장음표시 사용
171쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q 169
tra in , Tabula acri incisa dabo ; in iis , inquam ,
exponendis mihi non sumo, ut omnem offensio- est, videlicet Σ ' oza Nebunoti, Isaiae X. Io. Quam vocem sunt qui convertant: T intelligentia , vel prudentia praeditus sum &c. Chaldaeus & Syrus heic habent : α Nas in ,2 d : Σ , Sachultono, tutelligens, aut prudens ego sum . Alii vertunt : π intellexi, ut vulgatus Interpres. Utcumque autem de hoc Isaiae loco statuatur , nihil mihi videre videor, quod impediat, quin epigraphes verbum interpretari commode possimus , apteque ad e,positionem nostram . To namque ina , etsi in Niphat, hujus-ee generis verborum est, quae tam transitive, sive active, quam intransitive, sive passive, rectissimci accipiantur, quibusque subjectus is sensus sit, quela vin conjugatione Qάl nuncupata , vulgo retinent. Iraepigraphes vero eXplanatione το prudenter cogitavit ponendum arbitratus sum , ut quae vis insit in eadem Phoenicia voce , si attendamus , nemo unus non Sentiat . Quid λ quod in Niphal verba vim suam quando que augeant ac significationem λ Cujus augmenti sit in eXemplum , praeter caetera plura, id unum Exodi xiv. I . et zz, cin,' nan) , Dominus strenue pugnabit pro vobis . Verum in re satis explorata nimium longi
Sed reliqua videamus . Est In epigraphe το ν δε extremo , sicuti saepe jam declaravi , uno , aut altero
suo exesum charactere . Quam tamen vocem ut integra restituatur, legendam opinor Tu vel la II P,ebad-no , vel ebadn , servata ejus inflexione more Syrorum propter τὰ item inflexum quemadmodum superius adnotaVi, cum de hac prima epigraphes Uoce verba facerem . Atqui τὸ u Qv transtuli 'Suerimus , habita ratione particulae, Quod, adverbialiter sumptae , ut est intelligenda , & τῶ praefixae. Quoniam vero Φω Deo es aut numbra , quodcu U
172쪽
x o De Boetiano Hebr. Samaritico Numo .Q
nem effugerim , Cujus enim impudentiae esset , id de se polliceri Illud affrmo, tantum Specta
que illud fuerit, votum facere a Latinis auribus minus bene audiri intellexi, etsi vox ipsa III , sive Hebrai-
eam, sive Syro-Chaldaicam dicamus, ut ad verbum reuedatur , το facere omnino poStulasSet; eandem tamen latiori sumptam significatione per τὰ posuerimus convertendum duxi: vel si mavis τι nuncupaverimus, non resistam . Quamquam in aliquot latinis epigraphis , si tamen essugere notam salsitatis possint, legimus apud Gruterum , pag. XCVII. num. S. 7. Votum solvit ,
vel quod fecit, animo lubens posuit. Quid λ si nos Galli faire un voeu satis eleganter ilicimus ; si Itali fare uu*oto, si Hispani hacer un voto, non inepte eloquuntur λQuare demum Phoenices in sua dialecto eundem tenere non potuissent modum dicendi λSed contra nititur Cl. Bayerius, loc. ante cit. pag. 332., Seq. lectionis Suae Servus eius, propugnandae caussa, τὸ Tay facere de rebus ad res corporeas spectantibus tantum dici, de voto autem vel nuncupando , vel solvend9 enunciari nonnisi improprie posse contendens . At hac in re quam falsus tuerit Cl. vir , palam ostendunt magno numero Scripturae Sacrae Η braicae loca , in quibus το III, cujus significatio apud Syros praesertim & Chaldaeos latissime patet, de cubtu in primis & mente S corde , vero numini exhibendo, etiam intelligitum, ut exodi Iv.23.-VII. I 6. 26. aliasvIn.I. ὶ - IX. 13. -X. 26., & alibi saepissime. Idque adeo verum est, ut ipse tractatus Talmudico-Mischinicus, inscriptus : mr m II Avoda Zara , seu de cultu
extraneo, vel idololatrico , tam veteres , quam recentiores Hebraeos eodem sensu τὰ aabad, a quo formatum eSt, usurpasse , manifeste evincit. Non minus perspicuum de τω Da DP, quod tam de voto nuncupando , quam de eodem solvendo
quoque sumitur , illud Jonathanis, Paraphrastis Chab
173쪽
γ Phoenicum litteratura illustrando I 7 I
se me, ut , quotacumque illa sit ipsius argumenti , quod pene invitus Suscepi illustrandum,
daei, in caput Iudicum XI. v. 39., nec ad institutum
nostrum minuS apte , minusve accommodate comparatus locus , qui sic habet: Σ n 'u'm n, ' Iu , ad verbum , O fecit ipsi votum suum, Iephte nimirum,qui,
ut votum ab se Susceptum solveret, filiam suam Pe petuae virginitati consecratam reliquit. Sed quid plura λ Alia etiam si deessent testimonia , satis hoc uno Chaldaicae Paraphrasis nostra abunde confirmamtur1ectio; quae lectio, si ad Chaldaismum reducatur, esset τὸ Lebadna, Hebraice vero VIII aabadnon, fecimuS . Caeterum Chaldaeus hic Paraphrastes, ut reliquos mittam , tametsi a Danielis & Esdrae castigatissimo dicendi genere atque nitore longe absit ; nihilosecius
ejusdem locum ad rem nostram apprime facientem , consulto expressi , ut Cl.Bayerium , loc.cit. pag.33Σ. , quem suspenSum ac Sollicitum animo viderem, an revera in aliqua Paraphrasi idem testimonium reperiretur Ch daica, ipse confirmarem . Equidem arbitror,satis copiose,licet sortasse nimis, sed dilucide esse a me demonstratum, cujusmodi sit Phoeniciae epigraphes sensus.Sed ne quicquam dissim
Iem; si sunt, qui το Syriace insimum VI , vel Tay ,
posuerimus, aut nuncupaverimuI , prima persona pluralis numeri eiulerim , parum probent ὴ propterea quod haec de voto vel suscepto, vel solvendo sormula veteribus recepta & in saxis obvia, tertiam personam requirere videretur: horum ego Sententiam quum nollem prorsus improbare, ii sciam me non multum renitentem habituros . Quamquam ipsius inscriptionisa τῆ Domino nostro exordium sumentis, ingenium in prima potius, quam in tertia persona auctores monta
menti, meo quidem iudicio , & uti Cl. Barthelemyovisum est, suisse loquutos innuere videatur . At quia
174쪽
171 De Borgiano Hebr. Samaritico plumo Q obscuritas atque difficultas; non plane infructuosis conatibus nostris aliquid,quantum in me fuit
illud ejus esse generis intelligo , ut de eo in utramque disputari partem possit ς non is ego sum, qui omnino' repugnare velim . Si modo , quibus haec nostra voti enunciandi formula minus placeat , a verbi tamen I ruposuerint, vel nuncuparium sicuti illud in eademipersona tertia Syri, Chaldaei atque Hebraei hanc vocem usurpant,lectione admittenda illi non repugnente At enim hac una, aut altera idem verbum, quocumque Testituatur modo , accipiendum esse significationetam explorata atque perspecta reS est, ut nihil magis . Quod autem τὰ Σ,R Pudet, secundum audire vocem eorum , beue Leat eis, Vel quum propitius ipsis fuerit, bene eis sit; spectat illud ita comparatum est totum ut ad veterum Hebraeorum dicendi nor
Pla , quae Sane permulta sunt, ex sacris libris depromere , quibus illud demonstrarem . Singulas nam auehas voces epigraphes ad Hebraei sermonis analogiam plane accommoda te incedere , satis est cognitum . Jam Phoenicii Melitensis epigrammatis paullo obscurioribus illis explicatis vocibus, quae ad ejus explanationem conferre videbantur posse ; ut quam Pag.96. & I 6 s. dedi, nunc fiberem fidem , mihi deci Tandum remanet quid de ipso MELEARTHo , cur mon mentum consecratur, deque hujus numinis & Tyriorum , qui votum ei nuncupavere, varia nominis ap- Pellatione , utrique bilingur Phoenicio-Graece inscripta epigraphae, meam breui aperiam sententiam . NELKARTHUΜ quidem a Phoenicibus numen Summis honoribus affectum , uti magno veterum Scripto Tum, Herodoti, Diodori Siculi, Strabonis, Quinti Curtii & aliorum consensu memoriae traditum eSt, ea UO-eatum appellatione suisse, quasi diceres : T
175쪽
Phoenicum litteratura illustranaeo Q 173 illis, qui hisce delectantur monumentis, asi Phoeniciam sapiunt litteraturam, utilitatis afRegem urbis , R UI SUI Dominum , seu potissimum metropolis Tyri Deum , haud obscure patere arbitror. Neque praeter Ioan . Set denum , De Diis Syris, Syntagna. I. cap. vi. pag. mihi I 83., idem nomen in τω a m Du Meleeh,aut Melin ritet, hoc est Rege praevalido , seu tyranno , latere scribentem, sed per levissimam,ut non dicam inanem , conjecturam illud quae rentem, eruditorum legi neminem, qui dissentiat. Atqui ob duarum litterarum ejusdem , ut aiunt, O
gani concursum, a scilicet & P in hac & altera voce
occurrentium, una earum eXtrema, του nempe et ,
elisa, minusque asperioris soni gratia, Phoenices τὸ γ u Mel rath pronunciasse , ne vix quidem dubicarem . Τὸ vero 'P, Hebr. &Chald. urbem significare notissimum est; quodque in emphatica, quam dicunt, forma Chaldaice effertur N R , Syr.
Kritho. Quemadmodum autem, ut superius pag. II 3, posui , gentes plures Molochum , seu regem 3Itum quaeque habuere, quem tanquam tutelarem Deum urbis suae magna veneratione prosequebantur,ac palam praedicabant; ita Phoenices HERCUI EM veluti suaci metropolis Tyri regem , MELKARTHI cognomine reverebantur . De fictitiis ejusmodi Diis, quos gentes eo modo suis praefecerint urbibus, est Isaiae XXXuI. I9. insignis locus. Quos etenim Vates sacer ibidem vocat Deos Emath & Arphad & Sepharvaim ; IV. Reg. XIX. II. Reges carustidem & aliarum discuntur urbium . MELKARTHUs igitur Graecis, sicuti a PhoenicibuS acceperant, dictus , seu Melicerta , & Hesychio Mελιμα, tum apud Eusebium , De Praeparat. Evangel. lib. I. cap. X. pag. 38. Mίλκα Θοe , corra ' Pte vero apud eundem, De laudibus Constantini, in
176쪽
x74 γ De Borgiano Hebr. Samaritico Numo .Qserrem . Quibus sane doctis viris etiamsi satisfecerim , quemadmodum Sperare licet, mihi tamen
extrema illius Historiae Ecclesiast. pag. 332. , Μελκα Θαροe quis demum alius est, nisi ipse Imp I,D , & , ut paullo ante aiebam, per syncopen litterae a Caph , p,la, sive Metharthus Qua quidem vetustissima apud Tyrios & Sidonios appellatione, uti a Philone BDblio ex Sanchuniathone nominatur , HERCULEΜ Phomnicium designari, ille idem Eusebius loc. cit. Praepar. Evangel. litteris prodidit. De quo prisco Herculis cognomine consuli possunt N. Fulleras, Miseelian TheoI. lib. III. Cap.XVII .pag.37Σ. -374. α Samuel Bochartus in Chanaan lib. I. cap.XXXIV. pag. 682. lib. II. cap. II. pag. 787. T Ioh. Μarshamus, Chronte. Canon. Aegypt. &c. Secul.XI.pag.3 3. & caeteri. Nunc vero του Μelharthi nominis exposita rati
ne , mirabile nemini videbitur , si in Melitensi bili mi epigraphe illud ipsum commentitium numen SPIN et Baa nora, sermone Phoenicum M p,u dicatur , quod Graeca inscriptio Herculem appellat. Quid enim ex utraque epigraphe colligi evidentius potest, Melharthum non alium ab Hercule suisse Phoenicum pab eo , inquam, ad quem Carthaginienses veluti ad
unum Deorum suorum patrium & coloniae suae patronum , auctore Polybio in Excerptis de Legationibus num. CXIV., Histor. Tom. II. edit. Amstes. I 67O. pag. 13 Io. , primitias deserebant; aut sicut centum & amplius post annis scripsit Diodorus Sicul. , Histor. lib.xx.cap. I 4.edit. Kesseling.TOm. II. Pag. I 6.
εἰώθεισαν . .. δεκάτην ἀποτέλψειν τῶ Θεω παντων των εις αρμοδον πιπτο,των.Cui numiui decimam omnium,quae in proventuum rationem eaderent, transmittere solebant.
177쪽
o. Phoenicum litteratura illustrando Q et snumquam satisfaciam . In hac enim, uti jam sampe declaravi , bene assequenda litteratura cum
hostiis, quinquennalibus ludis Tyri magna celebritate& apparatu factis, Antiochum Epipnanem praesentem
adfuisse, narrat Sacer scriptor Machabaeorum lib. II.
De MelKarthi, Melitensium quoque & Carthaginiensium Spectatissimi numinis , appellationis dive sitate satis . Quod sequitur de Dionysio ac Sarapione , vel Serapione, Tyriis Fratribus, Graeco sic appellatis nomine, aliter atque sese in Phoenicia vocant epugraphe, non est cur explicandum multis esSe videatur . Nihilominus quae hujusce diversitatis sit ratio , paullum est inquirendum. Enim vero illud ipsum Melitensium moris tunc aetatis fuisse censerem , quod orientalium populorum universim ferebat consuetudo ; apud quos videlicet ita mos antiquitus obtinuerit, ut non privati homines modo, aliique etiam dignitate eminentes, sed etiam urbes , Oppida, praeter Orientalem suae cujusque .gentis propriam appellationem , Graeco quoque inte dum uterentur nomine . Quem quidem morem potissimum invaluisse existimo , ab illa Alexandri magni tempeState , qua, eo ipso duce ac imperatore , Macedonibus rerum in Oriente potitis, Asia vero ferme tota Graecorum poSt frequentata colonis, metropoli Tyro universaque Phoenice iam superata, Seleucibarumque
subjecta imperio ; hi & illi populi nomina sibi imponere Graeca non dedignati solum , verum, ut dominis suis morem gererent, studiose suerint aemulati.
Sic in Judaea gente , Oniae Pontificis fratrem ,
qui patrio nomine I Ieschouant, seu JESUS Vocabatur, mores autem N instituta impie consectantem Graecorum , ac Summo Sacerdotio , multis Antiocho Epiphani pactis pecuniis,obtento,JAsoNIs cognomine Se appellasse, II.Machab.IV. 7. seqq. dc apud Josephum, intiquis. Diuitig COOgle
178쪽
176 o, De Borgiano Hebr. Samaritico Numo plus etiam contendero, quam possim ς minus tamen Semper, quam ipSius argumenti rationem
Iudaie. lib. XII. cap. V. β. I. pag. 6 8. legimus . Sic quoque Oniam alterum , nefarii Simonis, Templi praefecti fratrem, Iasone ipso nequiorem, eique in Pontificatu ab eodem Antiocho suffectum , sibi MENE LAi appellationem tribuisse, idem liber machab. iv. 24.27. tradit; quod & ipse JOSephus loc. cit. Oper. Tom.I. testatum item reliquit . Quid λ si Carthaginiensem Philosophum Platoni- eum AsDRUBALEM , uti a Suis appellabatur, Graeci CLITOMACHUM cognominarint λ ut a Laertio, De Vitis O Dogmatis , &c. lib. IV. edit. Londin. I 664. pag. II 3. aliisque Veteribus Scriptoribus proditum est; quemadmodum Samuel Bochartus in Chanaan , lib. II. Cap. XII. pag. 82 . seq. , Jo. Alb. Fabricius, Biblioth. Graec. Toma I. lib. VI. pag. 76. & ipse Cl. Barthel
PORPHYMIO quoque, qui domo Bataneotes Tyrius Syrorum lingua MALCHUs dicebatur, illud Cognomentum Graecum fuisse , observat Fabricius , loc.cit. Tom. IV. lib.IV.cap.XXVI. pag. I 8 I. Haec eXempla satis sunt. Quare mitto quae ea de re adduci, deque numis possent, tum de civitatibus praesertim multis, duplici item nomine , uno orientali, Graeco altero insigni.
iis , a Christoph. autem cellario in Notit. Orbis Antiqui , ab aliisque passim adnotatis . Relege tamen , si
placet, quod de num o Phoenicio MAZACAE accensendo, superius adnotavi pag. I 23. Igitur, si haec ita comparata res olim suerit, ut qui vel publica ponerent monumenta , vel seSe Scriptis suis commendarent, vel eminentibus praestarent dignitatibus , non uno suo patrio nomine tantum, sed di Graecorum more quandoque appellarent sese ; quod
bilinguis epigraphes Molitensis auctores eo pacto inStituti item suerint, ut Graecis verbis partim, partim
179쪽
γ Phoenicum litteratura illustrando I77 omnino postulare intellexi, ipse mihi contendisse videbor . Quod si eX illa me, quam modo
lingua patria monumentum ipsum Methartho , seu Herculi inscriptum consecrassent, nihil sane est, quod demiremur . Atque ad hanc eandem rem nostram egregie confirmandam maxime conferret Palmyrenum monumentum , cujus mentionem facit Cl. Barthelemyus Ioc. cit., hoc est, in suis Reflexions fur quelques mouu- ruens Pheniciens Actor. Acad. Reg. Inscript. Tom. XXX. pag. 4I I. cujusque lectionem dederat eorumd. Ac t. Tom. XXVI. pag. 396. Tab.III. num .2., ii tamen quae priori loc. indicato Tom. XXX. doctus idem vir Seruerat, consistere revera quirent. Εjus namque sententia , monumenti auctor in Palmyrena epigraphe vo
L.) Aurelius Heliodorus nuncupatur. Verum hac in ipsa Palmyrena inscriptione,quam postremuS Omnium eruditissimo illustravit commentario Cl.AuguStin. Anton.
Georgius , huiusce Iarhi, filii Halibi, &c. ne vestigium quidem reperire est. Id unum tantum ex eruditi viri interpretatione colligimus : π nubri,vel IIIa III a II NI na , h. e. Nobilem Palmyrenum , filium Antiochi monumentum Aglibolo ct Malachbelo , patriis
diis suis consecrasse. Conser ejusd. doctissimi Georgii De Inseriptionibus Palmyrenis, quae in Museo Capitolino adservantur, interpretandis, epistolam ad erudiatissimum virum Nicolaum Canonicum Fuginium, Corsinianae Bibliothecae praefectum; edition. seorsum factae Romae I 782.Tabul.pag. S 2.&Coin mentar.pag. 82-89. Quae Cl. Georgii epistola inserta habetur Musti Capitolini , iisdem typis & anno vulgati Tom.IV. pag. 4II.- 436., ab illo ipso Cl.Fogginio Italice illustrati ; ubi Tabul.xvII. pag. 87. - 98. de hoc monumen to disseritur. At Ioannes Smintonus a Barthelemyo non dissen-
180쪽
I78 De Borgiano Hebr. Samaritico Numo Q aiebam, spe ita dejectum aliquando intelligam , ut sint, quibus mea de hoc argumento disserentit. Hanc namque eandem του Iarhi &c. lectionem Cl. Anglus tenet. In qua vero Palmyrena interpretanda epigraphe, servata Romae , & a Grutero primum , Inscript. antiq. TOm. I. Part. I. pag.LXVXUI.num. 8., tum a Sponio, Miscellan . eruditae antiquit.pag. I. iamdudum edita , sed ab utroque male eXpressa quo apo- grapho usus Smintonus fuerit, coniectura tantum asse
qui possem . Utinam illud secundi evenisset, ut quod de Palmyrenis in lucem hactenus emissis inscriptionibus Cl. Anglus multis ab hinc annis publici iuris se. cerat, aliquando evolvendi mihi data copia fuisset. Sed opusculum oculis perlustrare spes diu quidem , frustra tamen me tenuit. Est autem eo descriptum titulo: - A et explication os ali the ius riptions in the Palmyrene Language, &c.h.e. Expositas Palmyrenarum Inscriptionum , quotquot ad hoc temporis in hominum doctorum notitiam venere, omnium , quinque epistolis comprehensa , quas ad V. R. Thomam Bireh , Theol. D. O Regiae Societatis Londinensis curavit Ioannes S inton , M. A. Collegii Christi, quod apud Oxonium est O Societatis ejusdem regiae Collega . 9. Plan. cum
I 2.Tabulis aere excusis, in 4to . Sine anni praese
tim & loci sed certe Oxonii) nota quod de industria
factum equidem arbitror . Cujus tamen eruditi opusculi, de quo ne unum quidem verbum profert Cl. Georgius, si quam habuerim notitiam , Novis Aetis Eruditorum Lipsisns. mens. NoUembr. IIS .,ubi diligen- . ter recensetur liber pag. 67 I. seqq., eam debeo . Quod eruditum opusculum si ad manus habuissem , nonnulla sane Cl. Smintonus doctrina sua atque eruditione mihi suppeditasset , quibus argumentum ornassem meum . Quemadmodum Palmyrenam doctus Anglus legerit epigraphen , & quantum ad Barthelemyi lectionem litteris expressam Hebraicis, vel accesserit, vel Disitirso by Cooste