장음표시 사용
221쪽
O Phoenicum litteratura illustrando Q ars in expositionibus suis , sive Paraphrasibus ado nandis Chaldaicis, tum in vulgari linguae usu
Suae, Sermonem unquam uSurpasSent, qui in comtentionem venire cum Sacrorum voluminum
Chaldaismo potuisset . Cujus rei ratio a nobis etiam si demonstrari plane queat, tamen differetur opportune illum in locum , ubi & de numis erit Borgianis Samariticis disputatio, & in caussam quamobrem inscripti illi numi Hebraeo potius sermone fuerint, quam ipso Chaldaico, pauli tum inquiremuS . Sed haec ego, STEPHANE BORGIA Cardinalis eximie, de magna Syriaci sermonis cum Chabdaico Danielis & Esdrae coniunctione, deque utriusque linguae dialectis variis disputanda Sum arbitratus, ut quantum ad Phoenicum ill strandum idio ma numis & inscriptis lapidibus obvium conserant i cerneremus . Sic equidem intelligo : si in haec, quae de Syrorum in pri-
1 Brevitati consulere volens , non recensebo quae Thom. Reinesius in suis 'Iςορούμενοις Linguae Punicae cap.Iv. q.II. III., quae Barthelemyus , uti suis pra pag.2I., quae S intonus , Inscriptionum Citiearum β.VII., quae denique perplures doctissimi viri, uti De Guignes, Pellerinius & Pereatus-Bayerius hac de re testati sunt. Quae autem ego ipse superiori paragrapho de hoe sum complexus argumento , quantum ex Syrorum sermone ornari Phoenicum litteratura possit
atque amplificari, in tanta ponunt luce, ut quid desideretur amplius, haud equidem intelligam.
222쪽
aao Θ De Borgiano Hebr. Samaritico Numo Q
mis sermone patefeci, intrare voluerimus, lac, Ilus nos ad ilIa Phoenicia monumenta, quorum epigrammata Hebraici ipsius dicendi generis minus propriora videantur, perventuros ab hoc aditu januaque patefacta. Quid, si Syrorum nomen Phoenicibus pri-mlim, a Tyro Phoenices metropoli voce ipsa deducta , proprium ἰ pOSi vero commune circumfusis
fuerit populis t Quod a Samuele Bocharto &Briano mallono i multisque doctis viris Ob.
1 Bochartus quidem in Phaleg pari. I. lib. IV.Cap. XXXIV. pag. mihi 34 I. Seq. Brianus vero Waltonus in Prolumen. XIII. de lingua Syriaca &c. I. I. Quo eodem loco Bochartus de Tyro disserens , quam Hebraei 'vix Dor littera vero x Dade, prolata ut S) Sor, vel Sur & eius incolas Sorim,aut Surim appellant, ipsissimos esse Συρους , ille idem observat. Tyrum autem a Veteribus Sarram, vel Saram & Soram appellatam superius pag. IS .adnotabamus . Qua de re quoque agunt idem Reinesius, loc. ante cit.cap. III. .vI. II. & Nicol. Fullerus, Miseelian.Sacr. lib.I. cap.XI.pag.79. & lib.IV. cap.XI. Pag.473. Seqq. , qui a Tyro , sive Sarra , sive Sora, Syriam denominatam ibidem ostendit . mitto quae de τῶ ae, Rupem, qua Tyrus superstrincta esset, significante, a qua voce eandem metropolim volunt suam accepisse appellationem,dici possent.Si a tem, uti ibid.habet Bochartus, meis Sorim, de quo paullo ante , praefigatur articulus ri , ex Sorim habebimus
surim, i. e. Assyrios. Quo nomine Tyrios caeterosque Phoenices Veteribus cognitos esse constat. Syria namque & Assyria uno Syriae nomine antiquitus quidem vocabatur; sed tam Phoenices quam Syrios di Λs
223쪽
Phoenteum litteratura illustrando Q aar Servatum , sane argumento est Phoenicibus ipsis
haud parvum cum Syris Occidentalibus finitimis sibi populis , non moribus modo atque institutis , sed & lingua quoque usum intercessisse
magnamque neceSSitudinem . Rursum si Phoenices ab Chananaeis proge
nitos dicamus ci populis ; cui quidem utrique
syrios diversas plane suisse gentes , certissimum est. Neque desunt Veteres,qui id & sane rectissime affirmarunt . De quibus Assyriis ci nyn,filiis Assur trans Emphratem & Tygrim sedes habentibus, ab Syris & Phoenicibus prorsus distinguendis , conser ipsum Bochar-
tum , loc. cit. lib. II. cap. 3. pag. 8 I. π Christoph. Ceularium, Notit.Orbis antiqui lib. III. cap. XVII. pag. 633.m Stephan. Morin. De Lingua Primaeva Exercit.I. cam XII. exercit. II. cap. V. pag. II S. & I9I. z Io. Selden. De Diis Syr. Prolego m. I. cap. I. pag. I. Seqq. ta Petri Zornii Commentar. in Hecataei Abderitae Eclogas, sive Fragmenta pag. 3 3. seq. T Histoire universelle ... traduite de PAulbis, Tom. II. lib. I. cap. VI. Sect. I. pag. 3 S. not. π U Origny, Γ Egypte ancienne , &c. TOm. I. cap. IX. pag. 32 I. Adi sis, si placet, Diatribam nostram de aliquot Bibliographiae ct sacr. critices c pitibus , edit. Seorsum factae pag. 87. Seqq. , in extremo autem Specimine Zcc. Cl.De-Rossi a nobis vulgato, Pag. III. Seq., ubi Syrorum nomen multarum gentium commune quidem fuisse, veterum Scriptorum auctoritate ducti ostendimus . Quamquam , ut ante posui , Assyrios alios atque alios a Syris suisse, ut qui origine diversi utrique omnino essent, explorata res est.
Conser Ioan . Davidis Michaelis Spicilegium Geur phiae Hebraeorum pari. II. Goettingae I 78O. in qis. pag. 72. IJ Quod ego praeclarum argumentum illustrare jam aggressus sum in illa exercitatione , suo tem
224쪽
genti unum eundemque aut parum dissimilem
sermonem , Hebraicum nempe usu communi
suisse, scriptores sunt gravissimi ci , qui non
pore, sed-Θῆω Deo bene iuvante, typis committenda , quam inscripsit ae De Phoenicio-Chananaeis veris
originibus, quibus Terrae Israelitis repromissae fines
illustrantur; ad Iocorum Geneseos X. I S. seq. Σ Ν
merorum XXXIV. 3. II. Oc. explanationem .
1ὶ Quam sententiam aperte tuetur Ioseph. Scaliger ad Richard. Thomsonum Epist. CCYLII. & ad Stephan. Ubertam CCCLX III.Epistour.libr.III. & IV. edit. Lugd. Batav. 1627. pag. ς I9. seq. & 7o I. Conser. &ejusd. Opuscula varia edit. Paris. 16I .Pag.4Sy. Lingua vetus, inquit Hugo Grotius, De veritate Religionis Christianae lib. I. 9.xv. edit. Amstelod. M 1669.pag.29., eadem Iudaeis quae Phoenicibus, aut ,, certe paululum diversa is . Hanc vero Chananaeis ipsis vernaculam suisse, strenue defendit Ioh. Vor-stius, Miscellan. Academic. Syntum, cap.vI.; Thom. Crenti opuscuIorum, quae ad Histor. ad Philolog. Saer. speetant, fascicia. V. pag. 68. seqq. Νeque repugnare videntur Hom. Erpentus in peculiari oratione de lingua Hebr. , tum Petr. Daniel Huetius , Demonstr. Ε- UavgeI. Propos. IV. cap. XIII. I. II. & m. edit. Amste-lodam. I 68 o. pag. 243. seqq. ta Samuel Bochartus in chanaan lib. II. cap. I. pag. 776. seq. T Lud. Cappellus, Not critie. in Isaiae XIX. I 8. locum ; operum edit. Amstelod. I 689. pag. OP. z Campegus Vitringa , Observation. Sacr. lib. I. Cap. I. .XIII. pag. IO. seqq. πStephan. Souciet, Dissertat. sur les Me illes Hebr. ;sui Syntagmatis variarum Dissertat. in S. Scripturam ab se Gallice editarum pag. I 41. T JO. Seldenus, De Diis Syris , Protegomen. cap. II .pag. 4.seqq. V Andr.
Beyerus in Additamentis ad Selden. Blas. Ugol ni ra
225쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q aa infirmis sane rationum momentis magnique ponderis tuentur argumentis. Quamquam quae
Biblici Tom. I. Dissert. V. pag. 2O4. T IOm. S inton , De lingua Etruriae Regalis vernacula, Oxon. I738. in - id β.VI. & UI I. pag. 3. seq. I Henricus nOSter a Porta, De linguarum Oriental. ad omne doctrinae genus praestantia , pag. 22. not. α David Clericus in Quaestionibus Sacris , quaest. VII. pag. 48. & Steph. Clericus, Annotati. in easdem , ibidem pag. 36. T Gerard. Jo. Vossius, De Arte Grammat. lib. I .cap.9. Oper. Tom.II. pag. IS. Ubi Phoenicum linguam primum quidem eandem ac Hebraicam fuisse recte asserit, PO- Stea vero illam ea tamen ratione immutatam , ut
dialecto solum haec & illa differrent. Omitto alios
haud paucos in hanc ipsam euntes Sententiam ῆ quam quidem eorum plures , quos hactenus laudavi, non infirmis tuentur rationum momentis . Sunt tamen qui magna de hoc quaestionis genere contentione certent; uti Nicolaus Fullerus , Miscelian. Theologic. lib. IV. cap. IV. pag. I6. Seqq. T Augustus Pisisserus, Critie. Sacr. de linguis Script. Sacr. originalibus seci. II. queSt. IU. pag. 6O. 63. I V.E. Loescherus, De causis Hebr. linguae, libr. I. cap.III. . x. pag.28. Seqq. T IOh. Gotti ob CarpZovius, Critic. Sacr. pari.I.cap.V. Sec t. I. s. 3. & Seci. II. g. 4. pag. I7ῖ. seqq. T Io. Francisc. Budo deus, Histor. Eccl. Vet. Testam. Period. I. Sect. H. β.IX. pag. mihi I74. I Salomo Deylingius , Observationum Sacrarum pari. II. observ. II. de voce zm,N, Genes.I. I. g. XXI. seq. pag. 26. - 3o. Qui quidem scriptores multa congerunt, quibus opinionem suam , Bochartisententiae & aliorum, quos ante enumeravi, doctorum
Sed ne horum quidem aliqui hoc in genere sibi
ipsi consentiunt . In eam namque loquuntur Sen
tentiam , ut quamvis Priscam Chananaeorum linguam
226쪽
aΣ4 γ De Boetiano Hebr. Samaritieo Numo ad Phoenicum spectat OrigineS, magna eSi quaestio , de qua summa suit eruditorum virorum
non unam eandemque atque Hebraeam existiment, huic tamen valde amnem non inficientur . Neque alio pacto cum Grotio, Seldeno, Bocharto, Huetio ac eochio eonsentit Ern. l. LoeScherus, loc. it. pag.29. Stephanus vero Μorinus, qui toto sere capite XI. suarum Exercitationum de Lingua Primaeva , in Scaligeri&Εrpenti sententia oppugnanda nihiΙ non molitur,
de Grotio tamen, Seldeno atque Bochario Sic opinatur, observante Io. Franc. Buddeo, loco paullo ante indic. , ut multa assinitate Chananaeam linguam cum Hebraica coniunctam quidem, sed hanc ab altera discrepasse ipsi illi putarint. Qua sane re eo composita modo,Bud- deus ipse nequaquam contra nititur . Neque statim hanc arctam inter utramque linguam assinitatem negat . eruditus Hieremias a Benneltis, chronolog. O Critie. Histor. &c. Tom. I. pro legom. I. cap. I. I. XXXIX. pag. 77. Post autem quam ibid. & pag. seq. hacce de quaestione perplures inter se dissidentes doctos viros commemoravit, ad Esdrae libr. II. cap. m. vers.24. nos vocat locum , ubi Nehemias Iudaeos non alia , quam Aetolica utentes lingua , Iudaice vero Ioqui nescientes reprehendere videtur. Unde, ait ille pag. 79.,
is a Iudaica longe destitisse linguam Asdoricam , siveis Philistaeam, sive Chananaeam se . Verum illud idem eruditi viri argumentum, quo Steph.Morinus ipse aliique vehementer urgent, ecquid tandem exhibet
negotii, quod Bocharti & aliorum, quam principio
exposui,sententiae re ipsa ossiciat λ Atqui ex eo Esdrae libri testimonio id unum evincitur , Iudaeorum illorum , quos Asdodaeis permixtos prorsus illicito connubio , Nehemias ipse potissimum & merito quidem graviter increpat, filios matrum suarum lingua , non Asdodicis tantum , sed , ut videtur , etiam Ammo
niticis Moabiticisque aliisque barbaris immixta vocabu-
227쪽
Φ, Phoenicum litteratura illustrando Q aas dissensione certatum . Ecquid namque uno, aut altero veterum Scriptorum , uti Herodoti, utilis suisse loquutos. Quod sane linguae genus immane quantum ab ea sermonis Hebraici puritate abhorrebat atque simplicitate , quam scriptores sacri adhibere consuessent, ipseque Nehemias usurpat eo in libro , qui eius quoque nomine , sed Secundus Esdrae vulgo inscribitur. Est ergo eo loci damnata eorumdem I daeorum lingua, quod dialectum sibi fecissent pec liarem , quae ab idiomate Palestinensibus Judaeis, Nehemiae aetate passim recepto longissime abesset, neque purum Asdodicum resonaret. Nam illud obse Vatu dignum profecto est,quod cit.loc .Esdrae de eadem lingua a Iudaeorum illorum filiis usurpata habetur : '
loquela utebantur Asdodica : O ipsi nesciebant loqui Iudaice , sed lingua cuiusque populi loquebam tur , ex variarum & Ammonitarum , sicuti ante aiebam, & Moabitarum aliarumque linguarum colluvione confusa. Atque eo pravae consuetudinis adducta reserat, ut sermone Suo maternos mores ejusmodi I
daei exprimentes , eumque Hebraei partim atque Chaldaei , partim Syri, partim Philistaei admixtione inficientes , neque Iudaice, neque Asdodice verba emendate proserrent. In quo porro Nehemiae loco deel
rando τὸ dimidia loquela &c. posui, & quidem ad
Hebraicae analogiae rationem accommodatissime . Res namque si secus accipiatur , atque ita , ut Iudaeorum illorum aliqui Asdodice loquerentur, alii vero I daice, quemadmodum ab interpretibus nonnullis locum exponi intelligo; non τὸ ν ζn maz , sed τὸ Ω vaa, ct pars filiorum eorum &c. Nehemias certe scripsisset , uti Hebraei sermonis postulat ratio . Quod sane ex sacrorum voluminum Hebraeorum locis multis palam liquet, quae brevitatis caussa omitto .
228쪽
aa 6 De Borgiano Hebr. Samaritico Numo, Q
Strabonis & aliorum testimonio freti de Phoeni. .
cum originibus, at contra quam una Sola vera Sed quae tandem iisdem temporibus dialectus
illa suit Asdodica a Iudaica lingua , ut eam vocat Nehemias, quidem diversa; ex quibus tamen recitatis sanctissimi viri verbis Stephanus Morinus caeterique ei assentientes argumentum capiunt , hanc ipsam Asdodicam , seu Aetolicam dialectum cum sermone confundendi Phoenicio-Chananaeorum , qui idcirco ab. Hebraico, eorum sententia , plane discreparet λQuid autem nomine Iudaicae linguae intellexerit Nehemias , an ipsam Hebraicam , qua Iudaei ante Babylonicam servitutem iam usque ab ultimis loquebantur temporibus ; an vero illam dialectum , quam Syr Chaldricam communiter dicunt , & qua ex e dem sergitute reduces Iudaeos poStea usos suisse, suntdc haud exiguo numero scriptores, qui pugnentὴ qua stio haec est alterius loci ac temporis, de qua quidem
alias . Quamcumque vero hac de re sequamur Sententiam , illud habere dubitationem potest, eademne, Nehemiae aetate , Phoenicio-Chananaea lingua ac ipsa Asdodica dialectus fuerit, seu Philistaeorum . Cui sane dubitationi ut aliquod lumen asseratur, ipsorum Asdodaeorum origini paullulum immoremur omnino
Atque Asdodaeos , quorum Aschdod , seu
Aetolus , una e quinque Philistaeorum Regiis , appellatur I. Reg. VI. 17. , tametsi Palaestinae partem haud ignobilem maritimis oris potissimum adjacentem ipsiti ea eteri Philistaei inhabitarent; nihilominus a Chan naeis populis alios atque alios prorsus fuisse , quippe ab Aegypto ortum ducerent illud ipsum est, de quo vix dubitari, in controversiam autem vocari ne vix quidem liceat . Non immerito igitur LXX. interpretes Philistaeos vocant 'Aλλοφυλουe , i .e. alienigenas . Quod Veteres de Chanaanitica ab Philistaeis frequentata re- Diqiligod by Corale
229쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q aa postularit sacris contenta litteris sententia, non
disputarunt & Petrus Faber & Stephantis Mori-
gione item observarunt. Quam in rem conser in primis Hadrian. Relandi Palaestinam ex monumentis veteribus illustratam,lib. I. cap.Xm. Blas.Ugolin. TheΙaur.
Antiquit. Sac. TomNI. col.67. Et si fuerunt qui aliter Plane sentientes, originem Philistaeae gentis, uti docto August. Calmet, Dissertation sur P origine ct les Dio inites des Philistins , singulariter placuit, neque repugnante Cl. Alex. Symmach. Mazochio , Spicileg. Biblic. Tom. I. pag. 282. & not. IS. I 6. ab Creta insula deducendam putarint; hos ipsos vehementer errasse si dicam , haud equidem vereor , ut in Suspicionem veniam falsitatis . Quapropter multum probo quae de hac singulari Calmeti conjectura eruditus Jo.
David Michaelis, Spicilegii Geographiae Hebraeorum
parte I. pag. 28 I. Seqq. recte tradidit, omne effugium
Cl. Benedictino praecludens , quo eruditus Gallus se- Se reciperct. Verum etsi eruditi Michaelis in Cl. Cal- meti argumentis consutandis probem industriam; quod tamen post disputat, id sane ost ejusmodi, ut in eo tractando ejus diligentiam desiderem . Quid enima veritate magis alienum , quam quod in Philistaeorum origines inquirens, de Geneseos loco, X. Iq. Michaelis ipse praepostere disserit λ Etenim haud equidem intelligo , quaenam ratio sit, cur ille idem Moysis locus
longe aliter exponendus esset, quam prae se serant ejusdem sanctissimi scriptoris verba . Ait autem ex
Casluhim , qui patrem habuere Mitsraimum , Chami filium , prognatos suisse Philistaeos & ut interpretum communis fert opinio) Caphtoraeos . Quos porro cum
sic voco, eos habere videor tanquam nomen gentis a Caphtorim potius ortum suum ducentis, quam viri proprium . Qua quidem de re inter se dissentiunt interpretes; sed hanc omitto disputationem ad institutum nihil conserentem . Attamen non praetermitten-
230쪽
228 De Borgiano Hebr. Samaritico Numo Q
nus & Christianus Normius S Richardus Cum- herlandus , Bonifacius noster Finettus , Alexius
dum quod scribit Salomo Glassius, Philologiae Sacrae
I 663. pag. 9 I9. Is enim CAPHTORIΜ ad ea , quae ibidem praecedunt, scilicet z ex quibus egressi sunt Philistaei , esse reserenda contendit, sed testibus omni s- de quidem dignis, male autem, ut mox Ostendam, ab se intellectis . hEgo vero hunc Μoysis locum cum meditor animo, vix continere me possum , quin mihi persuadeam τὰ CAPRI ORIII ad caeteros filios a Mitsraimo ortos &Versu II. recen Silos , revera pertinere ; adeo ut non a Casluhaeis Caphtoraei egressi existimandi sint. Quae interpretatio omnem IO. Davidi Michaelis viam praecluderet , quo suam opinationem tueretur . Nam articulus, seu particula nN eo loci praefixa τῆ nsa, hanc noStram comprobare videtur expositionem . Quam quidem confirmatam lego ab Lκκ. Interpretum versione . Habet enim Σ Καὶ τους Γα- οριυμ, , melius μὴ ubi τους , quarti casus nota, ad 4επησε genuit praecedentis versus II. prorsuS reser tur oportet, sicuti Graeci sermonis analogica omnino postulat ratio . Qui enim idem articulus cum τω Φυλ NM u unde egressus est Philistim , quod ἄμεσως antecedit, congruere bene posset λ Lm. Interpretum versioni favent utique & Samariti catinig ct Caphtora eos , Chaldaica quoque Onhelosi Paraphrasis 'Npu Ap re ct Cappadoces. Arabs quidem, o Damiataei, vel uelatina habet, Damiataeos, Syrus vero x so a. Carpadoces , tum Vulgata nostra in utramque Cadere interpretationem possunt. Nolo autem huic probationis generi insistere ; quasi τὸ nN praefixum τω z na esset ejusmodi, ut rectum casum aliquando & maxi