장음표시 사용
101쪽
Mihi contra miserabilis videtur hic
larvatus, ac novus Doetor, qui cum Ius naturae in S. Scriptura concineri convictuq alibi sateatur, illud itide a cipere veret, velut Tantalus inter aquas ultro misere sciens. 8cipiis a. t. ipse Cundlingius Capite III. lingio com 49. sci. alia via ingreditur: In muuiam eri , ait, ,,sint sicut animalia: Contreis,, ctant flammam, invcnto cultro se- is metipsos conscindunt. Quapropter ., paullatim facultate ratiocinandi - ., hui debent &e. Infans ratiociniari non audit; hinc alia adhibentur me dia, & flagris exercentur ut an
,, malia. Ergo, s pueri discunt ius
natura ex ore patris, imo di ex flagris r quidni valeat ad hoc ductus duvinarum literarum , in quibus non alia precepta iuris natum stini quam quae sapientissimus quisque parens filio prodere unquam potest i Non , sed quia heterodoxos semel cepit istud eaeo thes , 1 cram scripturam ex iure naturae excludendi, ex omnibus quidem aliis disci ius nature potest, lota est scriptura ad hoc plane inepta & mise-
seletur enta. Corrigit vero se Gu lingius Cap. I. ad g. 29. 39. dicens ais Quamvis non exillimem, natur is les veritates ex scriptura demo in ne . M strara dei re, expedit tamen, ubi ηcilatata is que ostendere, quomodo ratio S., scriptura concordenti Unde Jaqucisis tot de la consormite de la Myavec., Ia ration monstravit, quo pactois Thiasostia ex proprio lundo sit 1lii
Q dendum , una tamen consuerandum, ,, quomo locum ea consentiat scriptura,
ius iramiae is fulta enim bae malost ιa eia, quum Christanti desereri moriturus de M. Lethnia Necessario ,, tius quoque scripturam spectavit reis Mum is vi p. in quidem Hiler Dri. ., Si Christianus iactus sum, eosque., non sero, qui Christianismum con-iti temnunt , ut Quid oso seponori revelationem, aliaque via incedo Z. Miure etiam melius in res penetra. ,, mus, si in auxilium scripturam ad M vocamus. Haec Gundsingius , in
se quo calida frigidis pugnant, humentia sccis. Initio huic misera lis est ille homo , qui velit ius natum G S. Scriptura docere; mox eidem Pestum Philosophiam sequuntur, qui script ram seponunr. Imo mox ius naturae ne potis quidem adiser nisi adhibita revelatione obtineri a Christiano. Ego certe hine conficio , s omnes alii IN hri & doctores apti sunt ad ducem
dum natura pn a , larvatos illos tot sophismatuin ac contradictionum S tores ad Jus natiuae ex iis discendum esu plane ineptos, ob eorum insignem in his rebus ignorantiam &1uspectam nuquitiam.
3. LE IBNITIUS quamvis Sipse heterodoxus . prudentiae tamen
laude stiperavit desithorium Guttulimgum & prosunda eruditione eidem pri 1litit. Hic vero non miserabilem fore existimat , qui ius naturae ex scriptura deduceret: imo inquite Recte a uiris Ins nam, doctis in re de si rura κουfatum est. dite;plina
JUS NATURAE ET GEMri MisTIUM TRADITUM SECUM M 4 DUM DISCIPLINAM CARLSTIANORUM, id est, chrisi δε-
pientum Profati Cod. Jur. Gent. Tales autem Christiani sublimia ae di
vina sapientes qui simi ξ moissus Pulliendormus, aliique a DEO & relusione seiungentes ius naturae 3 an ap 1loli eorumque Succestares Pontifices. Concilia M. Tota ergo res huc denique cadit: N- sa
IVS pro initio discendi non esse si1 naar
mendam scripturam sacram, sed nati nem r sic tamen ut etiam in his ad s. Scripturam respiciendum sti In
scriptura omnibus hominibus utilissima, Christianis vero plane necessimia, ad di- s. seri iurascentium iussitiam naturalem r & Gundia de rudi sui. lingius ipse satetur, stiter fieri mi sis, maleque morituros, qui secus sa-ciant. Peccat igitur Pussendortitus , Heineccius, & Guniingius suo ore damnarus, qui scholis scribunt Christianis & abstineri tamen a sacra scriptura iubent manus oculosque.
s. Ceterum primum Gundtingit aris sopHMagumentum in Themate propositum, so adlinis
phisticum est, atque huic simile a Quid opus es resordis, si possum imaginem .
pingera earlono 3 Quid opus est S. Scruptura si possvin Jus naturae docere r tione ξ Possum Judere organo a erga non possum ludere chely. Gundii gius uocet jus publicum : ergo non d Cet Jus naturae. Hanc Logici nostri ducunt Fulguriam sensus divisi, qualis est haec: A va est frigida: e go non pates esse ea id . Ceterum S pudet me sua
adeo ad scholam redire, Ao tamen necesse est tum arrogantia illorum soli Isorum retuntendae, & detegendae fraudi , qua speciose in medium producta
102쪽
s plura riem. IV. S. seriptura a docendo Iure Nati Jure natiarat non est ideo excludenda, 4 d. 44,4 quod non si ab omnibus gentibus agni laetitihu. ta & recepta, ut argutatur Heine
i. Ressiondimus Cap. IV. T X. &αisera rutius haec e sophia
a. Misera rutius haec est consecutio , Ssophisma perieulosam I et erit seri Itura est ignota aut non recepta Jap nibus r ergo non est apta ad veritatam demonstrandam Saxonibus , sed neces.sarium est in Saxonia scholam erigere pro Sinensibus e Sicut misera esset haec tilia i H inereri titillus non es notus auerireptias altivisus r rem is non es ido. netis ad dorandum bisnes Saxones. Vel haeer Euclides non est cognitus Croem landis r ergo P. Pardies non potuit ex eo docere Ninenses. Sophisma Heine cii est h negatione actus ad negationem potentiae r Liber ignotus mihi, a me non docetr at aptitudinem tamen ad docendum hahet. 3. Siquis in messio Sinarum Imperio dentiores eligeret cathedram de Jure naturae &..tis docto. gentium , Vetaret autem in eam doctri nam adhiberi Confutium, tametii profiteretur , in Consutio esse ius naturae; eum hominem , opinor, Sinenses a sua iuventute longe arcerent, & ergastulo dignum haberent. Et nos absurdiora audentibus etiam applaudimus Iuventua 4. Liberi nostrorum nobilium non ad Christiana hoc mittuntur ad stholas , ut erudian
2 at ztur, ouo possint Iaponum similes fieri
s. Quin Doctor Christianus tradensius naturae etiam paganis, ex charitate teneretur S. Scripturam & Doctrinam Christianam adhibere i praecipue s s
cile ea eum naturali congruit, aut eadem est. Nunc autem non modo conis aruit, sed altera sine altera non eonsi.
stiti & nihilominus novi hi Doctores eas divellunt, idque aqud Christianos pagani Q 6. Veteres pagani, quamquam mulis defectum sista in iure naturar interdum perviderent, scriptum multa tamen in eo peccarunt, non aliam
maxime ob mulam , quam quod revelatione , quam suspirabant, carerent.
Isti larvati eam habent, S proiiciunt. mander - Quid dicet Hetneccius Andreae OSA
gae, qui in responso ad Analysin Gre sorti Valentiani de Ecclesia Pari. I. num. VI. sol. II haec de S. Mesplura aclinataen . Unioersutis experientia in eoνῶ-
Aa lium, imo se inre sitim nisi
omnem prorsus tam statis sensim συμ
rum Iuris eo Hoenia es. Et adeo quidem evidenter, ut Gregorius de V lentia S. J. Professor Theologiae Ingolis stadii vehementer ah ohsiandro tradu cendus suerit, quod is motiva credibulitatis conquisierit, ex quibus pagani admonerentur intelligere, quam ratio ni convenniens st S. Seriptura. Hoc certe non pugnabit Neineecius, verutatem justitiae in sacra Diptura aeque clare apparere ae in suo libello. At de suo libello dieit ipse, ab omnihus esse recipiendum, nisi qui plane obbrutu ΗElaeectis. νine. Idem de Sacra Scriptura dicit eoativis Osander. De utro id verius dicatur, de scriptura an de Neineceii libello, λquid frontis est He eccio ipsum jud, cem facio. p. Equidem de S. CYRILLUS Him cum pQ tilaioso limitanus Cathesi XVIII. num X. ut arendum se iubet itam iis, qui feripturas non ratioue. Fecipiunt, armis /friptura non fum eis deserta , ex rationistis solis-d monstrationibus. His enim neque quis fit Moses , nee quis Besaias, eo eris
rum , nee evanoesia me Aultis regniti.
At vero Cyrillus ibi de rebus agit solius fidei, quarum PDSSIBILITAS semillibus impugnator, ut Resurrectionis eorporum. Possibilitas autem mei physicae obiectum est, & rationis solius. Contra ius naturae partim iam notum ex ratione inferiore, partim ex auctoistitate inferiore hene potest probari exscriptura tali, quae qiun ius naturae comtineat , ne gentiles quidem negabunt, nedum Ilei nec ius. Π a V Heterodori agnoseunt, Aeterodori pluram sacram ad distendum Jus naia agnoscam turae adhibendam , ac nihilominus eam
te probatum dedimus Themate III. 1. HE IN ECCIUS cum Lih. I. Helae a 'J. N. S. I s. stamisset, Ius naturae con plecti leges per rectam rationem proia mulgatas , inde consequi docet, se jus natara derivandum non sit ex reis titia texis, nee ex hgilas divinis possititim, S additi Gamuis , quum idem Et Nistelationis ae recta rationis AEuctor, δε- eile largiamur, non modo miata, qua
ratio dictae, in oreis titteris re ei, stast rara es iatriusque juris rens nantiam ς nee quidquam ΓΕum iu δε- eris paMPArs vestrae pera uel prohibe νι , quia juri per rectam rationem pro.
103쪽
sociatra it. is melior Scriptura
ram invenerit prile iura pris gra rura tale, quale a SACRIS LITTHRIS PRAESIDIUM aeripiae. Aliis
quoque locis non absimilia eonstetur. Ex quibus intelligo , Ηeineccium pro conscientia sua lihenter admissurum fuisisse sacras seripturas in demonstrati nem iuris naturae r non ausum tamen fuisse vincere metum politicorum, quubus & ipse serviebat. Unde rursus colia ligas licet, eum non satis instructum &idoneum iuris naturae magistrum esse, qui verum subiiciat timori humano. et Socrates illo melior est, qui eum ab eo in iudicio peteretur, uti dei ceps cessaret, falsas Atheniensum de divinis doctrinas iuventutem dedocere, publice responditi Si hi, eonsitionistis dimittere me Delitis, respondebo utique bis. O viji Aeluisses 3 duim Dos equidem atque amor DEO tamen para. re malo quam vobis, B amdiu ipio. a vires e suppetent, phi si ara non desinam, exhortam , docens quem n. que nactus jureo. Thema. n. Sacra seriptura & r velatio non sunt ideo excludendae a d cendo discendoque Jure natura, quod sint supra naturam Etenim imo Non est supra naturam, quod ad praecepta moralia spectat. Quamvis modus , quo latae sunt illae leges scriptae , si supra naturae vires. Moralia autem S. Scriptum adeo non sirperant naturam humanam, ut potius eam prae aliis omnibus Doctrinis secure ac plene perficere possint. Quod quidem experientia constat, quia haec pracepta & consilia sequentus tot viri veteris ac novi testamenti sanctissime
a. Quid autem facies Andreae Os LANDRO ecclesiastae quondam in aula ψύrtembergensi, qui in response ad Analyfin Gregorii Valentiani S. I. Tmhinoae m. I 1 93. edito pag. 3 a. in hunc modum pugnatr An vero nihil inscripturis est, quod cum principiis pugnet naturalihus Quale igitur illud est,
D quod Moses totam rerum universia- ,, tem ex nihilo conditam assi at &e.
Et quomodo ad rationis principium ,, quadrat doctrina de satisfactione l,, Christo prastita, quam caelestis pa- is ter universo mortalium seneri Esti stinavit, adeoque aliena iustitia iu-- stificari credentes voluit Se Anti cum natura non pugnat, quod Chri-- stum suo corpore mari tanquam a
- idae inambulasse, per lapidem sepulis cratem penetrasse, per lanuam clauisse sam transsse, atque id genus alia,
quae cum principiis philosephieti diae P. Dessu Ruri L
recte pugnant, premesse legimuς
,, Ipsa denique mortuorum resurrectiori cum humanae rationis principiis imis sensssime pugnat &c. O praestantem philosophum. Hie certe prae Aristotele praeque platone potu ex
scholarum philosophicarum dux r nuntiari , post devoratas tamen ali quot ellebori libras. Atque hoc docetis, qui divinitatem scriptum evideniatem nisi brutis uicit. vide supra Them.
IV. num. 7. 3. Plurima naturalia admittimus pro D in a- regulis & sundamentis, quae quidem non cap uaptum nostrum superant: ut gravitatem nubia sunt Corporum , quamvis nemo adhue eius 'egulae di indolem attingere potuerit, Centrum non contra agat corpora 3 cur secundum lineam rectam cur pro ratione massae acceleret motum Haec omnia admittimus sine ulla ratione re
dita , di tamen sine ulla dubitatione: iisque tanquam sundamentis inaedificamus dc scientiam physicam, & infiniatas actiones domi, ruri, ac militiae n uras, dc multas utilissimas artes ex his deducimus, quia tota constante experientia hoc scimus. Neque judicium de his nostium demutamus, si inte dum videmus contraria accidere. dem modo debemus admittere psncipia moralia sacra scripturae, quia experimur, ea Constanter Valere apud omisnes aetares, omnibus locis, tametsi interdum contraria munire videantur.
Nam semper reditur ad has regulas et sicut semper reditur ad gravitatem, quamvis interdum videamus Iapidem ascendere, aut linea curva serri, auuplane quiscere. S. Scriptura me rati prem
I. Adduco sententiam D. IS ID ORD a plus Pelusiotae Lib. IV. Epist. 9 t. o GH-- - sius alte omnia, quae volueritis, ut ,, faciant vobis homines, & vas facite ipsis similiter. ,, Platonis dialogi Vel uid quaesio vel Iomeri fabu- lae, vel issislatorum codices, velis Demosthenis libri, vel Tragoediae v rii atque inopinati Casus, vel e
modulae argumentum, si ad hanchreis is vitatem po spicuitat one conie-M rantur ξ - - - Quot dialogos co
is scripsit eruditissimus Plato, dum c is natur demonstrare, quid fit iustitia tis nec tamen quidquam potuit proferre, is quod esset perspicuum, aut possi is de re quibusdam. - - Quam munis ta scripsi; Aristoteles, Platoni se odiis ponens, ejusque dogmata traducensis velut in comoedia Z Sed neque ipse, , quidquam utilitatis e tulit, nisi
104쪽
dine demonstrari potest , tota omnino Ethica ex philosophorum soro debet effer cum in hac multo pauciores sint eiusmodi metaphysicae cicinonstrationes, quam in physica; ubi tamen paucae quoque fiunt. Ilato & pleriqua omnes veteres philosophi ccric quasbia Asiophi tractarunt Ius naturae , ct tamen
admiserunt vitam asturam , cainqua multis argumentis moralibus demouis
strarunt. Itaque falsus est molmus, decemens , ad Philosephum hoc non quod pugnam verborum vi huma- Theolosost ideo, quaa ista ex rationis nae gencravit. Quam multa Stoici principiis demonstrari nequeant. v r adversus Mistotelem armati conscri- tum si nihil ad philossiphos seraser pe V pserunt Sed horum quoque extin- tinet, nisi suod metaplasica certitu lane dogmata. Comparent igian tur cum iis, qui apicntes perhi henis tur, divinorum oraculorum. perspi- ,, cultatem, & desinant nugari, di via D namque oraculorum dictionem amis plectantus; quae non ad ambitionem, is sed ad utilitatem audie'tium reis is xit. S. Isidorus Pelusiota Lib. IV.
aditulit a. idem manifestum est ex pugnata ratione Philosophorum & hodiernorum Iuris inter se P ς' narum doctorum , omnino de rerum decemens , ad Philolophum noc non 22 α' summa, non tantum de aecidentariis pertinere. Aut Plato, & illo multo quibusdam, neque de peculiaribus Con- anteriores philosophi non suerunt. Da' elusonthus i sed de Stimmo bono , de
sitimo sine deflieiture ultim, de δε- βο ipso, de prinelio Iris. Recte adeo
Βεμεε om Porphyrius Christianorum hostis aceria Milo ho- rimus de suis gentilibus testatur apud se Christia- Eusebium Preparat. Evangel. Lib. XIV.Cap. X. Apud nos , inquit versorum consa.
stas inpens . quippe qui H UM AMA
de Bono saluamus. Ceterum qui ad U-kequendam illam cum superiori natura conjunctionem incumbunt, ii projecto
hane δε partem investigationis de DEOS divinis praetermiserint, FRUSTRA
TANTUM IN SAPIENT STUDIO LABORIS OPERA, QUE CONSUMUNT. Quibus
hus subiungit Eusebius i Quid tandem is ni obis doctum iri nos easpectemus,
si, qua ab iis dicuntur, partem ea maximam ei facienda principia usu alium
Nee dissitetur id missius f. 3 is. Philosophiae Practicae, ubi sitatuit, ac desumit ex poenis, quas ipse postivas
Ocat, manifestum ex ratione esse, dari obligationem divinam positivam ad se vandam legem naturae, ac deinde adisiicit i Positivam HANC obligationem
divinam urget Moses, eademque urgetur in iis, qua Dee res adheiuntur. Lbνi. sus vero multo luculentius eandem δε-
hane vitam is resurrectrone corporum homines manent, Harissime proposuit.
Qua ureo d pHMophis demonstrantur,
auctoritas scriptur acra eonfirmat ere. In quo tamen paragrapho hoc peccare videtur Wolms, quod tam alteram itam quam alia non pertinere ad philosophos dicit Wolffus, sed tantum ad
his vero nos alibi. 3. Multo autem manifestius ea praeis stantia doctrinae Christianae moralis ab effectu & operientia probatur. Homerus olim ac ceteri Poriae erant
magistri iuris ac morum , & in scholis discebantur : sed paucis, nempe Grae
Plato eos prohibuat sua scripta tachariacua republica tanquam. impios, quales mucra lunt.
Iplius Platonis leges & reinublieae formam nullus vicus accepit, sed Ac demici in scholis ex ea docebant Graiscos paucos iuvenes Jura naturae. Ex his alii volebant Platonem emen dare, & Aristotcles quidem blanditus Principibus & divitibus felicitatis saltem partem constituit in honore. & opibus. Sed nul l vcl minima civita= ad eius leges sibi vivendum putavit. Epicurus major adulator summi honi
id eit, voluptatis causa omnia facienda concessit Zeno Stoicus in gratiam hominum severiorum in sola virtute reposivit honestum M iustum. Nec tamen ulla Gens evasit Stoica. Venit aliquis Romanorum Princeps, Romanorum iam tum orbis Domino. rum. Is videbatur aptior ad leges p pulis serendas. Erat enim in republica Domina nutritus, Romana Graecaqu
sapientia instructissimus , ipse rempublicam Romanam summo loco Consul non gesserat modo , sed prudentia sua ab interitu adeo vindicaverat, ut M.ter Rutriis diceretur. Quis non cre deret , Ieges ab hoc siimmo viro latisialtem aliquot villis placiturasὶ Tulliusis CICERO, qui scriptis legibus,
adjectoque i, semetipse commentario, necui sorte obscuriores videri possent,& redditis ubique palam legum suarum rationibus quid c it Admodum nihil Venis
105쪽
Venit ergo Chiis us ex Judaeorum
ente contempta, contemptus etiam suis de suspendio infami necatus. Hic nihil seripsi, neque stribi mandavit, sed trihus solis annis paucas civitates pertransens agensque eum peccatori-Dus , claudis, edicis 3c rudibus edixit partim eadem quat aliqui Philosophi duxerant , partim terriniliter ardua sed iusta tamen, nihil autem discipulis promisit, quod in sensiim eaderet, sed omne promissum post mortem distuliti de tamen iussit pro suis legibus acerbissimos cruciatus dc mortem subire. E cue omnia per duodecim piscatores dc
sutores inermes ac rudes in totum ONbem promulgavit. Quid porro eontigit Id nempe quod oculis nostris vid mus. Gentes sapientillimae huic ita misere ingenia a potentissimae subdidere rempublicam ; serissimae subiecere vim a delicatissimae sensiim hule suum
consecrarunt. Omnis autem illa turba
Platonis , Stoae, Peripati , Epicuri,
Ciceronis velut repente eonticuit, ac nune non nisi mancipatus Ec obsequii causa adhibetur in scnolis. 4. In hanc rem pulcher est locus s. Augustini, testis synchroni quem ex-
. scri re non piget, Epist. CXVlll. ad
tam datavii 'scomm num. at . is in re, is inquit , satis mihi videtur des, monstratum esse , errores gentium is sive de morihus, sive de natura res, rum, sive de ratione investigandaeis Veritatis, qui, quamvis essent multiis dc multiplices , in his tameu duari bus sectis Epicureorum S Stoic rum ) eminebant, expugnantibus d tantum ua ctis , disserendi subtilitate
ihiu sa atque copia subvertentibus, Durallepora M tamen usque in tempora Christiana. Quos iam certe nostra aetate se o is mutuisse conspicimus, ut vix iam intum contu is scholis Rhetorum commemoretur culti tantum, quae fuerint illorum senten- ,, tiae e certamina tamen etiam de im,, quacissimis Graecorum Gymnasis D eradicata atque compressa sunt; ita is ut siqua nunc erroris secta contrati veritatem , hoc est, contra Ecclesiam Christi, emerserit, nisi nomiam ne cooperta Christiano ad pugnan- dum prosilire non audeat. Ex quo intelligitur, ipsos quoque Platonicae ,, gentis Philosophos, paucis mutatis
is quae Christiana improbat dis iplina, invictissimo uni regi Christo piasis cervices oportere submittere, dc in-
is telligere verbum DEl homine indu- tum, qui iussit, dc creditum est quodia illi vel proferre metuebant. D Et
in concludit. o Itaqua latum D eiamen ausoritatis Iumen e rationisse in illo uno salutari nomine atque in una eius Ecclesia se reando atque ro,, formando humano geneνi constitutum
se est. ,, Videatur Idem Augustinus De Vera Religione Cap. III. n. 3. dcc. seh. Propar. l. 3. s. Huc de illud pertinet s. Augustini de vera Relisione Cap. IV. n. s. uictim fi reiis Rerent, , invenirent ν ferias ecel ιs, templaque daemonumId serra , ὼ eupiditate sonoram tempo Otium γ suraritim adipem vitis intem
raram fortasse, tales effint, quas smemorantur. me ne, qua nos perisi Iere populis non ausifumus, γ eortim potius consuetudini ressimus, quati insia nωram Mem Doluntatem ae triam quid eorum causae intersi intelligunt. dii socialitas est fundamentalis lex Iuris naturae, illud quod socialitatem maxi me docet, maxime est idoneum ad tua naturae discendum , nihil autem magis de illustrius docet socialitatem veram quam Christiana Religio , ut Cumberelandus advertit apuu Pussendormum ipsum I. N. L. II. Cap. IlI. g. I s. fln. Ipseque Pulsendormus in Analectis Da Conco . Pol. cum Relig. Christ. Ergo ipsinet suam disciplinam inconsulto pluant lumine ac praesdio unico. Placet etiam SERRANI, qui Platonem interpretatus est, animadversi
nem iudicii plenam in Timaeum hie avi jungere. Sic autem scribiti seniam aliari que etiam providendum esse in hises disputationibus, ut duo extrema veamus: ne dum pulcherrimae cogni. tionis studio vehementer tenemur, is ethnicarum Sirenum illecebris capi mur, id est, repleamur pravarum M opinionum praejudiciis e vel dum c im namur horum errorum scopulos evi. tare, ea remedia iis emolliendis in is stiruamus adhibere, commodius im,, terpretando philol phorum senten- tias , ut aliena, persena illos prorsus se induamus , di veritatem transformeta es mus , huiusmodi eis assingendo , de ,, quibus ne ipsi quidem unquam eos tarunt ἔ dc germanae veritati vim se etiam inseramus: quarum illud imo eptissimum , hoc sieleratissimum. Non enim ideo debent legi ethnim. rum philosophorum scripta a nobi , M ut ab illis petamus cognitionem veri ritatis tanquam sontihus r sed ut peris spiciamus , quatenus progrediaruria humana ratio in cognitione de DEO,
106쪽
,, Id de virtute, di de vita aeternat viati delicet hactenus, ut sint homines
o, -- Φλον rae ex naturalis illius cogni
inionis luce, quae in tantae corruptio nis, qua genus humanum plane o
se volutum est, tenebris lucet. - - -
sed ad S. se Haec autem mihi quidem tutissima vi-Ecripturam is detur regula ad certam fructuosam-
- ην is que philosephleae Doctrinae cosniti ,, nem , ut adhibita judicii ditisentisse animadversone, quidnam illi dicant, D prudenter consideremus r quae pri- ,, maevae, id est unius, veritatis vesti is gia apparebunt, studiose amplecta- ., ac proinde eadem veritatis Γλιὰ ω,, mendacium in illis deprehendamus
,, atque convincamus. Mendacium auia
tem erit, quidquid a veritate abere ., bit; sibi enim ubique consentiens,, est veritas. Illud autem veritas exti,, simandum erit in phia opbis, quod
,, propius acresserie ad eam doctrinam, A qua insueris Bishorum fibris renti.
., netur, quae est una ae certa veritas
,, & Germana Philosophia. Quidquid
emo vel diserte eum illa consentit, ,, vel ipsius principiorum analogia, V ., rum est. Illa igitur primae veritatis
,, vestigia in philosophis diligenter si int, , observanda. Quae quidem non pamca apud illos comperiuntur a seda, quam absurde In media via deficiunt M quam ineptas conclusiones ex honis D principiis eliciunt i Convincendo igi ,, tur mendacio, cuius apud illos ma- gna copia est, ita adversus eos agen-
,, dum erit, ut ipsi de se ipss profitemel. Um is me. Rerum enim veriorem non M affirmant penes se esse, sed tantum
,, ἐννονας, illius veritatis, quantum quiis dem in hominem eadere possunt, &reve. ,, adulterina quadam ratiocinatione estitisne ege ,, fictas atque efformatas. FATEM
A SERMONE OPUS I ABERRώ sUO AD VERITATEM DR, DUCANTUR, PUAM SE ,, AMICE AMPLEXUROS TE.is STANTUR , SUUM DAk MONSTRARIT ΕΤ MELIO.
,, xime argumento obscurissimo quia is dem illo, id subinde inculcat Plato , ,, auxilium . mo implorans ut ducem ,, se praebeat in his salebrosis maeandris.,, Quid hic ergo λ Α philosophis ad ip- ,, sos philosopnos provocemus, & illas ,, scintillas veritatis, quae in ipss appa- is rebunt, idem ipsis opponamus, &is mendacium inde deprehendamus,
is quum sbi ipsis repugnabunt philos a, phi Ii, serranus ergo vir Philosophi carum rerum prae pinendoriri, moin
fio , Imineccio, ut videtur, peritus, agnovit criterium veritatis philosophicae in moralibus ex scriptura petendum ain quo consentientes habet ipsos phil sepnos, maxime philosophorum regem Platonem, qua & ipse optavit divinitus quidpiam revelari. Consentientes innoc habet omnes gentes etiam barbaras , unice exoptantes revelationem duvinam. Quantum ergo probrum sint moderni quidam heterocoxi, qui p. Afivbire de fiammo hono, fine dc obiugatione naturae humanae disserere se posse negant, nisi revelationem etiam a sese agnitam procul abjecerint eum ipso DEO. Aut Plato divinam reve lationem pro veritate morali eruenda exoptans Philosophus non stati aut isti revelationem agnitam repudiantes non
si int philosophi, iudicet de his sani
mundus. Ego Consilium Serrani sic tus monstrabo Carite maxime XVI. hos multo minus Philosophos fuisse, qui sibi sere ubique, ubi de sundameniatis agitur, repugnent & contradis
TLm. VIII. In Jure naturae nisi s In Iahaductionis suspeetius esse velis . non est tui: honabstrahendum DEO, neque ab officiis abstrahen- erga DEum , neque talia principia po dum ι DE nenda, ex quibus non sequatur obligatio erga DEUM, aut DEUS non contituatur finis iuris naturae proprius. i. Qui enim abstrahit . mo, illa in minio relinquit, deturne DEUS nee ne DEO autem non stabilito in animis
nullum datur primum movens , nullus ultimus finis ad justitiam servandam: . alii enim fines praeter Dpum assumpti sunt instahiles , & tantum movem quamdiu ipsi fiant, v. g. utilitas, respectas humanus, amor civis, parentis, coniugis; illis autem cessantibus cessat motus lineae moralis.
tenti aut Principi, aut in occultis verissanti posse suaderi sitfficientem camsam ne aliena auferat, ne voluptarupero tur M.
107쪽
Abste hea. Qui thstrahit ab ossiciis ergare Noemat DEUM, & d cit, illa ad Jus natura non diuiti pertinere, ille docet, non esse iustitiam in DEI eultur quod idem est ac dic re, hominem ad nihil obligari DEO. Unde sequitur DEUM non esse Dominum, hominem non esse servum. Quod est ipsi medulla & origo Atheismi. Et seductores ad Atheismum habendi si1nt
omnes tale jus naturae docentes; quivi quid verbis protestentur.
it illi quI 4. Hue etiam pertinent illi, qui d
AA 2 eent, officia erga DEUM tantum spe
Mundit a. ad y Miam naturalem; Theo tum ad logia enim naturalis in istorum sensu, Theolo. est scientia spreviativa, eonsistens de quiescens in agnitione veritatis circa divina. Sed veritatem divinam pessi
me attingunt, etiam naturalem ranis
tum, illi, qui nihil practice nobis erga
DEUM faciendum docent, sed tantum speculativam considetationem DEI exugunt. Nam talis speculatio non re praesentaret DEUM ut Dominum, nec ut principium nostrum, nee ut finem. Et posset talis speculatio esse etiam sitam homo quam DEUS esset ens uteriaque ahsolutum & independens. Hoc autem rursus est principium Atheismi. Vid. Cap. V. Them. XU. n. 3. . Gundi Insium in hane classem non resem. Is enim fatetur, in Jure natum non poste abstrahi a D Ε P ejusque
cognitione etiam practicae attamen cum Jus natura aci plurima se extemdat, ipse profitetur, se tantum illam partem iuris naturae tractare, quae ad externa & pacem colendam pertineat. Quo dicto nolo approbare omnes illiusde Jure naturae doctrinas. Contra Pus.sendorisius aliique promittunt totum Pericida ex jtis noeti , & tamen in re admodum substantiali desciunt: unde in pericuo tum seductionis coniiciunt discipulos suos; qui possunt inferre, si, si Pusian
dors in teneant, totum ius natura teianere. In quo tamen deciperentur. obit sones ε. Gusdem seductionis periculum dantur non ereant, qui docent, obligationes iurisiisti . naturalis tantum esse ad externa, non ad interna. Intema porro tantum sperictare ad disciplinam honesti 'natenus honestum est iusto contradistinctum.
Quod idem est, ac per omissionem aut eommissionem internam non violari ius; aut, iubiectionem internorum eraga DEUM non dati. Quod est Aureum a1 tamen ab Hererodoris non semel
Passendors et miseipia ne tabini ad hoc th IIII. ma plane pertinent. Ponit enim mi
ligationea Lipia, e quibus totum ius naturae, stuomnes obligationes hominis, quatenus rivi Maratione sola attingi possunt, eruantur; Gura & subsistit in sola sorialitatestibus vita, ὰ qua mihi nullam obligationem erga DEUM educere potest. Ergo potest infirmis persuadere totum ab ipsis na. tum sus observari, modo seciales sint. Hoe vero Atheismo aut Naturalismo est plane Germanum. Vid. Cap. XIlI. Them. IV. s. Neque ahselvitur Pussendorssus ammodo ex hoe, qud alicubi memorat, fu Pinendoinnera se Deum i Etiam Epicurus suppo- pposuit. Neque semcit, eum aseuhi me nai DEUM morare cultum DEIr nam hic cultus non sequitur ex eius principiis r ergo infirmi possimi suspicari, Pulsendornfium nonnis extra sala principia & ex. tra oleas , ut aiunt, hoc aliunde ins ruisse. Neque sumeit, ipsum si hi incana. etiam memorare, DEUM esse princi--ta pium S rectorem omnium, nam si id- volebat rite docere, debuisset etiam' omnia in DEUM tanquam ultimum m
nem reserre. In toto autem naturae
iure nihil refert ad DEUM, sed omnia
tantum ad tranquillitatem foetetatiscin qua si totus nais naturae humanae consistit, vicit Atheismus. Nec reipsa Nequa da docet providentiam, quamvis vectis se tet plov, mel esserat; cum neset ratione cons re, an a Dis premia sint posita; cum V asserat, immortalitatem animat ad ius natura nihil pertinere. Ipse Gundlingiuat . cit. assirmat. Ida moraues doctriana miseralitis est, in quo OMITTII URimisortalitias animis. Haec enim mor talitas est omnium Atheorum vinum,& Atheis adeo plurimum favet, DEO autem eiusque providentiae detrahit, consequenter ius natura subvertit is, qui totam iustitiam eonsstere docet, seu sit immortalis anima seu non sti Cicero non ex sacra scriptura, sed ex sensu communi hausit, quod ait. Ibo adeoquenti vii titia Desi tria sineret etiam αι
tum sinereum γ pietatem e eum qua 'mia ξν functuarem ξν religionem e uneresse es: quibus sullatis pistuHistia vita se itur 9 magnis confusio. Lib.
I. de natura deorum. cap. II. Tale iugnatura prasidio suo, Providentia inquam divina, destitutum evertit ipsem
flendormanum larvatum ius, iPsam cietatem, & ne gentilibus quiciem, apro quibus isti doctores scribere prota tentur, est proficuum sed pemiciosum. Vid. Cap. X. Them. XXXIII. q. Eadem iustitia tollitur, Rhiata lati . .
animae immortalitate. Respice enim tale ani
quid diram, inquit S. Cyrillus Hiero ly mediolymitanusi misi timuidis is ita sanis.
108쪽
ntristitio. H. Utitiis Letim aettiis. Cateches oli I. n. IV.Cua m. P. s. Ductum suspicor stomachari molstrea adferata fium , S phileterodoros i semper meelloi ad Patres recurrere, ad illos Patres, ad Patres in iure naturae 3 iit von
Hernen sciueret. Equidem S dixi hoc sepius & sape dicam: Ego in uno quolibet patrum plus rationis, iustitiae ac
virtutis reperio, quam in omnibus, qui larvata adhuc iura natura ediis
runt. Et quando in justitia naturali &religione naturali ad illos rationalista ut ita dicam, recurritur, maiori ego j
re mecumque orthodoxi stomachahum
Fugendors Theis. IX. Tules doctrinae sint scan- .ci stiati . datum gentibus, casque ii videant i io seruishu, lerari ut tulias apud Christianos, posisunt a salute & doctrina Christiana
. Non enim omnes sunt ita sones,
ut eum B. AUGUSTINO reponantiis, qui S. Scripturam excludunt: IDUOero quis ferre possie, quod nos vitri Dinis ae iam in manibus omnium δε is viqittitis credera vetaηt, ω iis, quai proferunt, imperant ut credamus.1gone de ilia, quam eonsanter Intissime diuulgatam talo, ω reelesiarum per
totum orbem disp.ryarum conrasatrone munitam, dulitabo miser, γ, ouod os miserius, te auctore si raso 3 occi De Morihus Eccles Lib. I. n. fit. . a. Quis paganus non Oiscndatur, si
Mui intellexerit, Christianis este datam letaeiudima gem a legislatore suo Christo, fecun sudiose, dum quam vivant in omni iustitia; & tamen a Christianis scribi libros de imstitia in omni vita servanda, ac de ea scholas haberi, sie tamen, ut ad hoc ius in omni vita servandum Christi lex non pertineat, neque ex lege Christi disci possit, quomodo in omni vita aendum sit iuste Vid. Cap. XI. Them.
3. Et quam absurdum est, si Gri- misi negent, DEUM DEt voluntat
ae divina non posse humana ratione doceri, atque is eo non esse principia iusti naturali se cum tamen omnex Nais
D pli etiam loriami strenuissime id propugnent, quod hi, Christiani dicti,
negantὶ Socrates ob id ipsum etiam Donem est perpessus. Agnoverunt
go potest agnosci. Ergo ab agnito a ciore non est abs rasentium. sed ab eo ducendum cst principium iusti. Ibem. X. in peccatum per istos, Pusrendore.& a Christi obedientia, atque adeo ab qua potest aeterna salute in Fant abduci principes.
i. Cum enim ipsis suadetur, regna administrari debere ex jure naturae n
est ex sola ratione, exesusa hinc penitus lege Christi; videtur per hoc maderi, velut si re. regna Christiana non debere regi secum me nondum praecepta DEI, aut Christir sive in administrandis regnis non spectam
das esse, multo minus Iemendas remissas Christi de Scripturae Sacrae. Igitur etiam repugnante lege DEI ae chriastiana iuste agent reges quidquid iram ram rationi videtur i Nine profecto subire potest primo neglectus divinae legis, tum & parvi pensio doctrinae Christi, propriaeque rationis libido; praecupue si nae doctrinae eorum etiam pro ceribus inlitur astitae regum aures cir cum si repunt. Hinc deinceps multa in rem publicam mala, cura huius taniatum vitae, ceteraque sequuntur, quae morientes secisse nollent. a. Cum praeterea I fendor s alii- aut velm Ioque palam criminentur, veram religio Chri iii stnem nostrum cssu peraiciosam reipublicae, videanturque non Oh aliam cau- sam suos iuris natura lihros protrusisse, quam ad rein Catholic:ura denigra dam de inquinandam, adducam hic epiustolam S. A, Uini ad Marcellinum quod tam 38. Augustino obiecerant qDidam genis aute trimi tiles, Christi pi aeceetum de malo non reddundo, de maxilla altera praebenda s*m idque genus alia , reipublicae moribus
esse contraria; inter cetera respondet Augustinus interrogandor Quomodo,, poterant Romani gubernare atque M augere rempublicam, quam ex pa M va & inope magnam opulcntamqueri secerunt, qui accepta iniuria igno D cere quam prosequi mulctanti Te
is ste Sallustio in Catilina. Quomodo sues udministratori utique reipu- blicae mores eius extollens Cicero is dicebat, quod nihil oblivisci soleretis nisi iniurias i Dicebat enta hoc tam
is magnus laudator 1 aut tam magnusti adulator. Sed si laudator, talem Cae- sarem noverat: si autem adulator, is talem esse debere ostendebat, prii se ei pena civitatis, qualem illum sauis laciter praedicabat. Quid est autem, is non rediture malum pro malo, nisi is abhorrere ab ulciscendi libidinὰγ Haec eum in eorum leguntur auc- ,, tiaribus, exclamatur di plauditur; is describi atque praedicari mores viis ,, duntur, quibus dignum esset exur ii gera
109쪽
Them. XI. Eadem doctrina corrim is PMengri sti gere civitatem, quae tot gentibus mis M peraret, quod accepta iniuria ignos pit etiam privatos Et singulos, S ulti- comam
se cere quam persequi malebant. Cum tiae civibusque est exitiosa, I ii,
, , vero legitur principiepse a soritateis aevinis ξπer aeresutiar religio tam ,, quam inimica reipublicis. Ut quid autem ad illud respondeam, quod, dicunt , per quosdam Imperatores,, Christianos multa mala Imperio acia A cidisse Romano λ Haee generalis conia ,, questio calumniosa est. Nam si aperia se tius certe de praeteritis imperatori- bus aliqua commemorarent, possem, similia vel fortasse etiam graviora deis imperatoribus non Christianis & ego,, Commemorare, ut intelligerent, velis hominum haec esse vitia non doctri ,, nae; vel non imperatorum, sed alimri rum, sine quihu, imperatores agere,, nihil postunt. Haee D. Augustinus. Adduxit deinde testes Sallustium de Juvenalem , qui luxu & opulentia periisse rempublicam testantur. Tum ita per git i Quid ergo exspectas, ut ego,, exaggerem, quanta mala importav rit succussti prospero iniquitas sues ,, Vata, quandoquidem S ipsi, qui alu,, quanto prudentius attenderunt, plus es dolendum viderunt, paupertatem ,, quam opulentiam periisse Romanam i , in illa enim morum integritas seo ,, batur, per hanc autem non muros urbis sed mentes ipsus civitatis dira ,, nequitia omni hoste pejor irrupit Finia luμ. 3. Huc nempe deducit tum incogi-Nat. P,ssen tantia cle DEO in administranda repu-dον fiant e- hliea, tum finis Pussendoinianus Jurista, Mi naturae, si nempe in regnis republica.
quo gerenda pro fine statuuntur eomia Modia itivus tantum vitis. Haec ipsa commoda , haec affluentia sunt illae peiastes, quae cum ad summum pervenerint, cumque adeo summtim tintim Puere dor sanum videntur iamiamque parit is, & sese, S ipsa etiam secum ne claria, rempuhlicam denique ipsam me tunt & dissipant. Neque mihi dixeris non ah amentia & commedis hanc veἀnire perniciem, sed a malo commodo tum usu, & ah abusti doctrinae abstrahentis a DEO. Nam inuentia huia
ius vitae pro scopo iuris posta & ne glectiis doctrinae calestioris, sunt ipsa
via ad interitum, nempe uentia i
I. Si enim teligio dc doctrina Chrum non est publice necessaria Christianis , quis eam necessariam existimahie privatim 3 Apud Spartanos auri usus eiarat vetitus. Invento ergo in aedibus auro, quod Persae clam submiserant,
deliberabatur. Alii proiiciendum statuebant: alii fulgore eapti in publicos
saltem ullis adservandum et sta sapientiores intercessere, hac dum ratione e Neminem fore, qui privatim eontemnat aurum , si id publice in honore cis conspexerit. Virit haec sententia, &aurum tenebris sepultum fuit. Eundem in modum, D publice in honore est ius naturae Dufiandorssianum de Wolssanum, s publice necesse est Christo aurem pracludere, scripturam ad vitam ciuilem nihil attinere putare, si publice immortalitas animae tanquam metaphysice indemonstrata ex regula vitae humanae est excludenda, si publice fas est moderari imperiis absque reis spectu ad praemia poenasque DEI tamquam ratione non constantes: Si i
quam publice potest persecta iustitia
omitiis supra dictis obtineri & beatitu eo ac summum bonum, & rationabile publice est ridere ceteros maxime e cletiam, Patres Ser quomodo pro se quisque privatim existimabit, cti aliteeagendum. Non erit laudabile, hon stum ac honum civi, quod est hon nunt prineipi 3 Imo mihi videtur, non contemnenda pars reipuhlicae Christi nae hac peste iamiam correpta, & li-hertinis, exlegibusque scatere, qui roges sibi sua sola ratione videantur.
a. TULLIUS gentilis ait Lib. I. de ii NHMh;
f istas Amani generis, tina ex
ratirarisma Dictus IUSTITIA fossis orio Mim pistas iustitia abversum deos. Isti autem Christiani crepant, a nostris Patribus iustitiam naturalem sublatain conspurcatamque suisse, quod Illi Dppcultum & Chiisti dogmata inseruerint
Romani nobiles Cato, Pompeius, Romani equippe ad alium finem ultimum quam DEUM ordinata. Doctrina quoque a Dis practice in vita humana ac rc ne abstrahens est ipsa deviatioca a fine ultimo.
ac regia, pracia audire. Ab his magistris immutata sunt principia moralia ac dictamina nobilitatis Romanaei qui enim antea fidem, virtutem, leges servare solum iu- stulti esse pro certo tenuerant, a phil K Iophis
110쪽
-his iuhebanim non ita serviliter adiadicti esse legibus, sed RATIONE SUA UTI Rationis privatae usu semel praeratione publica, prae moribus ti legi hus patriis recepto, non modo mores honi paulatim evanuerunt, sed & subierunt mali, & confuso principiorum nata est, inter Romanos tanta, quanta suerat Inter Graecos, ut nemo sere quo se veristeret, aut vhi esset ius, inveniret. Hinc subiere mortes violentae sibimet illatae, hinc puerorum abusiis, hinc Stoica indolentia , aliaque maioribus ignota. Quae eo effractus seduxerunt, quod, inu illa sequerentur & sacerent, etiam
AjI Ubi, id est Sapientiae amatores
putarentur. Atque in hune modum non armis magis quam vitiis concisa
est illa res publica, quod satetur Salluiastius loco rion uno. e s. Siquis nostram aetatem consderat attentius, nescio an prope eadem nobi contingant, eadeinque iacientibus ea
dem etiam timenda supersint. Considerent ea Sapientiores, de quibus reipublicae salus euranda iurumbit. Metus autem hoc esse debet gravior, quod non illa principia, quae patrum tantum nostrorum arbitrio instituta sunt, stas
diuntur, sed quod ipsa DEI lex de an guine proprio Confirmatum Chrasti te
stametrium suprenae e eius volunt
tes attendi clehere a tritis, iisque etiam Gri ιnis, negantur. Et tamen haec disciplina pro vera Philosophia, sapientia vera, veraque justitia venditur; dc in ea non parea gloriae pars a iuventute reponitur r atoue hahentur indocti atque ad rempubheam inepti illi, qui hoc ius Pustendormanum non suxeia
71 . XII. Non excusat naturalistus, si dicunt, non negamus Sacram Scripturam aut doctrinain Christi, imo agnoscimus ipsi Sed per eam non e gnosci naturaliter iusta asserimus i C rerum illam in suo vigore relinquu
Nam x. Etiams ita haberet, est i men absurdum, & non tolerandum, issique minus, quam tolerarent Sitienses hominem docentem, ex Consutio non
debere aut posse disci naturaliter imsum, ceterum Confutium in suo vigo. re relinqui, minus inquam hoe tolera-hile; quia Consutius homo est instar ceterorum, etiam de Sinarum sententia, tui errare potuit, & sorte erravit. N et autem & Imineccii quoque reges tor Deus est. a. Ex horum doctrina sequitur, e Iou di tum a Christianis vitam nostram prae rem sed prae sentem cxigi posse ac debere, mun
Lex Christi pro . eius regula adhibeatur doctrina Christi. Nam vita praesens existenda est ex lege natura; lex naturae ex o ctrina C isti non disicitur; ergo vita praesens nota est ex doctrina Christi exi. genda. Rursus vitae p sientis scopus
est is, ad quem dirigit principium iuris
naturae; iuris naturae principium est tacialitas, quae scopum habet tranquilli,
talem externam hujus tantum vitae.
Aha autem est indoles, alius seopus rei
elonis tauristiana as cae dicti ina iuris
naturalis; eoque recte Ammius miseris rimos dicat hora arisianos omnium mortalium, AE in lae tantum vita in Christum sperarent, ait Putandoris. Jur. Nat. Lib. II. cap. III. S. I9. fin. Quo, ni fallor, hoc dicit, Christianam doctrinam non pertinere ad virigendam hane vitam, sed ad futuram, si qua sit, egregie nemper in hac vita serviemus Pusia sendormi juri naturae, & in altera Chria M. Aut cum hic servierimus tribus annis diffundorfito, ibi aeternam me cedem repetemus a Christo. 3. Quaero jam et Christi doctrina elune necessaria ad regulandas actiones humanas naturaliter iustas, an non, ivique in praesenti Vitat Tempe potum quae frigidae dare; abstinere ab iniuriai reddere Caesari, quae sunt Caesaris; p rere dominis; subesse potestatibus; is tri Raeha non dicere; aliquibus, qui positat capere, consilia evangelica su- stipienda servandaque permittere I Regibus denegare arbitrium tam doctriis
nae Christianae, quam Hierarchiae dedisciylinae ecclesiasti estne seopus Christi, ista nobis praecipere agenda ita hac vita solum, cum in altera peragi nequeunt ρ si ita est, potest ergo & d bet Christi doctrina habere hunc sco.
pum, ut regulet actiones naturaliter iustas hujus vitae; non tamen propter hanc vitam tantum; cum nec ius naturae in hac sola vita subsistat, sed infimper jubeat omnia iacere propter aliam vitam, hoc discrimine, quod ius naturae
intendat vitam alteram naturalem me
re, Christiana ctiam supematuralem seu itionem plenam Dei. Si non eli ita, siviscit Chrstiano, in altera vita Christum sequi, in hac a tem Platonem aut Grotium aut Pussenis dotitam, imo etiam Platonem ejusque lanas doctrinas sequendo , tequerer nihilominus moralem Christi doctrinam; quia Platonis leges & omnium philos, phorum corrirendae sunt secundum leages morales Christi ac reliquae script
Neque dixeris, Christianum ut Christianum debere vivere secundum Chri