장음표시 사용
101쪽
ς8 o, De Borgiano Hebr. Samaritico Numo
quod , quantum ex horum lapidum integritato
statuere possumus & judicare , ne unum verbum rum cui haee Non illis sane , qui hasce litteras primis labris degustarint sed unis illis & horum similibus, qui
salsos testes, ut quidam ait poeta vetus, salsis tostimoniis petunt. Est certe id argumenti genus plane novum ne minemque eruditorum suisse arbitror , cui illud in Phoenicio-Punicis eruendis litteris in mentem unquam venerit . Sed res ipsa aliter omnino se habet, ac longe alia esse procedendum via , ut in eiusmodi litteraturam ingrediamur, quis non videat 3 Verum ecquid ,
ego haec urgeo, quae per Sese mera sunt somnia λ Tamen illud Cl.viro de Μarne est concedendum, quod d&Hebraeorum dc Arabum quoque linguis seribit; nimirum , earum ope dilucidari se monem Phoenicium posse; quin tamen hanc dialectum illarum matrem S parentem esse habendam ei concedamus. Quoniam eruditi de Mariae conaminum mentionem seci, minime tacendum reor , quod alter doctissimus vir de Phoenicia epigraphe mandavit liti ris . In Academici namque Cortonensis postremam dissertationem quum Cl. Scipio Μameius incidisset,
multa suis in Osse aetioni Letterarie, tom. IV.P. I94. Σoo. de hoe monumento movit , quae sibi dubitati O- .nem suspicionesque illius sublestae fidei injicerent. Sed quamquam vir omni laude praestans is ille fuit, qui egregios in sua Arte Critica Lapidaria ad inscriptiones
veras a falsis internoscendas, canones tradiderit; non ex uno apographo, omni sui parte male descripto , quod vulgarat Commendator de Mariae, de re iudicium facere ; verum ex inspectione ipsorum lapidum , vel ex aliquo saltem eorum exempigri fideliter transcripto ditere sententiam debuisset. Erat enim omnis U. Cl. de monumenti salsitate dubitatio atque scrupulus ita eomparatus , ut fallacibus contineretur princi . Disitig Cooste
102쪽
γ Phoenicum litteratura illustrando Q 99 quidem In iis deprehendimus , quod ad locuti nis vel Hebraicae , vel Syro-Chaldaicae usum,
piis ; quippe quae ab se institutis eriti eae artis communibus advesantur regulis . Quod , sed paucis, praestitisse arbitror Cl. Antonium Gori, Dissa deIPAMa- bello Etrusco pag. CVIII. , qui & eiusdem epigrammatis typum, Tabul. III. pag. CIX. ibidem exhibet, ex apo- grapho ab Anton. Maria Lupio diligentius quidem , sed aliquanto.minus accurate descripto . Quod si Scipio
Masteius, ut erat vir & rerum Vere antiquarum aestimator acerrimus , idem monumentum accuratius delineatum ipse vidisset , uti ab eruditis post suit hominibus , quorum perspeeta est omnibus fides ae diligentia , numquam profecto in suspicionem νο αe illud vocasset. Tantum abest, ut alienae fidei & confictae novitatis monumentum reputemus . Cl. Masseius idcirco in hocce inscripto lapide, & sane vetustissimo, dum fraudem est suspicatus, non satis sibi oraecipiti
Sed id plane intemperantis critices genus si non minimam in bonas ipsas litteras partem adtulit incommodorum; quandoquidem eruditissimos aliquos eo interdum adduxerit, ut veterrimae aetatis monumenta vel dubiis & incertis , vel commentitiis ac salsis pro sus accensenda judicarent : alterum quoque incommodum antiquariae rei accessit, quod studiosi homines , item eruditionis laude singulari praediti, sed epigraphis aut male ab se lectis, aut aliunde non accurate descriptis , nimium fidentes , ab earum vera interpretatione quam longissimi me deviarent. Quod
sane, etSi doctis non innotescat, qui vetera monumenta Pertractant, uno tamen alterove exemplo, quippe ad argumentum, in quo nunc sumus, apprime faciente , heic expedire , supervacaneum non arbitror futurum . Nam , quemadmodum sere huiusce notationis principio institui, de epigrammatis, quae Phoeni-
103쪽
roo Θ De Borgiano Hebr. Samaritico Numa& quasi colorem atque habitum non accommodetur : nihil demum , si illas eXcipiamus ano
eiae dialecti indolis penitius introspiciendae eatissa, proserenda habeo non ante qualecumque iudicium ferre volui meum , quam praestantium etiam virorum in illis explanandis aut errata, aut praeclare excogitata
Ad reliquos ergo pergamus eruditos homines, qui in ipsa illa , quam secundo loco proposuimus , inscripta Melitensi epigraphe eruenda conati quicquam suerint . Atque illud onus post suscepisse Cl. Abbat. Μichael. Fourmontium intelligo ex iis , quae de eodem monumento primum est commentatus in Actis histori- eis , sive Histoire de PAcademie des Inseriptions &e.
Hoc est Urinatore t magno γ Urinatorum Μagistro , Deo Duci & s Deo in absorbenti : in Dio quo sublevaverunt anchoram o natarunt, exi
runt i ad verbum navigaru t e Tyro ; portum retia querunt eum λ Coeperunt invenire corallium , exierunt iterum e Tyro, ecce vastare Lydam . Quae verba duobus intercluduntur semicirculis, se invicem respicientibus , ab ipsa Fourmontii epigraphe absunt ominnino ; sed maioris explicationis gratia, Cl. auctor ea addenda putavit. In hac lectione, quam monstrosam , & sane non iniuria dixeris, an ullum serme vocabulum appareat, quod ad Hebraica, omnino reduci non possit, haud mὸgni nostra interest Cl. Fourmontio dare . At quem Diuiti os by Corale
104쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q Iot malias, singulis hisce linguis communes, quod ad earum analogiae leges non eXigatur . Id au-
ex ejusmodi verborum nexibus , qui sane sunt serret , nobis obtrudit, sensum quis non videat commentitium esse λ Nihil terte est in vera Phoenicia epigraphe, ne unum verbum quidem praeter τὸ mae , quod sit huiusce fictiliae lectionis simile . verum haec sua doetus Academicus ex impuro hauserat sente, Seu apographo imperite delineato , Melita Parisios transmisso , quale illud erat Commendatoris de Harne . Quid ergo mirum , verba epigrammatis, non modo in typo male expressa , sed & suo prorsus arbitratu idcta, eorumque interpretationem , quasi extra modum absonam atquctineptam, ipsum protulisse λ Quae si nihil minus quam doctis & huius litterarum studiosis probata suerit hominibus , non est prosecto, quod multum etiam miremur . Cl. idcirco Iosepho Eclchel, loc. cit. pag. 397. hanc latinam interpretationem , uti salsam suspicanti,
nihilique facienti, haud equidem Scio , quid Fourmon tii, viri alioqui eruditi & in linguis doctis studiose
utiliterque versati, purgandi cauSsa , responderem . Hoc tamen velim observasset Cl. Vindobonensis Antia
quartus , non Phoenicii monumenti obscuritati, perinde ac si nulla sere arte haec repellenda suisset, sed uni ipsius exscriptoris vitio , nobis pro luce reddenti tenebras, insolentem illam epigraphes legendae atque
interpretandae rationem esse tribuendam .
Quid porro , ut superius dixi, Vel ex depravatis eius generis monumentis, vel licet integra descriptis fide, sed perperam lectis, depromi possit, quod ad
hanc Phoeniciam litteraturam cognoscendam reveraeonducat λ Quod sane si cogitassent Cl. Auctores Novi Tractatus Diplomatici, Tom. I. pari. II. Seci. II. cap. XII. pag.6S6., in illas easdem reprehensiones non incurrissent, quas Parisiensi Academico objiciendas existimarunt. Et profecto eos non latuit, quam epi-
105쪽
γ Phoenicum litteratura illustrando 2 3Ierint sese, dialectum cum sermone in primis
Hebraeorum veterem numquam diremisSe conjunctionem . soli ab Commendatore de Marne vulgato insistunt epigraphes exemplari, de quo quam indiligenter descriptum fuerit, paullo ante est demonstratum. Quod autem secus secisse se dixerint, id ego tam esse salsum defendo, ut nihil magis . Quare mirari subit Cll. viros ex archetypo monument original) ipsius epigrammatis monumento alphabetum Tyrium, sive Punicum , cui & lectionem & interpretationem accommodarunt suam,se expressisse, ibid. pag. 637. fuisse test tos . Atqui nihil tale est, & cuique Marnianum typum cum ipso illo conserenti, quod iidem , lo c. cit. pag. 686. Tabula XII. num. XVI. exhibent, utrumque tam esse sibi simile , ut ovum ovo , palam apparebit. Hoc solo tamen discrimine , quod, nescio qua de caussa , duos Marniani exemplaris, sed eiusdem plane sormae characteres oblitterarint, quod nihilosecius in suo Punico-Tyrio alphabeto , Tabula viI. num. III. liti. Κ.Pag. 634. , non omittendas duxerunt. Ac haec tam aperta sunt, ut Satis sit ea indicasse . His animadversis, quum Cl. Diplomatici scriptores epigraphen suam ex multis vitiato partibus deprompserint exemplari, ad cuius normam tum alphabetum Tyrium, seu Punicum , alteri autem Phoenicio suo, quod mireris, Tabulae indicatae VII. num. I. pag. 634., una aut altera dempta littera, omnino adverso , tum suam & epigrammatis legendi atque interpretandi rationem instituerint ; quid de eorum conamine sit sentiendum , haud difficile est iudicatu . Ad alphabetum quidem quod attinet Punico-Tyrium , illud plane novum sic etfingunt, ut ab illa pe
Specta , eaque bene cognita, qua veri characteres Phoenicio-Punici gaudere debebant potestate , sit longissi-
106쪽
Io De Boetiano Hebr. Samaritico Numo QQuas autem allato loco protuli epigraphas cum diligenter expendo , maiorem in modum in
me alienum . Quod nunc demonstrare nihil est opus . Per speciem quoque plerasque epigraphes suae litteras inter se reapse dissimiles non confundendi , mirum
quantum tamen illas miscent atque turbant.Εx qua earumdem litterarum summa confusione, quam conflare
epigraphes lectionem ipsi potuissent,nisi unis coniecturis , ullam neque similitudinem veri, neque probabilitatem prae se ferentibus . immo vero ad vetustatem non illustrandam , sed obscurandam atque evertendam comparatis λQuid igitur de verbis dicemus & singulis, quae CI-
Auctores sese in exemplari suo legisse comminiscunturλ Haec monstra sunt,non Phoeniciae ipsius verae ac genuinae inscriptionis voces . Sane autem, ut ne pluribus congerendis exemplis sim longior, quem vel in Bibliorum Hebraicorum lectione,veI in Iudaeorum libris paulisper exercitatum fore arbitramur, qui illud serat τὸ v=, quod pro varis , Dominus eius , accipiemtes , in epigraphe se reperisse somniant Z Quasi gens
Phoenicum a remotissimis temporibus , & tunc aet tis , superstitionibus maxime implicata Deorum, ut ex Melitensi epigraphe invicte colligitur, & Graeca Herculi ἄρχομεν inscripta commonstrant, illud α νε--μώνητον, seu ineffabile Dei nomen nam IEM H , non ea modo cognovisset appellatione , sed & coluisset . Quasi quoque Phoenices de summo Deo sic cogitantes,
id ipsum nomen divinum , reverentiae Caussa, Iude rum exemplo, nec voce proferre, nec litteris consignare ausi, eius loco τὸ W , seu Pris , suo Μelitensi inscribendum monumento curassent. Hoc si ponatur,
quod παραδοξον certe sapit, ponendum utique est, του vocabulum , de quo praeter Stephanum Souciet, Recurii de Dissertationes critiques, dcc. P. 232. - 294. plures eruditi viri commentati sunt, ut Drusius, G Diuiti co by Corale
107쪽
o, Phoenicum litteratara illustrando Q Ios
iis confirmor, quae hoc sexto Paragrapho jam persequutus sum. Nisi enim ad horum lapidum prae-
takerus, Altingius, Amama , Cappellus, Buxtorsius, Fullerus, Leusdenius, in illis lucubrationibus , quas Hadrianus Relandus vulgavit atque inscripsit, I Decas Exercitationum Philologiearum de vera pronuntiatione nominis ΙΕΗOVA; hoc , inquam , nomen, Iudaeis
ni naM MN, Puadrilitterum, Graecis τετρα γάμματον , tam apud Hebraeos , quam apud Phoenices cum suo Inu , seu suffixo pronomine, hoc est v an , antiquitus descriptum, illis vero tribus τ' declaratum litteris , quae του N Adonau vocem , suo quoque avfixo instructam enunciassent.
Hoc autem quibus rationum momentis erussiti rei Diplomaticae scriptores confirmarent, haud equidem video ; nisi eo deveniant, ut Phoenices, ubi ubi fuissent, de Deo uno & summo idem atque Hebraeos Pe petuo sensisse ac scripsisse opinentur. Neque etiamsi illud ipsum , quod incredibile videatur , aliqua Ostem
dere veterum auctoritate possent; eorum τὸ vi , seu
Panes Dominus eius , nihilo magis esset probandum . Sed hoc quoque argumenti genus, quo uterentur, cuiusmodi tandem esset, conseramus in pauca , & quantum fieri potest. Quod vetustissimi Phoenices de vero Deo aliquam do bene cogitassent, non auderem inficiari. Quum namque in Chananaearum gentium numero Phoenices ipsi, quippe communi origine,sint numerandi, ut suo loco ostendam ς nihil verisimilius est, quam quod unus& idem his & illis cultus fuerit religionis . Atqui Chananaeos ab initio gentis, Abrahami etiam aetate, unius Dei sempiterni, huius universitatis rerum & condit ris & parentis cultores extitisse, indicio esse videntur quae Scriptor Sacer Moyses de ipsius Abrahami in Chanaan itiden adventu litteris tradit. Toto namque de-e Si temporis centum annorum Spatio, quo Sanctissu
108쪽
xo6 De Borgiano Hebr. Samaritico Numo .Q
sidium me tandem contulissem , in quibus totum positum est fundamentum Se quasi sedes hujus
mus Patriarcha in hac constitit regione , ab Chananaeis populis ne minimam quidem religionis caussa , molestiam non modo eum tulisse,sed & in magno ubique honore atque reverentia fuisse habitum ipsum vidimus. Regem praeterea Salem , sive Solymorum s Nelehised chum nobis ostendit χoyses, uti virum iustitia & sam ctitate conspicuum , & Dei altissimi sacerdotem , im , qui Abrahamum, a Chodorlahomoris
eiusque trium foederatorum regum caede revertentem,
panis & vini mystica oblatione excipit; tum sanctissimo Patriarchae , aeterni Dei nomine , coeli & terrae eonditoris, quo protegente, quatuor reges fugati sue-Tant , selicia quaeque precatur . Is vero ab Abrahamo
decimis omnium Jonatur manubiarum . Genes. XIV.
I 8. - 2o. In illo quoque, quod Μoyses scribit de Abimelecho , in Geraris , Philistaeorum quidem , sed intra Chananaeae regionis fines , rerum potiente , quis non agnoscat regem , veri Dei cognitione imbutum , eumque verentem λ Ibid. xx. 3. seqq. Vide di xxI.
Quae de illius temporis Chananaearum gentium religionis cultu summatim universimque attuli, etsi conjectura , ad similitudinem maxime accedente veri. comprobata videantu nihilosecius iidem populi Deum Τpsum nomine Π precati ne ac venerati suerint , nec ne, quamquam de divinitate alias religiose sensisse ponamus ὴ non eum esSe me fateor , qui vel inficiari, vel adserere velim .
Quum haec quasi subdubitans dico ; illorum tDmen haud moveor opinione , veterum Patriarcharum religionem eo tantum divini unius Numinis cultu sui fie Contentam pugnantium , quae divinitatem non aliis agnosceret appellationibus, praeter illa sancta & augusta nomina, quibus in sacris libris Deus ipse nuncupR Di isti by Corale
109쪽
Phoenicum litteratura illustrando Ior
quaestionis , de qua mihi cum Cl.Josepho Eclihel
concertandum fuit ; verendum erat, ne aliqui,
tur; uti , n ' , 'a 3 m N, 'U ,N , p is , Μ, &c. Sed horum sic opinantium magno in errore versatur sententia . Nihil enim esset caussae, quamobrem res in dubium adduci pateretur . Non idcirco illis , sive Iudaeis, sive Christianis scriptoribus auscultandum reor , qui loco Exodi VI. abutentes , de sanctissimis ipsis Patriarchis secus opi
nandum censeant. Qui sane locus non est ejusmodi, ut iis patrocinetur.Habet enim di tan, 'ny Μ, rivrx men, quod Lxx. Interpretes reddiderunt: π το ονομα μου κυριοe έκ εδε λωσα αυτοῖς Uulgata vero : T Et nomen
meum ADOΝAI non indicavi eis Abrahamo nempe , Isaaco & Jacobo .
Atqui ne rem multis persequar ; hoc certissimum est, pluribuS in locis Geneseos Deum γε mn' appella
tione Vocari, ut IV. 26. - XI v. 22. D XV. 7. I XXII. I .
A XXVIII. 13. Adductus ergo Exodi locus eo spectat, Deum Moysi se se cumulatius manifestasse, quam Pa
tribus ipse ante secerat ; illustrioribus nempe signis gloriae nominis sui, illa potissimum immani planeque mirabili atque stupenda potentia , quemadmodum ostendit se se , tum in Israelis liberatione ab Pharao nis servitute, tum in ejusdem Hebraici populi exitu e terra Aegypti Chanaan itidem occupaturi regionem . Quamquam Deus ipse Patriarchis jam declaraverat sese, uti summum Deum, sibi uni & omnibus sumtientem , Sed Moyses S. Thomae hunc Exodi locum
,, usurpo in postea plenius fuit instructus de simplici M tale divinae essentiae, cum dictum est ei, Exodas, tertio . Ego sum qui sum : quod quidem nomen si se gnificatur a Iudaeis per hoc nomen Adonat, propter se venerationem illius ineffabilis nominis . se Verum re ab egregiis illustrata librorum faciorum Interpre.
110쪽
tanti viri auctoritate permoti, in litteris vero minus instructi Phoenicum , suturi essent, qui
tibus nolo longior esse . Interim vide in primis Steph. Soucieti Dissertationes tres de eodem argumento ad hune Exodi locum , in ejusd. Reeueit de Dissertations,&c. Pag.312. - 338. Quapropter manebit του nari' nomine sanctissimos Patriarchas ipsum deum non appellasse modo , sed eum coluisse . Quod de Chananaeis gentibus Abrahami tempestate assirmari nequaquam potest . Ex locis autem a me primum productis Geneseos constare videretur , Chananaearum gentium , si non omnes , nonnullas saltem suisse Abrahami aetate , quae unum Deum confiterentur , eumque colerent veluti infinitae potestatis rerumque omnium & conditorem & moderatorem . Fallimur autem & maxime, si insequutis aetatibus de uno vero ac summo Numine gentes easdem in illa diutius mansisse sententia, quae certissime suit Hebraeorum . Contra , quot in gravissimos de divinitate errores , Moysis temporibus , Phoenices ipsi,ut eaeteros Chananaeos taceam, incidissent,quotve
numina fictilia & falsa exeogitassent, ex sacris ejusdem Moysis & Iosue &Iudicum voluminibus satis apertum est. At quia id in praesentia non agimus, consuli possunt qui de superstitione Phoenicia egerunt , uti Iohan. Seldenus, De Diis Syris, syntum. II. cap. I. II. Iv. 3c VII. passim. - Andr.Beyetus in Additamentis ad eundem Seldeni librum, Thesaur. Antiquiti. SS.Blas. Ugolini Tom. III. col.376.379.386.Seq. 391.seqq.&c.: Scriptores Historiae Universae,ex Anglico gallice sa