisse punitum, di ad paenitentiam agendam coactum, ut spiritus eius saluus fieret. sicque exponit Ioeum illum Chrysost. ibi orati is . dicens .
ita sutile illum tradit si daemoni ad interitum
carnis, sicut Iob . licet non pro eadem eausa, ut i eum sagellet ait, malo ulcere, aut morbo
alio I Theophil. l Vt morbo eum maceret, de tabescere faciat i J Anselm. etiam licet aliam e 2 positionem adiungat In hae magis persinsit. Nam in sine cap. 1 .explieans actus virisiae, id est , Apostolicae potestatis ad coercenum alti s Alios exeommunieando, alios duis re increpando , alios eorporaliter vi decet patrem pagellando. 3 Et postea eap. s. inteotitum carnis significare dieiti l validam eorporis assictionem per diabolum factam. 3 Restitque habuiste Apostolum potesatem rs ut squem excommunicasset, Ilatim ille eotiati peretur a diabolo . de vexaretur quamdiu, di quantum Apostolus vellet. J Qui modus vexationis singularem virtutem quasi execuistitiam, vel damonis inperativam requirebat. quae communiter aliis non datur i sed nihil
minus supponit iurisdictionem ad cosendum
non sola excommunieatione , sed etiam modis alias. Eandemque expositionem signifiscat Pacian. in Paranes de Poenit. dum ex illo loco colligit, neeessariam esse interdum eorporis pcenam, & amictionem , de similiter
Ambros. lib. I. de Deenit. cap. 12. quatenus
eum amictionibus Iob illum interitum carnis eonparat . sicut feeit Chrysostomus . Igitur iuxta hane Datium expostionem ex illo loco habemus Ecclesiasti eam eorrectionem, S vindictam non in sola spirituali eensura s stere, sed etiam interdum in eorporis Mictio ne . ac proinde Pastores Eeelesiae temporali punitione in ordine ad spirituale bonum vil
πώ axi Eccletiae Diten ciere. rhis fontificibus, quos Imperatores i&
. nunicasse dixi miis, Gregor. II. tam Italiam aLeonis imperi
recidere secti , ut ex Theophane refert Baronius anno τὸ o.n. 3.1 q. Idemque tribuit Gregor. III. Sigebertus in Chroni e .anno 7 i. dicens et i Leonem Imperatorem erroris redatiguit, de populum Romanum . & uestigalia Hesperiae ab eo auertit . I Cregorius au tem VII. Henricum IV. N imperio , At regno priuauit, ut constat ex sententia supra citata, cuius hae sunt verbal l Beate Petre Apostolorum Princeps, inclina, quaeso, aures tuas
nobis. J Et infra . t Hac itaque fidueta ketus pro Iccles di honore, & defensione ex parte omnipotentis Dei Patris, &Filia , de Spiritus sancti per tuam potestatem, S auctoritatem Henrieo Regi filio Henrici impet toris , qui contra tuam Ecclesiam inaudita superbia insurreae it , totius regni Teutonicorum, di Italiae gubernacula contradico, de omnes Christianos a vinculo iuramenti , quod sibi seeere, vel facient, absoluo , R vi nullus ei sicut Regi seruiat, interdico. J Similiter Innocentius III. Othonem, quem excommuitieauit, imperii titulis priuauit, ut ait Platina. Item Innocentius IV. in Conci lio Lugdunens Friderieum II. Imperatorem
a Gregorio IX. iam excommunicatum, imperio priuauit, non solum subditos a iuramento fidelitatis absoluens, sed etiam IAuctoritate Apostolica firmiter inhibendo, ne quisquam de caetero sibi tanquam Imperatori , vel Regi pareat, di intendat. J Et excommunicationis censura ipso facto ligando eos, qui deinceps illi tanquam Imperatori, vel Regi Consilium .el auxilium praestiterint, seu
fauorem . Tandem Clemens I. Ludovicum Bauarum , qui inique imperium occupauerat,
iam a praedecessoribus suis excommunica. tum , imperio deiecit, aliumque legitimum Imperatorem, nimirum, Carolum IV. eligi secit. Prater hie autem , quae ad Imperium
spectant, in Regno Callia,Zacharias Papa in simili casu titulum tenui a Childeri eo Rege In si pinum transtulit,ut est apud Gregor. II.
V hi etiam restit mutationem factam in regno Calliae tempore Lotharia Imperatoris, S L douiei, ae Caroli statuum, qui auctoritate steti Episcopori im,regnum inter se diuiserunt, L Lotharium ob sua scelera illo priuarunt. Bonisaeius etiam 8. Philippum Pulchrum Galliae Regem regno priuatum declarauit, de illa occasione Extra gant. unam Sanctam . de Maiorit. Nohedient. edidit, & refert Mismilius in vita eiusdem Philippi, Cregorius
item VII.quando soloniam propter stanislatintersectionem interdixit alegem Bonis laum regno priuauit, teste Cromerio lib. Φ rerum Polomae . Insigne vero exemplum in ipsamet Anglia habemus in Ioanne Rege, quem, cum ingentia erimi ha cotra Religionem, Sacerdotes , & alios innocentes committeret, & ab Innocent Io III. saepius admonitus . vi in hediens, ac pertinax resipere nollet, sed potius quotidie deterior fieret, idem Innocentius post magnam cum Patribus consultationem
ut polydorus ait Regia dignitate abdicauit, populosque illi sibiectos iure iurando ab solisuit, te Christianos Princeps de ea re certiores iactos, ut Ioannem tanquam Melesiae hoste ni
475쪽
De Primatu Summi Pontificis . 43 s
persequerentur admonuit. Qua sententia de territus Ioannes,& imminentis periculi tim re perculses , tandem iurauit, se pontis eis aris
bitrario statutum , & diadema capiti ademptum Pandulatio Postificis Leetato tradidit, nunquam id ipse. aut iis redes accepturi, nisi a pontisce Romano . Haec Polydorus
At vero hae omnia, A: similia non temeia , nec in antiso, sed aliqua ex illis in Con. eis iis frequentissimis,& aliquando in generali, ut in Lugdunensi acta sunt. Et in conspectu totius Orbis Christiani, quo approbata,&executioni mandata suerunt ; ergo incredibile est, sui se actus usurpatae , & non verae potestatis. Accedit concilio Lateranen se msub Innocentio IlIcap. 3.eamdem potestatem supponere, dicens i l si Dominus temporalis monitus ab Leclesia terram suam purgaro neglexerit ab haeretica sceditate, per Metro politanum excommunicetur. Et s satissaeere neglexerit intra annum dignificetur hoc summo Pontifici, ut ex tune ipse vallallos ab eius fidelitate denunci et absolutos , & terram exponat Catholicis occupandam, &c. J Ex quibus omnibus tale concluditur argumen tum . Vniuersalis Leciem errare non potest in his, quae ad fidem, di mores pertinent, sed,
uniuersalis Eec Iesia consensit in huiusmodi
facts, & illa probauit tanquam consentanea diuino, & naturali viri, & similiter approbat leges eanonicas imponetes huiusmodi poenas Pt incipibus temporalibus propiet graui misma scelera, di contumaciam in illis, maxime
que in hqres, ergo tam est certum, posi Pontificem, coercere, vel ptiuire Principes
temporales his poenarum generibus , quam est certum, non posse Eeclesiam in fide, di
. Tertio deelaratur rat Ione haec vetitas, nam dupli et titulo erat necessaria haec poterinas in supremo eapite, & Pastore Ecclesiae, scilicet, & propter ipsos Imperatores, seu Reges, ac quosvis temporales Principes, & pr pter populos illi subiectos . Prioti titulo ne, cessaria est lite potestas, ut possit Pontifex , vel rebellem Principem corrigere, & emendarire, vel etiam digne punire, Utrumque enim. ad Pastorem pertinet saepe autem contingit, ut solae censurae ad illos essectus non sumiat, ut diuturna experientia satis ostendit; ergoneeessario dicendum est Christum Vicario suo hanc potestatem contulisse, cum non mimas illuna constituerit Pastorem Christi an rum Principum, quam exters Christianae plebis . Quo citra quod ad priorem titulum attinet, quando vel solum, vel prinei paliter agit ut de emendatione Principis, qui peccauit, solent maxime pontifices censura uti, quia illa est propria medicinalis poena,de quas oeuutus est Christus Matthaei is. Quod si contingat, Principem per censuram corrisi,& emendari, non solet Ecclesa ad tistorosam vindictam per graues , & publicas poenas
contra eos procedere, potest tamen , di solet poenas aliquas iniungere, tum ad resarcienda damna, si quae sorte ab eis illata fuerunt, tum etiam ut tam Deo, quam uniuersa Ecclesia aliquam satisfactionem tribuant. Nam resariae ire danna, di illatas iniurias recompensare . non tam ea poena, quam restitutio quaedam ,
R de hiil solutio , quapruis coactio ad illam
illam faciendam , potesatem superiorem reis quitat. Praeter hanc ver A recompensationem ex iustitia eommutatiua debitam, ratio com
munis honi, di iussitiae legalis postulat, ut aliqua poeua in vindictam delicii ad Eceles aesatisfactionem , & aliorum exemplum , & tb morem adhibeatur . Quando vero non obstante censura Rex contumax est , S lucorrisibilis in delicto, tune grauiores poenae adhi- heri debent. R huiusmodi sinat iste omnes
casus supra enumerati , ut notauit Diuus
Thomas a. libro de Reaimine Principum
Et confirmari potest hete pars, quia ritea alios fideles, seu Christianos haptizatos habet Ecclesia potestatem non solum ad coe cendum illos per eensuras ad emendationem delicti sed etiam ad vindieanda delicta commissa per alias penas tEporales vel corporalesseeundum modum accommodatum Ecclesa stico Iudici, & Pallori a ergo eamdem potestatem habent legitimi Eecles ae Pralata , &maxime summus pontifex in Principes temporales etiam supremos. Assumptum ex perpetuo usu Ecclesiae manifestum est a solent enim Canones imponere me uniarias menas interdum usque ad bonorum e fiscationenia
Interdum etiam imponunt poenas corporales citra vitae, aut membrorum periculum, ut est
flagellationis poena ; Interdum etiam usque ad damnationem ad Triremes a N quandorneeessaria est poena sanguinis , licet Ecclesiastici Iudices illam serie non soleant propter natus deeentiam , possunt reum eqmmittere Iudi et sesularF. et praeeipiendo, ut secundilm
legum aequitatem istum Posiae. Quae omnia maxime possunt in crimine haeres s eonfici ea
rati, Haretici enim nota istum ab Ecclesia, excommunicantur , & aliis spiritualibus amiaciuntur peenis. sed etiam bonis omnibus temisporalibus priuantur , non solum per leges Ima peratorum. sed etiam virtute Canonum . Ac denique si vel contumax fuerit, vel relapsus sper leges Imperatorum capite punitur , per Canones autem seeulatis Iudicis arbitrio reis linquitur, recepturus pro qualitate facinoris ultionem, iuxta cap. Ad obolendam , de Hae reticis, eum smilibus. Has autem poenas dira iussissimas Eecles ae usus satis conuincit, ' defendit Opetiis inὰ Augustinus epist. 8.& so. & lib. 3 .contra
epist. Parmen. eap. a. Eue autem necessariam
in Ecelesia Christi, ut ab illo est instituta , hane potestatem, ratio conuincit, quia si Ecclesiae subditi non possent per huiusnod,
poenas coerceri, facile spirituales contemne rent, & plurimu sibi, ae aliis nocerent. Nam, ut dicitur Prouetb. 29. s Puer, qui relinquitur voluntati suae, confundit matrem suam . . IVnde non esset res Christiana eonti enienter
instituta, nee illi esset susscienter prouisum ssi non habet et potestatem cogendi rebelles,
qui censutis obtemperare nollent. Nec satisfaciet, qui dixerit, satis esse , quod in Chri si an is Ptineipibus temporalibus sit haec po testas, tum quia etiam ipsi Ptinet pes possune
delinquere, & coirectione indistere, ut iam dicam a tum etiam, quia vindicta malefactorum per se solum pertinet ad civiles Magiis
stlatus , quatenus politico fini, & paci Rei
476쪽
edercere autem illa, ut sunt religioni, & s Inti animae contraria , per se spectat ad spiritualem potestatem , R ideo ad illam ma2ime pertinere debuit saeuitas utendi temporali hus poenis ad talem corredionem vel per sese illas inserendo , vel temporalis orae hii mini.
sterio utendo , vi omnia decenter, ordinate ,
R emeae Iter fiant. Superest, ut priorem illationem probe mus, nimirum, si in exteros Fideles inserioris ordinis potestatem istam habet Teelesa, etiain se premos temporales Principes, in Petro maxime , di successoribus eius eam accepisse . Probatur ergo consecutio ex prine I pio supra posto, quod hi prIncipes tam sunt oues Petri, quam reliqui omnes, neque temporalis dignitas , vel potentia eos reddit immunes, seu a tali potestate, vel poena exemptos, quia neque ex aliquo alio principio , vel ratione eolligi potest talis libertas , seu potius me- eandi lieentia . Quin potius multo mauis neeegaria est in heclesia potestas hae e adedere endos huiusmodi Principes, quam eorum rubditos . Primo quidem quia ipsi lihe itores sunt & ita Deilius labuntur. R semes Iaps dissicilius eorriguntur. De Inde quia Principum peceata, praesertim contratia fidei , & religioni, perni ei osora sunt, Deile enim subditos ad sui imitationem pertrahunt , vel exemplo, vel beneficiis, ae promissionibus, vel etiam minis, ae terroribus. Propter quod merito dixit Sapiens Aeetesia-Biei cap. 1 . t Rex insplens perdet populum suum . Nam qualis est rector Clii itatis, tales M habitantes in ea . I Quod etiam ducti ratione , R experientia Philosophi docuerunt. t Cieero ex Platone lib. t. epistolaruin. Vnde idem ieero libro . de legibus rect8 etiam dixit, I Vitiosi prineipes non solum vitia concipiunt ipsi, sed etiam ea infundunt in Ciuitatem. J Denique quia Prinei pes stauius, quam exteri delinquunt, R ideo etiam per Pastores suos grauius puniri dehent; ut de ipsismet Pastoribus dixit Gregor. in past rati par. 3. eap. . di resertur Nicolao Papa contra Lotharium Regem Galliae in epistola
ad eumdem , & restitur in cap. Praecipue II. quaest. 3.
Atque hine tandem Deilὰ ostendi potest alius titulus huius potestatis In Reges,
nimirum , propter desensionem subditorum, nam ad Pastorem non solum spectat, oves errantes eorrigere. vel ad ovile reuocare, sed etiam lupos areere, di hostibus de sendere, ne extra ouile trahuntur. 3e pereant; sed iniquus Rex, prasertim sehismatieus, &haereticus, subditos eo nuituit in magno periculo pe ditionis . ut ex proxime dictis notum satium
est; & ideo Claudianus dixit i l Regis ad
exemplum totus componitur orbis. Mobile mutatur semper eum Principe vulgus. J Ergo
ad pontis eis munus spectat. subditos haretici. vel peruers Principis desindere. & ab illo euidenti perieulo liberare; ergo Christus, qui bene, di Optime omnia seeit, ct instituit,
hane potestatem Petro eontulit, eamque sub
verbo lpalee.1 di siti potestate litandi, di se, Ergo per illam potest, re Niς . 'rincipem dominio suo priuare. Ocarcere, ος noceae subditis, di hos a tur Amento fidelitatis soluere , vel solutos deel areis , quia illa eonditio in tali Iuramento semper intelligitur inclusa. Qui titulus Diuo Thomae , & probatis Theologis, tam grauis, S emeax visus est, verer se solus suffetat ad priuandum Regem infidelem dominio , de potestate supra Fideles , etiamsi prior ratio vindictae. R iussae punitionis cesset. Nam iuxta Pauli doctrinam.
I de his , qui foris sunt, I Eceles a non iudieat. Vnde colligunt iidem Theologi, non posse Pontificem punite Regem ethnicum non baptietatum propter infidelitatem, vel alia peeeata. Et nihilominus f habeat sub
ditos sdeles, potest eos a subiectione illius
eripere propter morale , S euidens eversionis periculum, ut docet diuus Thomas et. I. q. I .art. io. Et colligitur ex Panto I. ad Corintis.
reprehendit enim fideles, quod apud insdeles Iudiere liti starent, supponitque posse Eeele- fiam creare iudices qui inter fideles etiam in temporalibus iudicent, ne ad insdeles ire seogantur, & ad hoe suadendum est Nescitis , quia de Angelos iudicabimus, quanici magis seculariata Quae verba allegae Gregor. libro I. epist. et r. & ex illis inserit s Cui ergo aperiendi, claudendique Caeli data est pote. stas, de terra Iudieare non liceti Abst. INine etiam eoniux fidelis separari potest aeoniuge infideli. si eum illo non possit sin
iniuria Creatoris habitare, iuxta doctrinam Pauli r. ad Corinth. q. Et ex eadem radice
filii bapti1ati a patrum insidelium potestate,
te eonsortio liberantur, ne illorum iterum inuoluantur erroribus. ut dieit ut in Concilio Toletano quarto eap. 39. Ergo simili, vel ma.
lori ratione priuaret Rex Christianus, seu subditus Εectesdi ratione Baptismi, potestate, & dominio in vastallos suos ; ergo titulus est per se sumetens, ut possit Ponti sex in hos Principes animaduertere, eosque Remis iureptiuare, & ad hoe vii gladio aliorum Prin-eipum . N ita gladius sit sub gladio, ut ad propugnandam , de defendendam Ecelesiam
Possem hoe Ioeo alios titulos explicare eonfirmare, ae destiadere, quibus potest Romanus Pontifex ei rea temporalia iustis ex causis disponere , ut seeit in translatione M. perii, R in instituendo modo eledionis I petatoris, de in eius administratione, eum vacat, & in aliis etiam ea si bus In temporalia hiis causis ius dieendor verumtamen nee huiusmodi operis breuitas hae e omnia plusequi permittit, nee intentioni nostrae, ae institutonee esaria sunt, de ideo ad alios Auctores . qui haec eluditissme disputarunt, Lectoremtemitto.
riorum capitum ex Scriptura petitis occurritur. VT Catholica docti ina. Auam tribus
praecedentibus capitibus ostendimus, magis confirmetur . necessarium duximus, in
fine huius libri nonnullis obiectionibus, quihus
477쪽
De Primatu Summi Pontificis. 4ς
hua potestas pontifieis In temporales Prinelia pes impugnari ab aduersariis solet , satisf
eere . Et quoniam copiosὰ hoe praestat Cariadinalis Bellar minus in ultimo opere eontra Barelatum, ideo illas tantum obiectiones proponam , quae vel a Rege Angliae insinuantur . vel non nullam dissicultatem habent, uel quarum resolutio utilitatem aliquam ad ma lorem veritatis manifestatione asserre possit.
Aduerto autem quod in superioribus etiam monui saepe in his obiectionibus eonfundi
causam de Primatu , de Potestate Pontificis in Iai eos, cilm causa de exemptione Clerie tum a iurisdictione, & potestate clericorum, quae controuersiae, sicut diuersae sunt, ita an obi, si eut ab alii, Catholieis Auctoribus
disputatione separantur , R ideo omnia, quae ad exemptionem pertinent , in sequentem librum reseruamus. N ibi obiectionibus pe- euliariter ad rem illam pertinentibus satio faciemus. Quia vero exemptio personae ipsusmet Dontificis Summi cum eius dignitate Diuino,& naturali iure coniuncta est omninque subiectio ad Imperatores, vel alios Reges , illius dignitatem obscurare, S minueravideri potest, ideo praetermittere aliqua non possumus ex his , quae eontra Pontificis immunitatem, summamque ab omni humano iudieio exemptionem obiici solent. Et quamvis superior potestas Ponti seis in Reges , &Principes, tam in spiritualibus, quam in temporalibua distinctis assertionibus quali per partes , seu gradus a nobis declarata suerit, quia tamen Rex indistincte contra primatum loquitur . ideirco eodem seid modo obiectiones eius proponemus a respondendo autem , quid per unam quamque directe odi
pugnetur, distincte declarabimus . atque ita singula , quae a nobis dicta sunt, clarius, &sae ilius defendemus. Prima ergo obiectio ex Scriptura sumitur, duasque habet partes, unam stholastico
more vocare possumus positivam , alteram
negativam. Priorem indieat Rex in praeiat. pag. i. dum in generali ait, auctoritatem,& potestatem, quam Pontifices sibi in tem poralia Regum iura usurparunt, nihil aliud esse , quani ambitiosam tyrannidem contra auctoritatem scripturarum i & de eadem dicit pag. 22. potestatem a Pontificibus inique usurpatam cum Scripturis pugnare. Quae autem sint hae Scriptura , in illis locis non declarat, sed ad Apologiam remittit, quam totam in auctoritate Regum asserenda impendisse dieit. In Apologia .eto solum inuenio in pag. as.& Ia9. quaedam Scripturae testimonia , in quibus obedientia ad seculares Principes , etiam propter conseientiam commendatur. Romanorum I 3. cum aliis, quae ex
Nouo Testamento in principio huius libri satis a nobis tractata sunt. Quibus ibi adiungit multa ex Veteri Testamento,quae duplicis ordinis esse aduerto . Quaedam enim sunt, in quibus obedientia Plincipum etiam iniquorum, di infidelium, vel promittitur, vel laudatur, aut praecipitur, vel alio simili modo stabilitur, ut ex Iosue I. I Quemadmodum
Moysi obediuimus in omnibus, ita & tibi obediemus . I Et illud Ierem. α . t Submilite corda vestra subter iuguin Regis Babylonis, eique, & populo eius seruite, ut uiuatis.
Item illud adiunait, quod Exod. s. filii Israel
veniam a Mundi a Pharaone suppli earunt, &quod . I. Esdr. r. similem veniam a Cyro Rege Persarum impetrarunt. Et in hoc Ordine annumerari debent alia testimonia Scripturae, quae postea ipse congerit, in quibus .ari s h notis titulis Regis dignitas in Veteri Testamento declaratur, nam Reges voeantur I filii
Altissimi, Dii, Uncti Domini. in Dei solio sedentes, famuli Dei. Angeli Dei. iacti tu, taeor Dei, lumina Israelis,& nutricii Ecclesiae. IIn alio ordine ponit sacta quaedam Regum Israel, de quibus cap. sequenti dicemus. Verum tanten prς dicta testimonia neque ad praesentem causam aliquid conferunt, neque in se spectata dissicultatem habent, vel
controuersam, praeter virum, quod peculiariscniusdam quaestionis Oeeasionem praebet: illa vero quaestio eiusmodi est, ut tradita veritas ab illius resolutione non pendeat, quod tarsingula discurrendo. hreuiter declaro. Nam in primis loea NouiTestamenti probant qui isdem, esse in Regibus veram iurisdictione m ei vilem a Deo ipso originem trahentem sideoque Regem eonvenienti modo honoran dum esse, illique esse obediendum non solum ob timorem poenae, sed etiam propter eonis scientiam, quae omnia seeundum fidei doctrinam vera esse in principio huius libri docutimus. Inde vero nulla .erisimilitudine inferri potest. Reges nullum habere superiorem, , quo in spiritualibus. & eonsequenter etiam in temporalibus in ordine ad spiritualia , regantur ,& ideo dixi, testimonia illa nihil ad
praesentem causam pertinere. Quin potius neque satis ex illis Ioeis eo nuinei tur, Regum temporalium potestatem ita esse in suo ordiane supremam. vi in temporalibus dites superiorem non recognoscant: hoc enim, ut di
xi . in rigore ad fidem non spectat . quamvis longὰ verissimum sit,& Seripturae sacrae magis
eonsentaneum, sicut etiam disputa ndo ostendimus a
Neque prIora testimonia Veteris Testa menti aliquid amplius probant, nam ex eis solum habemus, obediendum esse Regi, vel Principi, aut Gubernatori Communitatis, utique in solo suo validum praceptu ferenti. Noe enim, & nihil aliud obtulerunt Iolaossis Israel, edm dixerunti l Sicut obediuimus in cunctis Moysi , ita obediemus & tibi. tantum si Dominus Deus tuus tecum, sicut state eum Moyse . J Verba autem Ieremiae, si intelia ligantur de absoluta Dei voluntate , qua decreuit date filios Israel sub verum dominium, de potestatem Regis Babylonis , ad summum probane, obediendum esse temporalibus Reianibus , sicut de alias testimoniis dictum est . Si vero solum intelligantur de voluntate per
missiua, qua Deus uecreuerat permittere in P cenam peccatorum populi Iudaici, ut Rex ille potentia sua . & facio potius , qua m iure,
illum populum sibi subiugaret, se verba illa
ad rem nihil iaciunt, quia non de vero Rege, sed de tyranno in loco illo setino est,cui monentui Israelitr subiicere colla, non tam propter conscientiam, quam propter maiora smala vitanda, ut subiuncta verba indicanter Seruite ei, & populo eius, & vivetis , quare moriemini tu, & populus tuus gladio , de peste, di fame,&c. I Et iuuat etiam, quod verba
478쪽
Ela dicla sunt a propheta Vpt Ida quam popu- ctum,& iustam Illum sarare deereuerar no
iii, in seruitutem Nahue donosor reaactus mera filiorum Dei, iustorum potius, quam .esset, de ita potius indurabat eos ad non resis Regum, proprium est . Nim Reges si implistendum dominationi. de potentiae eius , Ae snt, filii Dei non sunt. Ideoque si .erba illa consequenter ad seruiendum saltem facto, de filiatione Dei adoptiua intelligantur, eon quamvis iure non tenerentur. Eademque ra- ditionem habent adiunctam . t si perseuera. tio est de aliis locis . siue Pharao , di Cuius uerit facere praecepta mea, Ee iudieia . I ut ex fuerint veri Regea populi Iudaorvin , Dura presia additur I. Parali ag de infra resertur
non . vel squod perinde est siue populus Is dixisse David salomoni et I si quaesieris eum .
rael iure teneretur ven Iam illam petere ad inuenies. s autem dereliqueris eum, proiietes dilaedendum , siue tantum de facto propter te in aeternum. I Hoc autem modo euique , potentiam illorum Principum ausi non suo iusto vere dicitur nomine Dei, i Ego ero illi, rint, sine illorum venia, de voluntate disco in patrem, de ipse erit mihi in filium. 3 Qtiae cere. igitur praerogatiua temporalium Regum ex Multo vero minus urgent testimonia a viis verbis colligitur pilla, in quibus varii tituli venerationis, de hs Alter titulus Regum . quem Rex magninoris Regibus tribuuntur , tum quia quidam fuit, est, quia interdum Dia voeantur, te M. illorum communes sunt alias. qui non sunt legat Psal. 8a. I Ego dixi. Dis estis. I sed Reges, quidam vero non omnibus Regibus unde ostendit Rex verba ista de Regibus tem- conueniunt, sed fuerunt praerogatiuae aliqua- poralibus singulariter dicta esse i oria osten. rum personarum . Qum patet breuiter disi dete id non potest. etim falsum sit. Nam currendo per singula. Nam in primis titu- Christus Ioan. 1 o. aliter Illa verba exposuit,
tum , t Fili, Dei . I Regi temporali tribui, eum dixit i l si illos dixit Deos, quos seria solum eolligit Rex Angliae ex is sis verbis, quae mo Dei factus est. I Nam sermo Dei non est
de Solomone dixit Deus, 2. Regum 7. l Ego factus ad solos Reges. sed magis ad propheis ero ii II in Patrem, de ipse erit mihi in filium. tas, vel etiam ad omnes fideles, Ze maxime ad His autem verba . ut ibi dicta sunt . profecto iustos. Vnde August. ibi trin. 48. de omni. non sunt Omnibus Regibus eommunia. sed bus hominibus, qui per sermonem Dei, fili peeuliarem promissionem Salomoni lactam Dei per partiei pationem sunt. Christi expO. Continent. ut patet, tum ex praecedentibus stionem intelligit. 8d praesertim de fidelibus verbis: l Ipse aedificabit domum nomi ui meo, Iuda, is , qui tune in Deum eredebant. Prae.&sabiliam thronum Regni eius usque in . terea initium ipsius Psalmi. stilicet, i Deus sempiternum i J tom ex verbis subiuncti si stetit in synagoga Deorum,&e. I vix potesti as, si iniquὰ aliquid gesserit, arguam eum ad Reges Meommodari, ad fideles autem , flein virga virorum . 5e in plagis filiorum homi- Prophetas optimὰ, vel etiam ad Saeerdotes.
num, miserieordiam autem meam non auis maximὰ vero ad iudices, eorumque congre
ram ab eo, sie ut abstuli A saul, quem amoni a nationem . nam subditur, i In medio autem acie mea.&e. I Ex quibus verbis aperte conis Decis diiudicat, usquequo iudieatis Ini Lsat. verba illai s Ego ero illi in patrem, ε e. I talem ut Euthymius. de alia notant. Simein Saulem non eonvenire, quamvis ille fuerit etiam Exod .aa. iudices Dis anpellantur: ibi temporalis Rex electus a Deo immediata, ae r Applicabitur ad Deos. I ides. ad iudiees, Aesne successione auctore Deo, Rex creatust insta a I Diis non detrahes , a quamquam hoc . non est ergo excellentia illa eommunis omis de Sacerdotibus intelligit Chrysostom. Psal nibus Regibus,sed singularis fauor promissus a 3 . in priueip. dicens . solere Scripturam
Salomoni . Sacerdotem vocare Angelum,& Deum. ItemisImmd sunt, qui putent. verba illa ne- que de Saeerdotibus, de de iudicibus multi I que ipsi Salomoni in proprietate conuenire, telligunt vetba Psalmi 49. i Deus Deorum nee de illo ad literam dicta esse , sed de solo Dominus loquutus, est, I & illa Psal. 6. I Dii Christo per Salomonem significato, quia de sortes terrae vehementer eleuati sunt. I Quae Christo Bla paulus allegat ad Hebr. t. de quia verba possunt quidem Reges comprehendere. in solo Christo impletum est . quoes statim a non tamen solos, sed quoslibet magnates, vel Deus promist, i fit s desis erit domus tua . potentes terrae, qui Dis dicuntur, non qui a& Regnum tuum usque in aeternum antii sa. sint, sed quia ita dominari volunt, ae si essene ciem tuam. S throaus erit firmus tuus iugi- Dii, vel si in bonam partem accipienda sittet . J Sed licEt verum sit, verba illa singulari appellatici l quia potestatem, & praelationem quodam modo in Christum conuenire , & de Dei speciali modo participant. Quo qui, illo dicta esse vel in historico, vel saltem in , dem modo multo magis Sacerdotes , quam mystico sensu. nihilominus negare non pos- Reges Dii per participationem appellari sumus, de salomone ad litetam esse dicta , id possunt.
enim ex illo contextu, de ex .Regum I. R I. Tereia nota Regum est . quia uncti a Pauli pom. aa. & as. aperte colligitur. Dicta pellantur. i. Reg. 24. At haec appellatio mulis autem de illo sunt non propter solam Regis to frequentius Sacerdotibus tribuitur, quia temporalis dimitatem, vel potestatem, at as per unctionem consecrabantur, ut est notum de omnibus Regibus dicta suissent: 8E Sauli E, Od. 19. Leuit. 4. de 3. unde cum Hal. Ο conuenirent, quod salsum esse ostensum est. dieitur. 1 Nolite tangere Christos meos, 1 non sed vel Propter singolarem prouidentiam, re- soli; m Reges, sed etiam Sacerdotes compre si neu, ac protectionem , sub qua Deus Salm henduntur. Et ideo fortassὰ quod notan- nunς assumere statuerat, vel quia numqua duin est in a. Machab. a. utrumque coniungi Μην PVψ're. Reeno decreuerat, etiams pecia tui. eum de Aristobolo dicitur , t qui est de
I h ut filium eastigare. .i suis verbis genere e hi istorum saeerdotum, a vel addi Deus ip/ς ratis declarauit. vel eeite, quia stinctionem christorum Regum , vel ad di
479쪽
D e Primatu Summi Pontificis. Asy
sIn AIonem eorum saeerdotum . qui christi
non erant, ut inter gentiles, vel in lege naturae exisse baut . Denique unctio externa nullam de se eonfert potestatem, nec aliam indicat dignitatem, nisi illam , ad quam significandam imponitur; si ergo Rex loquitur de
Christo, vel uncto hae externa unctione, unde probat nobis , unctionem Regum signis easse potestatem eorum supra Pontificem, vel iliares Ecclesiasticas, & non potius per unctionem Pontiseis ipsius Primatum, S excellentiam supra Reges signis eati e nulla prostctoratio reddi potest. Veritas autem est, ex vi solius unctionis neutrum signi se I, aut posse probari, sed ex aliis principiis colligendum Hle. Quod si non de sola exteriori unctione, sed de iuuisbili, R interiori sit sermo , cum illa sat per internam Spiritus Sancti gratiam, se non soli Reges, sed omnes iusti, fle aliquomodo omnes fideles uncti possunt appellari, di de illis etiam Intelligi possunt citata ver-ha, I Nolite tangere Christos meos. J Neque etiam omnes Reges hoe modo Christi diei possunt, ct clatum est, Dauidem in loco allegato cum de Saule loqueretur, non in hoc sensu Chrisum illum appellasse. Quarta praerogatiua est, s In solio Dei sedere I ex 1. Paralip. ς. ibi, i sit tibi Dominus Deus tuus benedictus, qui voluit te ordinare super thronum suum . J ised in primis in verbis illis Thronus Dei nihil aliud significat, nisi regimen populi Israel, seu regni sedem in illo populo. Nam scut populus ille singulari modo dictus es populus Dei, quia
illum singulariter elegit, ae sanctificauit, &peculiarem illius euiam suseepIt, iuxta illud LYodi i s. t Tritis mihi in peculium de eunctis populis ,& regnum sacerdotale, & gens sancta, I ita re unum eius dicitur thronus Dei, de frequentius appellatur thronus David, &thronus Israel a. Reg. I. & di. ac saepe alibi. Vnde seue dixit Deus Samueli I. Reg. 8.I Non te abiecerunt, sed me, ne regnem rupereos, i ita thronus illius regni dici etiam potuit thronus Dei, quia Reges illius regni, & a Deo facti sunt, & quodammodo in regimen, ae curam illius tegni pro Deo substituti
sunt. Illa ergo laus se intellecta, non est communis omnibus Regibus , sed propria Regum Israel, neque in illis aliam excellentiam , vel potestatem, sed solam ciuilem illi peculiari populo, speciali modo, ac electione a Deo datam . significat. Deinde licere omnes Reges diei possint sedere in solio Dei. quia ministri Dei sunt, & ab eo potestatem habent, quid inde habetur, nisi potestas Regum temporalis, 3e ad summuin in suo ordine supremat Nam in hae significatione non unus tantum datur Dei thronus, sed multiplex, quia ut Narian E. dixit, i etiam Episcopus thronum suum habet . in quo positus est regere Ecclesiam Dei. J Actor. 2o. Datur et go thronus temporalis , de thronus spiritualis, di thronus potest esse sub throno , vel in eo. dem ordine, ut Episcopus est sub Ponti see, de Rex interdum suo modo sub Imperatore a vel in diuerso, de se thronus temporalis
est sub spirituali, quia licet uterque sit Dei,
seu a Deo, tamen quae a Deo sunt, ordinata sunt.
Quinta excellentia Regum ponitur, Tom.XII. quod sunt servi Dei, & ita appellantur. a. Paviralip.ε. At haec duobus modis potest Regibus attribui . Primo eo ipso, quod Reges sunt. quia sunt ministri Dei, cui praecipue in munere suo seruiunt, vel seruire debenti & hoe quidem modo praerogatiua illa Regibus omnibus conuenit: multo vero magis, & nobiliori modo Deerdotibus, & Pontificibus , quia in rebus maioris momenti, R exeellen tiotis ordinis Deo ministrant, & ab ipso immediatius in eo munere constituti sunt, Zeideo Paulus sic inchoat epistolam ad Roman.
t Paulus seruus Iesu Christi, 4 3e epistolam ad Phili p. t Paulus, εe Timotheus serui Iesu Christi, I & ad Titum, i Paulus seruus Dei.
Apostolus autem Iesu Christi, I Ze eodem modo loquuntur Petrus. &Iacobus, & Iudas in principio suarum Epistolarum, de Ioannes
tores Euangelii servi Dei appellantur; imo
etiam vocantur dispensatores mysteriorum Dei. i. ad Corinth. . imo de adiutores, de ministri. I. ad Corinth. 3. Alio vero modo serui
Dei appellatio dieitur ratione obedientiae ad
Deum, & obseruantiae praecepto runa eius.
iuxta illud ad Roman. 6. I Nunc autem liberati a peccato, serui autem facti Deo. I I quo sensu absque dubio Salomon Patrem suum vocavit seruum Dei in dicto loeo Paralipom. & sic neque omnes Reges sunt serui Dei, sed tantum pis, Deoque obsequentes. Deque soli Reges, sed omnes liberati a peeeato sunt servi Dei, ut ex dictis verbis Pauli, 3e ex frequentissimo via Scripturae manifestum est. Igitur haec appellatio nullam peculiarem
excellentiam in Regibus denotat. Sexto ponderat Rex nomen Angeli Interdum Regibus tribui, solumque adducit Ioiscum. 2. Reg. I . ubi mulier quaedam diffit ad
David, s Tu Domine mi Rex sapiens es, sicut habet sapientiam Angelus Dei, I quae superius etiam dixerat, I Sicut Angelus Dei, sic est Dominus meus Rex, ut nec benedictione. nec maledictione moueatur. I Possumusque smilem locum addere ex I. Reg. 29. ubi Achis dixit ad David, s Seio, quia bonus es in oculis meis, sicut Angelus Dei. J Verumtamen haec non omnibus Regibus , sed uni tantum David, & non propter dignitatem Regiam. quam in posteriori loco allegato nondum consequutus fuerat, sed propter peculiares rationes in ipso inuentas illi dicta suerunt: videlicet, propter sapientiam, lenitatem animi, & morum probitatem; persona ergo illius Regis, non ipsa Regia potestas inde eoma mendatur . Accedit, in illis locis non appellar David Angelum , sed in aliqua proprietate Angelo comparati, quod longe diuersum est, ut per se constat. Neque illa comparatio secundum aequa litatem, sed secundum quandam imitationem , seu proportionem etiam analogam aciscipienda est . Sie enim particula Si eut, steque uter inscriptura aecipitur . vi Ioan. 7al unum sint, sicut di nos unum sumus, I de
Matth. s. s Estote persecti sicuti di Pater vester persectus est. J Estque simillimus loeus Act. 6. ubi de Stephano dicitur. ividerunt iaciem
eius tamquam faciem Angeli. 1 Per quae ver-ha neque Stephanus Angelus appellatur, nesque aliqua potestatis excellentia indicatur.
480쪽
sed sola mirabilis pulehritudo , aut sulgor. beneplaeito. & sapientia Deus inuente. M In seu luminis splendor, qui tune in saeie eius sit uita poneriorem autem quasi eoactus ad apparuit. Est enim illa phrasis Hebraiea,qua populi petitionem concessit, ut ex i. Reg. 8.exeellentia allevius virtutis, vel pule hii tuis sumitur. Multoque maiori ratione in Chri-dinis ad instar Angeli ex ekaggeratur, ut est stano populo Pontificatus dici potest seeun vulgate. Sie ergo in dicto loeci mulier illata, dum cot Dei, quia, & est olumior. M altioris voluit laudare sapientiam Dauid , non illum ordinis, A a Deo etiam ex maiori prouiden
Angelum voeare . unde s vere, R in rigore ita, At beneuolentia Ecclesiae suae concessit, .loquamur. nullus est in Seriptura loeus. in Neque est inultiam dissimile argumen- quo nomen Angeli, vel omnibus Regibus, vel tum , quod ex octauo titulo Regis sumitur. alleui temporali Regi tribuatur, cum tamen sumpto ex x. Reg. et a. ubi David appellatus est
de Saeerdote seriptum sit Malaeh. a. t Labia a suis subditis s Lucerna Israel . J Nam Meerdotis eustodiunt seientiam , & Ietem etiam verba illa sui ibi sensit Abulens, intel- requirent ex ore eius . quia Angelus Domini ligi possunt specialiter dicta de persona Da exeret tuum est. I ubi Cytili. Alexand. squia uid, in quem totius populi oculi tanquam in
voluntatem Dei perspicue nunciat, ct Iesem lucernam intenti erant propter siugularem Arnionis hortatricem habet. I δὲ Hierony- virtutem , & fortitudinem eius ,& ideo valdenius, s saeerdos Dei Angelus dieitur, quia . timebant. ne extingueretur , id est, inters- Dei, & hominum sequester est, eiusque ad po- ceretur, quia per illum magna Dei beneficia pulum nuneiat voluntatem . I Ergo ex An- sperabant. Sed demus, propter eminentiam seli appellatione multo magis sacerdotalis Uignitatis Regiae , lucernam appellari, di sub dignitas, quam Regia eommendatur. Nam eadem metaphora nomen illuci Regibus om- licet sacerdos per metaphoram, seu analo- nibus conuenire, quid inde contra Pontifigiam Angelus dicatur, lundatur tamen pro- sciain eminentiam colligi potest cum Chri- portio in ipso munere, seu dignitate sacerdo- ssus Apostolis, consequenter etiam success tali, non in aliqua proprietate in alieuius sa- ribus suis dixerit: IVos estis lux mundit quod cerdotis persona inuenta, sicut de persona multo maius est, quam esse lucernam, ac sua Regis Dauid explicatum est. binde in methaphora persistendo maiorem di-Εumdem paralogismum committitur, gnitatem indicat. eum ex eo, quod de David dixit famueli ultimum titulum sumit Rex ea Isaiae s Quaesuit sbi Dominus vitum iuxta eor eap. 9. ubi de Ecclesa ex gentibus congre suum . I a. Reg. g. insertur, Reges vorari s ganda praedixit: l Erunt Reges nutricii tui, ctos iuxta cor Dei, quae aperta est sallacia , . & Reginae nutrivis tuae, I taciteque.interpretum quia ibi non dicitur David sinus iuxta latur, Reges vocari nutricios propter eminen- cor Dei, quando iactus est Rex. sed dicitur tiam potesatis, quam in Ecclesia Christi, &initentus vir secundum cor Dei . R ideo in Eeeles asticis rebus habituri erant. Sed in assiimptum esse i Deo , ut esset Dux populi; primis Hieronymus ibi de Apostolis , di Apo- ergo non potesas Regia seeit illum seeunis stolieis viris Ioeiam exponit . sensus autem vidum cor Dei, sed gratia, qu m Deus illi prius detur mysticus. Fatemur ergo, ad literam esse contulit, ut iam factum feeundum cor suum, ibi ferinonem de Regibus gentium ad fidem Regem etiam saceret. Igitur non recte inde Christi conii ertendis, negamus tamen, ibainsertur aliqua ereellentia potestatis Regiae, extolli eorum potestatem, sed suturam pi sed solum ostenditur aequitas electionis Dei. ratem. Qualis suit in Constantino, Carolo at singularis electio gratiae ei rea personam Nagnia i& suit etiam, S nune ess in nostris David. Vnde non minorem dignitatem . Ad Catholicis Regibus, qui totis suis vitibus in potestatem Regiam satili eontulit Deus, eum adiuuandis fidelibus, & In vera Christi scele- tamen illum non inuenerie secundum eor sa tuenda , di propaganda, in eumbunt. Et suum . Nam quia ille talis non fuit, illum rein hoe fgniseauit Aunustinus de Unit. Feles. pudiauit Deus, dicens, i Inveni Dauid filium cap. V. cum dixit, ab Asaia praedictum esse . Iese vitum secundum eor meum. 3 ut dicitur Reges terrae, qui prius persequebantur Fecse-
Αα cap I. siam postea eius adiutores sutuma fuisse. Ad.
Quod si quis dieae. Regem propter simi- dit praetera Cytillus Alerandri n. lib. 4. ii litudinem. & partieipationem potessati, diei Isaiam, R optim8 prophetiam illam esse im-
factum feeundum eor Dei, & ita eonuenio pletam, i quia licet videre propter Domin omnibus Regibus. Respondemus in primis, tum pietatem, honore assectos, de omni miseri hunc non esse sensum illius loei, Ut probatum cordia dignatos eos . qui in Christum eredi est ; imo neque inueniri Ioeum in seriptura, derunt, eo,ut nihil aliud quam eorum alumis in quo id sindari possit. Deinde addimus, ni esse videantur. J Aeeedit, quod ipsum me Iicet id gratis concedatur, nihil amplius in- taphoricum nomen nutricia nihil aliud signi- de probari, quam Regem partiei pate pecu- seat, aut indicat . quam euram nutriendi, hari quodam modo potestatem Dei. aut Re- promouendi prolem , iuxta illud Paul. I. ad giam institutionem esse placitam Deo, & ab Thessalo . I a. Facti sumus paruuli In me- eius prouidentia originem dueete. Sed hoe dio vestum, tanquam si nutrix foveat filios quid attinet ad eomparationem eum digni- suos. Itate sacerdotali, vel Pontis ei a potestat eis i unde non solum Reges, sed etiam Ap cum haec multo magis si seeundum cor Dei, soli, & Pontisees dici possunt Eeelesidi nuis N at i plaset magis, fle altiori modo ab tritii prout Hieronymus voluit, di Paulus in- ipso ducit originem. Imo si de Isiae litieo dieauit, sed longe diuerso modor nam Reges
populo loquamur, speetali ratione Ponti seia per se . t ita dicam sunt nutrieti in tempo- -a - Regia dignitas Die ratibus, Apostoli vero in spiritualibus. luissu M Deli nam priorem eου solo suo sta illud Pauli a. ad Corint . 3.l Tanquam