장음표시 사용
111쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q Iosbus mea non satis eXplicata visa fuisset sententia. Prolata autem inscripta monumenta tam clara
Quum autem apud Phoenices, quantum ex vetere historia novimus , eo usque & superstitionis & impietatis adducta res demum esset, ut, divinitatem si non tollerent, eam tamen cultu plane nefando dehonestarent; vocari in quaestionem posset, an revera Deorum suorum aliquem nominis IEHOVAH appellatione unquam indigitassent. Nam quod ex Eusebio , Praeparat. Evangel. lib.I. cap.IX. Pag.3I., de Sanchinniathone adducunt, quem , ut ejus interpres Philo Byblius , referente Porphyrio , prodidit, a Dei sacerdote Hebraeo edoctum multaque ab ipsis Hebraeis& a sacris Moysis commentariis accepisse contendunt; quae in historiam suam Phoenicum ille transtulerit , haud paucis doctis viris id omne ita comparatum visum est, ut nullam obtineat auctoritatem . Quamvis alii sint eruditi , qui secus sentiant, sicuti alibi animadverti, Reeherches stir PDoque de PEquitation , pari. I. P. a II. seq. Utcumque est, Phoenicii scriptoris & Moysis de ortu hujus universi, deque primo rerum principio disciplinae tanto distant intervallo , ut illos Lustra esse,
qui hanc concordiam tentandam suscepere non imm Tito observat Laurent. Moshemius, Adnot. in Rudolph. Cud.orthi Systema Intellectuale,cap.I. .XXI. Pag. 27. Quare non moror Cl.Abb.Mignotum , qui in suo VII. Memoire fur les Phoniciens, &c. eorumdem Actor. Acad. Reg. Inscripti. Tom .XXXIV. pag. 332. Seqq. , id recens enixus est, idque maxime laboravit, ut Moy- Sem , cum Sanehunt athone hac de re componeret. Neque Eusebius est, quemadmodum Cl. Academicus
Parisiensis & docti alii viri scripserunt ; sed ille ipse Philo Byblius , qui de Theologia Phoenicum ex ejus
dem Sanchuniathonis doctrina disserens, apud eumdem Eusebium , loe. cit. cap.X. pag. 33. Sic habet: π
112쪽
Ho De Borgiano Hebr. Samaritico minosunt, tamque perspicua, ut verset sese doctis.
simus Vindobonensis Antiquarius, licet quo vo-
γουσα. . i.e. Huiusmodi autem est eorum cosmogonia,
ut negationem plane inducat divinitatis. Haec ille . Nam Eusebius ipse ea se & reliqua, quae hoc X. capiate de Theologia Phoenicum memoriae mandaturus est, ipsismet ejusdem Philonis Verbis,Seu ἰ πως, eo nempe modo, quo hic interpres retulerat,expressisse, eYtr mo capite praecedenti declarat . Caeterum haec sive
Philo Byblius, sive Eusebius Scripserit, si νe etiam minus impia fuerit Phoenicum Cosmogonia , quam prinlata eadem verba serant; attamen quum nobis plane eonstet quis eorum esset religionis cultus , tot tamque commentitiis foedatus numinibus, quae & sexu & p testate & muneribus inter se multum differrent,in sacris eos ipsos, nominis QIEHOVΑΗ propria, unum aut alterum Deorum suorum invocasse appelIatione , persuaderi mihi non opinione solum , sed etiam ad verbialem plane vellem . Neque Theogonia Phoenicum , ut ex ipso Sanchuniathone , voΙ ejus interprete, ipsam tradit Eusebius, loc.cit. cap.X., quicquam prae se seri , quod illud sacrosanctum & inenarrabile unius & summi Dei nomen eo sensu significet, qui vere erat Hebraeorum . Quamquam nollem committere , ut in tanta superstitione & πολυωτητι aliquod numen colere,precari venerarique PhoeniceS consuesse,tamquam caeterorum supremum regem , Βασιλεα Θεων, & quasi praepotentem Deum , negarem . Nam quod de Assyriorum , seu Chaldaeorum Adado numine,seu Sole divorum , seu Stellarum rege maximo, profert Macrinbius , Saturnalium lib.I. cap.rim. operum edit. Londinens. 1694. Pag. 2I7. , in Syros cadere & in Phoen, ces arbitror posse . Conser ipsum Ioh. Seldenum, loc. cit. Syntagmatis lib.I. cap.VI. edit. Lugd. Batav. 1629. Pag. 176.seqq. T Tobiam Psannerum in Systemate The Iogiae Gentilis , cap.II. g. XVI. Pag. 73. seq. Diuili od by Corale
113쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q arr
let; numquam erit tamen impetraturuS , quin
illius, quam saepius diXi, ejusdem conjunctionis
Cur autem Phoenices hac in Deorum opinione a re liquis discrepassem populis, non video . Nullam ete nim gentem arbitror fuisse , quantacumque superstiatione imbutam , quae Supremum aliquod numen non agnosceret, cujus veluti summo imperio, aliorum turba subjecta esset divorum suorum . Nosissimus est Homeri locus de Iove sic a jentis, Odysseae I. vers. 27. Πατηρ ανδρων τε θεων τε . Pater hominumque deorumque . Eodem pertinet quod in suis Dissertationibus habet Maximus Tyrius, Philosophus Platonicus, scriptor saeculi II., Dissert. XUD. Sec t. I. edit. Londin. IIA . in qto. Pas. I92. et I93. cujus locum , sed brevi. tatis ergo , aegre praetermitto . Eoque, et sane multa speetant quae Iohan. Gerard. Vossius, quae Rudolph. Cud orthus, quae Psannerus, paullo ante laudatus, aliique plures apud Io. Alb. Fabricium in Delectu argu mentorum ctc. de Veritate Religion.Christian. cap.Vm.
ea de re passim collegere . Vide etiam D. de Eurigny , Theologie Pavenne, ou Sentimens des Philosophes O des Peuples les plus celebres, sur Dieu, fur PAme o suries devotrs de PHomme . edit. 2. A Paris I 74 o. in I a. tom. I. cap. ID. I. I. Seq. pag. IOI. Seqq. Nihilosecius multa in divinis describendis attributis, immo et prope infinita gentes peccasSe , non est negandum . At noin re nota & pervulgata multRs & insolens sim , haec
Redeo ad Phoenices . Sunt qui Molochum tanquam
Summum numen eos Ueneratos esse putent. Hoc in
men nihil habet dubitationis , quin suum Beelsameumaximo honore atque observantia prosequuti fuerint. Quod numen , ut illud εν παροδω , obiter , dicam , nihil aliud erat, quam Hebr. mn O byn , Dominus CoeIorum , seu ille ipse Sol, quemadmodum in Sanctiunia. thonis Theologicis tr ditum legimus : Τουτον γαρ, φησ s
114쪽
II 2 De Borgiano Hebr. Samaritieo Numo QPhoeniciae dialecti cum supra commemoratis linguis testes sint locupletes . Id quum ita sit, do-
i .e. Hunc enim Solem inquit, Deum censebant unum coeli Dominum, BEELsΑΜEN appellantes quod in Phoenicum lingua est Coeli Dominus, Graecis autem JUPITER . Haec Sanchuniathon , sive interpres Philo Byblius apud Eusebium, loc. cit. cap. X., editionis, qua semper utor, Francisc. Vigeri, pag. 34. Neque alio nomine τἀ-, ut in Bibliothec. Oriental.Tom. I. pag. 327. not. I. observat Cl. Ioseph. Simon. Asse- manusδOVEM Syri designare solent . Sed in hac vana, sicut erat, Phoenicum superstitione exponenda diutius sortasse constitimus, quam necesse fuit. Cum autem hos Phoenices ipsum IEHOVAH neque cognovisse, neque coluisse Hebraeorum more contendo nihilominus illos, quibuscum Hebraeis ipsis uSus multus esset, idem summum venerandum Dei nomen penitus ignorasse , ne vix quidem crediderim , quod aliis multis gentibus, sed paullo diverso modo Prolatum , non suit plane ignotum . Theodoreto enim auctore, Quaestion. XV. in Exodum, oper. Tom.I.edit. Paris. I 642 pag. 86.,Samaritani illud appellabant, quod Graecis erat 'Iαω ,ab τὼ nam vocabulo nequaquam alienum . Vide Diodori Siculi Biblioth. Histor. lib. I. cap. 93. Pag. Ios. alias S .,& not. Nesselingit, ibid. ΣMacrobium , loc. cit. lib.I. cap.x m. , & notationem Isaaci Pontani in eund. loc. pag.2o2.-Σ Nicol. Fullerum in Miseeluneis Theologic. lib.II. cap.VI. & lib. IV. cap.XIII. & XIV. pag. I9I. Seq. 499. Seq. Sos. Seqq. αδ deas quoque Andr. Beyeri Additamenta ad Sel deni de Diis Syris, Syntagma II. cap. I., Blas. Ugolini Thesaur.
115쪽
p, Phoenicum litteratura illustrando Q II 3ctorum virorum de ejus generis epigrammatis
eruendis inter Se dissensiones, quas Cl. Fchhel
Dissertation critique sar te Nom de Dieu IEHO Η ,
Dissertati. superius indicat. pag. 276.Seq. 283. 283. Nunc vero ut omnes intelligant, quantum praeter
rationem eruditi Diplomaticae rei scriptores illud τὸ v in suae epigraphes lectione usurparint proponam pau cis modum , quo Judaei & veteres & recentiores hoc legerint nomen rapin atque scripserint, unde totius huiusce quaestionis pendeat dilucidatio . Quamvis Iudaei de hoc mn mum Gem , glorioso , O terribili hoc nomine , Deuteron. XXVIII. 38. , haud pauca fabulentur, minime tamen dubium est, jam usque a multis longe saeculis illud in communi usu atque in ipsorum more versari, ut hoc vocabulum vulgo non efferrent. Quod venerationis ergo ipsos priamum fecisse est credendum ; & fortasse ne ludibrio gentium divinum nomen exponeretur, vel etiam in populo Dei vilesceret, ut ait Vossius, Theologiae Gemtilis lib.I. cap.II. Oper. Tom.V. edit. Amstelod. I7Oo. pag. 6. In Danielis certe & Esdrae, bene multa Chaldaice scribentium, sacris libris τὰ nam numquam legitur, sed alio Deus ipse appellatur nomine . Quod veteres quoque interpretes in sacris convertendis voluminibus omnes ad unum secerunt, idem nomen per τὸ Adonat Semper exprimentes ; uti LXX., Theodotion , Aquila. Symmachus, Auctores V. & VI. Editionis Graecae,quinetiam Hieronymus ipse & Vulgata nostra , tum Arabs,
ct Persica & Aethiopica & Syra versio, &c. Hodierni vero Iudaei, hoc in legendo divino nomine majores suos imitati, religiosa quadam timiditate , immo &animi superstitione, idem nomen proferre non audent . Quare exemplo majorum magna religione , COadducti sunt, ut in ejus locum, vocabulum alterum , nempe Adonat, modo tribus 'o Ddim, sicuti vetustae Chaldaicae plures exaratae manu Paraphrases ha-
116쪽
xi γ De Borgiano Hebr. Samaritico Numo Qtantopere obtendit, non ejusmodi Sunt, ut ab Phoeniciae litteraturae ingenio dignoscendo nos
bent & ipsae Venetae a Felici Pratensi vulgatae; modo duobus Q, uti in earumdem posterioribus editionibus ab Iudaeis factis, atque in eorum ritualibus praesertim libris videre est, semper sussiciant.
Atqui si in Phoenicia Melitensi epigraphe τὸ v
cum doctis Benedictinis legatur , admittamus necesse est, moris olim fuisse Judaeorum tam vetustissimae, quam recentioris aetatis, ut iIlud ipsum τὸ nam suo ,
ut ante dicebam , Suffixo Pronomine instructum , id est vavi', sed ob reverentiam per τὸ TH , seu MN , vel pr serretur , vel scriberetur . Quod quantum & ab usu& more perpetuo idem sanctum nomen describendi
plane abhorreat, ex ipSis sacris Hebraeorum voluminibus evidenter demonstratur . Et re quidem vera r clamant vehementer exempla universa & non pauca
iisdem in Bibliis obvia . Cujus rei ratio est, quod hoc divinum nomen nullum unquam Ag um, seu Suffixum
patitur, neque I Demonstrativum recipit, neque sommam regiminis admittit, neque flexionem in numerum pluralem . Conser Ioan .Leusden in Iona illustrato, &c. Pag.72.Seq. π Jo .Henr.Othonis Lexicon Rabbinico-Philologicum , pag. 292. Quod quum apertius sit, quam ut negari possit, aut debeat; corruat oportet του vo lectio , quam Phoenices in sua usos fuisse Melitensi infriptione Cl. Diplomatici scriptores praepostere contendunt. Quamobrem aliam atque aliam esse in ipsa epigraphe quaerendam tam est certum , ut nihil magis . Utrum autem caetera, quibus iidem doctissimi viri inscriptum Phoenicio-Punice Melitense describunt monumentum , verba Sermonis sive Hebraici, sive Chaldaici analogiae bene accommodentur legibus, necne ; non video quid ex hac consideratione erueretur, quod ad inscriptionis explanationem conferret. ΗΟ
solum animadverti volo, quod nullo vacare dubio po-
117쪽
Ο, Phoenisum litteratura illustrando Q Iasprorsus deterreant avocentque . Quid autem refert , an unus & alter eruditorum virorum hasce test, scilicet; quidquid de hac sua epigraphe asserunt eruditi viri Benedicti ni,Herculi quidem dicata, & istud
explorate certum est sed, ut ajunt, tanquam grati animi monumentum eidem Sacratum numini pro Victoria a Τyriis, aut Chartaginiensibus ex hoste relata, ad Cossurensium vero utilitatem; omne id purum pu
At haec potissimum urgenda censui, Caetera Vmro , quae aut nullius aut levioris sunt momenti ac ponderis , praetermittenda; ne nimia oratione plus vagari ipse viderer, quam res ipsa postularet. Hoc igitur satis habui commonstrasse me , quam inani ac sallaci inniteretur fundamento doctorum Diplomaticae rei scriptorum ipsius epigraphes expositio . Pergam nunc , ut coepi, in reliquos eruditos homines , qui iam paucissimi restant, de inscripto Pho Dicio monumento disserentes inquirere. Quibus sane,si Phoenicum litteratura aliquod tandem incrementum cepit, iis omnino deberi lubens profiteor. Atque ea ratione id onus,quod mihi imposui,pro virili parte perficere annitar , ut , si quicquam minus recti ab doctissimis iisdem hominibus de epigrammate commentati suerint, non in ipsam Phoeniciae dialecti naturam & indolem, quantumvis implexa atque obscura ponatur , illud es-
Se transserendum , verum ab una sola inscripti monumenti lectionis varietate repetendum , OStendam . Hactenus, Cardinalis amplissime STEPHANE BOM . GIΑ , quorum mentionem fecimus , doctos homines
de Melitensi item insigni Phoenicio epigrammate vel
ne minimum quicquam ad eius explanationem asserentes vidimus , vel in varias, easque plane discrepantes , ne dicam absonas atque ineptas abeuntes coniecturas . Quas sane eo consilio proserendas duxi, ut hac in re exotico-antiquaria
118쪽
116 γ De Borgiano Hebr. Samaritico Numo Q parvas Phoenicum tabellas, veluti magno naufragio interceptas, secus interpretati suerint, quam ferebat vera earum cxplanatio tnos implicemus erroribus, si ex nullius auctoritatis ac ponderis apographis , eius generis monumentorum aut γνησιοτητα, Sive ingenuitatem, suspectam ac dubiam cum Scipione Μaffeto incaute habeamus, aut eum doctissimo Vindobonensi Antiquario de Phoenicum sermonis natura atque indole tum sententiam ferre, tum iudicium pronuntiare minus prudenter properemus. At haec missa facto , quae per se jam explorata sunt. Ad Epigraphen nunc est veniendum . Quid porro reipsa ea complectatur , ante, uti soleo, em ditorum hoc in genere studii Iaude praestantium , eκ ponam interpretationes,quam ipse declarem meam .De qua epigraphe hoc possumus vere dicere, ex ipsomet archetypo , Seu duobus, ut pag. 93. exposui, inscriptis marmoribus, singulari studio , Melitae prius forma excussis gypsea, indeque Parisios integerrime exportatis , minuta ac Scrupulosa , si qua unquam fuit, diligentia atque cura , hanc ipsam fuisse expressam . Huiusce autem rei testis gravissimus est ac locupleti simus doctus ipse Barthelemy, qui, ut nullam omnino de epigrammatis integritate dubitationem apud se relinqueret , Cl. Comitis de Caylus sedula primum usus industria atque opera , nihil antiquius habendum curavit , quam ut ad eiusdem Μelitensis archetypi fidem suarum inscriptionum typos publicaret Phoeniciarum. ,, Μes coptes ait ille in sua ad Ioannem S.intonum D proxime indicanda responsione pag. 6. soni desis moules en platres , pris fur les originam, & qui peuvent en tenir lieu . Μais afin qu'il ne reste au- cun doute a cet εgard de duabus nempe litteris , ,, de quibus inter ipsum & Smintonum controverSa-Diuitigod by Corale
119쪽
Phoenicum litteratura illustrando II 7
Et sane in utroque Phoenicio-Punice inscripto Iapide, & CarpentoractenSi, quem adnota-
,, batur in j'ai sati catquer sur te moule te plus netis & te mi eo conserVe, la premiere des planches que,, je joins a cette reponse cuius mentionem modo seciam . Quem locum eo attuli, ut quae eruditi viri hac in re fuerit diligentia, magis magisque intelligatur . Conferendus ipse Barthelem y in suis Refexions Sur quelques monumens Pheniciens O sur Ies alphabeis
qui en resultent', Actorum Academ.inScript. Tom. XXX.
pag.4o8. I Eiusdem Letire a M. D Marquis Olmieri,au sui et de quesques monumens Pheuiciens, potir servirde reponse a deux Lereres Ioannis S intoni inserees dans D s . Volume des Transactiatas Philosophiqu es . A Paris I 766. pag.6. ante indicata. Nam quod aliquis suerit, qui eruditissimi nostri Academici Galli fidem in suis, de quibus agimus, epigraphis ex Phoenicio archetypo describendis Meliten- si , desiderandam putarit, id ego unius se contentionis studio secisse , ne vita quidem dubito . Miror idcirco Cl. Olai Gerhadi Tyclisen imprudentiam , Ea
thelemyum critico dente , sed iniuria carpentem , perinde ac si hoc in suscipiendo sibi negotio minus diligens fuerit.Epistola enim sua Baetolio in Academia 'Ldericiana 28. decembr I783. ad Ill. virum Francisc. Pereetium-Bayerium datia,Numorum Hebraeo-Samarita norum Vindiciis Cl. eiusdem Hispani cap. I. ip Serta, haec habet pag. 37. seq. ,, Praecipue vero oculi mei te M nebantur selicissima tua inscriptionis Phoenico-Me ,, litensis interpretatione a me olim quoque tentata , se laetus Te omnem fere lapidem movisse . Id unum M praeoptassem , ut ab amicis tuis Melitensibus ipse ,, accuratam utriusque inscriptionis quae in duobus,, marmoribus repetita exstare dicitur, delineationemri Tibi expetiisses, prius quam ectypo Barthelemiano es nimium habuisses fidem is . Quid autem Cl. Τν-
120쪽
II 8 o, De Borgiano Hebr. Samaritico Numo Qtione nostra ad imas rejecta paginas, Sumsimus
illustrandum, & Melitensi, de quo ex instituto
clisenius maioris diligentiae suae Ostentatione adducat, ut eruditorum nemo cum eo conflatam ab se Academi-
eo Gallo expostulet injuriam, audiamus ipsum . Atque ille idem loc. cit.pag. 38.sic subiungit. Vidi enim exem- ,, plum huius inscriptionis, cuius dictio quarta lineae se primae scripta erat zae pro 'ae apud Barthelemium , ,, vox prima secundae III quidem , nisi mo omnia ,, fallunt, recte r Quod ideo me commovit ad transsc-
is Deo nostro Melicerta Domino exercitus, est in quom D voverunt eius servi Ebedaser re frater eius Oe. Quaeri sic translata non modo cum Graeco Ηρακλιι,, γένει NIT,Iamp,uin optime concinunt, sed
,, etiam omnem tollunt dubitationem quaerenti , is cur homines Tyrii Herculem quem Deum suum di- cebant, Tyrium quoque nominaverint, quum hoc ,, cognomen a Tyriis prolatum omnino Supervacam neum et plane incongruum dici posset: in reliquis,, tuae subscribo interpretationi,quae omnes alias lon-M ge post se relinquit - . Caetera vero , quae adiungit Cl. Tychsenilis ad certiorem epigraphes aut nihil iaciunt illustrationem ;aut ab se eo adducuntur, ut plane singularis, velit nolit, ac summa Barthelemyi in epigramate exscribendo diligentia, in discrimen quasi per invidiam v
cetur . Quorsum enim exempli caussa, illa dubia recidunt , quae Cl. Tychsenius ibidem movet λ cum ab Ill. Perezio-Bayerio sese edoceri significat, videlicet ;utrum in duobus inscriptis marmoribus litterarum figurae aliquam varietatem prodant scriptionis, nec ne . Cui sane dubio doctus ipse Barthelemyus iam secerat satis . Quam praeterea Cl. Tychsenius ibidem affert de Simulacro, aut alio donario, quod super stybolata duo collocatum primitus fuerit, puram putam esse conje- Diqitig Corale