장음표시 사용
81쪽
78 De Boetiano Hebr. Samaritico Numoeturos t Quod vitare nullo modo poSSumuS, nisi nihil omnino scriberemus. Sed tantum abest, ut scribi contra nos , nolimus , ut id etiam maxime optemus. Quod si sunt qui faciant, Iaudes utique S grates eis habebimus ; modo id unum'
diligenter attendant, si Ρhoeniciae litteraturae veri sint & germani cultores , ut eorum opera ac doctrina videamus non minui, sed augeri . 'etiam posse eandem scientiam; eorumque anumadversionibus illud consequamur , ut tota hinjus disciplinae tractatio sit minus controverSaminusque plena dissensionis inter doctos futura. Sed ne a litterulis nostris longius abeamus, Sequitur, STEPHANE BORGIA Cardinalis amplissime , ut quae S qualis illa sit, de qua quaerimus, Phoenicio - Punicae dialecti cum sermone S H braeorum S Chaldaeorum S Syrorum conjunctio ς ex ipsis inscriptis monumentis in Phoenucum coloniis repertis, S quorum , si tamen illa
demas,quae temporum vetustat aut mutila, aut
aliquantum exesa sint,lectio plane explorata eSt , demonStremus . Quod quidem adnotatione adimam rejecta paginam ut ostendamus est iacien
dum ci) - Ne si illud praetermittam , id mihi ve
r) Quod eo loci exponere aggredior , ut e Plorate perceptum sit, satis me illis, qui mea legent, utcumque ea sint, facturum arbitror, si rem ipsam , de qua nobis cum V. Cl. Iosepho Eckhel contentio est, aliquot declarem exemplis . Haec vero unde melius Disilit ooste
82쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q 7s his assumpsisse videar , quod re perficere non
depromenda censemus, quam ex epigraphis illis, quas inscripti in primis lapides suppeditent Phoenicio-Poenorum . Plus enim mihi unius id genus monumenti valet auctoritas, quam eruditorum hominum , quicumque ii sint, quorum nihilosecius doctrinam maxime suspicio, in hoc , vel in illo Phoenicio evolvendo epigrammate parum firma sententia . Quod autem iisdem in epigraphis interpretandis nonnulla offerant sese, istimo di interdum plura expliacatu haud facilia ; quisquam ne est hisce litteris ac si diis deditus,qui neget λ Ego vero,qui mihi conscius sum quanti sudoris quamque molestiae plena, haec sit disquisitio , & illud sentio & lubens agnoseo saepeque alias significavi. Verumtamen ex inscriptis illis sive metallis, sive lapidibus , licet raro integris, quodque multo gravius est atque operosius, illo characterum ductu, qui plane insolens videatur , plus Semel ex ratis ; ex hujuscemodi, inquam, epigraphis , si nostris repetitis vigiliis ac laboribus illud eruamur, quod ad argumentum,de quo quaerimus,ornandum illustram dumque faciant; num vanos prorsus di inutiles conatus dicemus nostros Quid est praeterea, quod iam amplius expetamus, si modo cujus linguae, aut dialecti, quam inscripta haec prae se serant monumenta, id lintum sit, demum asSec uamur.
Age, age , nunc experiamur ; quidque statuto opus sit videamus, ut quae de Phoenicio-Punicae di lecti cum sermone di Hebraeorum di Syrorum&Cha, deorum conjunctione disputata hactenus sunt, neque incertis neque dubiis dignoscamus indiciis . Ac primo quidem ad Phoenicio-Punicam veniamus epigraphen Anaglyptico lapidi Aegyptio insculiniam , superioribus annis in Carpentoraetensis Episco-
Pi servato Bibliotheca . Utinam vero in tanta Gallic
83쪽
go De Boetiano Hebr. Samaritico Numo QInterea id potissimum semper teneamus oportet, non ex una illa sola Hebraeorum liti-rum rerum nostrarum perturbatione atque infelicitate, ipsum Anaglyphon , non tam argumenti atque operae,
quam scriptionis & linguae singulari ratione insigne , illaesum evaserit. Exhibet autem Cenotaphium, muli ri, Osiridis saeris alligatae , ab aliqua Phoenicia gente, eiusdem numinis cultui addicta, positum . Qui lapis unum sere pedem regium & sex pollices longitudine ,
pedem vero unum ae lineas sex aequat latitudine. Interim, quod bonum fortunatumque litteraturaefuit Phoenicum, jam docti in Gallia exorti viri fuerant, qui de Anaglypto lapide memoriae commendando posterorum cogitantes,tabulis in aere incisis tamquam pro- Pugnaculo adversus eorumdem temporum D Strorum
publicas calamitates, vulgandum curarant. Quod primus fecit, ejus olim possessor , Ioan . Petrus Rigord , Massiliensis, reique navalis tunc inspector , in illa , quam ad Diarii Trivultini Auetoros dedit, epistola suriane Ceinture de Tolle, troav e en Egypte autour Hune Mumie; ejusdem Diarii, sive Memoires pstur PHistoire des Sciences O des beaux Aris, mense Iunio an . I7O . Pag.99 . Tab. 3. , sed nulla neque monumenti, neque epigraphes allata interpretatione . Cl. deincops Be nard. de Μontiaueon , Antiquite expliquee, Supplement. Tom.II. pag.2o7. & ΣΟ8. Anaglyphon quidem descriptum protulit ; quid vero epigramma alioquin ab se ibidem parum fideliter transcriptum contineret, omnino laeuit . Quin etiam in hoc lapsus vir egregius est, quod illud scriptura vere Aegyptiaca exaratum
dixerit, aliter atque ut doctus Rigord & lingua dc Ii
teris idem oκpressum Phoeniciis rectissime adfirmarat. A quo sane errore non immunis suit Ill. Cl. Comes de Caylus, Reeurit o Antiquite Egyptiennes .... TOm.I. P g. 74. At is ille est, qui, ut erat omnis generis mo numentorum antiquorum studiosissimus investigator Dissiliam by Corale
84쪽
o, Phoenicum litteratura illustrando Q 8 Igua , quod Cl. vir Echhel minus recte arbitratur, sicuti ante vidimus, sed ex ea cum utraque & Syae cultor assiduus , quem numquam nisi honorifice appellare debeo , sic dedit operam , ut inscriptus lapis non illis delinearetur litteris, quibus manu minus habili antea deformabatur, verum ad.Anaglyphi operis, typo prius excussi gypseo , Exemplar, omni cura adhibita ac diligentia , illius epigraphen in aes incideresecit, eiusdem Tom. I. Tabula xxvI. Atque hoc ipsum Cl. Antiquarii Parisiensis typum nactus doctissimus Ioan. Iacob. Barthelemy , quem pro suis in litteras Phoenicum immortalibus meritis, nemo earum Studiosus sat dignis efferat laudibus, Anaglyphon integrum tribus insculptis descriptum tabulis & erudito illustratum commentario nobis obtulit in sua Explicationd' un Bas-reliσEgyptien , O de l' Inscription Pheniacienne qui Paccomparne ; Monumentor., seu Memoires GP Acad. Rouale des Inscript. tom. XXXII. Pag. 772. 738. Ex hoc autem Cl. istius viri beneseio , praeter caetera plura a nobis, ut par est, Suo loco commemoranda , hoc consequuti sumus, ut aliquot characterum Phoenicio-Punicorum, quorum potestas adhuc latuerat , non ambigua , sed certe cognita ratio est.
Iam vero typis deficientibus nobis Phoenicioin unucis , epigraphen proferamus, sicuti & Cl. Barthelemylitteris quoque ipsam descripsit Hebraicis . Sic autem se habet: T
Ad euius quidem tituli Anaglyptieo lapidi inscripti,
una tamen , aut altera in primis extrema voce , aut mutili, aut vetustate exesi , intelligentiam , quum
nobis ille idem vir doctissimus viam primus straverit
85쪽
8a γ De Borgiano Hebr. Samaritico Numo .Qra & Chaldaea in consortium plerumque vocanda, hujusce generis monumentorum interpretatio.
non aliud institutum tenendum mihi esse statim intelligo , quam tanti viri heio subjicere interpretationem . Est porro eiusmodi, loc.cit. pag. 729.
ostrandes pour te dieu Osiris ; qui n' a potnt muramure contre Ion mari , ct qui n' a potnt repue loseereis de son mari, ou bien, quod ego sane multo magis probarem, qui ne s'est tamais plain te se perio ne , ct qui ' a revete les derauis seereis de perasnue elle fui pure O sans laches aux veux C Osiris; elle futbente p.r Osiris , Oc. Quae latine sic reddi. mihi videntur posse : scilicet u Benedieta sit Theba , filia Theh. hui, cui oblationum Dei Osiridis cura est demandata ;
vae de viro suo non cooquesta rat, neque mentis eius, dem secreta detexit. vel aliter, quae de nemine querimoniam habuit, neque cuiusquam secreta prodidit
vitia in ; fuit pura ct sine macula Osiridis oeulis ; benγdieta ipsa fisit ab Osiride, Oe.
Quamquam saeit satis haec doctissimi Barthelemy,
quam repraesentavi, priorum epigraphes versiculorum interpretatio,in tertia tamen eum posuisse pςrsona,quae ad secundam fuissent omnino transferenda , aperte liquet . Voces namque r P , fecisti, operata e , s vel potius may, quam lactionem ego mallem,) mris. dixi. sti , revelasti, So. , ' ri sis, esto , Iicet suis in epigraphe punctis, ut loquuntur Grammatici, vocalibus , seu motionibus instructae paullo aliter in Hebraeo ac in Chaldeo efferantur ; haec , inquam, Verba, sive Hebrabce ea accipiamus sive Chaldaice , illud abunde eommonstrant . Neque morarer quod in prima communis
generis & in tertia praeteriti Peὸi di mel persona s
minina singularis numeri Syros & Chaldaeos iisdem litteris verbum enunciare , ut , mpn ; in cuius tamen verbi terminatione iliud Syrorum est proprium,
86쪽
Phoenicum litteratura illustrando ganem esse eruendam . Usque adeo eaedem linguae sicuti jam observavimus, amnitatis vinculo in-
quod tertiam eandem personam puncto diacritico ad latus ultimae litterae Signatam, a prima distinguant, ut irarum visitasti; secundam vero generis seminini scribant - . in , Quum autem tota epigraphe Hebraeo- Chaldaieam sonet dialectum, dc ipsum Το rari esto,Semel atque iterum bic exprimatur, in secunda , sicuti dixi, persona rem esse exponendam puto . Sed haec laviora sunt, quam ut censoria notentur virgula. ' . . Quod vero Τα Mrrann Cl. vir veluti nomen dignitatis , habuerit, reddideritque per Chargee des offram des ; noὶlem sane , doctis haec non probaretur Chaldaicae vocis expositio, quam ego Oblationum cura triacem lubens interpretarer , eamque Graece dicerem σιαγώγην , quasi Sacrorum praesidem . At quod caput est, & quicquam facessit difficultatis , ad reliqua spectat, quae in epigraphe sequuntur vocabula , videlicet:
in quibus convertendis vocibus nihil intentatum reliquit eruditus Barthelemy , ut aliquem ex iis sensum
Et ut a prioribus ordiar voeabulis , quae τῶ radi τ' 'Ip , ut legendum videtur, insit significatio; ille idem doctus vir se multa conjectasse scribit, ibid. pag.739. not. in , quae nihilosecius omittenda duxit. Τὰ ro indicare ait speciem . Sit ita. At quid istud ad
rem nostram λ Neque ego video ; neque ipse Barthelemy illud sapit. De postrema minus integra voce ... ori restituenda ne cogitavit quidem . Cui voci alteram sal tem , ad pleniorem absolutioremque illius intelligemtiam suisse subjectam arbitror. Alterum το n lac, tus ille idem praetermisit. Caetera demum praesertim vocabula myca rin, sic exponenda censuit, ut eorum unum in duas disjungens voces , nempe πω ma, istam
87쪽
84 De Borgiano Hebr. Samaritico Numo
ter se continentur, ut illud Horatii de Arte 'eisti a , vers. 4IO- Seq., ipsis illis accommodariete tissime possit; Σαexcogitarit lectionem : 'ny ma nnb , Θ viror ejus dommit nune ; O sa starcheur est a present assoupis is Figuis re, subjungit ille, loc. citi , que nous dεsappro is verions sans doute, mais qui ne paroli pas contrai ,, re, au gQui des Orientaux . Le imi composqis Tun vaυ , d'un beth , d'un iod 3c d'un nun signi fieis ct inter; il prε cede un mot doni on ne volit que lesse premieres lettres , & que te n'entreprend pas de ret. ,, Stituer . ,, Haec doctissimus Vir , cuius profecto hisce in litteris eruendis industriam plane singularem
Illud sane corrigere operosum est, ubi nonnulla desiderantur . Facile equidem patiar, τα ma nn i Hebraicae linguae analogiae optime congruere . Atqni dubium esse me animi ingenue fateor, an revera το vix loco του nny nunc, recte dici possit, vel pro ny , quod Ezechiel. XXIII. 43. semel habetur; ubi tamen ad ma ginem riny esse legendum, τὸ Xerι apposite admonet. Sane τὸ 'ny idem atque opportunus , tempestivus, paratus , &c. significat. Quod porro veluti particula nune sit habenda , id eiusmodi est, ut exemplis exisplicari tantum ostendique possit, probari autem rationibus non possit. Ita videlicet, nisi in Hebraeo sermone & in Syro-Chaldaica dialecto eandem particulam eo usurpari sensu exempla, in quibus investigandis , sed frustra detegendis , bonum otium perdidi, demonstrent ab usitata harum linguarum consuet dine ipsam prorsus abesse , erit concludendum . Ve, eum desino hae de re contendere . Sed operae pretium est illa , quae quaerimus asinsequenda, percurrere postrema ante prolata epigraphes
vocabula. Principio illud mihi assumo , nihil esse in
88쪽
P, Phoenicum litteratura illustrando 8s -- Alterius sic
Altera poscit opem res , ct co urat amice .
horum lectione neque disjungendum , neque imm tandum: eaque ratione, & quidem iure sertasse , stabit sententia. Quae sane ut convenienter ad rem ipsam evolvatur, de singulis est paullo disquirendum vo
Quid autem primum de rn decernam ὸ Mihi quidem , si quid ausim assirmare, nihil aliud esse hoe vocabulum videtur, quam particula ipsa in Min, a, ab , abs , de , e , ex , &c. Quomodo autem illud iod hue irrepserit λ si dicam graphico errore id accidisse, haud
Scio , an conjectura aberrem . Verius dixerim , eidem voci litteram insertam,uti antiquae vocalis i notam esse omnino habendam . Hujus namque eadem ratio est,
ac litterarum illarum , quas Ehevὶ 'IN vocant, quarum haud paucas in Hebraeorum & Chaldaeorum scriptis , praesertim manu exaratis deprehendimus . Earum vero multas quoque prae se serunt Biblia Veneta & Regia ; quas tamen, punctis inscriptis vocalibus, in sua Basileensi editione ex maxima parte sustulit Ioannes Buxtorsius. Multo autem plures ejusmodi ante e rumdem punctorum inventionem in libris exstitisse, nullus dubito . Neque crediderim, alias praeter istas Hebraeas vines, in linguis Orientalibus Vocales antiquitus obtinui SSe. Iam vero epigraphes sive auctor, sive scalptor, maiorum institutum partim Sequens , & suae aetatis veterisque orthographiae aliquam habens rationem, τωrn ipsum ' iod, iure inscripsit, quod post inventa atque inscripta puncta vocalia veluti redundans nunc habemuS atque Supervacaneum . Et revera τὸ Hhis'
Paton s ive i parvam, vel breve , subtus elementumn , in illa ipsa particula ra idem Iod subintellectum,
yerpetuo exprimens, legimus. Atque τὸ ro, quod veterem repraesentat scristia
89쪽
Hactenus mihi videor de Phoenicio-Punicae dialecti natura atque indole quid Sentirem , m
ram , ea ratione expoSitum, nihil offert quod cum alimra , quae proxim sequitur, voce rap non bene conveniat . Neque obstat, quod in epigraphe scribatur ' p. Etenim apocopen litterae t num, Mic admittamus opo tet , cujus multa apud Hebraeos & Chaldaeos exempla reperiuntar. Cum hoc dico , nihiΙ novi affero apud illos, quibus sit aliquis in Hebraico sermone atque Chaldaico usus o Perinde ergo est, ac si esset p ν seu p , quod Chaldaice idem valet, atque legentes , vel etiam occurrentes, obviam euntes, &c. Hebraei dicerent tam p, 'o p ct m p , ex analogiae legibus Siquidem voces M p & mp , quarum una pro altera S mitur , & sensus multiplex est atque vis se verba con-Stituunt , quae Grammatici vocant Quiescentia LamedM , & Lamrd n o Horum vero anomalia in mutua litterarum M & n inter se , & frequentissime cum ' iod , permutatione consistit . Et quoniam inte easdem v ces M p & mp magna intercedit affinitas ; τὸ imp ro eo interpretarer modo, qui utriusque verbi sensum comprehenderet scilicet , ab obvio unoquoque legente vel obviis quibusque legentibus . Enim vero, quemadmodum de Theba n Pria p, i.e. Benedicta esto in conspectu Osiridis, seu ab Osiride, acclamatione dicitur; sic bona pro muli re nuncupantuTvota , ut ab unoquoque obvio, inscriptionem legente. benericia vocetur . Quo pertinere Uidetur vetus inschiptio apud Gruterum pag. 873. num. I. Hic super ossua sic cineresque tuos benedicta quiescis is Et ut habetur in altero apud eundem Gruter. Pag. 789. num. 6. . veteri lapide ἔ: Bene precare qui legis. Hae Voce p sic explanata, haud sane , ut mihi videtur , improbanda stat aliqua ratio, quamobrem in epigraphe eandem potius admittendam existimarim , quam alte-Disiti co by Cooste
90쪽
ω, Phoenicum litteratura illustrando trnumentorum fretus testimonio , non inutiliter fortasse potuisse dicere . Si quae praeterea sunt,
tam p in epigramma inducendam; at enim quid haee revera significaret, non equidem intelligo . Sequitur in epigraphe τὸ myru nnbi,quod sic reddo: Et viresce , suavissima , vel dulcissima . Ex linguae dc Hebraicae & Chaldaicae analogia suisset scribendum τὸ fin, , seminino genere, voce ipsa a radice nnb, desumenda, inusitata quidem, sed eo ipso, quem posuimus,
sensu omnino assumenda ut Genesis XXX. 37. , DLrens , & alibi; unde vigor , viriditas . Quam vocem , de qua quaerimus, etsi iisdem prorsus litteris scriptam legimus Deuterono m. XXXIV. 7. , ubi de Moyse dicitur,quod nnb da', Non fugit vigor ejus, vel, ut haud inscite interpretatur Targuiri Onhelosi: Fini,' ut his: M,
mnes Nec mutatus fuit splendor gloriae faciei illius ;sanc, inquam , vocem aliter atque aliter esse conve tendam res ipsa edocet. Nullius enim sensus esset, &longe abesset ab epigraphes sententia, si eodem, quo in allato Deuteronomii loco intelligitur , vox ipsa exponeretur . Repetitis quoque litteris ad auxesin , seu geminatis radicalibus , ejusdem vocis formam ex Coninjugationibus Hilva)l ct Niphal mixtam , ab interpret,
bus Iudaeis frequenter usurpatam , in eorum commemtariis reperimus mri nn vel nis,m Humefactus, recreatus fuit, viruit. Non est ergo dubium , quin τὸ n, Virescere, revirescere Significet. Nihil vero planius hac significatione , quantum ego ipse video . Sed paullo ante dixi, loco του nn , fuisse τὸ Ti, scribendum seminino genere . Attamen hujus anomatiae , sive masculini generis pro seminino enallages, haec est ratio , ut permutato in I Paragogicum, τὸ nn, in epigraphe scribatur . Exemplum , quod Subiiciam , huius enallages fidem faciet . Genesis XIX. 2. de Lot duabus filiabus , quarum una alteram alloquiis tur , sic habetum, di a ames nes rip ra , i. e. Veni, sive