장음표시 사용
551쪽
Rea ponderabimus: Et pro hae sua sententia
sol uni quemdam Bibliandrum haret leum alis legat . Post et vero Hieronymum etiam adduia cere , qui non solom Ioannem Baptistam, sed omnem chorum Prophetarum Christo testimonium perhibentium nomine Elie ibi signi-seati intelligit, & addit, Christum in Euangelio in Elia Ioannem intellexisse, & Ruperistus ibi dubius este videtur de sensu Malaeniae,
quamuis simul dieat , plures Doctores, i quihus omnes, ait, serὰ eonsentimus, a credere Eliam ad litetam esse venturum, & omnia r
sed aduerto, at ud esse loqui de prim
tio sensu siletali, & maxime proprio Malachim aliud de sensu, vel secundatio , vel my. sim, & spirituali. Dico ergo, negari non a posse, quin Propheta ad litetam, & in sensu
maxime proprio, & nomini eonsentaneo loquatur de seeundo Christi aduentu, di de prois pria persona Eliae. Probatur primo , quia a principio eapItis aperte loquitur Malachias de die Iudieii, de illa enim ait, I Eece dies
veniet suecensa quasi eam inus, de erunt Omnes superbi , & omnes laetentes impietatem sipula, & inflammabit eos dies veniens,&c. I Quae verba manifeste indieant,set monem esse de die irae, & vindictae diuisie, ante quam praecedet ignis omnia comburens, quae propriissime conueniunt in diem Iudieij, in diem autem, vel tempus primi aduentus Christi
nullo modo. Et in toto contextu sequenti idem sensus eomprobatur. Et Ita in toto comtextu sequenti idem sensus comprobatur. Et
ita in hoe nee Hebraei, nee Catholici Exposi
tores, vel Patres discordane. Ergo cum p
stea dieie , I Antequam .eniae dies Domini maginis . & horribilis, 3 de eodem die Iudi. Hi loquitur, qui erit i magnus iustis, di horribilis pectatoribus J ut ait Hieron. nam Reontextus ,& literae consecutio hoc postulat, di proprietas verborum id satis indieati &con naut verba. Ioel. 1. Nam sicut dixit Mais Iaehias , t Mittam Eliam antequam veniet
dies magnus,& horribilis. J Ita Ioel postquam late depinxisset praecedentia ad diem iudiaeti, dieens. I Ante faciem eius ignis volans, Sol, & Luna obtenebrati sunt, Dominus dedit voeem suam, J & similia, eoneluditi l Magnus enim dies Domini, & terribilis valde: Iergo dies illa masna, & horribilis in utroque ioco est dies Iudicii. Quam etiam magnam appellat Sophon. p. r.& horribilitatem eius egregie deseribit, dicens: Vox diei Domitii amara, tribulabiret ibi sottis, dies irae dies illa, dies tribulationis, fle angustiae, Sc. J Similiter eumdem diem vocat magnum, & irae Ioannes Apocalyps 6. Non ergo accomm
dantur recte verba Malaehia diei passionis Christi, nec inuenietur antiquus Expositor . vel sanctus, qui ita intellexerit. Et speetalia ter notauit Chrysost. hom. s. in Matth. ponis derans ultima verba Malachiae : s Ne forte
veniens percutiam terram anathemate; J quae
non primo aduentui Christi, sed secundo re-ehὰ aeeommodantur.
- seeundo hine fit, ibi etiam Malaehiam proprie, de ad literam loqui de Elia, & praedicere, illia esse suturum secundi aduentus Chtti si praecursorem . Quod magis confirmant septuaginta interpretes: I Ecce ego mittam
Eliam The bitem. I ut habetur In versiones
Hieronymi, & in Latina nuper correcta, &legunt Cyrili.& Theod. in Micheam, & Τert. lib. de Anima cap. 33. Aug. Euth. Atet has suis pra; & Chrys. homil. 8. N s. in Matth. Qui notati additam nomini Eliae fuisse ei reum stantiam patriae, ut tolleretur ambiguitas, denotaretur, sermonem esse de propria persona glis. Tertio idem comprobatur ex verbis E elesiast. 48ά ubi a principio capitis de Elia Propheta loquitur Sapiens, eiusque insignem sanctitatem, magna prodigia, & signa mira bilia, singularemque translationem deseribit.& postea subiungit i l Qui scriptus es in i
dieiis temporum , lenire iram Domini, eoaeiliare cot Patris ad filium, de restituere obbus Iaeob. J Vbi quet , seti plus est in hunc modum Elias , nisi apud Malaehiam χ ergo de eodem Elia Malachias loquitur de quo Sapiens, ae subinde de propria persona Eliae . Ad quae verba respondet Rex Antiis, cum constet Eecles assaeum alludere ad verba Mais Iachiae , Clitissum interpretando Malachiam. etiam Iesum Sidrach exposuisse: Neque de-deeoti est, ait, huie mortali Iesu explieari ah immortali, veroque Iesu, licet ad pud rem , de confusionem haereseos Iesu itarum. JSimiliaque conuieta libeta proferunt Proteis stantes, quando nec probabista, nee verisimilia facete possunt, quae dicunt. Quis enim legens eaput illud Ecelesiasti ei sibi persuadeat, non loquia principio de uero Elia. sumpserat enim ille telas onus laudandi viros
gloriosos patentes suos,ut dixerat capite Aq. Ee ine plent ab Enoeh. per Noe, Abraham,Isac. Iaeob , α editeros Prophetas. peruenit ad Sa- Iomonem in fine e . - .Q re postea ineipiein η8. Et surrexerit Elias propheta quas Ignis.& verbum ipsius quasi facula ardebat, qui induYit in illos famem, dee. Et deiecit de ecelo lenem ter. J N alia quae historice aperte resertusque ad illum: s Elias quidem in turbine tectus est. N in Eliseo completus est spiritus eius. I Et postea de Eliseo sermonem proseo uitur. In medio autem illius enarration sde Elia interponit illa verba, Qui seriptus es
in iudieiis , dee. I Qui ergo verisimile est, relatiuum, qui non referre personam propriam illius Eliae, de quo in anteeedentibus, & s quentibus sermo tediebaturi aut quis talem interpretationem Christo imponat i Praesertim cum eodem loquutionis genere illi dieaturii Qui sustulisti mortuum ab Inseris , qui deiecisti Reges, qui audis in Sina iudieium , qnivngis Reges, qui receptus es tu turbine ignis& statim, Qui scriptus es . JSuspicor sane, sub vetho Explieandi intellexisse Regem verbum emendandi, vel eorrigendi, & ideo dixisse, non fuisse de deeori Iesu mortali, sentiens Iesu immortalem non recte intellexisse verba, Malachiae, R ideo aliter, quam ipse senserit, explicatum esse a Iesu immortali. Cnm enim Rex sentiat, illum librum non es e eanonicum facile in illo admittet aliquid, quod emendari potuerit. sed licet hoe non esset dedecori homini mortalia se loquenti, suisset tamen dedecori spiritui sancto, qui per illum loquebatur et ut vera fides docet, illum librum ut canonieum n bis proponens. Talis ergo interpretatio Re.
552쪽
ata non potest Iesu itis esse pudori, Rex videar, an ipsi si honori, Neque per illam aliqua haeis res s confutatur , quae per Dei gratiam hactenus in Iesu itis cum veritate notari potuerit, sed potius interpretatio illa haeresim inuoluere conuincitur, quia vel male sentit de libro Aeetesiastiei, vel eertὰ non interpretationem, sed eorruptione verborum eius, christo attribuit .
Quarto Malae hiam de persona Elli sui
se loquiuum , prohamus ex ipsisChtIssi verbis Matth. II. ubi interrogantibus distipulis, qti id esset, quod Scribae dicebant, oportere , Eliam venire primum , id est, ante aduentum Nema, respondit Christus dando primum ri Elias quidem venturus est , di restituet om nia. 3 Deinde vero addit seeundum , sellieet: s Dico autem vobis quia Elias iam venit, Aenon eognouerunt, sed se eerunt in eum quaecumque voluerunt. sc de filius hominis passurus est ab eis . I Ex quo contextu in primis colligo, Christum de dupli et Elia esse loquu-
tum , nam de uno ait esse venturum . de alio
vero dieit iam .enisse r de primo item dicit,
quod restituet omnia, de altero vero non hoe uicit, sed potius esse male tractatum, de quasi contemptum a Iudaeis , quia illi non ereclide runt sed i secerunt in eum quacumque voluerunt . a Denique taeit4 indieae duplicem asinam aduentum , unum, in quo passurus fuit a Iudaeis ante quem venit spiritualis Elias, de quo proximo loco sermonem feeerat alium in quo non ad patiendum , sed ad eomplem dum omnia veniet, ante quem venturus est proprius Elias , de quo propterea predixit, quod restituet omnia . a iuxta quem senium summa, seu paraphrasis responsonis Christies a Verum , quidem est, Eliam verum, &proprium esse venturum , non tamen modo.
sed eo tempore; quo ressi tuenda sunt,& comisplenda omnia r Dico autem vobis . est alium spiritualem Eliam , qui iam venit tanquam praeeursor istius mei aduentus , in
quo veni ad patiendum pro hominibus . a quibus ipse etiam male, di infideliter tractatus
est. Hunc autem esse verum . de litteralem
sensum verborum Christi , ostendo primo, quia est simplicissimus,& valde consentaneus verborum eontextui, de proprietati. qum serati fida est, nisi ubi elata fuerit metaphora,&ita hie sit. Nam in priori sententia , Ad nomen Eliae, R suturum verbum veniet, propriὰ inteul igitur, idemque de verbo restituendi omnia , satim explieabimus . In altera vero parto nomen Eliae spiritualiter exponitur. quia π hristus ipse tam aperte illud deelarauit ut, discipuli sensum intellexerint, alia vero verba omnia in sua proprietate retinentur, Aeeedit, sensus, sine causa laborat Rex Anglix ut illum euertat, eleendo, Christum in priori parte , ysum esse verbo fututo veniet . non assirma do , sed reserendo quod Ptolieta dixerat, flepossea addidisse praetems,venit, ut explicaret prope tiam 4 Et Meetet, iam esse impletam.
Sed prosecto magna vim facit illis verbis.l At illa respondens ait, Elias quidem ventuartis est, I nam haec non sunt verba re se tentis, sed assirmantis, ε. consentientis . Nee
distipui, dubitabant, an Propheta id dixis
set, sed an suturtim esset, ipse autem respondit, ita quidem futurum elis r de nihilomio mis addit alio spirituali modo Eliam iam venisse. Sicut enim Paulus, 2. ad Thessalon. α. de Antiehristo dixit,mvsterium iam operatur iniquitatis , R de ovem subdit, di tune reuelabitur . Ita intelligere possumus . dixisse Christitin , Eliam in mysterio iam venisse. in persona vem adhuc esse venturum. Et hoc magis declarati it Marcus cap. s. ubi prius refert, stetisse Christum t Elias cum venerit priomo testituet omnia. Et infra subiungit. Sed
dico v bis . quod δὲ Elias venit, J Vbi priora
verba elatissimὰ asst mando ducta sunt At nota reserendo. est in posterioribus particula , &, unius Eliae ab alio duplicis etiam aduentus
disti luctionem denotat. ' ri . I.
Secundo confirmatur dicta expositio .mia optime cocordaticum aliis Seti plutς locis, in quibus de proprio Elia ventum, &de spirituali Elia, qui iam venit, sermo est. Nam ubi est sermo de illo proprio ventum . de illo dieitur , vel quod conuertet homines ad Deum , vel quod placabit iram Dei, J Aede sie etiam illi tribuit Christus . quod testi.
tu et omnia , quo verbo, quae aliis , erbis Mais Iaehias, Ad Ecelesias Icus dixerunt, complevixus est . Nee possunt illa verba Ioarmi Bapti. stae recte accommodari, cum sua praedic
tione parum Iudaeis proseeetit. Quod enim Caluin istae respondent,restituisse Omnia, quia pradieauit Christum, qui omnia restituit, friuolum,& valde extortum est Tum quia verba restituet omnia, fgnificat emeaciam, di essectum praedicationis ipsusmet Eliae suturum. eodem tempore. N per ipsum, ut apertὶ
constat ex proprietare verborum . Tum etiam
quia alias qui liber Christi praedieator dicetur restituere omnia,etiam s praedieatione sua nishis proselati quod ridiculum est . Tum d nique , quia eum Malchias dieit de Elia. I Ee
conuertet eorda Patrum ad filios, non potest erponi. id est, praedicabit eum. qui
conuertet: Imonee recte exponemus dice do . ita prΣdieabit, ut ad conuertendum
suffetat, sed sensus planus est, conuertet es fieaeitet . seu ita praedicabit, ut conuertatriae enim est vis verbi. de hoe de elatant verba quod in prioribus verbis aperte Christus an- Dei per eundem prophae tam subiuncta. l NOnuit sententiae seribatum . qua in illo populo sorte veniam, Ae percutiam terram anath erat vulgatis, & receptissima, fle tanquam ve- mate . I Ita ergo dixit Christus, restituet 'm- tam illam approbat, nimirum, Eliam Pt, ni a quia eum Iudaei priori Eliae non credid phetam esse venturum . Neque unqam fgni. tint, de a Christo diseesset int in eius primo ficauit, deceptos suisse. qui de .em Prophe. aduentu per alterum Eliam Christo restituemta Elia prophetiam illam intelligebant. -- tur, iuxta illud Isai. 1 o. Ae Pauli ad Roma. s.
ne a vero quasi addens mysteriis nouum noci l Si stetit numerus Israel tanquam arena ma--ru ns prophetidi litteram. d. veritatatem, ris, reliquidi saluae fient. J Altera vero pars
ira eleuans ad spiti ualem seu latri. addit, de spirituali Elia consonat ue ibis eiusdem Miςo utem vo his, iam .enie , de non eo. Christi Matth. II. l Si vultis reri pete , ipse est ΩΠοutrum eum . J Cum erg6 hoe fit. planus Elias. id est . ipse vobiscum exercebit Elia
553쪽
ministerium quod erit eonuertere homines, praesertim Iudaeos ad Christu . Quia vero sine consensu illorum perfici non poterat,ideo dixit si vultis,ut Chrysosto. & Theophylact. n tarunt. Et Hieronymns 1 Hoe , inquit, quod dictum est si vultis te ei pete ipse est Elias, mysteum esse. & indigere intelligentia, sequens sermo Domini demonstrat , dicens: Qui hahet aures audiendi audiat, I id est, qui Valet intelligere, attendat, & altiorem sensum ve horum pereipiat. Nam sie ut Angelus de Ioanne praedixerat. Luce. I. venturum esse lin spiritu ,de virtute Eliae,ὶ ita in prisenti dieitur esse
Elias Tertio ipsa metaphora, qua nomen Eliae Ioanni attributum est. indicat, de propria persona illius Prophetae , eui nomen illud prius impositum est, praedictum fuisse , mittendum sere praeursorem alicuius aduentus Christi, & praedi eaturum Iudaeis, ut eo nuet tantur ad Christum, nam quia in hoc munere Ioannes assimilatus est vero Eliae, ideo ipse Elias nominatus est, tanquam venturus in spiritu, de virtute Eliae . si e ut declarauit idem Lutas ea p. r. addendo, i ut conuertante orda Datrum in filios, I alludens ad loeum Malachiae, ut ex verbis ipsis constat, & notauit praeter expositores ibi, August. tract. In Ioannem, dicens, Ioannem dictum esto in spiritu Eliam , quia hoe suit in primo ad. Dentu, quod Elias erit in seeundo. Idem Gregor. homil. 7. in Evang. Ipsa ergo metaphora Elidi Ioanni attributa, indieae, priorem prophetiam ad literam esse pra dictam de proprio Elia . Quod ita etiam eon sim
tur . nam cum Angelus ait Veniet in spiritu,
α virtute Eliae , .apertEdistinguit Eliam anne r ergo supponit proprium Eliam I venturum in spiritu , de virtute, ut conuertat
corda Patrum in filios Aee. I ae subinde supponit. de illo Elia distincto a Ioanne prius suisse similia verba praedicta. Quocirea lieet daremus, verba Malactis interdum asserti de Ioanne Baptista. quasi in eis fuerit praedimis, intellistendum id esset in sensuspitiis a. li, fortasse etiam a Spiritu Sancto intento,
non tamen est ex eludendus proprius liter alis sensus, qui multis aliis modis euidenter ecimia probatur. Sicut quando Ioannes de Christo addueit verba illa. l os non comminuetis ex eo, 3 non excluditui proprius literatis se sis , quo significatur, in typo id ad literam esse , ut obseruauit August. tract. II o. in Ioannem , & Chrysost. homil. 8 . Ita ergo licet verba Malachiae Ioanni in spirituali sensu accommodenturi ad literam seruanda est proprietas . Nam de Ioanne ad literam praeia dictum fuerat per eundem Malachiam cap. 3l Ecce ego mitto Angelum meum ante faciem tuam , qui praeparabit viam tuam ante te. I Quae verba prius retulit Christus Mati.
3. tamquam propriὰ de illo dicta. undo praemittit: l Mic est enim, de quo seriptum est &e. I postea vero longe aliter indue te locum Malachiae, vel potius ad illum alludit per attributionem. vel in spirituali sensu ad
Ultimo auctoritate Patrum hae expositio verborum Domini eomprobatur, Hier numus enim Mail. II. dicit Ioannem mysti
ce vocatum esse Eliam propter similitudinem ει addie, quod sicut Elias Dinrus est praen scit seeundi aduentus Christi iuxta Malachia,
ita Ioannes suit praeut sor primi. Quamnis enim ibi soliun hane referat, ut aliorum senistentiam , ultimo tamen to eo eam ponit, &tacite approbat, Matthaei vero x . suppon Itut veram traditionem Naehraeorum de vero Ella venturo praeeursore seeundi aduentus, Ee
postea se exponit verba Christi l Ipse, qui
venturus est in secundo saluatoris aduentu iuxta eorporis fidem . nune per Ioannem venit in veritate, de spiritu. J Et August. lib. 8
Quessio q. 38. I In secundo ait aduentu inclatitate Dominus venturus est, cuius aduen
ius praecursor speratur Elias, sevi primi Io annes fuit, & ideo dieitur a Domino, Elias iam venit. N multa ei homines seeerunt. Aesi Vultis seite,ipse est Ioannes Baptista , qui venturus est . Quia in eodem spiritu, Ee in ea dem virtute , 8e tamquam praecedentis praeeonis osse io , 8e hie iam venit, & ille venturus est. J Vbiclarissime expoliti, Christum loquutum esse de duplici Elia, uero ,& mystico Et lib. I. Quaestion. Euangeliear. qu. II. de vero Elia intelligit illa Domini verba, i Elias quidem ventutus est , J Ad quod additur Et restituet omnia, exponit, vel eos, quos Antiehristi perseeutio conturbauerit, vel ipse restituet moriendo . qua debet. I idem trin. in Ioann. ut supra retuli, Et similiter Am-htos lib. I. in Luea ei rea illa verba. t Ee praeibit ante illum in spiritu , de virtute Eliae IInter alias rationes . & similitudines ponit .l Qisia hie prioris , ille sequentis Dominici praecursor aduentus . I Et libro seeundo de
virginibus in ptine pio dieit, i Eliam, qui
virgo sulcitdeo raptum esse in ex Ium S misminiel, ait, venturus est praeeursor aduentus Gregor. etiam lib. I s. Moras. eap. s. Alias
6. de vero Elia intelligit . quomodo autem restituet omnia declarat , dicens. l Nune enim amisit Israelitas Eeclesia, quos con. uertere praedicando non valuit, sed tune Elia praedicante, dum quotquot inuenerit, colli. git , velut plenius recipit, quod amisi. I Meodem modo intellexit verba Christi idem Gregor. lib. 2o. Morali cap. s. 8e Homis. I a. in Mech. Praeterea Orige n. tract. a. In Matth.post interrogationem Apostolorum, i Quid ergo dicunt Setthae, quod Elias oportet venite primum addit, Ad hoe respondit Iesus. non reprobans quidem . quae a seri bis tradita suerant de Elia, sed alium Eliae aduentum ante se denotat factum . quem ignorauerant seribae. 4 Et ita statim exponit sequentia
verba Christi de dupliei Elia in persona, dein spiritu , quorum alter venturus est. alter iam venit . unde optimὰ Chrys somus . Homil. 38. In Matth. II. I Signi fieauit, inquit. Christus, Ioannem, utrique enim unam admInistrationem susceperunt, deprecursores ambo eonstituti sunt. Quapropter non dixit hie est profecto Elias, sed si
vultis suseipere, hic est. I Et cetera, quae elemganter prosequitu vium ibi, tum latius. Et melios homil. 38. ubi exponit verba Christi. Elias venturus est, de Elia Thesbite . de quo etiam loquutus fuerat Malachias. Et hom. in a. ad Thessalon. similiter deelarat. Ioannem dictum esse Eliam propter ministerium
554쪽
peae ursoris. In quo vero xllae smilis fuit. &Theophylact. Mati. i . exponens vetha Chriiani ait, i Dieendo quod Elias quidem veniet, ostendit, quod nondum venit, R in secundo aduentu veniens restiturus si ad fidem Chiusi omnes Hebraeos , I quos persuasibiles inueniet &c.J Denique Tertullian. lib.de Animaeap., eidem fauet expolitioni, ut post eistiores omittam, Bedam. Anselm. & alios.
qui verba Chrisi ita intellexerunt. Quid est ergo quod Rex Angliae ait, nI.hil esse in setipturis, quod innuat. Eliam
esse venturum ante iudicium λ Nunquid ve risimile est, tot Patres tanta concordia in assertione hae ex sacra Scriptura colligenda conuenisse, sine magno & euidenti in eadem Scriptura sundamento Quapropter multum excedit, dum praedictam interpretati nem verborum Christi in Belsatmino repre hendens. eam imprudentem vocat, & paraphra fim non serendam, vel callide, S pe si mafide inductam fu i se dicit, Aut enim sanctos
Patres non Iegit, aut omnes in uno Best armi
no te 'e , & callide , R contra id quod alibi
profitetur . reprehendit, utrumque autem imtolerabile est, di Rege indignum. Eo vel maxime di quod nee rationem ullam . nec ponis derationem verborum Christi alleuius momenti assert, quo receptum sensum uerborum Christi impugnet: neque his satisfacit.
quae nos ad illum persuadendum induximus. Cum ergo , N alia tesimonia Scripturae aliter
rectὰ intelligi non possint. & verba Christi
in optimo. N plano sensu eum illis concordent & communis Patrum interpretatio consentiat, dubitandum non est, quin Elias suturus si seeundi aduentus Christi piscursoriae se hinde unus ex duobus testibus a Ioanne
in Apoealyps praedictis . De Enoch vero quasi irridendo se ait.
Rex. s sed Enochum oportet in hoe negotio eum Elia coniungi, inullam aliam . ad rem, ni fallor, nisi ad iugum ex altera parte tollendum . J Verniratamen dictetia haee , & irrisi nis verba non Bellarminum tantum ut nex dissimulat ) sed Patres omnes, imo ipsum Ioannem Euangelistam pungunt . Nam sista dicta verba audienda sunt non solum adis uelsus Enochum. sed in uniuersum omnem tantum praecursor missus en , quia solum ad
unum Iudaeorum populum , & ad unum ter rς locum mittebatur, & ideci tempore . quoad hue ille popuIus in s de perseuerabat, &prophetarum doctrinis erat instructus . ideo. que unus testis eximius, qui esset lueerna aris dens, & lucens. visus est .suffciens , Elias autem mittendus est ad Ecclesam per totum orbem iam diffusam, & ex gentibus , ae I deis constantem, & eo tempore , quo vix inis
uenient fidem super terram propter ingentem Antiehristi persecutionem, & ideo foetuin aliquem habebit, qui eum ad serendum iu sum Euangelicae praedicationis, & Christi de sensionis iuuet. Vt sint duo . eandelabra in conspectu Domini stantia, di virumque populum illuminantia, & duae olivae, ex quibus
maior abundantia gratiae in tempore tantae necessitatis Ecclesiae communicetur. Itaque grauissime Rex errat, de numero duorum te si una dubitando, vel illum tanquam ratio
Quis autem suturus si ille eius, non est tam exploratum . & certum, sicut quod alter futurus sit Elias. Vnde in eo, quod a d. dit Rex, nullum Scripturae locum de reditu Tu h loqui, minus errat. Nam etiam Areistas Apocal. D. suo eap. o. dixit. Quod Elias venturus sit, manifestum est et de Enoch vero testimonium quidem, quod ad aduentum spectet,ex Scriptura non habemus. J Vnde factum est , ut de hoc socio Eliae varie senserint Doctores catholi et Victori n. enim Apocalyp. II. opinatus est, Ieremiam eum Elia
esse venturum, Hilar. autem eanon 2o. in
Matth. re prohata ilia sententia , Moyse m s clauit Eliae , euius sententiam aliqui modetiani expositores Matth. a . sequuti lunt. Alii vero hoc munus prophetandi eum Elia tempore Antichri sti Ioanni Evangelistae tribuunt cum H, polito lib. de consum m. mundi. Qui tamen non exeludit Euoch , sed tertium Ioannem adiungit. Hoc vero sundamentum non habet, & ipsi Ioanni repugnat, qui duorum tantum testium mentionem isacit. Neque absolute eredibile est, Moysem, Ieremiam , aut Ioannem venturum esse eum LIia,
quia nullum vestigium . vel indicium eius rei in Scriptura habetur, & longe verius est, socium Elia in praedieatione. & aduentu suo illos omnes mortuos esse, & eum Christo iam irrident. & exeludunt. Ita enim dicere aliis regnare. R ideo verisimile non est illos esse quis poterit, quid oportet, alium quemcum iterum morituros, de caelo ab statu beatificoque Eliae coniungi, nisi sene ad iugum ex abstrahendos a vi ad pugnandum cum Anti- altera parte tollendum ἰ cur ergo Ioannes, christo descendant, ut latius alibi tractaui. duos testes. duosque Prophetas venturos esse Superest , ut omnino asseramus , Enoch praedixit Qujs nouit sensum Domini. aut esse venturum simul eum Elia, ut se altet te quis Consiliarius eius sese t Aut quis oratim stis, & praedicator contra Antichristum . Innem ab illo exiget,eur duos testes missurus se hae enim assimanda sententia grauissimi Pati non unum tantum, vel non plurest Vel tres, & sere omnes eonueniunt. Tertullian. cur in primo suo aduentu virum tantum praeia lib. de Anima cap. so. August. lib. s. Genes. cursorem miserit, in seeundo vero duos λ Vel ad litet. eap. & lib. i. d. Mirabilib. sacrae cur ad praedicandum Euangelium misella Seripturae cap. 3. Ambros. I. Corinth. 4. Da. duodecim Apostolos, & non plures nequo masten. lib. . cap. 27. Beda Ansel. N D.aho. pauciores, di in fine mundi eontra Antichri. mas in Apocal. ubi etiam And. Rsar. dicit. sa duobus testibus contentus futurus sitisunt plerosque Doctorum hanc sequi sententiam, ergo sutiles huiusmodi obiecti . neula, nam & Aretas dieit, haberi ex traditione praec Deus t omnia operatur secundum eonsilium num Christi. Et argumentum magniam est , voluntatis suae. I quia Enoch mortuus non est ; sed translatus, .. -mquam . recte eonsideranti sat m ut scriptura docet Genes. s. unde fit, ali- 'Ri tiones huIus diuini prouidentiae ori quando esse moriturum . quia statutum est P0ssunt. Iu primo enim aduentu Unus hominibus semel moti, a qua tegula non pintest
555쪽
test eum sundamento exeipi . Ergo verimui illimum est , ad hunc finem reseruari, ut eum Elia veniat , & pro Christo moriatur. Recedunt verba Ecclesias . l Enoch placuit Deo . & translatus est in Paradisum, videt genti tins poenitentiam. Quae verba de Paradiso terrestri intelliguntur a Patribus ut supra retuli. Rex autem Angliae conten.
die, lassicienter sic exponi , qui positus fuit in exemplum Bturis hominibus, quo ad poenitentiam agendam , & sectandum Deum incitarentur . Quam expositionem Theodoret. quaest. s. in Genes. tradidive videtur. Et posset tolerari. si alia non excluderetur, vel si multae aliae circumstantiae, aliquid amplius in verbis illis signifieatum esse, interpretari non cogerent. Nam si solum in exemplum translatus esset, non certς in Paradisum te restrem, sed in caelestem transferendus suisset, nec in mortali corpore in terra seruandus, sed gloria, & honore statim coronandus. Dein
ivile pauci prosecto laturi erant, qui illo
exemplo tam distanti , lanaque abscondit permovendi essent ad poenitentiam . alius ergo modus commouendi homines ad poenitentiam ibi praedicitur. Denique in illa nota causali, translatus est, ut det gentibus t seu
generationibus ut habent Grtea i satis indicatur , ex speciali prouidentia reseruatum esse ad excitandos homines aliquando ad virturem , & poenitentiam . Unde probabile est, non sine mysterio positum esse gentibus, quia
Elias magist ad Iudaeorum conuersionem .
Enoch vero ad reuocandos lapsos ex genti. hus mittetur. Hoc ergo habet haec assertio satis probabile in Scriptura fundamentum.
quod Patrum auctoritate, & coniectura eo
firmatum, nisi quis velit voluntarie tergiue sari, & plus sapere quam oportet, rem satis credibilem, & moraliter certam essicit.
C A P. XV. Atichristi sedem , δ' loco , gradu longissim. a Pontificis Sede
DE tempore aduentus Antiehristi, & eon.
sequenter de testibus ad praedicandum contra ipsum venturis, saris vi opinor di. sputatum est,sequitur dicendum de Antiehri. ii sede, quod est secundum membrum dispuωtationis Regis Angliae, seu alter locus, undeus tendere nititur, Antictristum iam in sede .ae throno suo sedere. Videturque in hunc modum argumentari. Roma sutura est sedes Antichristi. ergo magnum sig'ym est, eum qui nunc Romae sedet; esse Antichristum. Verumtamen, nec Rex ita expresse colligit, neque illatio ullius momenti esset. Ducibus enim modis potest Antecedens illius arguis mentationis intelligi, uno modo de Sede ipsa Romani Pontifieis, quatenus est Pontificius thronus, in quo dicatur semirus Antichristus alio modo solum de loeo Romanae urbis, ita kt in illa collocaturus sit Antichristus thronum , di Regalem curiam Imperi, sui. Non potest autem antecedens illud in priori sensu
intelligi, quia esset inutilis argumentatio, dipet telo prinelpsit nam illa est eoncluso,quam Rex stadere conatur, nimirum Antichristum seorum esse, i mmo & iam sedero in Pontificia , seu Romana Sede , si ergo in illo sensiuantecedens illud intelligeretur. pro sund
mento, & principio argumentationis , pr banda eon elusio assumeretur, elletque ridicula argumentat Io.
Oportet ergo, ut Rex loquatur de loeo ipso Romanae ciuitatis i & pro iundamento suae rationis sumat, Anticbristum collocaturum Sedem Imperii sui in illa ei uitate, ut inis de colligat, Romanum Pontificem esse Antichristum, quia in eadem ciuitate Sedem Pon iis eatus sui habet. Et sie collectio quidem per se spectata friuola est, quia in eadem ciuitate possunt varii Principes , Imperio, moribus, di titulo, ac modo regnandi valdς disi similes, Sedes Imperii sui saltem diuersis temororibus collocare. Neque propterea inde in serri potest, unum Imperium esse aliud. Alias eodem modo in serri posset, Constantinum fuisse Tutem, quia tu eadem ciuitate Coni antinopolitana sui Imperii Sc dem corulocauit, in qua postea Turca sedet. Immo,& inseres pollet, Petrum, & successores eius etiam ante Bonifaciuna fuisse Antichristum, quia sedem suam in eade Romana ciuitate habuerunt . Quamuis autem haee eonditio habendi Sedem I perii in eadem ei uitate , non sit Q. iis , ad ostendendum esse evindem, qui sedet, neque habere proprie eamdem sedem. id est,
eodem regnandi titulo, eademve potestace,
ac dominatione, nihilominus est eooditioneresaria , & ideo Rex cum suis Prote stantibus maxime conatur ostendere, eonditionem
hane fingendi Sedem Rom. . .ero Antkhristo conuenire, ut ex illa, adiunctis a Ius inseranti eum qui nunc sedet, in illa ciuitate esse Antichristum. Cum 4 utem ex hactenus diructis eoni et, conditiones alias de temporo Antichristi praedictas, in eum, qui nunc sedet non conuenire . & in sequentibus ostenden. dum sit, aliis etiam qualitates, & proprie. tates de persona Antichristi reuelatas in Pontifice non reperiri, etiam si daremus, Romam futuram esse Iocum Sedis Antichristi, nihil re. Rrtet ad concludendum , Antichristum, aut venisse, aut esse Pontificem. Nihilominus ea. men . quia etiam illud principium, scilicet. Antichristum Romae sessurum, talium est . vceuidentius constet, quam sit vana fictio; de imposlura de Antichristiana Sede Romae colis locata , vel collocanda, expendemus in hos
capite Regis probationes, ostendemusque assertionem eius salsam esse, suisque principiis
Be expositionibus Apocalypsis repugnantem,
postea vero de sutura Sede Antichristi pauca
hetemus . Romanam ergo cluItatem futuram esse locum Sedis Antichristianae, probat Rex priomo ex Pau Io a. ad Thessalon. i. dicente de
Antichristo i l Ita ut in templo Dot sedeat. ostendens se tamquam si e Deus 3 id est, s aieRex in siau, atque adeo in penetralibus Ecclesiae . 3 Et additi l Iam ubi sit Apostolica illa Sedes, cuilibet relinquo diuinandum, sed &quis in ea sedens pro Deo se se gerat, peccata
condonans, fidei articulos definiens, omnium
hominum censor, di iudex , ipse a nenii ne tu
556쪽
die and ns. 3 In quἱbus verbis hoe argumenis tum virtute continetur. Antichristus sede hie in Ecelesia, quae est templum Dei; ergo sedes eius erit in s nu, S penetralibus Ecelesiae, id
est in praecipuo & ut se dicam in intimiori loco eius, ergo erit Romae; ergo Apost
lica sedes, quae ibi est, est sedes Antichristi.
Probae virtute hane ultimam illationem ,
quoniam qui illi e sedet,ostendit se tamquamst Deus. I Hactenus Rex . In hoe ergo argumento in primis non haeremus in antecedente prout a nobis propositum est. R virtute continet expostionem , quod Paulus per templum Dei Ecclesiam iniseellexerit . Nam hic sensus errorem non conistinet, sed potius probabilis est: Hieronymus enim epist. Is i. ad Algas quaest. I I. sensum illum ea teris praeseri, illumque sequitur
Fluto Eter. lib. de Regres anim. cap. 23. &Ceeumen. ibi, ita hune sensum probat, ut alios exeludat, dicens , I Non dieit templum quod erat Hierosolymis, sed Eeclesiam Dei. JAlis vero Graeci interdum insinuant, Paulum Mon loqui solum de templo Hierosolymitano,
sed etiam de Eeclesiis Christi, indicantes,
prius non exeludere. In quam sententiam ei- statur Ch sost. a. Thessal. a. dieens , I Iube-hit, se in templo Dei collocari, non Hiero solymitano sol tim, sed etiam in Ecclesis. IIta enim vertit Musculus in Veneta impressi re anni is s. in nouis autem editionibus Parisiensibus anni issi.& Is 8 p. interprete Ce manci Herneto, non legitur partieula solum,
nee Ecclesiis in plurali, sed in sngulari, hoe modo . t Iubebit ipsum pro Deo adorare, &sed ehit in templo Dei, non quod est Hier sobmis , sed in templo Leelesae . I Theophylactus autem aliter videtur legisse, vel exposuisse Chrysostomum dieens, i Non in templo specialiter, quod est Hierosolymis, sed in Leelesiis simpliciter di omni Diuino templo. IApud Theodore tum etiam non inuenio exisclusiuam secundum versionem eiusdem Ge mani Herueti, in Coloniensi editione , anis
ni is a. sed verba eius sunt i l Templum Dei
appellauit Eeelesias, in quibus primam Semdem arripiet. I In quibus verbis potius videtur tacite ex eludere templum Hierosolymit lium , licti absolute dieendo Ecelesias , Omnes includat, I consequenter etiam illas , quae Hierosolymis fuerint. Quoci rea etiam Ecelesiam per templum Dei intelligendo duae, vel tres sunt illius vocis
expositiones. Vna, t per Ecelesiam non mariterialis locus adorationis Dei, sed formalis . t ita dicam) Ecclesa, id est ipsa congleis natio fidelium intelligatur. Et hane indieat Hieronymus supra dieens, i Vel in Eeclesia,
ut verilis arbitramur, sedebit, ostendens se ,
tamquam ipse sit Christus , di filius Dei. IEt idem fgnificat Matth. et . exponens illud, l Iti loeo sancto, id es in Ecclesia, . IEt certe verba Chrysostomi, quae retuli I xta Heruetum . ah hoe sensu aliena non sunt. Et eumdem sensum ut probabilem p nit Andr. in Apoealyp. eap. tuo fiet. Alia exposita est , ut templum Dei sumatur pro mater ali loco sacriscia, di adorationis, quod
Jςl: M voeamus . Et haee expositio potest
subdistingui. Vnde secunda e , positio erit, ut templum Hierosolymitatium excludatur . hane posuit express/ Oeeumen. & ab Illa non
diserepat Theodoret. lieet exelusuam expreseia non posuerit. Tettia erit, per templum
Dei intelligi omne diuinum templum, siue se in Eeeles a Chrisi, sue in Sunasoga. Et hane tradit Theophylactos, & sequitur Caietanus dicens , t Non determinatum templum , sed quodlibet Deo dicatum significari. I Ita .e templum Dei positem sit ad excludendum
tanti m idolorum templa,n voluit etiam Αugustinus in lib. dio. de Civit. cap. I9. Addie vero ibi Augustinus quartam expositionem , metaphoricam . Nam per templum Dei intelligit ipsumet Antiehristum ,&ponderat, Graeca non habere . t ut sedeat intemplo Dei, sed in templum Dei, I id est, ut se gerat tamquam Dei templum. Quod potest intelligi, vel de ipsa persona Antiehristi. de se intelligenduin erit non Illo communi modo, quo iusti dicuntur templum Dei, sed alio sugulari modo, quo ipse haberi volet ut verus Deus. Sicut dieitur in Christo ha-hitare plenitudo Diuinitatis eorporaliter, &ita humanitas Cfristi, seu Christus ut homo potest dici singularI modo templum Dei. Vnde eum Paulus ait; l Ita ut in templo Dei sedeat, ostendens se tamquam sit Deus. I iuxta hane expositionem , non ponit illa duo tamquam diuersa, sed posterior pars est prio, ris explicatio, eti hibebit enim se Antichristus
in templum Dei, se ipsum verum Deum prPdicando, ut sie adorandum ostentans. Vel per Antichristum intersisti potest, non sola pers na Antichristi , sed simul cum eorpore myst- eo ex prauis hominibus, qui illum sequentur congregato, & sie dieitui Antichristus sedere in templo Dei, quia suam congregationem ostentabit tamquam veram Dei Melesam in qua ipse sedebit tamquam Deus. Et hune
possetiorem sensum magis sequitur Augusti
si ergo Resti Angliae platet, ut templum Dei in illo loco Pauli Ecclesiam fgnificet. non contendimus, e Iigat autem ipse ex die is expositionibus quam magis probet: nune enim nihil nostra refert, inter eas diiudicare sed ad rem solum spectat, breu Iter ostendere,
nullam earum Protestantium assertioni, seu vanae potius cogitationi posse deseruire.Namsi Ecelesia per templum Dei significata est fidelium congregatio, licet Antiehristus in hae Ecelesia sessurus sit, ostendens se tamquam si Deus, non sequitur in Romana esulistate collocaturum sedem suam. Nam fideislium congregatio est per totum Othem dissu-sa , R de se abs rahit a materiali locor unde sedere hoe modo in Ecclesia tamquam Deum
nihil aliud est , quam in ipsa Christi Ere Iesa,& ab his. Mi fuerint membra eius pro Deo
Iaaberi, ae reputari. Quod verum esse poterit. sue Romae, sue Constantinopoli, siue Hierosolimis continsat, immo siue in Eur
pa, sue in Asa eueniat. oportet autem ad haertere, congregationem illam, in qua Antichristus adorabitur ut Deus. vocari templum , vel Teelesiam Dei, quia antequam per Antichristum petuerteretur , erat templum,
N EG Iesia Deir ipsum autem pro Deo suscipiendo, quoad eam partem facta erit syna-oga Sathanae , seu Antichristiana . Iuxta unc ergo sensum nihil colligitur de Romana ciis
557쪽
na ei ultate quod sit sutura sedes, Antie hes si . Imuro aliunde euertitur blasphemia di eentium , Pontiscem ibi sedentem esse Anti christum : nam ut ait Hieronymus in Anti-ehristus sedebit in Leclesia , ostendens se esse Christum, & filium Dei, J Ponti sex autem non ita sedet, sed ut minister Dei, de Christi
vicarius, & seruus seruorum Dei . Et haee ratio serὰ eodem modo de quarta expositione procedit, ut facile consideranti patebit, nam e Ypostio Augustini ad hoc etiam reuoluitur. vi per Ecclesiam hominum congregatio, non materialis locus designetnr, eamdemque nomine templi Dei signifieetur. Si vero placeat, per Ecclesiam intelligere solas Christianorum Eeelesas, eum Paulus indes nite de templo, seu Eeclesia Dei loquatur , non magis potest inferri sessurum Anti chrisin in in aliquo templo Romano, quam in Constantinopolitano , vel Hierosolymit no , aut alio siniti. Nec refert quod Rex addit, sessurum Antichristum in sinu, & penetralibus Ecelesiae, tum quia haec verba notia
sunt satili, sed ipse illa adiunxit de suo capite , ideoque pari iacilitate contemnuntur.
Tum etiam quia satis erat Anglia in sinu, dipenetralibus Ecelesiae, & tamen Deo permitia tente, tacta est Sedes Antichristi, R Luthe rus, ae Caluinus in medio quidem Ecclesiae, ae subinde in sinu , & penetralibus eius virus
suum effuderunt, licet Romam euertere non potuerint. Dicet sorte Rex, licet templum Dei in defuitὰ postum fuerit, per ant nomasiam sumptum esse pro Roma , vel Romano templo tamquam omnium praecipuo. POL etque iuuati verbis Theodoreti . seeundae Thessalonie. a. dicentis, i Templum Dei a Dpellauit Eeclesas , in quibus primam Sedem arripiet ri nos enim dicimus , primam sedem esse Romanam ; illam ergo arripiet Antichristus. Sed illud etiam voluntariὸ dicitur, di sine probatione . Et praeterea saei id respondebimus, sessurum Antichristum non in tem plo,quod re vera praecipuum est, sed quod ipse volet, & preedie abit esse prΣcipuum , eredibilius autem est , illud esse futurum in Iudaea potius, quana in Italia. Nam eum Antichri sus se pro vero Christo, & Messa venditaturus se, eaput Ecelesiae suae dicet esse Hierusalem, non Romam, ut mox videbimus . Theodoretus autem per primam sedem re vera non intellexit Romanam , neque aliquam ex pri-inarijs Eeelesis, sed in unaquaque Ecelesia , vel templo primarium locum, ae sedem soli Deo debitam, vel loquutus est de prima sede,
non quae nune si, vel suo tempore erat, sed quam ipse Anti eliristus eriget. Atque hie di scursus aeque proeedit iuxta tertiam expostiationem , quae sub nomine templi tam Iudai eum templum, quam Ecclesias Christianorum complectituri nam se magis ampla est , de indefin ta paulina propositio, ideoque minus potest ex ea inferri determinatus locus Romanae civitatis.
Ex quibus etiam eoneluditur, frustra Regem diuinandum proponere, ubi si Apostoli ea Sedes a nam licet omnibus pateat, il-;am esse Romae , non sequitur, Antichristum ibidem collocaturum sedem suam , etiam si sessurus sit in sinu Ecclesiae . Quia sinus Ee-elesae amplissimus est , & boni, ac mali ilia
Illo existunt, & unus quidem legitime sedet.
alius per ambitionem , & tvrannidem caput Teclesiae fingitur . Praeterquam quod ut supradicere experan licet Antichristus Roma expelleret Pontificem. & suam ipse sedem ibi collocaret, non sederet in eadem sede , neque inde posset eo ne ludi, eum, qui nune legitimὰ sedet, ita sedere , sicut Antichristus sedebit. Nam qui nune sedet, non se Christum, aut Messiam esse praedicat, sicut praedicabit Antiis christus . Quapropter vanum est, quod Rex subiungit, Pontificem pro Deo se gerere sit peccata condonando, Ede. J Nam aliud est, vicem Dei gerere, R ut minis rum eius. mmdoque ab ipso instituto supernaturales essectus operari .n diuinain iurisdictionem exerciter aliud vero est , se pro Deo gerere, se ipsum
tamquam Detina eredendum, adorandumque
proponere. Illud enim legitimὰ facit Ponti sex, hoe autem posterius erit proprium Anti christi, ut scripturae docent, & Patres inter. pretantur , & in capitibus sequentibus susius declarabimus . Alteram probationem , quod Roma suis futura si sedes Antie litisti, Reet assumit ex Apocalypsi, supponito ue ex cap. I 3. Bestiam,
quam Ioannes vidit aleendentem, habentem que capita septem . & cornua decem esse Antichristum . Deinde vero argumentum sumit ex cap. II. ubi Ioannes narrat, se vidisse mulierem meretricem sedentem super eamdem
hestiam c ut Rex interpretatur ) de qua muliere sic Ioannes in fine eapitis concludit. I Et mulier, quam vidisti . est ciuitas magna. quae habet regnum super Reges terrae . t Et de eadem prius dixerat, i eius nomen esse Babylon magna, J & eodem modo illam appellat cap. I g. ergo I locus hie ait Rex ) perspieue,&sine ullaeontradictione de elarat. Romam
esse, aue sete sedem Antichristi. 1 Probat ii lationem. t Primum quia nullus iam Papissa insciatur, Babylonis nomine ibi planissime Romam intelligi. Deinde hane mulierem. ait, esse illum Antichristum, liquet ex tem
pore , quo vim suam, & operationem exereet, quod erit quadraginta duorum mensum prout , I 3. cap. habetur . 3Prius vero, quam huic argumento reis
spondeam, in his, & alijs Regis verbia aduerto, i illum confundere mulierem eum bestia,& e conuersor nam mulierem dieit esse Romam , R Babulonem , eandemque rursus dieit esse Anti eliristum, di paulo in setius constare dicit, hesiam septem rapitum esse Antiis christum. Et tamen pag. ros. dicit hestiam illam esse ei uitatem regiam. Et smiliter pagina 99. mulierem eum hestia confundit, &nune ciuitatem, nune imperium eius, nunc
Antichristum significare dicit. ae consu-so Ad communi expositioni repugnat. de intelligentiae lumen obsuscat, nam si mulier, &Babylon est Roma, quomodo est Antichristus e aut quomodo insidet hestiae, quae diei. tur esse Antichristus Deinde in eap. x 3. non dicitur potestas data mulieri per menses η a. sed bestiae; ergo Inde non probatur, mulleiarem esse Antichristum, sed bestiam. Non debent ergo confundi: aliud enim mulier. aliud hestia repta sentat, neque potest heuia se ipsam portare. Neque vero hoe dicimus. ut obiectionem vitemus, sed ut verum sensum
558쪽
deelaremus. v amque parerens ad ea uendas bestia, quae erat . di non est. 8e ipsa octava e alumnias, quae in illa eoiissisione, a qui- es. & de septem est,& in interitum vadit. 4 seuo eatione delitescunt, vi infra eap. ro. vide- postea declarat, I decem eornua esse deeemhimus. Obiectio autem in hune modum sor- Beges, qui potestatem aecipient post bestiam. reari potest. Mulier fornicaria, qua magna eui suam virtutem. R potestatem dabunt. 3Babylonia nuncupatur, est Roma , & illa di- Dei neeps vero de his subiungit. quod lodiente itur insidere bestiae , idest, Antiehristo tam fornicariam, R de latam faeient illam , quam Principi, S sundamento suci ; ergo Ro- nudam. Ad carnes eius manducabunt, ct ignem a sutura est Antiehristi sedea . Probatur concremabunt. J utique in hoc heniae seruienia consequentia, quia licet potius Princeps via res. cum qua l habent unum consilium , cui deatur sedere in eluitate, ubi habet solium . que suam virtutem tradent, a vi prius dixe- quam ei uitas in ipse, tamen etiam ciuitas rat. ipsa dieitur sedere super Principis humeros. Vnde ulterius colligo, tantis ah esse, ut quatenus eius potentia, di virtute regitur . te dieat Ioannes, sernieariam sedisse super illam conseruatur. Sie ergo Roma visa est sedere , hestiam . quatenus verum. N proprium Anti- super hestiam Antieesissum: erit ergo sedes christum adumbrabat, ut potius significet per eius. ipsum . vel per Reges ministros eius esse de- De hae obiectiope multa diei possent, struendam . Ergo ex illa visione non solum nisi essent in superioribus dicta . Iossemus non liquet, nee colligi potest, Antichristum ergo saepe obiectionem vitale dieendo, sor- fixurum sui imperii ledem Romae . sed potius . ni earlam illam in cap. I . Apocalyp. a Ioan . contrarium non obscure probatur . cum perne visam . non Romam, sed Mundum signifi- ipsum Autlehristum destruenda se. Quod incare , R bestiam. eui insidere visaea. non . cap. I 8.multum confirmatur, maxime contra
Antichristum, sed diabolum esse . Verumta- Regem Angliae, qui verba illius capitis i l Ce-men ad respondendum Regi ne eessarium non cidit,eeeidit Babulon illa magna, J de Roma- est, probabiles, nedum magis receptas inter Ciuitate intelligit. δὲ ita ex illius senten-pretationes negare. Concedimus ergo mu- tia ibi destilbitur desolatio, Nabolitio per- Iierem illam Romam fmiseare, non tamen peta a Romandi urbis. unde necessaria se Christianam, sed ethnicam, vi cap. 6 de elaia consequutione insertur. illam Romae defrutaui. Cum vero subsumitur, hestiam, eui ctionem per Antiehristum . di Reges illi sub mulier insidebat, ese Antichristum. respona biectos saetendam esse. Primo ex verbis ante- demus, vel negandum id esse, vel certe disin. eedentis capitis, quae proxime retulimus. Seguendum,& sanci modo intelligendum. Nam eundo ex sequenti cap. 1'. quia illud exci- illa bestia dicitur habere septet a capita, quae dium Babylaniae, quod eap. I δ. describitura ibi exponuntur ese septem Reges, quorum , non est totius orbis cor natio . S com
nullus est Anti e litissus, sed alius. qiii octauus fio , sed euiusdam particulatis Ciuitatis.
esse dicitur, licet de septem se , di voratur iuxta illam interpretatione mi eria ergo ante specialiter, t bestia , quae erat, di non est, a Mundi finem. Et tamen ex cap. .colligitur. ut supra tractatum es. Igitur bessia habens illnd Babylo uisum excidium prope finem septem capitat, di cornua de rem, non est adaia Mundi esse isturum, nam statim post illud
ovate ve sc diem J Antichristus, sed est ostenditur Christus descendens super equum
successio tyrannorum persequentium Chesia album, di eum gladio ex utraque parte acutosianos in Romano imperio , post quos ortus procedente ex ore eius . Caelestibus exerciti- est Antichristus tamquam 1 cornu paruum de bus eo mi tantibus ad perdendam hesiam a 'medio eorum. i ve dieitue Daniel. r. Hi ne eum Regibus, di exeteitibus suis, qui occisi ergo non recte insertur. Rodiam aliquando laut in gladio sedentia super equum I ergo itu insidere super illum Antiehristum istum, di tam Babylonicam destinctionem per Anti-Woprium, sed super Imperatores Romanos christum, & exere itum eius futuram esse satis ethnicos, Ecclesiae perseeutores. ει Λntieliri cousequenter intelligitur . Ergo inde euide sos typice, di per figuram, seu parti ei patio- ter cou eluditur non esse Diuiam Romam senem. Horum ergo Imperatorum , seu Anti dem Anticlitis lachristorum fuit quidem Roma sedes, quando Tettici idem ita oon eluditur, nam s R tenebat imperium super omnes Reges terrae. ma est illlo modo in fine Mundi destruenda,ia erat ebria de sanguine Martyrum. id est. τel id fiet per Antichristum, vel per alium ; si quando erat Roma ethnim. non Christiana. per Antichristum . eerte sedes eius non erit. Vnde si avente consideretur eap. 1 . quia haec duo inter se repugnant. Neque stagi Apocalypss, numquam in illo silnifieatur, potes, quod prius in illa fixurus si sedem, si mulierem illam sernieariam visam esse seden- posea illam se destructurus a tum quia neque tem super illam bestiam, quatenus proprium hoc habet fundamentum . neque verisimilitu Antichrisum, sed solum quatenus tyraunos dinem a tum quia monarchia Antichristi non praecursores eius , di Romanos Imperatores tanta tempore durabie, ut ad illam vicissitu- ethnicos repraesentabat . Et ideo sertasseta dinem rerum possit susscete ; tilm praeterea, quando Ioannes dicie, vidisse mulierem se. quia ut ex cap. i . eolligituo ex odio serni dentem supra bestiam, solum addit. l Habe n. eariae destruet illam per se, vel per Reges amitem capita septem, S eornua de rem , J quia , eos suos; ergo i principio gerent hostile bel- Autichristus nee est .num ex illis septem ea. sum contra illam e ergo cogitati non potest. pitibus, nec de decem eornibus . Nam ipse quod prius si Roma futura sedes Antichri- o usq3 postquam dixerat, de septem Regia si, di postea per illum destruenda. Nequo. - ἡ ' Mφprae'ssisse. & vnum esse, di etiam dici potest destruenda per alium post- . . venisse, sed si isse venturum, di quam Antichristus in illa sedem suam fixerit; ' 'poret duraturum, sisti iungit, i Et tum quia repugnat cum verbis citatis ex
559쪽
eap. i . ubi dicitur destruenda per Regesamieos hestiae . id est, Antichrini, & exeeuto rum eon filiorum eius. Tum etiam, quia ex alii loeis Apocalypseos. R ex Daniele . RPaulo constat, Antichristum a nullo puto
homine esse superandum, sed ab ipso Christo esse interseiendum. ergo si Antichristus se
mel sedem suam Romae collocaret, non esset
Roma ab ullo hoste Antiehristi destruenda neque ab ipso Christo antὰ generalem Mundi consagrationem, quia Chrissus eum venerit ad Antichristum intersciendum, nullam deis fruet Ciuitatem . neque hoe de illo legitur , sed solum . quod Antichristum, & Pseud prophetam eius vivos In Insernum mittet, &α caletos illorum foetos in gladio suo Oeei
Assertio ergo, quod Roma sutura si Antichristi sedes , & a Rege non probatur, &dictis, ae expositionibus eius contraria es, &plane falsa. Denique est optima coniectura, quia Antichristus destructurus est Romanum imperium , & magno odio illud prosequuturus, ut etiam ex cap. 17. Apocalypsis colligitur, & ex a. Thessalon. I. R ex omnibus Patribus 1 ergo non est verisimile, collocaturum esse Romae sedem suam, quia etiam Romanum nomen cum imperio suo cupiet extinguere.
Longe quidem eertios est. Romam non esse suturam sedem Antichristi quam se
certum, quis loeus, vel Ciuitas futura si, in qua thronum suum sit collocaturus. Neque id mirum esse debet, quia in omnibus rebus obseuris, quae eognitione humana longe
distant, sacilius quid non si, quam quid stagnoseitur. At nobis etia in non est tam necessarium cognostere, ubi si Antietitistiis sciturus, quam scire non esse Romae imper turum , quia hoc posterius ad haereticos eonis fundendos multum conducit: illud vero prius, licit se te totum, vel incertum. notia
multum refert. Nihilominus tamen,ut ex hac assi atione negationem demonstratam in
superiori eapite in hoc ampliori auctoritate confirmemus , quid in hoc puncto verisimi.
lius. Ideatur, paucis proponemus . .
Catholici ergo Doctores, ueris millimumeensent Hierusalem suturam esse regalem sedem Antichristi, Templumque Hierosolymitanum vicumque per Antichristum instaut tum fututum esse quasi fundamentum. N eaput salsae religionis, quam Antichristis itia
Mundum inducere eonabitur. Quae opiniocinet vlla dubitatione ex antiqua traditione descendit. Nam Irenaeus lib. s. cap. 23. aper. tu dieit. Antichristum regnaturum in Hierusalem. Lactantius lib. . cap. I 3.& II. dicit, regnaturum esse in Oriente. In eaque Asa parte , quae Syria vocatur, id est, in Iudaea . Hippolyt. in orat. de eonsumat. Mundi, dieit Hierosolymis sessurum. Idem Augustinus
Gregorius Turronen. lib. .histor. Franeorum in ptine. t Antichristus, ait, primum cireumis cisionem inducet, se asserens Christum , deinde in Templo Hierosolymitano statuam sua eolloeahit, Sc. I Idem Cyrill. eatech. s. Damas lib.4. cap. a . seuer. Sulpit. dialog. 2. des. Martin. & omnes exponentes scripturas statim tractandas. Tantus autem patrum
eonsensus non potuit certe in sola humana suspicione , aut opinione fundati . cum sit de re sutura contingente, &ex Diuina prouidentia, ae permissione maxime pendento Iergo eredensum est . manasse ex communi intelligentia Scripturarum e sunt enim in seripis tura multa testimonia, quae hoc significant, tamen quia prophetiea , & obseura sunt, ex traditione aliqua verum illorum sensum Pa tres eolligisse videntur. Duo autem videntur esse praecipua testimonia, quibus haec veritas confirmatur, quae nune expendemus, & obiter alia testimonia ,
R rationes, seu congruentias attingemus.
Primum testimonium est illud Pauli, quo Rex utebatur: l Itaut in Templo Dei sedeat.1 Nam Paulum ibi loqui de Templo Hierosolymitano logd verisimilius est. Primum enim
ita exponunt frequentius antiqui Patres, Ir naeus lib. l. cap. 23. t Transferet, inquit, Regnum suum in Hierusalem, di in Templo Dei
sedebit, seducens eos, qui adorabunt eum .
duas ipse sit Christis. J Et cap. o. i sedebit, ait, in Templo Hierosolymis. J Idem Hippolyt. in oratione de eonsummatione Mundi, Ephrem oratione de Antichr. par. . t Hon rabie , inquit, Iudaeos supra modum. R Iudaeorum populi ipsum maxime honore assiis
eient. Unde S ipse tamquam eos honore praeserens, designabit ipsis omnibus locum suum ae Templum , suamque illud instaurandi pro
iudentiam. J Idem Cyrillus Hierosolymitan.
ea teches. Iue. Damasci lib. .cap. 17. exponens
Paulum, ait: l Porro Dei Templum non nostrum intelligit, sed Iudaicum, non enim n his , sed Iudaeis veniet. J Ita etiam interpretantur loeum Pauli Sedulius,Haymon. diuus I honias. & alii communiter. Et potest ita
suaderi. Nam verisimilius est, loqui paulum de Templo materiali, quod est locus adorationis , & saetiscit, quam de Templo met phori eo Eeelesae vel animi humani: tum quia illa significatio vocis Templi est magis propria, magisque usitata , faciliusque poterat avidelibus intelligi, quos tune Paulus instrue te volebat; tum etiam, quia fine dubio allu die ad verba Christi, Matth. x . I Cum videritis abominationem stantem in loeci sancto. Iubi non est dubium, quin Christus de materiali Templo loquatur. Tune autem quando Paulus scribebat. solum Templum Hierosolymitanum Templum Dei, J quasi per antOnomasam a Fidelibus voeabatur, quia tunc
.el nondum incoeperant Christiana Templa. vel non hae voce appellabantur, ut ex antiquis Patribus constat. Neque in alia significatione inuenitur in seriptura, & praesertim iii Nouo Testamento vox illa l Templi Dei Iin proprietate sua, & prout loeum lactis eii significat; ergo veris milius est , in eadem signifieatione paulum illa voee usum fuisse. Confirmatur hoe testimonium ex alio Matth. a . ubi Christus alti s cum videritis
560쪽
abominationem desolationἱs stantem in Io. eo sancto Iibi enim per locum sanctum Tem. plum Hierosolyn, ita num intellexisse testes sunt omnes, qui de statua, seu imagine Caesatis locum interpretantur, ut Chrysostomus homil. 6. Theophyl.ibi. Item Hilar. can. 23
in Matthaei cens: l De Antichristi temporibus haec loquutus est.J Et instat IAtque a Iudaeis susceptus in loco sanctificationis insistet , vevhi Sanctorum precibus Deus inuocabatur. illie ab infidelibus receptus Dei honore venotabilis sit J Ambrosius etiam lib. Io. in c. a I. Iuca, sde Templo interiori ludaeorum ex m.
it. J Et eumdem sensum indieauit ibi Hiero nymus, eum dixit, verba Christi posse intelligi aut simplieiter de Antichristo, aut de aimagine Casaris, quam in Templo posuit Pilatus , aut de statua Hadriani, quae in Sancto sanctorum loeo posita fuit, intellexit ergo Hietonymus illum locum sanctum, esse Templum , di Sancta sanctorum; Ze tamen ibidem ait, de eodem loco Paulum loqui et .Τhessal. I.
trumque autem optime confirmatur ex loco Daniel.ς. I Et erit in Templo abominatio desolationis, 3 quidquid enim ibi per abominationem desolationis signifieetur, dubitati non potest, quin Templum Hierosolymitanum Daniel intellexerit, nullum enim aliud Templum Dei veri tune erat, nee de alio est sermo in Testamento Veteri; at Christus D minus Io eum Danielis allegae, ergo idem Templum per locum sanctum intellexit: Paulus autem ad utrumque alludit, ergo de eodem Templo loquitur . de quo Daniel. vi rede notauit oti genes lib. b. contra celsum circa medium. Secundum prineipale testimonium est Apoealyp. I I .ubi dicitur testes praedicaturos contra Antichristum interficiendos e se i in ciuitate magna, ubi Dominus eorum eruci.
fixus est , I id est Hierosolymis, interficientur autem ab Antichristo . ve ibidem dieitur, di ibidem Antielitissus ipse interficiendus est; ergo longe verisimilius est, ibi praecipue regnaturum esse Antie hiistum. Sic Andr. in illuni locum suo cap. go. In hac namque ciuitate, ait, ad imitationem Dauidis regni
sedem ut probabile fit eonstituet. J Idem
eap. 6 a. cum maiori dubitatione . clarius Aret. cap. 3o. l Corpora, inquit, illorum
insepulta proiaei et in plateis Hierusalem, in
ea enim regnabit tamquam Rex Iudaeorum ,
quos seducet. J Et eodem modo locum illum de ei uitate Hierusalem intelletierunt reliquies stores antiqui, & moderni in illum imeum, multique alii Patres docuerunt. Eliam, de Enoch in Hierusalem esse ab Antichristo Occidendos , quod non nisi ex hoe loco sum. serunt. unde satis probabiliter eos ligitur, ei uitatem illam suturam esse regiam.Αuti, ehristi, ideo enim in illa potius quam in aliis testes christi constanter praedieabunt.
quia eaput superstitionis erit, sicut olim Petrus, Ze Paulus in Romana urbe . quae caput erat ethnici Imperii praecipue docere studuerunta unde sicut sibi martyrio ibi cor nati sunt, ita etiam Enoel, , di Elias interficiemur ab Antichristo in ei uitate sua regia Hierusalem . cum enini Iudaeus futurus sit, di pro Messia a Iudaeis suseipiendus , dc ad
raudus , ut Paulo post die mus, per se veIui mile est, pos quam in Oriente Monarchiam
usurpaverat, in ciuitate regia Iudaeorum , quam ipse instaurabit, solium suum colloea turum . illa ergo ciuitas ab Antichristo in saurata. δὲ aucta ibi a Ioanne ciuitas magna vocatur, vel eerte magna, quia in ea magna, re mirabilia conti terunt, quia vero fide, flemoribus eorruptissuma erit illo tempore,ideol spiritualiter Sodoma, & AEgyptus I in eo. dem loco a Ioanne appellatur. At vero Rex Angliae, non obstante dictorum verborum euidentia, Romam a Ioan. ne illis verbis significatam esse contendit. Et primo aduertit, cum soannes dixit: l CONpota eorum iacebunt in plateis ciuitatis rea. gnae , quae vocatur spiritualiter sodoma , de Agyptus, illud verbum, spiritualiter, tam Hierosolymis, quam Sodomae . & AEgypto
tribui, ut eredatur, non esse sermonem de
Hierusalem maletiali, sed mystica, per quam Romam antelligit. Deinde expendit, post praedicta verba Ioannem non addidisse simpliciter, lubi Dominus eorum crucifixus est 3 sed interposita particula i Et, ubi Ni minus eorum , dic. J de ita exponit: l Sedes Antichris i tam plena sutura est spiritualibus
fornicationibus , de id clatriis, atque olim fuerunt Sodoma, de πgyptus, imo persec tione Sanctorum tam cruenta, ut in ea iterum
Christus sit eruet figendus in membris suis, a
iuxta regulam vulgarem , ut quae in corpore,
de membris fiunt, capiti tribuaἡtur. Tertio expositionem hanc confirmat ex verbis Ioannis cap. I s. in fine, ubi de mystea Babylone diciti Ihi in ea sanguis prophetarum, Ee sanctorum inuentus est , di omnium, qui intersecti sunt in tetra . J Nam sub illa distria butione omnium , Clitissum etiam comprohendi vult, quia ille interfectus est in terra'. unde videtur colligere, etiam Christum dici
Roniae interfectum. Tandemque addit, posse dIei Romae omei sum christum , quia auctoritate Romani Imperis occisus suit, fle tamquam reus In Imperatorem Romanum, I ita ut qui illum exeusare niteretur, Caesaris amieus non habearetur . J Potestque haec inretpretatio iuuari, quia nonnulli Catholici non intelligunt in proprio sensu verba illa. Nam Hieronymus epist. 7. multis argumemi ersuadere eona. tur , ibi non esse sermonem de eluitate in ptia Hierusalem . Plinium quia in initio eiusdem capitis ii. vorat Ioannes Hierusa leni ciuitatem sanctam, dicensi s Et tu itatem sanctam e cultabunt mensibus 42. Deinde quia in Seriptura Mera non eluitas
specialis, sed mundus solet spiritualiter So.
doma , fle Rigyptus appellari , de ita eo libdit eluitatem illam esse Mundum . Lyranus vero ia illum locum per ciuitatem illarum gnam, congregationem infidelium intelligit; ergo si licet a proprio verborum sensu rece dere , non erit, cui interpretatio Regis probabilis non videatur. Respondemus in primis ea, qua Rex
aduertit, leuia esse, vel ad suam expositi nem suadendam, vel ad veritatem euerten
dam. Nam quod primo notat, adverbium illud, spiritualiter , non solum Sodomae, de AEgypto, sed etiam Hierosolym; a tribui; in uilesie fallunt es , de contra litetam. Quia in