장음표시 사용
541쪽
hebdomades spirimalis, idest, de seMentis tari, vel infinItae metaphorae voluntarid, 3e annis a primo aduentu Christi, In quo ve sine fundamento fingendae simi, quod sine Rex vult scriptura vixit, nam Ioannes aperis ritati scripturae, Ze conuenienti rationi eam te loquitur de eodem tempore , in quo Anti- explicandi repugnat. Nam fi it Ii testes nouehristus Melesiam persequetur a ergo in fine sunt suturi veri homines, & Pmphetae, quid illius temporis occidentur testes, quomodo est, quod de illis dicitur: I Hi habent pote- ergo postea per integram dimidiam hebdo- statem claudendi Coelum, ne pluae diebus madam eadem radauera in platea iacebunt' prophetin ipsorum i J Quomodo enim Seti' Aecidit, quod postquam occisi fuerine illi turae hanc habent potestatem toto temporo
testes, non amplius ferent testimonium eo prophetiae ipsarum. Quod re est tempus duo-tra Antichristum , quia iam finierunt suum, rum Testamentorum, nisi vel totum tempus. testimonium, & quia statim ac reuixerint,vo- quo durat Ecclesia , vel illud certe maxime, cabuntur ad Caelum, te quia statim oecidetur in quo ipsam Scripturam magis integram, Antiehristus. At vero ex sententia Regis duo incorruptam, Se vivam conseruatam esse, Pr intestamenta postquam per spiritum Lutheri, testantes volunt i Item illude s Potestatem ha- vel similem reuixerunt, adhuc perseuerant, te- bent super aquas conuertendi eas in sangui- sumonium ferendo contra Antichristum, Je nem. & percutere terram omni plaga quoties. inter homines versantur, de quem ipse voeat eumque voluerint, I quo probabili modo po-Antiehristum, ipse adhuc vivit, deusque ad test ad duo Testamenta, vel ad aliquid aliud finem seeuli vivet. Nullo ergo modo subsi- praeter duos homines accommodari t Idem-stere potest aecommodatio illa. vel potius que argumentum de reliqua parte rapitis fieri sictio. potest, ut iam satis declaratum est; necesse est Praeterea si vanis huiusmodi interpreta- ergo, ut verba illa in senis proprio de homitionibus, aut aceommodationibus uti liceret, nibus intelligantur. Quam sententiam qu qnid esset facilius, quam ostendere, mei ad hanc partem, quod illi duo testes futuriphoras illas de duobus testamentis tamquam sine veri homines, catholicam esse censemus, duobus testibus ab hostibus Christi interis tum quia in Seriptura est satis expressa, necctis, 3cta multo verius accommodari huius potest ad metaphorieum sensum,nisi cum ma- temporis haereticis, vel ipsimet Regi, quam gna violentia detorqueri, tum etiam, quia Ecclesiae Catholicae. Tunc enim homo inter- Patres, At Expositores communiter ita verbascitur, quando spiritu, quo vivit. & loquia illa intellexerunt, vi in capite sequenti videtur , priuatur; ergo eum maxime diei posset bimus.
Scriptura interfici, quando spiritu illo, quo Iam vero sequitur examinanda alia in- facta est, de interpretari debet, priuatur. Scri- terpretatio , quam Rex frequentius receptAmpturae enim veluti corpus est scripta litera , esse dicit, utique inter suos Protestantes . Qui spiritas autem, re vita eius est illius sensus; ut prophetiam illam suis noui Euangelii prae- tune ergo verὰ interficitur, quando proprio dicatoribus accommodent. metaphoram in
uniustui usque spiritu humano. vel λαὰ di hinario illo numeroe ponunt, quos L ait Rex aholieo declaratur, Ee ad testificandum indu- ducis testes appellati, quia pauci fuerunt, de eitur. Constat autem 1 Rege, de Protestanti- in ciliciis, seu saeeis apparviste. I quia militi hus non aliter Scripturam tractari, de exponi, tentiam praedicaranei l occisos vero fuisse ..t in hae ipsa praesentis loci expositione Rex quia multi crudeliter intersecti, de igne coni. ostendit, Ae superius in statuenda regula suae busti sunt, resurrexisse autem in suecessoribus fidei testatus est. Ergo necesse est, ut apud suis, quia non desuerunt, qui verbi Dei prae
iusinodi homines Scriptura tamquam mor- dicatione illorum virtutem, Ee loeum tene- tua iaceat , eiusque corpus tamquam cadauer rent: miracula vero illorum suisse, quia breui in manibus eortim stratur. Quibus optime tempore virtute spiritus magnas nationes, &etiam illud conuenie. Quod i inhabitantes multas in veram, scilicet, fidei viam redux terram, gaudent super illos. 8e iucundantur, runt. Haec ferὰ Rex ex suo spiritu proprio, quia ut Rex additi ramales sim libidines non tamen ex certa scientia, sed cui ipse ait non amplius comprimuntur, nec in ordinem ex sua coniectura, quam neque in unctis Pa- rediguntur gladio vecti Dei, quia apud illos tribus iundare potest, illos enim in Apoc non est riuum, de essicis, sed mortuum, ac Upsis explicatione errasse confitetur, neque sine diuino spiritu. 3 Nam quocumque modo in ipsis scripturae verbis , cum pro libito ad vivam, per solam fidem, quod illis peccata metaphoras sibi deseruientes ea detorqueat, non imputantur, iustitiam, de gloriam sibi quae satis quidem ad allam expositionem con
promittunt, fle neque mandatorum obserua- temnendam esse possent . Λd maiorem tamentionem, neque poenitentiam de peccatis se- erroris eius ostensionem, animaduertor que-
eundum Scripturas necessariam esse, praedi- dam in accommodatione illa inueniri falsa. eane. Denique dum isti iactitant, se solos in. alia prau8 accommodata, de alia omissa , telligere Nouum, de Vetus Testamentum, cer- festasse quia nullum loeum, vel sensum eom-tissimum est sine lita, εe spiritu illa possidere, modum in illa metaphora recipere possunt. atque adeo tamquam mortua corpora apud Primum enim falsum est, hos Pseudoctos iamre. prophetas tam paucos fuisse, ut duorum no Ad hune denique modum potest illa ia- mine merito significari credantur. Nam se-terpretatio metaphorica ex discursu fere to- Etae Haereticorum huius temporis tot sunt, 'etius dicti cap. t t. refutati, & confundi Nam vix possint numerari r de tot sunt capita, quot si illi 'duo testes non sunt veri homines , sed sententiae; immo in unaquaque plura capita, sunt tantum verbum Dei in duobus Test pluresque magi stri inueniuntur. Eo vel ma- mentis seriptum, vel impossibile est, seriem xime, quod in IIlo duorum numero non tan- totius capitis tenere, di commode interpreis tum vult Rex primos uniuscuiusque haeresis
542쪽
ε ratores, sed etIam eorum successores. qui de vera morte suorum Propheta n ἰ etiam .suue ad hodiernitin diem nouam fidem prae- hae e verba propriὰ intelligenda erunt de eotia Aleant , comprehendi; isti autem plures pro l, tibiis eorum mortuis , quomodo ergo ilia secto sunt . quam vi duorum nomine apte si- iae ebunt in plateis Huitatis per tres dies. &miseentur . Deinde euidentius salsum est . dimidium , cum se te omnia, quae poena moria hos nouos praedicatores praedicando poeni- tis interiere, statim combus a fuerint. --tentiam apparui iis . cum constet . unum ex inde neque loeum accommodare possunt , pr eipuissessis artieulis eorum esse, poeniten- naan per ciuitatem magnam , in qua Domi hiam non esse necessariam, sed nouam vitam. nus eorum crucifixus est,Romam intelligunt,
quam in sola, noua, fle inaudita fide proptiae ut insta videbimus; at neque Lutherus. neque iustitiae eonstituunt. Praeter quam quod pro- Caluinus, vel eorum suecessores Roma intei pheta non die untur apparere vestiti saeuis . lecti sunt. Idemque argumentum proeedit. quia prenitentiam praedicant, sed quia vitam etiam si cuinas illa, ut veritas habet, Hieria asperam, L poenitentem profitentur. seu quia salem intelligatur. de nullo enim Protestan- frenitentiam agunt: isti autem noui Euange- tium legimus , ibi eue propter suum nouum Ilipt dieatores,quam qu sis vite asperitatem Euangelium interfectum . Neque etiam pos- profitentur, quam ue prenitentiam egerunt 3 sunt exponcre . qui sint illi tres dies eum li- Certe neque ipse Rex id dicere est aulus. ne inicito. nisi recurrendo ad spiritualem hel, manifestum mendae tum assirmaret. Non , doma clam, quae iuxta illorum tonsum plus sunt ergo isti testes saecla amicti, quos Dens quam mille annos comprehendere potest . contra Antichristum missurus est. Praeterea ubi est inuenta in his Pseudopro praterea. si per duos testes omnes isti phetis , i Potestas claudendi coelum, ne pluat praedicatores intelliguntur, cum Ioannes di- an diebus prophetiae ipsorum, ave contier tenaesi duog illos suisse ab Antichristo interfectos. di aquam in sanguinem, vel percutiendi tereonsequenter intelligendus est, ammare, om- tam omni plaga , quotiescumque voluerint, lue, illo, praedieatores ab eadem besia fuisse aut fac icndi aliqua alia mirabilia opeia . quae interfectos, nam eodem modo dicit, duos per illa verba metaphotiae significatastierint. sutile in tet sectos, scut duos praedicasse. At Certe nullum miraculosum opus hos falsos hoe falsum est, pauci enim sunt ex his haere- Prophetas sectile legimus. Et peruerito po- sate his, qui ab hominibus interfecti fuerint. tius , quam conuertio prouinciarum, N re..el per Eeelesiam digna mortis pcena puniti, unorum, quae per is lotum saliam doctrinam sed plures eorum non sine prodigiis. & fgnis iacta est . nullum signum est virtutis verbi.
diuina iustitiae mortui sunt; ergo vel inter- aut spiritus ipsorum, cum homines non adpretatio illa falsum supponit, vel metaphora poenitentiam, & praeceptorum obseruantiam, non subsistit . Multo vero magis incongruum aut vitae persectionem attraxerint, sed licet est . quod in suis sueeesoribus resurrexisse di- tiam vivendi sine Ecclauasica obedientiata , cani uti linc enim non est resurrectio, sed no- immo sine iugo legis diuina, per solam fidemna prolis generatio, Ioannes autem loquitur salutem protruttendo. homines ad sensibilia de eotumdem . qui ceciderant, excitatione , proeliues saeile deceperint. S resurrectione. Ait enim: l Et post dies tres. Vera ergo .& eatholica sententia est, Il-ti dimidium spiritus vitae a Deo intrauit idi . los Prophetas a Ioanne praedictos Qturos,esse eos, i utique in illos eosdem, qui intersecti ia- duos tantum homines, mortales, diuina viseeebant. I Et steterunt super pedes suos. JHς tute . ae prouidentia mittendos in mundum tete a quod praui praedicatotes imitatores, & tempore aduentus Antichristi, eum gratia, successores habeant, nouum non est, ideoque di virtute spiritus sancit ad praedicandum ve. neque admirationem, neque stuporem emcit. rvm Christum Dominum nostrum, eontra sat eου illorum testium oecisorum resurrectio- Αntiehristum, eiusque fidem veris, ae nouisne, i timor magnus cecidit super eos, qui viis miraculis eonfirmandam , per veros, ae prae derunt eos. J Illa ergo resurrectio non est al- eisos mille ducentos sexaginta dies. id est. terius personae smilis suecessio, sed eiusdem sere toto tempore perseeutionis Antichris i. miraculosa, seu prodigiosa excitatio. Deniri prout verbis Ioannis in proprietate intelle. que additur, inimicos illo tum praedicatorum clis asseritur, S supra cap. q. explicatum est . idisse illos ascendentes in eoelum. ad quod Et habet conuenientissimam rationem diu ingstatim post resurrectio. leto suam vocati sue- prouidentiae, ne in tempore tam acerbae per-rant; quando autem in successoribus Lutheri. ieeutionis videatur Deus Ecelesiam sum sne Caluini, aut Hentici VIII. aliquid simile vi- extetno auxilio lassiciente, di proportionatodit, vel audiuit Ecclesia ἰ Est ergo stiuola ae- relinquere. Congruum est enim, ut Deus ho- commodatio . minibus per homines subueniat, quod in Atque hine denique eonvincitur esse s omnibus temporibus ,& occasionibus ohseris etiam insui tentem. Nam in primis expli- u atum ab ipso videmus I ergo in illis etiam care non possunt, cur isti sui Prophetae pro- diebus simile auxilium per illos testes homi-phetare dicantur mille dueentis lexaginta nibus praestabit . diebus, cum in scriptura non soleat tempus In sne veto illorum dierum meidentur tot numeris, & partib is definitum pro inde- ver ῆ, & propriὰ illi duo prophetae ab Anti. sui toponi. nec ratio talis metaphorae, aut christo, utique vel per se , vel per ministros exemplum sunt te asserti possit. Multoque mi- eius, hoc enim Scriptura non declarat, dinus explicare possunt, cur dicat ut, quod eor- utroque modo veritas verborum saluatur .pora istorum suorum Prophetatum taeehunt Item post mortem vere iacebunt eorum corini in P axeis ciuitatis magnae Re. . bi Domi- pora in plateis ciuitatis magnae per tres dies nus corum crucifixus es . a Nam eum isti in integros. & partem alterius . per quam ciui bac parto lateantur, sermonem esse proprium talem, mundum aliqui intelligunt, quatenus
543쪽
prauis hominibus abundat , nam ibi dieitur ciuitas illa spiritualiter vocari Sodoma, &ngyptus, quibus nominibus solet hie muniadus in Scriptura voeatir sed melius intelligitur Hierusalem, nam additur ibi, I Ubi &Dominus eorum crucifixus est. I De quibus .erbis plura inserius dicemus. Illis autem diebus mali,& Antichristi sectatores vere, ae proprie gaudebunt de morte illorum prophe tarum, & in eorum ignominiam non sinenteorum eadauera tepeliri. Quod etiam consulto permittet Deus, ut mirabilior si eorum
resurrectio, quae post tres dies, S dimidium
vere, ac proprie continetet. Iuxta verba illa .
I Et post tres dies, & dimidium spiritus vitae Intrauit in eos . I quae non possunt intelligi de
glorificatione animarum illorum Prophet rum, ut aliqui haeretici snxerunt, tum quia gloris eatio animarum illorum Martyrum non disseretur per tres dies, neque per m mentum, tum quia statim additur , s Et steterunt super pedes suos , a ubi euidenter est sedimo de resurrectione corporum . Quae pro illis duobus Prophetis,non reseruabitur ii tempus generalis resurrectionis, sed statim set, videntibus, ct mirantibus aliis hominishus adhue in vita mortali viventibus, auis dientque vocem illam de coelo illos voca natem , t Ascendite hue , I eui voci ipsi obedient, ascendendo in coelos mirantibus eoiarum hostibus . Quorum magna pars statim,
terrae motu manno eorruente ciuitate, opis
iresia, & interfecta est, alia vero, qui perman-
erunt, terrore perterriti gloriam Deo dederunt, ut Ioannes concludit . Neque oportet aliter hac omnia confris mare, quam ipso contextu . & verbis Scriptu iarae, nam in proprietate sua hoc signifieant, de nulla subest ratio, vel nece sitas, imo nee commoditas ad metaphoricos sensus illa trahendi , proprio arbitrio, di solo assectu ad proprias opiniones illa aceommodandi, ut reueiara Rex Angliae . & alia Protestantes faciunt. Recedit, quod omnes Patres, & interpretes
verba illius prophetiae proprIὰ intelligunt ruamuis enim vel in personis illorum testiumesignandis . vel in aliquibus minutioribus eircumstantiis disserant, ut mox videbimus rin hoe vero dogmate . quod vatie inium illud proprie, ' ad literam intelligendum sit, omisnes conueniunt, ut in sequenti capite reseremus . Solum hie refero Lactantium lib. . cap. I . ubi tacito nomine, dicit, Prophetam magnum venturum tempore Antichristi, de , quo locum Apoealypsis ad literam interpretatur . Non , ideo tamen , cur in singulari de Propheta magno loquatur, & non de duobus Prophetis, se ut expresse Ioannes loquitur. Ita ergo intelligenda res est. Neque contra hune proprium sensum illius contextus aliis
quid Rex assere, praeter ea, quae de Enoch , &Elia disputat, de quibus capite sequenti vide-himus . Nune enim plane dicimus , licet illi
duo testes non essent suturi Enoch, Ad Elias , non inde seri, non esse futuros homines, ve in rosque Prophetas, ae praedicatores, proprie intersciendos ab Antichristo, di a Christo resuscitandos. Posset enim Deus ex sanctis hominibus tunc viventibus duos ad illud miniasterium sua gratia voeare , eisque spiritum prophetiae, di mi taculorum impelliti, di in eis Tom.XII.
possent omnia, qu et ibi praedicuntur proprie, ae verissime impleri. Hie ergo sensus . & veritas in hoe eapite demonstrata per se potest
subsistere, quidquid in quaestione alia dia
Enoch, & Elia sentiatur. Vnde tamdem conetudo, loeum hune In hae proprietate, & generalitate explicatum suffeere ad demonstrandum . Antichristit ira nondum venisse, abstrahendo etiam ab sp ciali disputatione de Enoch, & Elia. Quia non solum est euidens, non venisse Eliam, &Enoch, verum etiam nec aliquos duos Ptophetas contra aliquem Christi hostem ita praedicantes, ut in eis impleta suerint omnia.
qui ibi Ioannes de Illis duobus testibus , ae Prophetis praedicit, hactenus apparuisse, veest euidens, considerando cum proptietate,&veritate cireum stantias omnes, quas notauiomus . Nulli enim praedi eatores hactenus sue. Iuni, qui per mille ducentos sexaginta dies praedicauerint , eum potestate faciendi mir Bilia in e o, aquis. S terra, quique post iblos dies suerint publice intersecti, eorumque corpora per tres dies cum dimidio laeuetinein plateis alicuius ciuitatis, S postea publied
resurrexerint. Ergo stante illa proprio, & --ro sensu, euidens est, illos duos tues nondum esse mi s .ae proinde neque Anticht istum venisse . Multo ergo euidentius est , non posse uaticinium hoc ad Papam accommodari ...
C A P. XII. Elium , s Enoch ese testes illis , qui
contra Antichristum mittendit Iunt , Osressitur
QVamquam . ut dixi. ad Ostendendum
quod intendimus, necesarium non fi escite, aut definire , quinam fututi sint illi duo
singulares homines, quos Deus testes, ae prindieatores contra Antichristum daturus est rquia dummodo eonstet illos futuroe esse veros homines, quicumque illi futuri sint. pr cedit demonstratio , ut ostendii nihilominus quoniam in hoc puncto vehementer inue
huntur Protestantes eonita patres, contra
Catholicos, di contra perpetuam Ecclesiae traditionem, & eommunem sensum .su uearbitrio, di spiritu Seripturas eludunt. Ideo quasionem hane praetermittere non potui mus . In qua ea solum addemus, quae ad recpondendum Regi, eiusque nouam sententiam
consutandam necessaria videhuntur, nam
extera, quae hic dici poterant, alio in loeo a nobis tractata sunt. Contendit igitur Iae hus Rex, sententiam asserentem, Eliam,&Inoch venturos in fine mundi in sua earne smortali ad praedicandum eontra Antichrusum taliam esse , eamque pro consueta Protestantium litantia, ae libertate . t futilem, de anilem fabulam, imo vanitatem fabulae Iudaicae , Otiosumque somnium appellat. I Sic enim Protestantes, quod rationibus, aut te simonijs confirmare non possunt, solent uiciis, di exaggerationibus, rudibus, di indoctis suadere. Rex igitur nusa testimonia .
nullasve rationes adducit, quibus suam se tentiam persuadet, sed illa tantum testimo' V u u a usa ,
544쪽
nia, quae Bel arminus ad eonfirmandum νει tus dogma adduxit, effracta non esse eoω uincere conaturi idque ad suae sententiae conis firmationem lassicere putauit, quia nostram. humanum captum superare, supponit, ut st
tim referam. Nos vero primum omnium
errores, in ovibus Ipse vertatur, detegemus , di confutabimus, deinde Ecclesiasticam, diveram sententiam eonfirmabimus , postremo vero illius obiectionibus, vel potius euasioni-hus satisfaciemus. Principio ergo statuImus , Eliam, &Enoch usque nunc vivere, non vita coelesti, Segloriola, sed mortali, idest, in qua nec Deum faeie ad faciem vident, nee immortalitatem , vel elaritatem gloriae in corporibus assequuti sunt. Priorem patrem, quod Elias, Ad Mochvivant, ut certam Rex admittit, in caeteris vero contrarium dogma lupponit, se funda
mentum sue sententiae ponit, cum dicit: s Qui
possit hoc cum Theologia, vel ratione consissere, ut haee duo glorificata corpora depa radi l , exelove descendant, praedicent, pingnent contra Antichristum, de interficiantur
ab eo l3 Noe autem iundamentum colligere in erimis videtur ex Genes s. ubi de. En Othdie ituri s Ambulavit eum Deo , Ee non appa ruit, quia tulit eum Deus. VeI ad se, ait, re--pit . I Et ex A. Regum a. ubi Elias dieitue visus in eoelum serri. Deinde hoc utitur di lemmate . l Nunc oportet illos, aut in coelo
esse, aut in paradiso, si in creto quod haud
dubie verum est glori ficata sint eorpora eorum oportet , eum nihil corruptibile eo possit Penetrare. Ap alys, sto. t Quod si sunt in terrestri paradiso, primum seire debemus, ubi
sit ille paradisus,&e. t Et infla subiungit,l Blasphemum eme credere, ex quo Adam ab illo paradiso eiectus est, aliquem eκ Adami posteris illue peruenisse. I Posteaque addit, terrestrem illum paradisum diluuio , ii non
Verunt tamen fundamentum Illud non solum nouum, di inauditum est, sed etiam repugnat uniuersalibus loquutionibus Seria plura quibus nihil lieet excipere, fine au etoritate , vel eiusdem Scripturae. vel verbi Dei non seripti per traditionem Ecclesia, de Patrum tuamsestati . quod hic ostendi nona potest, sed potius contrarium. Assumptum duobus modis ostenditur. Prior sumitur ex uniuersali regula Scripturarum, nullum hominem inortalem trans larei ad immortalem .&beatam vitam . uis intereiciente nararie comporali, de consequenter neminem consequi corporis gloriam, nisi media resurrectione. que est ad vitam utramque docuit satis aperiste Paulus I- Corinth. I s. dicens. t Per Eoini,nem mors , & per hominem resurrectio mors tuorum . & sicut in Adam omnes moriuntur, ita & in Christo omnes vivificabuntur. Et insta . Insipiens, tu quod seminacis, a viui ficatur. nisi prius moriatur . Et infra. Seminatur in corruptione, ruresurget in incorr ptione, seminarur in ignobilitate , surgeta 11 gloria , dic. Et eae tera. quibus aper tissima
docer. hai, Pessegetieralam regulam, a qua n
que Christus excipi voluit. nam ipsum etiam mor perit. α ita intrate in glorian tuam . α Hlara primogenitus mortuorum ἶ α primiciae inurgentium appellaeur . Nemo estro illum ad glo Iam comitatur, nis prius
mortem gustaverit. Unde ad Haebreos ς. aieidem Paulus. Quemadmodum statutum est hominibus semel mori, post hoe autem iudiaeium; se & Christus semel oblatus est. &e. Et ad Roman. l Sicut per unum hominem
peccatum in hunc mundum intravit, di me meratum mors , & ita in omnes homines mors pertra sit. At vero Elias, ct Enoch hactenus motis tui non sunt, vide Enoch doeet Paulus ad Hebr. I . dicens. Fide Enoeli translatus, ne videret mortem , I di de Elia colligitur ex
quarto Re in a. vhi narratur, vivum fulsias in Cretam translatum, cum sermocinaretur
eum Eliseo. I Ee ita de utroque id satetur Rex
cum tanta exaggeratione, De dicat, omnes
Patres super hoc consentire, I utrumque Enoch, atque Eliam adhuc vivere, quod . ait, nemo Christianus umquam opinor, negau fit. Et infra explieando, quomodo vivanti, inquit, s Deus enim viventium est, non more tuorum Deus, quanto magis in vitiis sunt Enoch, R Elias, qui numquam mortem mo re aliorum ginauerunt. 3 Ergo cum non cum gustaverint mortem, nondum in Coelo
domicilium, di periectam beatitudinem an iis mae , & corporis possident, iuxta praedictam Seriptum regulam. Responderi vero potest, nullam esse tam
generalem regulam , quae exceptionem non
patiatur, vel priuilegium admittat; itaqueis licet dicta reguIa generalis sit, ex priuilegio potuerunt faeila Enoch, M Elias excipi. Neoque hoc mirum videri debet, eum cadiorum Patrum sententia fuerit, illos homines, quipe 4 iudicium vivi inueniuntur, non es morituros, sed immutandos. & rapiendos in gloriosim statum, si iusti fuerint ν cur ergo non poterum cum illis excipi Moch , α Elias t Mettim quia generalis lex es, ut boemines praesentem vitae cursum intra paucos
annos absoluant, di certum sit, ab hac lego exemptos esse Moch, & Eliam , qui per tot
annorum millia mortui non sunt. Verumtamen litet fateamur. non esse tam certum, in hac posteriori regula non esse au mittendam
exceptionem seut in priori, nihilominus vera sententia, di a Theologis racepta, & magis λPatribus probata, &Scripturis Dmnino con sentanea est, etiam hanc regulam nullam M. mittere exceptionem. Nam omnes omnino
homines, etiam ilIi. qui in fine mundi erunt, prius morient ut, quam Dominus ad iudicat dum veniat, iuxta ordinem a D. Paulo positi tum in verbis proxime allegatis: t Statutum est hominibus semel mori, post hoc autem iudicium . De quare alibi latius disputaui. Addimus vero, licet illa exceptio de homini bus in fine mundi futuris ab errore, veI temo
ritate exeluetur, quia ex Scriptura occasio
illius sumpta est, & in Patribus babet aliquod
fundamentum , nihilominus exceptionem
hane de Elia. & Enoch excusari non mite aste meritate ex vi huius secundae regula, propter nouitatem suam , & sine funumento in Patribus; & quia valde repugnat Scriptura, cum praeter citara Iora Dauid Psalm.83. cum magna ponderatione dicat, s Quis est homo, qui non videbit mortem η l Tamquam cer
tum supponens, nullum esse, de quo id possita in
545쪽
eum uiderint mortem , profecto nondum
sunt immortales et i, iuxta hanc Seripruinae
regulam. Ut autem certius eo ni et, sentantiam illam non posse sine errore defendi, addamus alteram generalem Scripturae regulam, vide. Iieet , nullum hominem descendentem ex Adamo fuisse coelestem gloriam, vel in ista anima, vel, quod grauius est, in corpore, Beanimo consequutum ante Christi Domini aduentum, di mortem. Hanc regulam nobis eradidit Paulus ad Hebrae Os 9. dicens: In secundum tabernaculum, seu sancta sanct
rum solum Pontifitam solitum fuissecuti languine ingredi, i Hoe significante Spiritu
Sancto non esie propalatam Sanctorum viam,
adhue priori tabernaeu Io habente statum. Quem utique habuit usque ad punctum mor tis Christi, quando velum templi seissum est, di ianua eoelistis regni sui e aperta. Vnde in Hymno i Te Deum laudamus I cante Eeelγsa: Tu deuicto mortis aculeo, aperuisti e reis dentibus regna Coelorum . Et Innocent. III. in cap. Maiores, de Baptism. dixit. I Reininum Ccelorum usque ad mortem Christiuisse omnibus obseratum. Dicetur sorte, non fuisse quidem eo tem pore ita propalatam viam, ut omnibus iustix
esset peruia, neque ita ianuam apertam, ut Omnibus estet obuia . nihilominus uni, vel alteri, eui Deus voluit hoc benefietum conseris re, extraordinariὸ patuisse . Sed contra. namhee est exceptio i regula data ab Spiritu
Sancto. quani non licet ex proprio cerebro fingere . Deinde contra illam obstant verba Christi Ioan diis 3. Nemci ascendit in Cee
Ium, nisi qui descendit de Gelo. filius homi nis, qui est in Coelo. t Cerae qui dicit Nemo,
omnes praeter se excludit, Ee exceptio illa firmat regulam in contrarium. Item Paulus ad Hebraeos II. cum inter Patres antiquos Eno
ehum numerasset, subiungit. l Et hi onmes restimonio fidei probati, non acceperunt re promissionem, Deo pro nobis aliquid melius
prouidente, ut non sine nobis consummaren. Eur . 3 Ergo neque Enoch, neque Elias repro missione in aeceperunt, neque consummatiluat, idest, nondum corporis, & animi beatitudinem aeceperunt. Nam Enoch in proprio nomine, Ac persona induxerae Paulus. Eliam vero sub Prophetis sine dubio comprehende. rae, de illum maxime designat. cum infra ait, I Circularunt in melotis , di in pellibus capris nis . nam de Elia legimus. quod lincedebat zona pellieea a inctus renibus. I A. Reg. I. Et ei reum ibat fugiens persecutionem IeΣλ' helis, I egens, angusti Mus, de amictus. errans In montibus,& in spelunca latens.J 3. Reg. Ist. Ergo sie ut Enoch, R Elias comprehenduntur sub omnibus, qui fuerunt teli imonio fidei probati, ita etiam sub his, qui non accepe.
unt repromissionem , nec consummati tu γ
. Praeterea idem Paulus sic ait, In eap. Io. eiusdem epistolier i Habentes itaque fratres fidue iam in introitu Sanctorum in sanguine Christi, quam initiauit nobis viam bonam.
Quam initiauit, inquit, idest, cui ipse in i lium dedit, seu per quam ipse primus cim nium ingressus est, vel ut Theophylia. ait,l nouam viam iste, per quam primus init. Idem latius Theodoret. & eodem modo in. tellexerunt Chrvsost. & incumen. Vnde si vel unus homo ante ipsum Christum, viam illam perambulauit, di beatitudinis ianuam ingressus est, non initiauit Christus viam illam bonam. Et similia sunt verba capitis sexti ,
I Confugimus ad tenendam propositam spem. incedentem usque ad interiora velaminis, ubi praecupsor pro nobis intrauit Iesus. Certe si
prius ingressi sunt Enoeia & Elias, illi potius,ntrarunt praecursores, quam Christus. Unde quia nemo illue ingredi poterat ante ipsum, se loquutus est Dominus ad Apostolos Io. q. s Vado parare vobis Ioeum , & si abiero, repreparauero vobis Iocum , iterum veniam, Berecipiam vos ad me ipsum . I Quae testimonia alio in loco latius expendi, & Patrum expo fitionibus confirmatu . N veritatem hanc Nise probaui, ac defendi, & ideo nune a langiori confirmatione abstineo . His Scriptum doeumentis aecedunt te stimonia Patrum . qui unanimi consensu G. cent, En h. & Eliam mortem non gustasse , sed adhuc uiuere in corpore, & animo; nullus autem eorum dieit, eos uiuere in corpore immortali, Be glorioso, δέ multi vel indicant, vel aperte docent . in corporibus mortalibus
adhue viuere. quamuis diuina virtute consermuentur. & ab omni alteraticine corruptiua
usque ad praefinitum tempus praeseruentiae. At inquit Rex Angliae, Bellarminum ad suam
sententiam eonfirmandam, quinque Patrum
adduxisse testimonia, Irenaeum,Tertullianum Epiphanium, Hieronymum. N Augustinum. illos vero solum dieere, En h. Se Eliam viis
Mere, eorum autem corpora esse mortalia non assirmare . Imo acidit contrarium tradere Irenaeum . di Tertul Iianum . Ille enim dixit.
s Enoch , R Eliam in Paradiso remansuras
usque ad consummationem coni picantes eter nitatem. I Hic autem ait: l Enoch non gusiliasse mortem , ut aeternitatis candidatum. Sed oportet. diligentius expendere lingulo rum testimonia . Irenaens quidem lib. s. dieit, i Euocti, Ad Eliam , ibi manere eonspicantes incorrupte
Iam. I Sed ubi quaeso, manere diciti cette, linparadiso, ait, ubi primus positus est homo , Iidest, in paradiso terrestri. at ille non est locus corporum beatorum; ergo contradicit Irenaeus Regi dicenti, IEnoch per multa re. reo tempora esse in Coelo in corpore glorioso; l Quin potitis subdit Irenaeus i Ibi, in e
dem se ilicet paradiso terrestri, manere usque ad consummationem . I idest . usque ad finem mundi. Quomodo vero hoc intelligendumst. ex eodem Irenaeo accipimus lib. cap. 3o, ubi de Enoch ait, l Translatus est, Be conserinuatur usque nunt. I Haec enim verba non significant , certe translatum esse ad immorta litatem , sed modo extraordinario a Deo conseruari, usque nunc. ει usque ad ficiemis mundi, quem nomine, consummationis in
alio loco significauit. Unde quod ait: s Consipicantes incorruptelam. non significat . iam indui sie immortalitatem, seu ineorruptibilita. tem, sed actualem incorruptionem , quam illi in se experiuntur. & vident. Idem enim est conspicantes , quod conspicientes. 8e intuem es tuam incorruptionena. Per quam etiam
546쪽
diei possunt, quasi In signo. & partiel patione
quadam eonsplaati immortalitatem. & spem Illius date . eo quod si Deus homines mortas Ies ita eon seruat , ne ite credi potest. etiam posse mortuos ad vitam immortalem telasti. rare , hoe enim ibi persuadere Itenaeus inten
Praeterea Tertullian. l Ibro eontra Iudae. cap. a. se de Enoel, seribit . t Enoch iussissimum non e it mellam de hoe mundo transtulit . qui nee dum mortem gustauit, ut aeter nitatis candidatus. J vhi esse candidatum non signifieat iam esse in etet nitate,sed esse it. li propinquum. & ad illam aspirare, tamquam citium signum illius habens, hoe enim vox
eandidati in proprietate senificat. Vndo
idem Tertullian. lib.de Anim . eap. 3 o. t Trans. atus est anquit; Enoch, R Elias, nee mors eorum reperta est, dilata se iliret. Caeterum morituri reseruantur, ut Antiehristum sanguine suo extinguant. I Impetrando nimirum a Deo sito martyrio. ut Antichristum interficiat spiritu oris siti. Quid est ergo quod Rex
Anglia dicit, Tertullianum plane negare,
Enoch esse moriturum, eum tam expressis
verbis hoe Ioeo illud fateat uti Nee Tertullia nus sbi est eo trarius . quia vocavit Enoe hi aetemitatis eandidatum, q quia ut dixiJ es.se candidatum Hemitatis, non est, esse transe atum in aeternitatem. sed esse aspirantem ad aeternitatem. Vnde stiuolum est R is argumentum, eum inquit, IIam male
hi firmatum habet ius aeternitatis, si iterum moriturus est. 1 Nam potest habere firmum ius Hemitatis suo tempore obtinendae , licet si moriturus, sevi habuit Chrisus dum invita mortali vixit,& iusti in gratia confirmati diei possunt habere firmatum ius aeternitatis, id est , ad aeternitatem, licet prius morituri snt . sie ergo En h hahere potest firma. tum ius aeternitatis , licet mori tutus si , quia sine dubio in gratia est confirmatus , di
praeordinatus, ut per martyrium transeat ad alternitatem, ut in hoc posteriori loco Tertullianus dietit. Et ita virumque coniun xit In libiae Resurrect .earn. p. g. vhi deEnoch,
di Elia dieit. l Nondum resurrectione ei
puncti . quia nee morte suncti, quia tamen de orbe translati. N hoc ipso iam aeternitatis eandidati, ab omni vitio , & in omni inivis ria , & eontumelia. immunitatem eamis ediviseunt.) Cuius sententiae clarus sensus est, nonis dum ad eam persectionem gloriae eorporum peruenerunt, quam post mortem . & resurrectionem obtinebunt, sed per translationem aliud genus immunitatis ab effictibus. R in iuriis mortalitatis consequuti sunt, ratione cuius die untur eandidati aeternitatis . Vnde
subiungit. l Cuinam fidei testimonium signati nisi qua credi oportet haec futurae integrit iis documenta ψ iCirea Epiphanium non immoror, sed im
eme sateor, ubie umque En h, aut Eliae sermonem attigit, solum dicere. eos non esse mortuos. & adhuc uiuere testimonium dantes aeternitati, di corporum perpetuae d rationi iuturae et an vero postea venturi sint
vel morituri. non tractat neque alterutrum
definit, ut videri potest eontra hares. proxime post fragmentum ex Met dio . &in Anchoiato vertia finem Venio ad N Ieronymum, euius elarior est inis in hae re sententia, nam epis. I 8 .ad Narcellam traetans loeum Pauli I. ad Thess . . de
his, i qui rapientur ob illam Christo in aera,
ait: vis nosse , , virnm se Oeentrant in cor poribus, vi non ante, moriantur, eum, de Dominusinoser mortuus sit. A L noch, atque
Elias seenndum Apoealypsmi Ioannis morituri esse dicantur, ne sciliciae. vllus sit, qui non gustaverit, mortem . Miri epist. 6 r. ad
Pammach. contra errores Ioann. Hieronde
se, finem dieit. Eliam . di Enota nec dum
mortuos, paradisique colonos, habere mem-hra, cum quibus rapti sunt,satque translati , &e. J Et licet non declaret, quid de illis
postea futurum sit. satis iudieae, non esse translatos ad ciuiessem gloriam, sed in Para' disium eisdem corporibus, di eiusdem quali, talis diuinitus conservari. Quod insetius magis declarat, dicens i l Tanto tempore in eadem permanent aetate, qua rapti sunt. &habent dentes, & ventrem, dei tamen .cibis
Denique etiam Augustinus diserte suam
In hunc puncto sententiam aperuiti-veram fidei doctrinam tradidit lib. i. de Peccat.merit S remist. cap. 3.ubi cum dixisset, Adam ui paradiso fuisse mortalem, lieet non esset moriturus, si nou merasset, adiungit: ITalem puto habitudinem adhue in eorporo animali, atque mortali etiam illis , qui sine morte hine translati sunt, suisse eoncessam . Neque enim Enoch. & Elias per tam longam
aetatem senectute mareuerunt, nec tamen cre
eo eos iam in illam spiritualem qualitatem
corporis eommutatos, qualis in resurrecti
ne promittitur, quae in Domino prima prae cessit. I Latius id tradit idem Augustinus lib.ς. Cene ad litteram eap. 6. dicens. l Nequarbitrandum est , Eliam vel se esse iam sicut erunt sancti, quando peracto operis die , dein
narium ae eepturi sunt, vel sic quemadmo dum sunt homines, qui nondum ex hac vita migrarunt, de qua tamen illa non morte sed translatione migrauit . I Et insta dieit idem sentiendum esse de Enoch, di de utroque con eludit i i Enoch, Ad Elias in Adam mortui. mortisque propaginem in earne gessantes, quod debitum , ut soluant, ereduntur etiam reddit uti ad hane ullam , di quod tandiu diis latum est, morituri. Et alia loca insta reseremus , quae profecto si Rex vidisset, non asiseruisset, Hieronymum , & Augustinum n gasse tantum Enoeh, & Eliani esse mortuos,
non tamen assirmasse esse morituros, ut tumisque enim disertissime assirmant, fit ex generalibus tegulis fidei eonfirmant. His Patribus addi potest Ambr. nam lib. de Paradiscap.2.in primis dicit, Enoch morintem non vidisse, idemq; de Elia dieit in lib. r.
de Abel eap. x. Tamen super. i. ad Corinth. cap. q. Exponens verba illat i Puto, quod Dens nos Apostolos nouissimos ostendit, ait. Noe ideo personae suae deputat. quia semper in ne eessitate fuit, persecutiones,de pressuras ultra caeteros passus, sicut passuri sunt Eno erudi Elias, qui ultimo tempore suturi sunt Apo noIi. Mitti enim habent ante Christum ad praeparandum populum Dei. N muniendas omnes Ecelesias ad resis endum Antichristo.
quos persecutionem pati . & occidi lectici
547쪽
Apocalypsis testatur. Idem sere dixerat r. Thessal. Quod si quis fortasse his testimo. niis non aequiescat, quia non est certum opus esse Ambrosii , in primis die imus negari non
roile, quin sit alicuius gratiis , ' satis antia qui expositoris. Deinde addimus opus imdubitatum Ambrosa tractat. de Syre hol. ubi cap. 23. dicit, I Resurrectionis testes sine Ilias , & Enoc , qui per tot annorum curricuis
Ioannem per duos testes Cnoch, Eliam intestexisse , coniectu
ra, Patrum aucto Rla, & usque ad secundum Domini aduentum Christi ;n carne perpetuo manebunt. I Ae Eenique in II b. . de Fide eap. t. expresse dicit. t Translatus erat Enoch, raptus Elias, sed non est seruus supra Dominum , nullus enim ascendit in coelum, nisi qui descendit de esto.
Nam , & Movum licet corpus eius non apparuerit in tertis, nusquam tamen in gloria
eretessi legimus , nisi postea quam Dominus resurrectionis suae pignore vincula soluit in-
Ex impugnatione igitur huius errori tratio valde urgens colligitur ad per. 3suadendum . illos duos testes futuros esse , En is , & Eliam etiam s ad id confiea mandum nullum aliud nobis suppeteret scit -pturae testimonium . Nam si Elias, & Enoe hserni , di piorum animas eleuauit. Traslatus ergo Enoch, raptus Elias, ambo famuli, --ho cum eorpore, sed non eum resurrectione, non cum manubiis mortis , dic. a id est, non cum gloria res agentium, neque cum dotibus
gloriae, quae sunt quasi spolia mortis, ta Crucis Christi.
al; as 4. sic de Enoch,& Elia loquitur. 1 bline est quod duo illi pradicatione eximii dilata
morte subracti sunt,ut ad praedicationis usum in s ne reuoeentur. Hi sunt duae oliuae ,& duo
cadelabra. Quorum unum in Evangelio per semetipsum veritas pollicetur, Elias venturus est. &restituet Omnia. I Matth. 1 .& Iibi decimo quarto capite unde ei mo in fine, alias
duodecimo in principio: l Illi c ait qui in
prioribus mundi partihus p cesserunt Enoetiti Elias, ad medium reum ahuntur. R erudelitatis eius id est Antie hiisti sdiuitiam in
sua adhue mortali eame passuri sunt, J ubi noto parileulam, i Adhuc mortali earne vivere significat, & lib. Io. eap. 23. Et si ad ederam raptus est Elias,mortem dissulit non eua
raptum esse in eoelum aereum, ut in secretam quandam regionem terrae duceretur, ubi in magna carnis , di spiritus quiete vivere quO-
sque ad finem mundi redeat, & carnis debitum solvat. Ille enim mortem distulit, non euasit. J Denique Cuprianus in libro dobsontibus syna, & Sion contra Iudaeos, non Ionge ab initio diei' Enoel, translatum esse vivum in loeum, ubi Deus stit, di in fine vi
non vivunt in gloria , neque habent imis Imortalia eorpora, sed diuinitus conseruantur tot annis a morte, & a corruptione praeis iseuerati, cur quaso tam insigne miraculum ,
di ex raordinarium prouidentiae genus factum est,nis quia illorum virorum via non dum eonsummata est , & in hae vita aliquod insigne opus illis agelidum superes , propter quod e Deo reseruantur. & ut pro ipsius honore aliquid in corporibus mortalibus pa. tiantur Ergo quando alia testimonia deessent magnum argumentum hine sumitur eos
reseruari ad resistendam maximo Chtisi ho sti Aotiehristo. de ad subueniendum Iudaeis. di gentibus in summo periculo, & maximae nee esstatis tempore ,& ad sustinendam prochriuo Insignem mortem . Ergo quamuis
Ioannes Euangelista eos non nominee. satis eos indieae, dum dicie at Dabo ducibus testi-bus meis, supple, spiratum . seu virtutem. &prophetabunt. In quo modo dicendi inutile illos testes non esse denuo creandos , seu pro. dueendos , sed iam existere, di tune mittenis dos esse eum spiritu prophetiae. &c. Merito ergo intelligimus, illos testes futuros esse Enoch, & Eliam.
Cui coniecturae aeredit communis PMirum traditio . Nam Tertullian. Cyprianus. Ambros Hieronymus. Augustinus. &Gregorius in to eis allegatis expresse id tradunt. I temque Gregorius Homil. in Eaechiel in. Ambrosus Apocalysim exponens. Augini nus tract. . In Ioann.sperialiter de Elia,& ao. de Civit. cap. 29. de eodem tractans , habetuum in locum , ubi Deus se te. N in s ne mun- verba notanda dicens, Eliam venturum ante di ex eo loco ventutum esse ad eonfianden. iudicium. N illum Iudaeos in verum Chridum Antiehristimi. unde euidenter supponit, sum credituros, Celeberrimum esse in eoi
non esse in gloria, sed uiuete potius in carne dibus. Oribusque fidelium. J Idem de Eli mortali. tradit Iustinus Martyr Dialogo contra To phoii. dieens Eliam in persona suturum pr. cursorem secundi Christi aduentus, seut spiritualis Elias fuit praecursor primi aduentus. Idem Dorotheus in Synops cle Elia inquit IContra Antichristum Dux belli seruatur,qui se se illi opponet. & seductionem illius, ac superhiam redarguet . qui id a Deo accepit. ut secundi, S illustris Domini aduentus praeeursor futurus se. 1 Idem late Ella docet Iulian. Pomer.libro primo de Iudaeis ante meis
dium , te Chrysostomus Hd milia quarta in a. Thessalon. IVeniet simulta Elias fideles eo nissimans , J & alia prosequitur, quae capite
548쪽
sequenti expendemus. D. prosper. in Dimid. temporis cap. 13, dc Enosti, di Elia eti ponit loeum Ap alyps s. optime Damascen . lib. . fidei eap. 1 .l Mittentur ait) Enoch, & Elias hesbites. R Patrum corda in filios, hoς est, synagogam ad Dominum nostrum resim Christuin. & pra di ationem Apostolorum
eonvertent; ab eoque trucidabuntur. J Idem tradit Theodoretus Daniel. II. & Malac. q. Denique idem tradunt eommuniter expositores Apocalypsi a. Praesertim Andreas Caesarien suo cap. go. qui dicit, plerosque Doct tum per illos testes Eliam , di Enoch accepis se . quos ipse smilitur I At ait esse ex traditione praeonum Christi in Eeelesia inua. tiabiliter recepta. Consentiunt deniquo Beda. N An scimus ,& Thomas Anglus, qui nomine Diui Thomae solet circumferri . vlutesque alios Patres capite sequenti adde
Ad illos vero omnes viaeo verbo satis amente catholi ea alieno Rex Angliae telaon
det dieens et I Quoniam in hunc de Patribus antiquis sermonem incidimus, sinite, quae
so . hae oceasione obiter vos moneam mirum
non esse si saepius Patres hIc errent , & minus recte multa Apocalypsis mysteria intelligant, propterea quod liber ille eorum temporibus adhue obsignatus suit ; & sicet mysterium
iniquitatis iam tunc ageretur, ille tamen homo mecati nondum erat reuelatus. In omnibus enim obscuris prophetiis eertissima est regula. numquam eas satis intelligἱ posse usque dum compleantur. I Et inserius verba subiungit aeethissima. I Tantum abest. vehis te futili,& anili fabulae credam, ut contra , tuo tam erudito seculo,hoe qui eredat Deum tesor) non modo pro magni nominis the
logo , sed ne pro Christiano quidem habeam, quin potius scribis, S pharisaeis aecenseam .
qui se insaniebant, ut quamuis Chtisus conistrarium docuisset semper tamen venturum esse Eliam somniarent. veteribus autem Themiolis, s qui in hae parte errauerint, aequiorsum . propter rationem , quam supra memoraui. J Nac sunt verba Regis , a quo iusse expostulare possumus: ut talium verborum pondus , rationem, consantiam, di veritatem expendamus.
In primis enim quod tot, A tam insignes Patres reprehendere audet, sponsonistius ab Ipso octae parum est eonsentaneum . Deinde quamuis prophetia nondum impleta obscura esse soleat, quoad varias eireum stantias , di quoad ea , qtrae solum per aenigmata, di metaphoras praedicuntur, nihilominus in his, quae ad substantiam prophetiae spectant.
N quae per verba propria reuelantur . nn
solet ita esse Ohscura, quin saltem toti Eccles . & sapientibus Doctoribus eius nota sit. Quis eni in diceret . prophetias de Christo
venturo , antequam implerentur non siisse
a sapientibus populi Dei intellectas saltem a quoad substantiam articuli de Messia ventu. ro , di insigni Propheta iaturo Et quoad
alias eircumstantias expresse , & verbis prΩ-priis praedictas, ut quod nasciturus esset in Betheleem ex Virgine, & smiles 8 se ergo in Praetenti dicimus, esto liber Apocalypsis sitim,&Mstutiis quoati multa in eo reuelata, dum non implenturi nihilominus
aliqua e se satIs clare predicta in propriis
verbis, in quibus exponendis communis Da trinia conse usus non errat. Alia vero licet sint obscura est consonantia , di collati olle eum cum alias prophetiis elarioribus illustrantur. R in his etiam exponendis non errant Patres, quando communi consensu eumdem sensunt, vi certum dogma Ecclesiasticum tradunt.
Quando enim prophetia adeo est obseura, flevitica, ut dici possi consignata, etiam ipsi
Patres non tradunt suas expositiones. vi cet ias . sed coniecturis utuntur, & ideo in eis re gulariter non concordant. In praesenti autem
satis clara est prophetia Apoeati s de duo. hus tessibus saltem in genere, quod sint siit
ri homines, & Prophetae, ut capite praecedenti ostensum es, ex aliis veto Scripturis, & omnium concordia eoucludunt Patres sere vn nimi eonsensu. S magna asseuerat Ione . de eertitudine, illos testes situros esse Enoch,
A Lliam i ergo fine ingenti audacia nequid grauius dicam dici non potest, eos in hae
parte et rasse . Proeterea ratio. seu exeusatio Redis errorem deteriorem supponit,dicit euim latui sese Patres intelligentiam illius prophetiae quia nondum erat impleta, quia Papa in Antichristus, & quia vel duo tessamenta ab Eecie. sa Romana corrupta , vel quia Lutherus, Caluinus . aut similes Apollate, sunt illi duo testes promissi. Quam suppositionem neque a Rex probat, nee probare potest, quia neque
vestigium. umbram non veritatis tabet, sed Protestantium calumniam. &im posturam,
ut ex hactenus dictis euidenter constat, di insequentibus magis illustrabitur, di confirmabitur a
Ad haee, si Reg; iam est liber ille reser
tus,quomodo in coniecturis semper versatur, dum illum conatur exponere, totamque de
Antie hiis O disputationem ita obscuram , &inuolutam esse tradit, ut neminem ad credendum eo gat, imo & opinionem suana solum coniecturam appellat i prosecto postquam de sensu prophetiae ex eventu. & quia impleta iam est, constat, non es amplius ambiguum, vel eoniecturale, quod per eam suerat praedictum , nee sola opinione , sed certa fide et
dendum est . Quod si serte dicat, se non certa fide eredere, prophetiam illam Ioannis de Antichristo esse impletam, sed hoe ipsum solum coniectura quadam et pinari, ae subinde
totam expositionem suam ese tantum coniecturalem . profecto si ita respondeat, conuin citur in primis. immerito assit mare, librum illum his temporibus iam esse reseratum. vel esse reuelatum hominem peccati, ae prophetiam de illo ita impletam, vi satis iam intelis listi possit. Nam quod humana coniectura
assirmatur . nec reuelatum est, nee satis interulectum . Vnde maiori certe ratione eonieci
re, imo & eonspicere, ac dicere possumus. er. rare Regem, dum putat, se intelligere huius libri mysteria, quae patres assequi non potve runt, ut ipse ait. Denique interrogo, eur pro Christiano non habeat, eum, qui praedictam de Enoch.& Elia sententiam credit i Nam si ipse in tota sua disputatione solis eoniectutis dueitur , numquid Christianus no est, quid coniecturis, di somniis Protestantium seducentium R gem
549쪽
gem Angliae non eredit i Dieet, ideo non esse illum Christianum habendum , quia non eredit Christo dicenti, Eliam iam venisse . de
ideo cum Iudaeis adhue sperat venturum: hoc
enim in verbis suis Rex significat. At prostiacio iam Christus suum de Elia testimonium dederat ab initio Ecclesiae , & nihilominus
Patres constanter sententiain illam de Enoch, di Elia docuerunt; ergo si consequenter loquatur , necesse est , ut omnes illos patres pro Ch istianis non habeat quia quamuis ut vult Apoealypsim non intelligerent, saltem verbis
Christi fidem adhibere debuerunt. Quod si illis lieuit sine amissione Christianitatis,chri
sti verba alitet, quam Rex illa interpretatur, intelligere, eur etiam nobis non lice sit , eum Patribus potius, quam cum Rege de sensu verborum Christi sentire , eisque fidem adhibere t Concludimus ergo , non solum salua Christianitate, vettim etiam secundum sanam fidem hominis Chrisiani,& secundum veram,di grauem l heologiam credendum, sperandumque esse, Eliam elle venturum: quod ut planius fat, verba Christi, & Prophetarum in eapite sequenti diligentius expendemus. Prius .ero necesse est Regis standamento satis sacere i quod supponit Enoch, & Eliam habere iam glorificata corpora, ct ideo in g, nue fatetur, I captum suum superare , qui possit cum Theologia, vel ratione consistere,
ut e coelo descendant, praedicent, & pugnent, contra Antichristum t intersciantur ab eo, posteaquam permulta annorum millia exem
pii fuerunt a maledictione mortis . a Confirmat hoe dilemmate supra facio, quia vel sunt
in Ceelo, vel in Paradiso , A: virumque impugnat. Denique addit , t cum eorum eorpora tamdiu fuerint a peccato libet a non indigere maceratione, ac subinde non esse europorteat saecis apparere induta. I sed in primis nostra parum refert, quod sententiam Catholicam captum suum superare assi et, id enim certe non tam ex mysterii altitudine, vel rei di meultate . quam vel ex praeconcepto errore, vel ex Theologiae desectu nascitur. Apprehendit enim corpora Eliae, di Enoch, esse iam glorificata , R ideo non capit, quod snt iterum ad praedicandum, pugnandum .&moriensum ventura. Deponat igitur erro rem illum, & sacile caetera capiet. Addo vero , etiam glorificata corpora posse Deum ad statum mortalitatis reuocare, & Omnia praedictaeis agenda , vel patienda committere t scut potuit Paulum usque ad tertium Coelum rapere . .el ut graues Doctores assirmant)vsque ad visionem diuinae essentiae eleuare , de
postea ad communem statum viatorum reducere . verumtamen non est nunc nobis illud miraculum necessarium , quia certum nobis
est illa corpora non esse glori scata. Cur enim hoe Rex non crediti ex eo sorte , t quod permulta annoru millia exempti fuerunt Enoch, di Elias a maledictione mortis, cui per natu ram omnes subiacent . t Sed hoe nullius momenti est, facile enim est Deo corpus mortale a morte prsseuerare quanto voluerit tempore sne dotibus gloriae , scut, Adamo non peccante , omnibus in statu innocentiae datum esset. Quibus Augustinus locis supra ei talis Enoch , di Eliam comparat, recte diuinguens inter corpus immortale, quod non T X M.
potest mori , & eorpus mortale, quod licce moti possit. per specialem Dei provide ut iam,
aut Operationem diu non moritur. De Enoch autem, & Elia numquam Scriptura dixit, non posse mori sed hactenus non esse mortuos; cur
ergo Rex non eapit fieri posse, & futurum esse, ut aliquando inter homines redeant, di mo riantur
Cum autem Interrogat, ubinam sint, respondemus primo cum Patribus , quaestio ne me se euriosam magis , quam necessariam
ad caetera Fidei, vel Theologiae dogmata capienda, R defendenda. Vbi enim Deus voluit, illa potuit conseruare, & ubicumquosnt, inde poterit illa hute inferiori Mundo
restituere . Sie Augustinus lib. a. de Peccat. Origin. cap. 13. inter quaestiones , quae salua fide tractantur, & in quibus vel eoniectura utimur, vel Iudicium propter ignorationem suspendimus, ponit hane . t ubi sint nune Elias, & Enoch, quos tamen, ait, non dubitamus , in quibus nati sunt corporibus uiueiare, J Chrysost. etiam homil. II. in Genes. de Enoch, ait, I siquis euriose interroget, & di- eat. quo ipsum transtulit; discat, non conuenire humanis mentibus , euriosius ea, quae a Deo fiunt, explorare , ne. 1 Et similia habee homilia dia. ad Hebraeos in sine literae . Deinde dicimus sottasse translatos esse in aliquem coelestem locum, ubi ab elementorum immutationibus , & impressionibus immunes sint, etiam si usque ad Empyrium Coelum , quod florificatorum eorporum propria Sedes censetur, non sint perducti. verba enim Seripturae ab hoe dicendi modo non dissonant, ne.
que res ipsa magnam dissi euitatem , vel ad mirationem habet. Quod enim Rex quasi irridendo,& tamquam absurdum inserti quod futuri sint, i viridariorum more ultro, citroiaque Coelum inter, & terram cursitantes I sti
uolum est. & risu dignum . Nam si Angeliquotidiὰ ascendunt, & descendunt in Ceelum propter salutem hominum , si Christus ipse ,
postquam semel ascendit, iterum descensurus est ad iudieandum, R rursus ascensurus ad regnandum, quid mirum, quod duo homines electi a Deo ad extraordinarium opus, & ministerium , translati semel fuerint, di iterum reuertantur ad suum cursum, ae ministerium implendum, ac tandem in Coelum redeant
Denique probabilius censemus . esse in Paradiso terrestri, in quo Adam fuit conditus, ut dixit Athanas in epistola pro Synodo Nycaena circa principium, & de Enoch significatur in libro Sapientiae, ut in capite sequenti videbimus, ubi hoc etiam magis conis firmabimias. Nee repugnat, quod de Elia seriptum est, visum esse in Ceelum serri, nam virecte dixit Gregor. homi l. αρ. In Euanget. de Coelo aereo, non de aethereo id intelligendum est. Quod autem Rex dicit, I blasphemum esse credere, ex quo Adam ab illo Paradiso eiectus est , aliquem ex Adami posteris illve peruenisse, I si intelligeretur de eo, qui diceret, aliquem propria virtute, industria, aut labore posse illuc pertingere, aut ingredi, recte dictum esset. si autem intelligatur de illo, qui diuinae virtuti, ae dono, seu dispensationi hoe tribilit, non solum sine iundamento dictuna est, versim etiam cuin illa censura, X xx non
550쪽
non dissimili een ara dignum est, quIa est
contra sanctorum Patrum sententiam, cui sa era scriptura multum lauet, vi statim dieam.
Quod autem ad hoe impugnandum ulterius Rex interrogat, ubi si ille Paradisust ad quae stiones adlaphoras pertinet, ut supra etiam dixit Augustinus, & quidquid in ea senti itur,
parum ad causam praesentem refert.
Denique quod adiungit, Paradisuin te restrem haud dubie deletum esse, si exaggerationem illam . haud dubiὰ abstulisset, tolerabile esset, quia non desunt graues auctores , ut ita sentiunt, & quia non est illa sententia amnahilis . eum non se apertὰ eonita Sertipturas, vel communem traditionem, aut Ee
clesae sensum. Quod autem haud dubiὰ ita
sit, sine sun lamento dieitur, quia nullum p test Rex ossendere Seripturae locum . quo dubitationem Omnem illius assertionis auferat. Quin potitis longe probabilius est, Paradisum non esse deletum per aquam diluuia, sed usque nune in sua amoenitate, & pule Mitudine conseruari, ibique Eliam, & Enoch in qu a.dam vitr selieitate vivere, ut eam recte deisset ibit Eetnard. set m. . & 6. de Ascensono Domini. Et August. dicto cap. 13.de Peccat. origin. dixit. curiose quidem inquiri: sQua. Iis, vel ubi se Paradisus, ubi Deus eonstitute hominem, quem formauit ex puluere . Cum tamen esse illum Paradisum, fides Christiana non dubitet. 1 Vhi non tantum diei e suisse, sed esse . Verumtamen de hac quaestiorae, alibi pro captu meo disputaui, & Ideo illam omitto, & quia prasens controuersa ab illa non pendet. Nam iieet Paradisus ille fuisset per diluuium deletus, potuisset Deus vel alibi locum statui illorum duorum Prophetarum conuenientem praeparare, vel illum met so cum , aut partem eius ad pristinum statum , vel saltem ad amoenitatem illis hominibus conuenientem restituere. Re denique quam. ni, ibi nune illi testes selieiter, & sine mecat uiuant,venient nihilominus saccis vestiti,non ut pro praeteritis peceatis satissae iant, neque fortasse quia ilia maceratione earnis ad alia vitanda indigebunt, sed propter exemplum
hominum tunc viventium, vi luctum, & mceis
sitiam cui Athanasius inquIt) ostendant.
Vtrum ex a s Scriptura locis ostendi possit, Eliam .-Enoch faturos esse
cursores,s r testes contra Antichrastum. REx Iacobus In sua Praelatione fidenter
assit mat, i Vetbum nullum in Scripturis reperiri, quod innuat, vel Mochum, &Tiam redituros esse , & eum Antichristo diis micaturos, in eoque conflictu occidendos. aut quidquam simile passuros . a vi auten hoc ostendat, disturtit per ea scripturae loca, quibus non solum Bellarminus, quem ipse stantum accusat, sed etiam antiquissinii P tres a Catholi ei omnes sol ne dogma illud confirmare: di omnibus respondae aggreditur , imo & mala fide agere qui dilla loea
illo modo interpretantur , conatur euincere.
Nos vero Catholicorum sente litiam sequeti. tes asserimus, multa esse in Seriptura testimo. nia, quibus verum illud dogma ita eonfirma tur , ut licet per se certam suem diuinam non faciant, nihilominus ita praedictain veritatem comprobant, ut sine formidine prudenter credi possit, praesertim aecedente consensu antiquorum Datrum, & omnium fere Exposi torum interpretatione Et quoniam de loco Apocali pus satis iam diximus, nune per citet a discurremus. Et quia illa, quae de Elia loquuntur, clariora sunt, prius de Llia, postea de Enoelio dicemus . Dicimus ergo primo. Eliam venturum esse ut si praecursor secundi Christi aduentus. N ut teliquias is cael ad Christum conuertat , S ab Antichristo, aitertat. At se eontra Antichristum pugnet. Hre assertio in primis probatur ex herbis Malachiae cap. q. t Ecce ego mittam .obis Eliam Prophetam antequam veniat dies Domini magnus . & horribi is di& conuertet cor patrum ad ylios, & eor filiorum ad Patres eorum , ne i te veniam , &percutiam terram anathemate . a Quae verba
de vero Elia in persona, R de mi stione illius ante diem Iudieii finalis. & prope illum Didcommuni consensu antiqui Patres intellexerunt, Chrysost. homil. 8. in Matth.& . in a. au Thesta l. Theod. orat. io. in Dan. in fine circa cap. I a. Ambros. I. Corinth. q. in id, I Puto enim quou Deus, Sc. I Augustin. eo. de Civit. cap. 29. Greg.9. Moral. cap. Prosper in Dimid. temporis cap. 3. Damascen . lib. . de Fide cap. di 8. Is dor. lib. de vita, &morib. sanetor cap. 33.3e Iulian. Pomer. lib. I. contra Iudaeos ante med. Item Expostores in
eumdem locum, praesertim Cyrillus; Theodoret. & in laca Matth. i a.de I .praesertim Hisronymus, Eutym. Theophyl. Anselm. & Diuus Thomas, di in Apocalyps.1 r. praesertim Are tas dicens: s Ee certe quod Elias venturus sit, manifestum est , quoniam scriptura hoc praeis dixit, quae per Malachiam vaticinatur: Ecce ego mittam vobis Eliam. JHis vero non obstantibus Rex Angliae interpretationem hane non soliJua iudieat esse falsam, sed etiam Iudaicam fabulam , ae suta inde haeresim, quam qui eredit, Chrisianum esse non putat, quia verbis Christi contradicit . Ait ergo , Malachiam non loqui de Llia in persona , sed in spiritu , nec de secundo christi aduentu, sed de primo , cuius diem,l magnum , di horribilem, J vocat propter diem passionis, & mortis Domini, ac proinde prophetiam illam in Ioanne Baptis afuisse
completam . Quod totum probat testimonio christi Matth. I i. v bi cum multa de Ioanne
dixi siet, adiungit: l omnes Prophetae, di lexusque ad Ioannem prophetauerunt, de si vultis recipere ipse est Elias, qui venturus est. JQuid clariusi Et addit cap. i .eiani Discipuli ipsum interrogassenti s Quid ergo Scribae dicunt , quod Lliam oportet primum venire . I Respondens ait, i Elias quidem venturus est, di testituet omniar dico autem vobis. quia Elias iam venit, & non cognouerunt eum. I Et
subdit Euangelissa , t Tune intellexerunt Discipuli. quia de Ioanne Baptista dixisset eis. IEt similia sere habet Marc. eap. vlt. quae po