장음표시 사용
481쪽
De Primatu Summi Pontificis . a si
pari tulis in Christolae vobis potum dedi. IEt ita Pontifices per se nutriunt Ecclesiam, ut Feelesia est, Reges vero . ut ciuilis, seu poliistiea eongregatio est. Qnia vero id quod spirituale est supponit id, quod est animale, ideo per bonum ciuile regiinen, & per temporalia beneficia Ecelesia multum iu spiritu libus adiuta est, ideoque boni, ac pii Reges Ecclesiae nutricii appellati sunt . Illud enim
nomen magis est benignitatis, de condescensionis, quam potentiat, & maiestatis. Sub Metaphora Deo etiam tribuitur Oseae a. de aliis locis. Et hunc elle sensum verborum Isaiae, declarant verba sequentia, ubi de ei Ddcm Regibus statim subiungitur; Vultu
in terram demisso adorabunt te I id est, Ecclesiam, seu Cliristum in ea, ut Patres exponunt. Nam quia Christus est caput Ecclesiae,ait Hi ronymus , rectὰ Christus adoratur in corpore , N praesertim in Vicario suo . Recte ergo intelligimus, prophetiam illam ad literam impletam esse in Imperatoribus, & Regibus osculantibus pedes Pontificis vultu in terram demisso , quod multi praesentes, de coram fecerunt, alii per epistolas paratum animum Ostendebant,& speei aliter Rex Antile Eduardus in Epistola ad Clementem VI. Cui consonat aliud eiusdem Prophetae vaticinium rVenient ad te curui fili j eorum, qui humiliaverunt te,de adorabunt vestigia pedum tuo
Constat igitur mani sene . ex huiusmodi notis Regiae clignitatis nihil aliud eolligi, quam Regibus deberi honorem . de obedientiam intra suam ditionem , & in materia illi subiecta. quod nullus en qui dignitati det get . Nam omnes illi tituli Sacerdoti, & praesertim Summo Pontifici excellentiori modo conueniunt, ut obiter declaratum est. Et prpterea Sacerdotes, S Apostoli dicuntur Ecclesiae sundamenta . sal terrae, lux mundi, mini
stri Christi, dispensatores mysteriorum Dei,
adiutores Dei, parentes, seu genitores filiorum Dei, ad Galat. q. de r. ad Cor. q. mediatores
inter Deum, de homines, Iegati Christi. Aemi a. ad Corinth. s. & ad Ephes. 6. elauigeri regni coelestis, ae proinde thronum Regale
habentes, non terrenum . sed coeleste , ut diis
eir Chrysost. HomiI. s. de Uerb. Isaiae. Deniisque a Christo, εe Apostolis, se Pastores nominantur ι utique rationalium ovium , id est. duces, & rectores gregis Christi, ut dixit Ambros. lib. I. de Dignit. Sacerdotati cap. a. Potuissetque Rex Angliae nomenclaturam hanc etiam Regi tribuere, quia Dauidi di- Iulii est : ITu pasces populum meum Israel Ia. Reg. s. & inde pollet contra nos apparentius argumentum sumere, quia nos ex verbo
pascendi, Petri potesatem eolligimus. sed
ad hoc etiam respondemus, verbum pascendi . eum metaphoricum sit, diuersa posses signis eare, & iuxta se ectam materiam, &alia Seripturae loca. & Patrum interpretatio in nem intellIgendum esse. His autem modis manifestum est dictum de David,solum significasse gubernationem eluitem . de temporalem , ut ibidem. & cap 7. statim explicatur. cum dicitur, i Ut sit dux super populum meum Israel &o s Dictum autem de Petro signifieat altiorem, de spiritualem gubernationem per
potestarem ligandi, atque soluendi, δή claues regni eaelorum, quibus neeesse est temporales Reges subiici, si coeleste regnum eonsequi
CAP. XX v. Alteri diectioni ex factis Regum,
ΡRo sundamen ro huis obiectionis conatur
Rex ex Scriptura ostendere. Reges in Iudaeorum populo cuncta moderatos esse, quae ad EeeIelta sticum regimen quoquo modo pertinent . inia cum credendum non sit, eos iurisdictionem aDeo non datam usurpasse, cum
Reges etiam iusti. Ze sancti actiones illas
exercuerint, recte insertur, potestate Regia omnia secisse. Vnde ulteritis etiam essicitur,
idem possentinc Reges in Melesia Christi. tum quia neque illi antiqui Reges aliam potestatem habebant, praeter Regiam ; neqae nune minor est Regum potestas, quam tunc fuerita Ut ergo sundamentum illud suadeat, inducit in primis locum a. Paralip. I . ubi tria de Rege Iolaphat reseruntur. Primum,s A sulisse lueos de terra Iuda . Egressum esse ad populum sui . & reuocasse ad Dominuminum Patrum suorum. I Item in Hierusalem constituisse Levitas, e Sacerdotes. Principes familiarum ex Israel, ut iudicia,& causam Domini iudicarent habitatoribus eius. I Ex his autem nihil eolligi potest, nam Iueos auferre, sea idola, quod Ee alij Reges Israel fecerunt, Asa.
3. Reg. 13. Ec Ezechias Regum I 8. Hoc . inquam, etiam ad Reges temporale ex ossiet opertinet. Nam colere idola est contra rationem naturalem, Ze contra commune honum
humanae ei uitatis,seu reipublicae. Vnde etiam seeIusa fide, Reges gentium ad hoe ipsum tenerentur , si naturali lumine rationis conu nienter uti vel Ient, maiorique ratione ad hoe tenentur Reges fideles, siue in lege veteri 3 siue nunc in lege gratiae . Illa ergo actio non
est propria spiritualis, seu Ecclesiasticae potestatis , sed eommunis utrique, seu utriusque sori, ut aiu ut, quia ad finem utriusque potestatis conducit. Maxime vero qno ad exemcutionem eius solet esse necessaria potentia Regum, Ut erRe reuera in populo Israeliti eo propter duritiam eius, & ideo maxime lauia dantur Reges, qui idola destruxerunt, qui .ero illa i nduxerunt,uel in eis euertendis sue runt negligentes, maxime reprehenduntur, Zeno tantur. Ex illa ergo actione nihil colligitur, ut magis statim in alia simili declar bitur .
Et ad hoc genus actionis spectat, quod multi ex Regibus populi Iudaici reprehenisduntur, eo quod excelsa non abstulerint. Sive enim illa exeelsa fuerint aliqua idola in exisee Isis montibus , vel collibus ad cultum posita ,siue fuerint quaelibet altaria in variis montibus , aut locis extra Templum, seu locum Tabernaculi ad immolandum etiam vero Deo erecta', fiere semper illa vox in Seriptura in malam partem accipitur, & signifieat locum, in quo indebite, & superstitiose sacrifi-
482쪽
eabatur. Quia velido Io Immolabatur, vel si est in vobis sermo exhortatIonIs ad plebem, vero Deo, non secundum voluntatem eius, dicite, I eum tamen Paulus de tribu Letili dest , non in loco ab eo deputato, ides in , non esset, R ideo a Iudaeis tamquam mere lal Templo iam adigeato , vel antea in loco Ta- eus te putaretur. Simileque exemplum do hernaculi. De quo videri potest Abulensis, Chrisso habemus Luc. 4. Sic igitur actio illa 3.Reg. 3. qu. 3. Illo igitur modo, quo possunt, Iosaphat recte intellecta non pertinuit addi debent Reges idola euertere, tenebantur propriam Eeelesiasticam gubernati nena, sed etiam Reges Israel exeelsa auferte, non tam- ad Regiam protectionem, & fidei defensio quam Pontifiees , sed tamquam exeeutores, nem, ac propagationem, quod munus iurata, ct adiutorea pontificum. Et ideo in illis etiam canonica Christianis Regibus eo maconitaria negligentia speetaliter reprehendi mendant. tur, quia potestate sua emeacius valebant illa Tertia actio fuit, constituere iudices. Et destruere, quam Pontifices doctrinis, vel prae- ibi etiam Levitae, Sacerdotes. & principesceptis suis. & praeterea . quia de Regibus ibi numerantur. Vbi etiam duo smilia rapite an praecipue historia texebatur. da sunt, scilicet, quomodo ad Regem perti- Idem sere in secunda actione considera. nuerit, Levitas, di sacerdotes in eo munereri potest. Cum enim ibi dicitur, i Iosaphat constituere , & quomodo cum eis laicos Prin tuisum egressum esse ad populum suum, & reis cipes miscuerit. Vtrumque autem facilὰ la. voeasse illum ad Deum, I non per seipsum , telligetur, si alia verba, quae in serius addun. sed per nuncios , vel ministros aliquos id se- tur. considerentur, scilicet, i Amasias autem ei se, intelligendum est, ut eommuniter ibi sacerdos. & Pontifex vester in his, quae ad interpretes notant. Nam illa particula lRur. Deum pertinent, praesdehit; porro Zabadias stim, a iam prius iterum egressum fuisse indu filius Ismael, qui est Dux in domo Iuda, supereat, non legitur autem asius egressias Iosaphat ea opera erit, quae ad Regis ossicium pertiad populum suum praeter id, quod legitur . r. nent. J Vbi aperte dis inguuntur omelum Paralip. i . scilicet, Tertio anno regni sui Regis, & ossicium Pontiscis, de hie praesideto misisse de Principibus suis , ut docerent in dicitur in his, quae ad Deum spectant, Rex auis ei uitatibus Iuda, di eum eis Levitas, & saceri rem, vel Vicarius eius in his, quti ad homia dotes ε 3 hoe ergo i psum dicitur in eap. 19. nes. Ita ergo cum dicuntur constituti Meera iterum steisse, stilicet, misisse, qui ei reum- dotes. Levitae, & Principes ad iudieium s ire ut ennctas ciuitates ad docendum, di eru- ciendum , duplex sub illa voce comprehendi. diendum populum iii lege Domini. Haec avis tur iudicium, ut recte Caietanus ibi notauit,tem actio, licet per se , di ex ossicio pertineat scilicet, seculare, A quas Ecclesiasticnm, seu ad Pontifices, di Sacerdotes. suo tamen mo- ad res sacras pertinens . Et ita facilὰ expedo , etiam Regum est suum prouidentiae mota ditur posterior interrogatio , non oportet dum circa illam exhibere . Sic enim etiam, enim iudieia, vel personas miseere . sed eum nune Reges Catholici di euntur mittere Prae. p.rtitione accommoda eos intelligere, nam dieatores ad gentes sibi subditas , quia ad Principibus seculatibus seeulare iudicium, voluntatem, seu petitionem eorum, & sub em committi debuit, Levitis autem Beelesiastiatumdem protectione ; atque ipsorum expensis eum. Et ita plane oportet intellisi, cum al- . mittuntur . Ita ergo Iosaphat ex prouidentia teri iudicio praeesse deberet Pontifex, alteri Regis fidelis, ae relum Dei habentis , potuit vero Gubernator Regius, quando, de quomO. per Praedi eatores, & Doctores egredi ad emo do oporteret .diendum populum. servato tamen ordine, Atque eadem sere ratione, quamuis Rex& modo, secundum ritum illius temporis neis dicatur constituisse virosque iudices, noria cessario. Et ideo dieitur misisse sacerdotes . oportet, eodem modo de omnibus intelligi.
A Levitas, ad quos illud munus per se petiti nam iudices lateos consiluit per se. & ψirtu uehat. te sua eligendo illos, S dando illis potesta-Quod autem etiam miserit quosdam de tem ἔ Leuitas autem, & sacerdotes non ita. prineipibus suis , non obstat, etiam si fatea- sed solum applicando, Λ designando illos admut illos PrincIpes non fuisse de tribu Levi, tale munus, nam potestatem illud exereendi. sed mete lateos, cum a Levitis distinguantur. ex institutione diuina habebant, vel immeia Noe, inquam, non obstat, tum quia vel illi diate, vel per Pontificem Summum. Quod, laici mitti potuerunt, non ad doeendum, sed declaratur ex aliis verbis. I Amasas sacer. ut Levitas, di sacerdotes tuerentur , di te hel- dos, N Pontifex vener praesidebit in his, quae les, ac idolatras, qui tune erant, in omici sunt ad Deum, Zabadias in aliis r 3 quae licet continerent, di si opus esset, etiam ad audienis videantur eodem modo dicta, nihilominus dum verbum Dei cogerent. Vel certe licet respectu Pontificis non effciebant, visie di- il li etiam doeerent, nullum est inconueniens, cam , seu conserebant potestatem , sed decla- quia licet ad laicos non pertineret. vel dubia rabant, quid iure suo ad Pontificem pertin legis resoluere, aut doctrinam fidei definire rei, ut patet ex Deuteron. i . Respectu vero hoe enim sacerdotibus eommissum erat. ciuilis Praesidis a Rege manabat potessas. Deuterolam. 7. nihilominus poterant esse quia pro Rege speetaliter eonstituebatur. Ita docti. de eruditi in lege, ae fide , ut alios iu- ergo licet unci verbo dieatur, constituisse hos, struere, di exhortati possent, hoe enim neque & illos iudieri, nihilominus cum distributio. ex natura rei malum est, nee inuenitur in lege ne accommodata, di legi, ae debito ordini veteri prohibitum, maxime eum id saeerene consentanea , de singulis intelligendum est . ea consensu Saeerdotum . sieue Actor. i 3. Ptincipes ergo per se, di vi sua iudices secit. sum PRuius de Barnabas ingressi essent quam Levitas vero solum ad modum causae per ac-u-m by goga in , principes synagogae mise- cidens, quasi applicando, seu nominando per. unt 3 ςo ulcente, , I viti statie, , si quis sonas, non tame u sine consensu Pontificis eos
483쪽
De Primam Summi Pontificis. 463
creando Atque ita haee actio sere eiusdem
rationis est cum praecedenti. εe non pertinet
ad propriam iurisdictionem Eeclesiahiei r ii minis, sed solum ad sollieitudinem quam isam, piumque fidelis Regis zelum , ut in aliis
explicatum est. Deinde addit Rex es Iam actionem, quam possumus quarto loco numerare , scilicet. corruptelas purgare. 8e abusus tollere . Ad
hane vero probandam solum adducit loeum
x. Reg. vel ut ipse allegat. .Samuel. . num. 6.
ubi nulla fit mentio de eorruptelis purgandis, aut abusibus tollendis i sed GIum refertur,edm David ijsset in Hierusalem ad Iebustum,
ut ei uitarem expugnaret, dictum esse illi ab habitatoribus ciuitatis , t Non Ingredieris huc, nisi abstitieris coecos, de Naudox dicentes , non ingredietur David huc. I Hae auistem verba non possunt applicari ullo modo ad rethrmationem morum, vel ablationem usuum,quia nec de hac re ibi agebatur, neque eogitari potest Iebusaeos hoc voluisso consulere Dauidi sub ilia quali metaphori Ioquutione. Unde licet illa verba sine Obscisera, & ideo ab interpretibus varia exponantur c ut in Glossa, Theodoreto , Ahu Iensi, Chariusiano, Caietano, fit aliis ibi videre licet
nihilominus omnes conueniunt, illis verbis solum tu ille propositum Dauidi, vi medium neeessarium ad ciuitatem capiendam tollere Coecos , dc claudos . Sive per has voces significentur a Iiqui inimici David ex Iebusaeis, qui Insurrexerunt dicentes, s Non ingredi tur David hue. 3 Nearci appellantur propter errorem mentia, de claudi, quia nou r Oe eum Dauid ambulabant. Sive re vera
fuerint corporaliter claudi. & ere ei positi supra muros ei uitatis ad defendendam illam ialudibrium , de irrisionem Dauid c ut videtur
probabilius. ει magis consentaneum textui secundum vulgatam editionem in neutro vero sensu quicquam ad praesentem Causam
reseri, quia depurgandis corruptelis nihil ibi agitur. Nam licEt statim subiungatur. proposuisse David praemium pro auferentibus
cocos, & claudos, odientes animam David, di inde ortum esse prouerbium, L Coecua, &claudus non intrabunt in templum. I non potest inde verisimiliter inferri, Dauidem auferendo coecos, & claudos, voluisse signifieare, ad se pertinere abusus tollere, & corruptelas purgare, quae est enim haec consequeso, connexio, vel coniectural profecto esse non
potest, nisi mera diuinatio. Ad hane vero actionem pertinet etiam alia, quam insta Rex ponit, o ictus de Re bus , t Reformationes publicas instituere.
conuocatis eo fine, & congregatis promiscue sacerdotibus, εe laicis: I Nam ad reformationem publicam maxime spectat, abusustolis lare, di corruptelas purgare . Ad probandas autem illas reismationes. solum adducit IO. cum iam tractatum a. Paralip. II. unde s lum habetur, Iosaphat ordinasse. seu procurasse quamdam reismationem . mittendo Prineipes, Saeerdotes, & Levitas, qui doce do , te instruendo populos in lege Domini, illos relarmarent. Cur autem Iaici cum Levitia missi suerint, iam declaratum est, neque ibi legitur alia eongregatio ex laicisae Levitis promiscue facta. sicut ergo diximus, mi Lsionem ill Iam non fuisse actum iurisdictionis,
ita de hae relarmatione dicendum est.
Quapropter quidquid sit de probati
nibus i uelle eoneedimus pertinere ad Reges intra ordinem suum, & modo sibi accommodato abusus tollere, & eorruptelas sui r gni purgare. Nam in primis si corruptelae . de vitia sint contra naturalem iustitiam. vel ei uiles Ieces iustas, vel contra pacem Reipublicae. ad Regem directe pertinet, subditos suos a talibus ψitiis repurgare . Si vero vitia sint in materia religionis, vel fidei, postquam per eamdem fidem, vel periPontifiees ad quos voluntatem Dei explicare pertinet lutos esse abusus, & corruptelas constiterit. etiam ad Regem pertinet huiusmodi abusustollere, vel poenis, ed coe rei tione in sibi subditos utendo, vel etiam sollieite procurando,ue Eeclestitiei Pastores simul in hoe suam operam adhibeant, vel denique forti brae hibsub oecationes prauarum eoasuetudinum e l.
lendo . Si eut paulo superius de idolorum do- structione dicebamus . Nam illa prostero erat in illo populo praeeipua pars teBrma
tionis morum . de purgationis corruptelarum. Quamuis ergo expresse in veteri Testa nento diceretur : Reges abstulisse abusus . N eorruptelas purgasse, modo praedicto, fle sine olla, usurpatione Primatus Eeelesiastici intelligi
possiet, de deberet. Sicut etiam nunc Catholici, de pii Reges abusus, Ed e cirruptelas suarum
citrioirum auferunt. Imo re inferiores Primcipes in suis territoriis . Ac priuatus pateria
milias in domo sua potest pro modo suo , 8e iuxta capacitatem suam corruptelas a domo
sua expellere, de omnem . vel PoIiticam , vel caeconomicam mouiden iam adhIbere , quae
ab ipso eirea suctas clitos exerceri valet. εe ad illum finem potest viseruire . ε 3 Atque ad hoc caput spectat exempIum aliud. quod idem Rex adducit ex q. Reg. I 8.
de serpetue aeneo ab EZechia confracto. Illu lenim ad fimilem relarinationem, te abusustiti ablationem pertinet. Nam cui lib. . cap. II.diki licet ille serpens Dei iussu finrieatus
fuerit, & bonam habuerit significationem, propter quam bonum etiam viam in prine pio habuierni hilomnos postea coepit esse Hebraeis in occasionem scandali, de ruinae propter illius populi ignorantiam , menti u
caecitatem, ac duritiam cordis ex praua bonis suetudine generatam. Ide6que recte potuit Rex sementem confringendo , illam oceati nem ruinae populo tollere. Quamuis enim ex Dei praecepto factus ellae, non Proptere siusserat Deus illum eonseruaret sed ad mem riam diuini bene fieti. prudenti. N plo MM-trio praecedentium Principum illius populi seruabatur: postquam Mero ecepit irreligiose coli, ερ adorari, confrinsi debuit, iuxti legem praecipientem. t Confringite statuas, lucos. que succidite . Et quia haec lex non solum ad Sacerdotes, sed etiam ad Reges loqueb eur, ideo potuit Iosaphat. non iurisdictionem
sacerdotalem exercendo,sed legem implendo, serpentem stangere. Quinto loco ponimus actiones alias recensitas a Rege . quae multo minus , quam Praecedentes ad causam conducunt, talis qui
dem est. I Ateam Dei ad eonstitutum locum perducem I 1. Paralip. I I. Nam Dauid do quo
484쪽
nuri Ibi est sermo, neῆ portabat aream , nee praesent Ia Opns eonsierationis honessam etintingebat Istam . primum enim solis Leui- Posteriori autem modo rectiὰ dieitur fasti tis , secundum autem Γλlis Saeerdotibus lice- mon dedicasse templum. sed inde nullum hae,nivn. E. Reg. 6, non autem Daulia, sumitur argumentum . nam quilibet potest 3Ieet esset Rex . Et ideo tantum honoris diis rem, vel domum suam ad diuinum cultum os uini eausa aream eo mitabatur, quod non , ferte . sicut Exod. 33. dicitur. I Omnes vi selum Regi , sed euilibet de populo si rebat. H,& mulieres mente deuota obtulerunt do- ut paulo inserius ibidem dicitur,l Dauid , naria, vi serent opera , quae iusserat Domi-& omnis domus Israel ducebant aream die. I nns per manum Moysi. Et statim subditur.
Et simile habetur . Reg. s. sed additur, Re- cuncti filii Israel voluntaria Domino dedi gem Dauid areae praestitasse . Sed quid tum t cauerunt. a sic ergo in dicto loco 3. Regum
erat ne illa actio.propria Sacerdotum, aut 8. dicitur . I Dedi ea uerunt templum Domi-
Reeum profecto magis propria videri pote- ni Rex di filii Israel . J Denique quod additat hominum inferioris eonditionis. Vnde tur Regem sua praeientia opus consecratio
paulo inserius in eodem loco despectus, & nis honestasse , elatum est toti populo fuisse x prehensus suit David a Michol, non quia commune , & ita nihil ad rem facere.
actionem magnae dignitatis exercuisset, sed Ad discernendum vero modum prasin quia tauquam unus de se urris lactus esset, tiae, discernenda sunt actiones, quae in illa ipse vero ex magna deuotione , & gratitudiis dedicatione peractae sunt, prima fuit. instr- ne erga Deum , respondit , I Ludam , & viis te aream , tabernaculum, & vasa faciti est Iior fiam , plus quam factus sum . de ero hu- in templum, de hac dicitur , I serebant ea milis in oculis meis . J Non ergo censuit Da - Sacerdotes , N Levitae, di additur a Rex au-uid . illam actionem fuisse dignitatis sacera tem Salomon , ct omnis multitudo , quae dotalis, nedum pontificis, vel supra illam eum isto conuenerat, gradiebatur ante ar- sed fuisse magnae humilitatis, di reuerentiae eam, ubi Rex cum populo coniungitur , & aerea Deum , N ad hoc Indi eandum expressit sacerdotali ordine distinguitur . Altera seriptura personam Dauid ; addidit vero α. actio fuit, sacriseiorum oblatio, & haec fi Reg. s. l Dau d, & Oinuis Israel ludebant em bat sne dubio a taeerdotibus tanquam a proram Domino. I . . ptiis ministris, tribui autem videtur tam Re-Eiusdem ordinis sunt sacta quaedamsaia gi 1 quam populo . cum de eis dicitur .s Et
lomonis . ex quibus etiam Regium argumenis immolabant , di oues , S boues absque aestitum sumptum est , scilicet, i templum at disia matione , di numero I intelliguntur autem cape . aedificatum dedicare , S sua praesent Ia immolasse per sacerdotes , ve est frequens in concieratum honestate. 3 At haee omnia ho- seriptura . di in communi etiam via loquendis etiam nune Reges saeiune, imo etiam . di . Et se etiam dicitur ibi, I Maelauit S alii inseriores. pii, & potentes viri, 3e non lomon hostias pacificas, & iterum . Sancti- propterea opus Ecelesiasteae potesatis . ne. scauit Rex medium atrii, quod erat ante do- dum Primatus exereere censentur. Nati . num Domini, secit quippe ibi holocaustum, aedifieare templum, de se tantum est actus te. A saetifieium . t utique per Sacerdotes, in limonis, qui praeter piam voluntatem; solum quo nulla potesas supra illos ostenditur . sed requirit ex parte aedificantis saeuitatem ad . potius inferior satus , ct conditio. Vnde neetesiarios sumptus, ex parte vero Dei ne- etiam nunc Regea, sicut L caeteri Iaici, solumi cessaria est acceptatio per se, vel per Vicatios .et Sacerdotem operunt. Tertia suit actio suos. Tune autem Deus speetali reuelatione orandi, di haec etiam communis est toti po- satis voluntatem suam ostenderat , ide uela pulci. A lia denique suit, rationem reddere ex parte Salomonis tantum Regia potestas populo de templi aedifieatione, & dedicatim de magnificentia cum pia , &fideli voluntate ne,quam quidem Salomon cum auctoritate
desiderari poterat, ergo nihil aliud ex illo fa Regia. R tanquam singularis ut ita dicam
cto recte colligitur. illius templi Patronus exercuit, nihil tamen indicare vero templum , duo potest si Pontis eium usurpauit neque Pontifice se su-gnificare. Vnum est . propria aliqua actione periorem ostendit. Igitur totum illud fas ligiosa consecrare illud , aliud est, propria ctum nihil omnino ad eausam de potesate voluntate exterius manifestata illud Deo of- Ecclesintea, & Regia, aut earum compa- ωre , & donare . Priori modo , dedicare ratione pertinet. templa pertinet ad sacerdotes, vel Pontifi- Denique ad probandum eamdem Regisces. In illius autem templi dedieatione haee potestatem duo alia iacta eiusdem sere ordi- actio non videtur alia fuisse . nis vel ex parte nis asseruntur,qum non maiorem vim habenti hominum sacrificiorum oblationes, qua ad quam praecedentia . Vnum est, quod librum solos Saeerdotes pertinebant, ut iam expli. Iegla ὰ tenebris erutum populo recitare fece-cabo, vel ex parte Dei prasentia illa, seu de. runt,4 ex η. Reg. αα. veruntamen eo loco scensus sub specie nebulae, que templum rea resertur quidem Elciam Pontificem ad fampleuit , ad signis eandum Deo plaeuise dedi- phan seribam dixisse, i librum legis reperi in cationem illam , N ideo, ut dieitur a. Regum domo Domini ,3 & additur, dedisse illumi Impleuisse gloriam Domini, Domum Do- Saphan , qui di legit illum . di l postea Regimini, I quae actio non fuit hominis . sed diis dixit, Eleiam shi librum dedisse,quem etiam
uini dignationis. eui Rex Salomon te simo. legit Saphan eotam Rege . Quod autem Rex nium dedit, dicitis, i Dominus dixit. ut laeetit, librum illum populo recitari, in eo ἡ- Ia 'Iebula . I In hoc ergo sensu non eapite non dieitur, sed solum. Regem lecti ii io .. . Salomor, dedicasse templum ne libri valdὰ commotum: misisse Sacerdotes oli. iiii his. /0mone legitur, nec Rex An- qui super ea re Deum eonsulerent. In eapitet, tribuit, eam Altim dieae, sua . autem dia. additur. sacerdotes renunciata
485쪽
Regi quidpiam . quod prophetissa quaedam
dixerat , de subiungitur . I Qui misit. & congregati sunt ad eum omnes senes Iuda, de Hierusalem. Astenditque Rex templum Domini, δὲ omnes viri Iuda , uniuersque qui habitabant in Hierusalem eum eo, sacerdo tes .& Prophetae , & omnis populus a paruo usque ad magnuin . legitque eunctis audientibus omnia verba libri foederis. J ubi Aburensis exponit, legit, id est, secit legere, putat enim , Saphan scribam legisse librum, quod non est alie uum ab usu illius loquutio nis, ut ex alia simili capitis dia. recte ipse probat. Nihilominus tamen ex 2. Paralip.
3 . magis colligitur, ipsum Regem per se legisse librum , nam ibi expresse dieitur. I Quibus audientibus in domo Domini legit
Rex omnia verba voluminis. I In hae vero historia quid . quaeso , est , quod in Bege Pontificiam potestatem , vel primatum
ostendat: Λn congregare populum, aut te. gere librum, neutrum sane. Nam eongregare populum non est de se spiritualis , seu Teelesiasti ea actio , sed indes rensi quae auctoritate Regia propter varios fines fieri poterat . Ut autem tunc fieret propter spiritia Iem finem , non prouenit ex potestate spirituali Regis. sed e2 sancto reto . R intentio isne illius Rex enim fidelis diuina gratia, fle fide adiutus a potestate sua Regia , de ciuili in spirituale bonum sui populi saepe uti potest,
quia licet proxime in materia ei ulli. vel indiflarenti operetur, potest ad dictum finem illam reserre. Legere autem librum magis
stat opux dignationis , humilitatis .ae deuotionis, quam potestatis. Et quamuis ipse non legisset. sed recitari secisset, nullam maiorem auctoritatem ostenderet: quia perinde
est, per se secisse, vel per ῆaphan set ibam , Adivinistrum suum,& quia, lieet liber esset sacer, actio legendi illum sacerdotibus, de
Aliud iactum est, quod illi Rege x l see
dus inter Deum, & populum aliquando reis integrarunt. I Citaturque in margine Apo logiae Regiae locus Nehem. seu. a. Esdrae p. in fine. In illo tamen loco non dieitur. Regem re integra si e foedus inter Deum . 3e populum nee diei poterat . quia eo tempore iam non aerant Reges in Israel. cum ergo in principio Illius eapitis dictum suisset, s Conueneia tu ut filii Israel in ieiunio, R in saeeis. Et i sta additum esset. Surtetierunt autem super gradum Levitarum Iosue et & quidam alii, &dixerunt, surgite, benedicite Domino Sec. I in fine capitis eoncluditur. l Nos ipsi pereu-timus Ledus, scribinuis, R signant Principes
nostri, Levitae nostri. de Sacerdotes nostri. Ex quo eontex cu plane constat, totum populum , vel sua spontὰ . vel Levitarum verbis excitatum foedus reintegra se . R ideo Pti
ei pes nomine totius populi cum leuitis, &sacerdotibus scedus cons gnarunt. Quod si quis Drtasse ponderet, Principes c quos lai- eos fuisse verisimile est primo loco poni. adian ertat . etiam Levitas Sacerdotibus anteponi, R inde coniectet. posteriorem loeum in illo ordine digniorem videri, ut saepe continistit. Allegatur etiam in eadem margine secundus Regunt, nobis quarto , capite Oct
uo, numero A. Sed in toto illo capite nihil
Tom.XII. InuenIo. Negare autem non possumus, in eapite a 3. sepra tractato post lectionem libriscederis addi, stetitque Rex super gradum .pe foedus percussit eo ram Domino. Et paulo post additur . Acquievitque populus pacto .
Sed in hoe etiam facto nihil aliud , nisi pietas , de sanctus relus Principis relucet. Nam illa re integraticii, seu percusso foederis nihil aliud erat, nisi renouatio quaedam fidelia talis ad Deum. seu quasi noua promissici Obe- clientiae ad legem eius . hane autem quilibet homo : vel quilibet populus, vel sua spontὰ .
vel alterius exemplo, aut verbo prouocatus
sacere potest. Ita ergo illam steit praedictus Re2, de in illa iacienda alios ante luit, ut
suo exemplo, & verbo alios prouocaret. Vnde recte Caietanus ibi notat, I Vide quanti boni eausa bonus sit princeps i JEx his et go omnibus exemplis, 3e testimoniis nulla spiritualis iurisdictio , vel specialis potestas in his, quae ad Deum pertinent in Regibus tempore legis veteris fuisse ollenditur. Optime vero ostenditur, bonum , ac
fidelem Regem de sensorem esse debere diuinae fidei, ae verae religionis, de diligenter c
raturum , ut omnes errores ,& superstitiones contram veram , de ab Ecclesia approbatam doctrinam , vel ingressum non habeant, vel ubi inuenti fuerint, expellantur . Mane ergos delitatem ad Deum praedicti neges boni
ostenderunt, & in lege noua Constantinus, Carolus Magnus, di quintus, & alii Reges Catholi ei summa pietate obseruarunt, quam uis se non Ecclesiae Parentes, aut Praelatos.
vel Praelatis superiores, sed filios, subditos
Argumento sumpto ex comparationetis, er Pontificis , finis sit.
Post reliqua secta Regum Israel, induete
Re et Anglis factum Salomonis, quit Abia
thar Saeerdotem exauthorauit, ut non esset Sacerdos Domini, ut ipse refert, indeque seolligie, Regem suisse Ponti fiee superiorem, ut Inde eo ne ludat, idem in Christi Eeelesia seruandum esse . Fundaturque hoc argumeniarum in loco 3. Reg. a. ubi Salomon quas in e2ilium ire iussie Abiathar Ponti fieem dioensi Vade in Anathoth agrum tuum, equidem vir mortis es , sed hodie te non intersciam. quia portasti aream Domini , Re. I d. instae5eluditiir. Eiecit ergo Salomon Abiathar veno esset Sacerdos Domini. De hoc aute facto numqua in scrip.reprehenditur Salomon: Im e.3. addituri l Dilexit aute Salomon Domianum ambulans in praeceptis Dauid Patris sui, excepto. quod in excelsa immolabat IQuae exeeptio qualiscumque illa sit, squod nune non resert) ostendit Salomonem usque ad illud tempus seruasse alia pr eepta,& con sequenter in facto illo non pectasse . Imo aliqui in eodem facto elementiam salomonis commendant, quia eum Abiathar esset diagnus poena mortis, propter Sacerdotis munus, quod exercuerat . de quia laborum Patris sui partieeps fuerat. vitam ei condonaisuit. 3e in mitiorem exilii. & depositionispanam commutauit. Vt autem illa eadem N n n pin
486쪽
prenatu se illata sum It , neeessarium est, ut Deuter. i .s Si diffelle, di amhIgnum xe. 3Salomon iurisditionem . S superiorem pote- ,sq; ad illud: imi autem superbierit nolens uatem in Pontificem habuerit i ergo Rex o ditesacerdotis imperio, qui eo tepore mi tunc erat Pontifice superior . Quod hoe adi nisi rat Domino Deo tuo, i S decreto Iudie is gumento inter alia ducit satentur ibi Abuis morietur homo ille, die. J Et ideo α. Paralip. seu sis quaest. 18. N 3 i. S suit sententia di- is . prcs dele dicitur in his que sunt ad Deum. ui Bona uenturae io tractatu de Ecelesiastie. In his ergo non poterat Rex se intromittere. Hietate h. pari. a. s. r. in fine, R in η. distin. ut satis probatur ex facto oriae Regis, qui
M. in ex positione literae . quam etiam tradi- cum ministerium Sacerdotis exercere tentas dit D. Thomas, si eius est opusculum dio. i. I. set, adolendo incensum super altare tymi de Regim. Principum cap. I 4. in fine. quem malis , di saeerdotibus resistentibus commia multi etiam alia graues auctores sequuti sunt. naretur. percussus est lepra usque ad diem . Τὰ hoe ergo facto inseri Rex Angliae etiam in mortis suae , ut refertur a. paralip. 26. Quod
Iehenoua, Regem esse Pontisce superiorem, factum lare expendens Chrysos omus Ho ae subinde habete primatum in regno suo. mil. 4. de Verbis Isaiae, Re. sic ad Regem aDHae rero obiectio sundatur in re valde satur: l Mane intra terminos tuos ; alia sunt dubia, scilicet, an in lege ueteri Pontifex es. termini Regis, alii termini sacerdotij. set exemptus a iurisdictione Regis quoad deis Quod autem inter illas duas dignitates licta, R iudieium, seu poenam illorum, quam maior simplicitet suerit pontificia, expressis λὶe disputare nolumus, quia non putamus verbis subiungit idem Chrysostomus, dieens veritatem fidei, quam docuimus, ex questim l Hoc res num, utique sacerdotale, illo maius ne ilia inter Catholicos controuersa pendere. est. id est temporali. Neque enim salo eae his via sertim quia vi sane dixi, quissio de exemis quae . identur illa. deelatatur Rex, neqne eptione c leti eo tum a iurisdictione laicorum gemmis illi ais xis, neque ex auro, quo ami. in tempo talibus, diuersa omnino es a quae- ctus est debet aestimari Rex. Ille quidem ea stione de ptimatu S de potestate in spiritu a. quae sunt in tertis sortitus erat administrada, lihus . Ex illo autem iacto ad summum colis et ierum Saeerdotii ius e si pernis descendit.riisti potest, Pontificem in lege veteri non fui L Quod posea late prosequitur . Et quamuisse edi emptum a iurisdictione' Regia , quoad saepe . I in multis de Sacerdotio nouae legistribunalia secusaria. siue ciuilia, siue elimi- loquatur, tamen de veteri etiam loquitur. nasia . Iude vero inserie non licet, Regem Sa- .nde in serius ait a s Maior hie Prinei patus.lomonem habuisse iurisdictionem aliquam in piopterea Re caput submittit Saceres iis spiritualibus, seu pertinentibus ad Deum . . manui . & ubique in veteri scriptura Sacer quia causa illa temporalis fult. Nam erimen Aores inungebant Reges. unde idem Chry. quod Abiathar commisse supponitur, fuit so m. in psal. I3. edi ponens illa uerba laesa maiestatis propter conspirationem eum I Domus Israci sperauit in Domino, adiutor Adonia contra Salomonem . Poena item ex iis eorum. N protector eorum est a domus Aa sit temporalis erat. Depositio autem a pon- ron sperauit in Domino. adiutor eorum. αtificali munere , vel eonsequuta est ex priori protector eorum est r excellentiam sacerdotii poena exilii, vel solum Hili separatio quidam inde eolligit. dicens: I Diuidit orationem ab usu i II ius munerIs, quod saei lius tune fieri in Israelem, A genus sacerdotale , quia non potuit, quia duo tune eo munere sungebanis est conserendus priuatus eum Saeerdote . sed tuti scilicerti Sadoc, R Abiathar. & ita potuit hie eum Ionge superat. J Itaque maioris h ex iusta eausa remoueri Abiathar. vi solus noris causa putat, saeerdotale genus diuisum Sado e Pontineatum gereret . Et sottase seue esse a reliquo populo siliorum Israel, sub qui. saetiscia illius temporis earnas a erant, & cs- hvs Reges etiam comprehendi mani sestum remoniae illa vocantur a Paulo, i iustifica. in . Eamdemque ex rellentiam multi colli tiones culturae , & satatim 1 seeulare, I ad gunt ex eo quod Leuit. q. nobilior. victima ,
Nebr. s. ita pontifieatu, ille non erat adeo pio Pontifice, quam pro Rege offerri praeelis spiritualis, quin posset quis propter naui L pitvr, illud enim sui sie indicium excissenti simum crimen laesa inaiestati, illo priuati ab iis dignitatis, notauit Philo lib. de Victio eadem laesa maiestate. si iurisdictio illi non , mis, di sequuntur ibi Theodoret. Proeoplus, deerat. Etenim si poterat illum vita priuare, di alii. Et ex I9. Excidi. Numer. 17. & 33. ut verba illa indicanti l Equidem vir mortis solent alia indicia huius exeellentiae desumi .es &e. quid mirum, quod posset illum vom Ratio vel 5 maiori, dignitatis sumi p
tificatu privare . test ex materia utriusque muneris i nam Pon.
Addo veia ulterius etiam hoe eoneeso, tificatus, etiam legalis proximὰ ordinabatur seu permisso , non sequi, Pontificatum eo ad Deum, di non attingebat homines, nisi tempore non fuisse, di dignitate, di potestate per ordinem ad Deum r regnum vero e conosmpliciter superiorem Regi. Probatur, quia trario totum versatur etrea homines,& quan in primis illa munera erant omnino disti, tum est ex se, seu ex vi sui obiecti on attinis fiat L impermista per se. seu direct/. Nam ille Deum, nisi quantum ad hominum, di rei. de Rege supponimus habuisse supremam m. publieae honum expedit, Unde materiesPonte satem in temporalibus , quod verum smia tis eatus altioris ordinis. ει aliquo modor liciter est: de potestate directa, sue extem spiritualis etiam tunc erat. Ac denique sevedei et ut ad sacerdotes, & Pontificem suo virtus religionis altior est, quam iustitiae, itanum a qua nune quastione abstahimus, ut Pontifieatus,ad quem munera religionis spe- Deinde pontisci eommissa erat pote- ctant, dignior est regno . cuius est tractaros, β. - . mavis ratio spiritualium, seu in his iustitiam . Hae enim ratio etiam in lege ve-πi:,i μ' di ad doctrinam , & legis teri locum habebat. Atque eadem seia pro-cςMM iovcm petitiis haut . . t eo allat ex portione ostendi potest excelsus non tantum
487쪽
De Primam Summi Pontificis. 467
In d Ign tale, sed etiam in potentia. Nam
quod Pontifex tunc etiam haberet suam potestatem . non solum ad ministrandum . sed etiam ad praecipiendum, R iudicium in eoniatrouersias de lege, vel doctrina ferendum , negari non poteti ex locis ei tatis Deuteron. 1 .de a. Paralip. I9. Quod vero eius potestas in suo ordine suprema fuerit, probant illa verba Deuteron. 7. I Qui superbierit, nolens ob dire Sacerdotis impetio, Se. J Et ex eisdem colligi potest, etiam Regem comprehendere: nam uniuersalia sunt; ergo etiam Rex erat sibi eclus huie potessati Pontiscis . tenebaturque sare definitionibus, ae decretis imsius, eiusque praeeptis in sua materia obetii. re r ergo ex hae parte erat Pontifex Rege superior. Quod si fortasse Pontifex quoad temporalia , uel ciuilia crimina subiiciebatur Regi, R ideo diu et sis respectibus ,& funda
mentis mutuam relationem in serioris , M su perioris inter se habebant, nihilominus propter excelsum in materia, Ze fine , potestas
Pontificis maior , de superior sinpliciter appellari potest.. i Addo praterea ex facto illo Salomonisi quod ad praesens spectat non satis colligi,
habuisse Regem iurisdictionem supra Pontificem in causa temporali , seu eriminali,
quidquid sit, an possit aliunde probari. γProbatur primo quia multi censent Salomonem , non ut Regem , sed ut Prophetam deposuisse Ahiathar, ut Theodoretus ibi. q. s. de Proeopi. ibidem , & plures ex modernis .
Et fundantur in subiectis verbist i Eiecit e
po Salomon Abiathar, ut non esset sacerdos Dominii ut impleretur sermo Domini, quem
loquutus est super domum Heli in Silo. JErat enim Abiathar ex semine Heli, cui per Samuelem praedixerat Deus I. Reg. 2. fore alvsuando, ut Pontis eatus familiae suae auferretur, propter peccata filiorum eius, qua soriarasse foetunt in Abiathar completa. Salomon
autem spiritu prophetico id intelligens, R di-
Dino instinctu permotus , executioni mandavi te quod Deus fuerat comminatus . Quod si
hoc ita est , nihil ex illo loco eolligi potest
de potestate, seu iurisdictione ordinaria Regum supra Pontifices , quia illa fuit extrao dinaria . Atque hae e responsio facile sustineri potest , probari autem dissiciter quia verba illa, i ut impleretur. Re. I frequenter dieuntur . etiam si comminationes Dei per malos ministros . N mortes, . aut violentias iniustas impleantur. Quia per illa verha non redditur ratio quae mouet hominem ad operandum, sed que Deum mouit ad permittendum , seu tantilis signis eant consequutionem unius ex alio, non eausam . Sicut de militibus eruet figentibus Christum dieitur, diuisisse vestimenta, ut impleretur. Nea Matth. I .Nihilominias tamen illa responsio probabilis est, quam auctoritate Innocent. II I. In lih. seq. confirmabimus,& eam desin ditCardinat. Bellar min. Tum ex alias Seriptur locis, tu ex ponderatione vethi Hebraici in c. I .cotr. Barciat.
Alii .ero non dubitant direre Salomonem in eo facto iniustὰ egisti. usurpando potestatem, quam non habebat. Ego vero id
assirmare non audeo, propter verba Scripturae, quae ex cap. 3. allegaui . de quia apud antiquos Paties, & expositores hon inuenio fa- . Tomati.ctum illud Inter meeata salomonis numeratum, elue in culpam trihutum . Qiarici rea si nee iurisdictionem, nec peculiarem istinctum, aut reuelationem habuit, potitis exeusarem illum, dicendo relegasse, vel separasse Ahiathar , qui eontra ipsum conspirauerat, non
puniendo delictum, sed quas defensioni sui,
A eon seruationi pacis, & regni eonsulendo. Nam si Abiathar eontra ipsum eonspirauerat, fle Adoniae amicitia coniunctus erat, timere non immerito poterat Salomon , ne spou Adoniae mortem Abiathar in Pontifica tus mini serio , 8d Hierosolymis manens, aliquid in suam perniciem moliretur. Tales etiago ei reum stantiae tunc occurrere potuerunt,
ut posset Rex prudenter , & sne peeeato illo modo eo gere Pontificem, etiamsi iurisdicti nem in illum non haberet. Addo vero ultimo etiam si daremus quod nune non eoncedimus', pontificem in lege veteri non suisse exemptum a potestatoecere tua Regis, nullum inde argumentum si mi ad tempus legis gratiae. Nam potestas Restum In lege gratiae in se non est maior, quam fuerit in lege veteri, in utraque enim est mere ei uilis, 3e naturalis ordinis. ae ortinginis, quamuis in lege veteri suerit speeia tiori modo a Deo eollata. Dignitas autem, re potestas pontificia est longὰ maior , & altioris ordinis , ut ex hactenes dictis satis e stat,& in Traciatu de Legibus dictum est. Ide ite nullum argumentum fieri potest a Pontisce ueteri ad Chiisti Vleatium in his, quae ad subleolonem, & imperfecti nem peristinent. Nam Mosaico Pontifici non sunt date
claues regni e lorum, neque illa potenax ligandi. A soluendi, cuius actio in terris rata
habetur in coelis , quae summo Ponti fiet Vleatio Chrsssi datae sint eum suprema Eeele-sae gubernatione longὰ maiori, quam haberet vetus ponti sex ad regendam Synagogam, eui nullibi dictum est i l Pasce oues meas, fient dictum est Petro . Ergo multd magis pugnat cum Pontificatu legis nouae subiectio ad temporalem Principem qu min lege v teri repugnaret, ac proinde ex lactis legis usteris nullum argumentum ad legem nouam
sumi potest . Praeterquam quod Pontificatus illius legis ad eeremonialia eius pertinebat ,
quae iam omnins cessarunt, Ad noua infitiatiosacta es, secundum quam suprema potestas , 8d exemptio vi eatio Christi data est. Sed urgent aduersarii possulantes a n his , ut hane institutionem ex scriptura ostendamus, utunturque altero modo eontra nosa istumentandi exseripturis, quod supta negativum vocavimus, nimirum , quod nulli blin Nouo Testamento seriptum inueniatnr, Pontificem Romanum habete Primatum , seu potestatem in Reges , praesertim quae ad rem
poralia aliquo modo extendatur. Si autem quae hactenus diximus, expendantur, Non
solum ne ite huic argumento respondemus psed etiam planὰ euidenter in Regem Angliae Illud retorquemus . Primum enim, quod attinet ad potestatem, & Primatum in Reges, iam eonstat ev superius dictis , vhi de elaraui. mus, quomodo haec potestas ex seriptura , fleverbis Christi eolligatur, neque esse necessa rium , ut ipsa etiam eollectio in seriptura si e expressa, sed satis, superque esse, ut traditione, Nnna de de-
488쪽
ti des nitione Ecclesiae deelaraea. ae firmatast. Quod velo ad exemptionem pertinet, prater quam , quod ex ipsa superiori iotest, te manifeste eos igitur , ex verbis etiam 4 hri iasi. λ smili Eecies ae traditione in libro se.
quenti probabitur . Ad argumentum ergo negatiuum nega mus, potestatem Pontificis Romani in Raese, seti plura non probari . Retorquemus au . tem argumentum hoc modo a Primatus Regis AEngliae non probatur ex Scriptura , di secuti.
dum fidem eius, nihil est credendum , quod
in Seriptura iion continetur ι ergo secum re
pugnat, illuni asserendo, ct subditos ad illum
credendum eo geodo . Maior Probatur, quia ex Veteri Testamenιo non ostenditur . tui . quia omnia testimonia , quae asseruntur. id non probant, etiam de satu legis veteris. ut vidimus , N licet probarent de illo tempore , nihil pro statu Legis nouae essicerent, ut etiam ostensum est . Neque etiam ex Nouci Test mento probari potest: nam omnia testim nia,quae Rex adducit, nullius momenti sunt, veostendimus. Vnde Sacellanus eius cui relatum
inuenio ingenue fassias est, fundamentum iliasus stimatus in solo Veteri Testame uto quaeri oportere, & nullum illius in nouo vesti gium, aut exemplum Inueniri. Idemquo argumentum fieri potest contra exemptio
nem Regis Anglia i iurisdictione eoactiva
Doutificis, nam illius iandamentum . si quod esse posset, esset certe in veteri testamento quaerendum i in nos autem nullum habet, sed pugnat potius eum generalibus verbis
christit I Qu deumque ligaueris , di pasco
C A P. XXVII. Aliis visitionibus Ox -iijs sumptis
A Dd it praeterea Rex Anglie in sua Prient.
pag. ai. Praedictam in Reges potestatem a Pontificibus ustilpatam cum Conciliis .& Patribus pugnareti dicitque in sua Aminio eia id demonstrasIe . In is ita vero Λ polo. gia pag. 29. in primis inducit Concilium Arelatense tempore Caroli Magni congrςgatum, quod in fine capitulorum ita concludit. I Haec igitur sub breuitate , quae emendatione digna perspeximus , quam breuiginat ad n tauimus,& Domino Ini per tori prτsent Anda decrevimus, poscentes eiu a clementiam. v
si quid hie minus est, eius prouidentia su pleatur . si uald secus, quam se ratio habet. eius iudicio emendetur, si quid rationabiliter taxatum est , eius adiutorio diuina opitulan te clementia perficiatur. I Ex quibus verbis colligere vult Rex Angliae . Patres illius Co cilii reeognouilla Imperatorem , ut iudicem , de superiorem suum, A suorum decregoriam. Nihil tamen minus ipsi senserunt, aut Impera rurem sentire existimarunt. Nam ii mologo eiusdxm Cone iiij sic de Imperatoreisi quunturi s Leci sia Dei statum vigili i disponit, I Et insta. lom. nibus D Meet intinua obseerans, & ubi et stans, ut Ecclesiti, quas regendas runt, pia praediratione Ia aut .&e. I Te In
fine pradictorum uerborum non Postulant. sua deerra a ah Imperatore cons ari. sed
eius adiutorio perfici. iues . executioni mania dati . segimen ergo Eeciesiarum non imperatori, sed sibi creditum e se cognoscunt iduo vero Imperatoria ostiua in huiusmodi rebus indieant, scilicet. exhortari, di ad tua uate Pallores Ecclesiaea in suo regimine, quae ut saepe diximus, ad iurisdictIonem non per tinent , sed ad pietatem . di humanam potentia in , seu auciori tatem. Est praeterea in ueris his illis aduertendum in eis non esse sermo nem de rebus fidei, sed de deeretis pertinentibus ad moralem usum, ut patet ex verbis illis, i qui emendatione digna perspeximus. quam breuissime notauimus. I Quia ergo in illis nisita decreta erant . quae laicos s muleum clericis contingebant. ut patet ex cap. LII. M. 1.22.5 23. ideo prudenter fecerunt,
illa imperatori praesentando . ut eius auctori. tate adi uti , ea posteat saeitici ex reutioni
mandare. Caetera autem verba urbanitatis,
modestiae, R humilitatis sunt, ut ex via similium verborum eonstat, ideoque vanum est, ex
illis propriam subiectionem, vel iurisdicti
nem colligere. iseeuudo obile it Rex . t sex Concilia generalia . quae ait, se se penitus Carolo Magaci tradidisse. J Nominat autem ne ili ut a
Franco sordiense, Arelatense, Turonense i Cain halonense . M iuitiaum . ae Rhementi . sed
in primis non video. cur hac generalia Comellia vocet, cum se id omnia prouincialia snt, di ad summum quadam sint naticinaria 4 deinde nihil in dictis Co iliis reperio, propter quod dicantur. I se penitus Cato in tradidisse . I EI in primi a Coneisium Franeosordiense
sine dubio generale non fuit. nam, ut ex tutulo epistola eiusdem cone illi ad Praesules Mispania constat, solum Episcopi Germanis,
Calliae . N Aquitanidi in eo interfuerunt. Et de Legatis Apostolicis, eiusue eonfirmatione nulla fit metitio . De carolo autem Magno
in vitulo libelli saetosillisi solum dieitur . Concilium se ille habitum sub praesentia cleis mentissimi Di incipis Caroli . Ubi c atolus
non ut auctor . sed ut exhortator. Λ de seviserraeque ut pars Concilia, sed ut honoriteus reis
stis ponitur . Et quamuis in prine ipio libri
sacros ulla hi Carolus necessitatem extirpandi quemdam errorem Concilio proponatipostea .ero solum Concilium es, quod veritatem
doeet in discursu illius libri, cuius auctor ducitur suisse Paulinus . qui tu fine libri se ait et Nos autem Domini, & charissimi fratres
sequentes praecedenti uni Patrum sanam fidei docilinam . relatientes per omnia deliramen. ta nugaeium hominum corde eredamus ad iustitiam. N ore confiteamur ad salutem. c. I Postea veto solum orae pro Carolo Magno .l ut Deus eum protegat. di defendae. &e. Icumque postea pracatur. ut contra visibiles
hostes pro Chri si amore dimicet. Neque ibi adiud verbum inuenio, quo illud Conei lium I se penitus catoto tradiderit. J satiusque se eis let Reae Anglis, s in actis illius Contali,
considerasset, eumdem Carolum in epist. ad Elipandum. & alios Hispanos Meerdotes, non Patrem, aut Primatem Melesae , sed fiselium, & defensorem sanct Dei Ecelesiae se.
489쪽
De Primam S it mmi Pontificis. 469
ipsum appellare Item potuisset aduertere. Patres illius Coneilii eum in fine dicti tibii sententiani protulissent , statim addidisseis,l reseruato per omnia iuris priuilestio Sumini Pontificis Domini. & Patris nostri Adriani primae sedis beatissimi Papae . I Item motare pollet quod in serius aiunt, lx Beati Petri pli mi Pastoris Ecclesiae. I Ae denique notari malest. solam synodum Episcopor uni. seripsis edoctrinam fidei ad Elipandum , N alios r po se a vero scripsisse Carolum tamquam proteiactorem . R de sensorem synodi. De Concilio Arelatensi iam diximus . In Tutonensi autem nihil aliud inuenitur, nisquod in eius praefatione illum laudant, fle saluberrimis eius exhortationibus illve conuentile fatentur, in fine autem his verbis eo n- cludunt i l Haee nos in conuentu nostro ita laventilauimus , sed quomodo deineeps pii H-mo Prineipi nostro de his agendum placebit, nos fideles famuli libenti animo ad nutum, At voluntatem eius parati sumus i a Quid enim aliud religios. & prudentes, ae modesti Epi seopi dicturi erant ad pium Imperatorem,
qui cincto reto ea tantum, quae ad bonum Ecclesim pertinebant, procurabat, non tam quam Ecclesiae gubernator,sed tamquam filius . de defensor . In Coneilio autem Cabilonensi in principio habentur similia verba supra tractatis ex Concilio Arelatens , & ideo idem repetere necesse non est . Nam in illo Concilio soltim agitur de moribus, & inter illius deereta etiam inueniuntur aliqua laicis
munia. ut ea p. I 8.&M. N maximi meque . Vbi eam Oheausam in adhibentici remedio quibus sdam publicis. ει communibus vitiis sententia Imperatoris expectanda dieitur.
Neque aliud verbum in illo Concilio Inuenio, quo se penitus Imperatori tradiderit. Sed ii, capite εε. tantum decretum est, ut ab Omn hiis indesinenter Oretur pro Rege, quod longe diuersum est . Immo ibi additur dixisse Coniacilium . scripturarum monita . Ec Canonum instituta diligenti indagatione inquirenda, Aesiuili obseruatione perficienda esse, in quo non Imperatoria. sed Ecclesiastiea aucioritas post scripturas commendatur: Quin potius itis stibiectioni Coneis ij ad Imperatorem, quam exaggerat Rex Angliae, repugnant capita 18. de 3 .leiusdem concilii. Nam in priori dieitur . de gradibus propinquitatum, matrim nia utique prohibentium, vel irritantium, C nones Ecelesiasticos consulendos esse . non Regem . Posteriori vero dicitur . Cone ili rum Canones a Saeerdotibus legendos esse, di intelligendos, quia per eos vivere debent, , docere
Idem sere iudicium est de Coneilio M nuntino. nam licὰe in Praefatione Concilii
Patres eodem honore tractent Imperatorem , & omnia ad illum reserant, sicut praecedentia, nihilominus satis ibidem distinguunt potestates . de laicis controuersas mundanarum legum . vulgique iustitias ut aiunt) committunt , de umeuique personae, de statui proprium honorem impendunt: l Secundum dicium cinquiunt ) Beati Petri primi Pastoris Eeelesiae . I Vnde inserius lubdunt: l Insuper
etiam congruum nobis esse videbatur, ut sacerdotes. δὲ Ecclesiae Dei iure legitimo, te inis conuulso honorarenturi de quibus Dominus alti Qui vos audit, me audit, te qui vos reiscipit , me recipit. Qui autem me recipit, reis ei pit eum . qui me misit. Et Apostolus ad Hebraeos 1 Obedite, inquit. Prat postis vestris, Ad subiacete eis. Ipsi enim peruigilant. quasi rationem reddituri pro animabus vestris. J Inserius uero in cap. 6. eum de filiis ex tedatis a parenti hus quaedam disponerent. quoniam civilem materiam attingere videbantur, addunt: I Quantum ad nos, vel ad nostram pertinet potestatem , I fle ad Imperatorem aiunt; l Quod si λrte extra om-cium nostrum alieuhi inuentum fuerit admonere vestram elementiam audeamus, ut eme
dentur . J Vbi aperti sua potestate in causis spiritualibus, ει piis disponunt, ubi autem seculare auxilium necessarium est, illud ab Imperatore postulant . sieque in eap. 4 in musis pauperum aiunt a I Hoe omnino emenia detur per iussionem vestram . J Et in cap. g. Optime de utraque potestate loquuntur. Denique in Coneilio Rhemens fit qui. dem In principio honoHfiea mentio Imperavitoris , nihil autem ei tribuitur, quod iurisdiuctionem aliquam in concilio et eo edere via deatur . Immo cum in principio dicatur. quod in superioribus etiam quatuor Conexistiis dictum erat i l Conuentum illum a D mino Carolo piissimo Ceelare more pri se rum Imperatorum sit ille eongregatum, quasi in deela rationem illius moras additur, i oris dinante Vliatio eiusdem sanctae Sedis Arehi
piseopo a J Quod paulo post in Conciliis etiageneralibus euplicabimus. Nam haec quinque , de quibus diximus, prouincialia tantum sne dubio sterunt, te ideo e voeatio pro pria, Ee potesate intisdictionia ad Arisaehiepise pum pertinebat. tribuitur autem Imperatori tanquam petenti, di per te metalia subsidia eooperanti. Tettio obiicit Rex qua Or prima generalia Concilia. Immo, & alia, inquit, qua-mior se vulgo appellata Imperatoris pruden. tiae, ae pietati sese in omnibus substerio . Ades , ut Ephesinum illud quater satis distri. M in euket, se accitos coiisse Imperatoris Oraculo, nutu, sanctione , ge mandato . I I dueit praeterea verba eiusdem Conellii in epistola ad Augustos , ubi Patres dieunt, i uni versos se suppliees ad pietatis eius domina
tionem confugere, ut quae contra Nestorium,
Et illi consentientes gesta sunt , robur suum haberent. 3Verumtamen In quatuor primis ConeIllia dissimulat Reet ea omnia , in quibus Epiis seopi Romani Primatus, 3: potestas supra Imperatores , de supra Concilia generalia sostenditur. de unum tantum, vel aliud ver hum arripit, quo Imperatoria dignitas in suo gradu commendatur, & facilem habet ex aliisi is intelligentiam . Et quoniam de Coneia Ito Nicaeno nihil in particulari Rex addueit,ee multa a nobis in superioribus allegata sunt. nihil hie addere necesse est, praesertim eum si enotum, quantum Constantinus Imperator in illo Coneilio Episcopis, de eorum potestati detulerit. Εκ Concilio etiam Constantinopolit no r. nihil Rex notat, eum tamen ignorare non debeat, quid Patres illius Coneiiij ad Damasum Papam scripserint , nimirum .l Manis
490쪽
i Mandato literarum superlore anno a vestra reuerentia post Concilium Aquileiense ad san
.ctissim uni Imperatorem Theodosium missa iarum, ad iter dumtaxat constantinopolim usque faciendum nos praeparauimus . atque de hoe uno Concilio celebrando consensum Episcoporum una nobiscum attulimus . I se. ce quomodo Imperatores ad emenda CO cilia concutiunt, scilicet, vel impetrando, &postulando a Pontifice eon uocationis ma datum , vel illo obtento illius executionem procurando . vel in virtute illius iubendo .
Ex Concilio etiam Ephesino posset Rex Theodosj. R Ualentiniani Imperatorum ver ha . quae in episeola ad Concilium posuerunt, notare. Cum enim Candidianum Comitem ad Concilium mitterent. ut esset quas Conis cilii protector , & paeis eon seruator . subiungunti l Sed ea lege . & conditione, ut cum quaestionibus , di controuersis, quae ei rea fidei dogmata incidunt, nihil quidquam comis mune habeat, nefas est enim , qui sanctissimo tum Episeoporum cathalogo adseriptus non est, illium Eeclesiasticis negotiis, & consultationibus sese immiscere . 3 Habetur haecepist. In to m. i. illius Concilis ea p. a. Et in cap. 29. habetur epist. Cur illi ad C slestiuum Papam, in qua petit, ut sententiam suam in causa fidei, quae tunc eontra Nestorium tractabatur Macedoniae, & totius Orientis Episeopis perspicue per literas exponat. Et exton . a. praesetim a cap I3. constat nihil in ill Synodo fine Pontificis auctoritate acium esse vrrterea in actis praeambulis ad Conei lium chalcedonensi habetur epist. Valentiniani, di Mareiani Augustorum ad Leonem Papam, ad quem ita loquuntur , t Tuam sanctitatem
Principatum in Episcopatu diuinae fidei pos sidentem saetis literis in prinei pio iustum
ered mus alloquendam, inuitantes, atque
rogantes: ut pro firmitate. & satu nostri Imperis aeternam diuinitatem tua sanctitas deprecetur, & , t tale propositum , atque deiss derium habeamus, quatenus omni impio e rore sublato per celebrandam Synodom roauctore , maxima pax circa omnes Episcopos fidei Catholicae fiat. 4 In quibus verbis m xiαὰ expendo illam particulam , te auctore rnam ex illa cum praecedentibus optime explicatur, quid Imperator, quidve Ponti sex iucongregando concilio conserat, scilieet, Imperator intercessionem . Pontifex auctorita. tem. Eademque verba sussciunt ad explicanda verba Cone ilii Ephesini de conuocatione illius per Imperatorem.Qua vero Patres eiust
dem Conei ia post illius clefinitionem ad Theo. do sum scripserunt supplicantes, ut in illo gesta, ae desii ita suum robur obtineant, eum dem supra explieatum sensum habent, sciliacet. petuli e Patres illos, vi auctoritate sua fidem protegerent, ae defenderent . Vndo in serius in alia epist. ad Augustos,eos exho tantur , ut vestigia maiorum suorum imitentur . vi s quemadmodum , inquiunt, snguli eorum sanctorum Patrum Synodis Imperii sui temp te celebratis patuerunt, Patrumque legibus suis munierunt, & quam
deinde vero suis legibus ea munire. R exeeu tionem proe urare . De quo puncto legi etiam potest Synodus III. Romana sub Symmacto. bi non solum Datres. sed etiam Theodoruetis Rees Pontifici tribuunt potestatem cogenis di Coneilia lieet ad petitionem Imperatorum, aut Regum illa frequenter utatur.
Putrum testimonijs , qua Rex Asti
π TLterius obiicit Rex quasdam patrum sen- V tentias . Prima est August. in psal. M. . ubi ait, Iulianum tametsi iniquum, insidelem S idololatram, nihilominus fuisse verum D minum temporalem . illique fuisse a Christi nis obedieti dum At quis hoc negat sup tius enim ex professo a nobi 4 probatum eo fideles etiam esse posse veros Reges, & Domi nos . eisque in rebus iustis . & licitis parendum esse. Quod etiam verum este die imus de Rege haeret leo, & schismatim, quamdiu per Ecclesiam non deponitur . suo Regno priuatur . Atque ita loquutus est Augustinus. Quod si neu dieit. non posse deponi. Oporutet . ut aliunde id probet, nam Augustinus certe id non dicit, Λ in aliis Ioeis generaliateo docet. iustum esse . haereti eos . per crucia,
tus, &menas ad fidem compelli . Quod si Rex argumentum inde sumat, quod apoitata ille in i piissim iis per Eecie fiam clepolitus non eli. Respondemus t argumentum nullius ese momenti n6 enim ideo id sacere omisit Ecclesia, quia iure non posset. leti quia otiosum sui stet id temare , quod exequi tunc non pin
Seeuudum tesimonium est Tertulliani lib. ad Seapulam cap. a. t Christianus nullius est hostis, ne dum Imperatoris, quem sciens a Deo suti constitui, nee esse est, ut di ipsum diligat ,Δ revereatur , & honoret, di saluum velit. cum toto Romano Imperio , quousqueseeulum stabit, tamdiu enim stabit. Columus ergo, &Imperatorem se, quomodo, &nobis licet. & ipsi expedit,ut hominem a Deo seeuntium . di quidquid est a Deo eonsequutum, & solo Deo minorem . Hoe di ipse v let . sie enim omnibus maior est , dum sol vero Deo minor est .a Hoe vero testimonio di alio Tertulliani nos etiam supra usi sumus . vi potestatem supremam Regum temporalium probaremus, nihilque aliud ex verbis illis cum nudamento colligi potest . Nam quod Imperatorem voeat hominem a Te secundum, ideo dictum es, quia in ordine temporalis regiminis imperator. vel Rex supremus imme. Eiatd sub Deo est, ct nullum alium in eo or dine superiorem reeognoscit. Atque in eo. dem sensu aeeipiendum est, quod illum vorat solo Deo minorem, utique in suo Imperio. Obedientia, ac regimine pure ciuili, ae temisporali. Nam alioqui manifestum est, posse
unum Regem. vel Imperatorem temporalem esse maiorem alio in potestate, & ditioneis . etiamsi unus alteri nou subiretatur . Naiori que ratione Pontifex maior est Imperatore.