장음표시 사용
131쪽
di. si vero ex intentione horum comis modorum non fit homo virtuosus, comsequitur, haec commoda non esse finem Juris. R. sua usu, Rectus & honestus usus istorum
, diu ςψm Odorum potius consistit in illo optas E in eXpensi'ne, quam in stultione, ergo acquisitio, possessio de retentio itilorum non est finis Iuris honesti; si enim: ea essent verus finis, sola eorum popsestio vere beatum faceret. Nunc V ro qui divitias, honores, favores, auxi lia plurima habent, virtuosiores ab omnibus reputantur, si ea cum aliis comis municent de largiantur; s vero soli possidere student, habentur pro aVaris, ambitiosis, invidis, adeo ut etiam assechis Ec propensio in ista displiceat s stis.
- . Verus finis iusti non est, qui aliori finis. . - DO Veram utionem ho- quia indi ms u ix nonini, recti demum obtineat. sent aLo Socialium autem talis est finis, ut actus fine. ad finem directus fine etiam obtento nondum sit rectus & regiuatus & i stus; Κd demum a nescio quo usu ho nesto illius finis debeat fieri rectus de regulari. Quod ipsum argumento est, Finem Socialium esse aliquid indifferens ad recham de non rectum, ut iam Ω-pra Them. XIII. ostendimus. offendor . Hem. XVII. Haec doctrina Pusse
perii . t ipla ν Rb Ipsis gentilibus agnita est vituperio digna, oc execratione. S evi M. I. Philosiphi vehementer in Aristoiasto via. , telem invecti sunt, ambitiossim, voluptuarium dicentes, quot externa bona& commoda honoresque saltem in Coi sertium selicitatis constituendae admia serit. Quocirca etiam Vulpes dictas est, velut insidias verae. selicitati tendens. Via. Euseb. Praeparat. Evangel. Iub. XV. cap. IL dce. a. Si nos ista diceremus, aut aliquisi FS. Patrum, clamare inciperet Pustendorisius, nos siusipectos esse tanquam Christianos sui omnia in unum Chaos conflent dc lacra profanaque inter se. Commisceant, & ex illo Apostolo ex illa propheta stupide Jura naturae reperitere. Nunc ea dicunt Ethnici. qui
non possunt esse suspecti P eudormo. tanquam Pauli aut Matthaei disti ji;
cum ex lumine naturae haec sienserint quae Iliatiendorfitum non tetigerunt.
vulpina ergo haec gentilium sapientibus visa es h Iuris naturalis prudentia, - . ut aduletur hominibus, mi ea am proditi motan Pi-- aliam in Putandorssium suo. lentim decrevit., esusque Jus natu ac societatem damnavit. Duplicia vore, inquit ille, sona sunt, olia humana, divina aliar dependentiste δ divinis bu.
mana. SIQUA VERO CIVIT MAIORA SUSCEPTI id est diu na MINORA OUOQUE POSSA DET: SIN AUTEM LLLIS CAERET, U TRISQUE PRIVATUR.
Mamomum antem primum es Auitiu forma secundum, tertium vires, quu eum divitiis ξ c. Lib. I. de Legibusia Pussendorisii ergo civitas hona clivina negligens, nec Valens ex sivo principio deducere, caret etiam humanis bonis, adeoque utrisque. I nunc I flendorci de Heinecci oc gentiles adige ad tuum Jus naturae sequendum. Legatur Cicero de Finibus.
4. Idem Plato Lib. VII. de Legibus
rursus damnat vanitatem Socialistarii
HUMANAE QUIDEM, inquit, RES MAGA O STUDIO DIGNAE
xerim. - - - Oportet igitur, aio, quia
studio dignum est, i e tractare, non digna Nero nequa m. AC DEUM
M. r. Quoque dissendor os penitus opprimatur, Fpino dem etiam Plat nis, seu Philosephum consulamus. Hunc librum subiecit Legibus, de quamquam in legibus si e indicasset,Aluo fine tantam ducubrationem instituerit, nempe ut hominibus felicitat veram prosi rared; tamen necinarium conssiit, simgulari ἐibro indicare, in quo consisteret ea selicitas r Ipse Plato in princi pis ejus libri ostendit, hanc esse suam . mentem hoc Consilium. Iam cetera audiamus. Multi Ructibus Abas vitaractati illud praedierint: Humanum g nus felix aeque leatum esse non Ioee. Attende igitur, D' considera, utrum er se recte iste de s dic re videar.
IMPOSSIBILE ARBITROR, MINES IN HAC VITA, pro
EST, GT POST MORTEM QUIS EA OMNINO CONSEQUAT , o RUM DESIDERIO ACCEM . res IDME PRO VIRINUS L GIT VITAM, A TEUE EXEGIT. Me
132쪽
GKOSCIMUS. Nemo enim V eo a , irata sit in prima generatione animis Atim dii eiatas lala. Nam φὸν miris Imiares fieri bae non ignorismos. graveatitem tempus es, non solam, respectu
diutuν nitatis malorum , vertim etiam
quocunque modo quis eogitet, quod quasi ei, ea stinanis vita M/dium respirare parumper nos facit. Sed eiso tristi frixistis super Demens efficia, nequis ops torsias in vitam redire, cum prateritas
motistias cogites, NISI P Ug RILI op IOAM FERATUR. Deinde
reiicit a conceptu heatitudinis omnes attes, scientias, S exercitia corporis atque animi, per quae vulgo dicitur salus reipalicae comparari. Concludi que beatitudinem hujus vitae consst re iti contemplatione rerum coelestium
visibilium, Od ita, ut in visibilibus his
intendatur ad illud tintim omnia soria
mans, regens ac continens. 1 NI M
ENIM HORUM OMΝIUM IN TELLIGENTI VINCULUM AP.
coiciis, P. bomini liret, DEO illi si conuitur. Denique totum illum de Justo librum s.c toncludit S perorat Plator siumουν, m si seνmonibus
meis obtemperabimus a morensem fore animam arsitrantes, ratemque, ut o
mala pose γ sona omnia fusinere viam semper ad superiora durentem ρ-
quemur, ut titiamque cum prudentia om-tii ratione eolemus i tit 9 noti, ipsi spmus D diis amisi, dum hane durimus υἱ- eam, D' msquam vincitis pomia re portaverimus ea vam potiti sictoria D eriti lis, D' his γ in minuario iam norum itinere, quo de diximus, fueritis baseinus. Audiant haec socialistae hodierni, iique Christiani. Plato gentilis agnoscit de Iusto deque re publica ag re se non posse, nisi eam a DEO oris, DEO finem ejus ultimum
eonstituat. Hi vero sociales grandis ignorantiae accusant Doctores Christi nos, Iuri tradendo adhibentes DEUM,& non in nuda natura solaque hac vita subsistentes l
. Sed & in Timai sue libri de N DE HIS NAPURA IN CIPTI tura fine Plato siummam selicitatis conis. Ium 'ULLA FELIX EFFICIn stituit primo contemplatione divin
TUR. Etenim lia modis es, hae iam tum rerum, quae ad certam selicitatem vitio, his disciplina. P ν hae itaque ducat. Et erete is, mi DEUS hasso . A. Deilia sese Ascilia snt, eundum. tes attriuerit, per Meribstinam opinio Nefas aufera est Deos negluere, cum, nem ad shrismam vitam idueitur rhae omnium iliartim domina OMAL siquis e tra duxtis V pris ractus iti
EUS RECTA RATIONE PATUE- rit, nee smetis s inas praceptis v
luerit parere, eum poena conse tietur tum ex letistis, tum ex iliorum sermonum Ooribus, qua γ eale tis ae infrenas psis s d tinti t. Addatur Rusdem Tiam us fin. 8. Neque contendat profanus alia
quis, Platonem hare ex sacris bibliis &RIT. Eum sane, qui etincta lae ita percepit, vere sapienti ratini appertimur. Gem ego etiam ioco la' serio alimo, cum diem suum obierit, nou a,Aptius Mahoνtim sensuum ut nune, sed tinis, sortis participem fore, uno ue de muL A fatium, felicem, sapient Huma at Im. ιrarum, D' δε quis in continoti, s' ex Hebraeorum disciplina adeoque ex s. in insitis, seu publici, seu privati revelatione didicisse, adeoque non proviserit, modo ita s. gesserit, EAM
DEM A TEO SORTEM REPOR TATUTUM. J
diis optima tribuuntur, nisi ques mali ex φνiora delicto ei virasitate quadam imminue. Sis itque de jusso viro ex simandum: Me paupertati seu mortis, sive qsibus evnque ali eorum, qua Mis
TUO ad Mutim Migata ilia conducere. gentili sed pro Iudaeo habendum, qui
Pumendorifici debeat esse suspectus. Nam si vel ex sacra scriptura ea hausit Plato, & revera ad religionem revel tam conversus est, commendatur hine vis Sacrae scripturae in Gentilest igiatur perperam ea scriptura omittenda dicitur cum ius naturae tradendum est, etiam sentilibus. Si vero Plato mana. st gentilis, S tamen has egregias doc trina et ex scriptura non hausit modo ipse, sed aliis quoque inculcavit; hine rursus apparci, Gentiles posse doctri, nam Juris naturae discere ex s. Scripis tura , neque hanc esse exturbandam diure naturae docendo.
9. Ceterum qui pulcre collectas senaticias Philosophorum & aliorum do
133쪽
fine humanae 'vitae, laborum ac iustitiae legere ad sese excitandum instruendum que voluerit, adeat Theophili Rayna ui Disciplinam moralem Dist. I. a. n. 4 i. usque ad 343. & s. Thomam metaphysice ac moraliter de his disputam tem Contra Gentes. TNm. XVIII. Sententia socialium non est apta ad res nandos homines ab injustitia. Ergo nec in propriis principiis stare potest; cum una manu aediscet civitatem, altera destruat. AEdisi care vult per propos tum finem commodorum: destruit per proposita commoda talia, quae sere plus ad iniustitiam invitant, quam ad iustitiam. i. Quid ergo iaciet homo ille, qui non habet quod metuat incommoda illa humana, nec quod amplius desidet et commoda ξ Servabitne sustitiam, cum non habeat finem servandi 3 Adducam hie Gundi insium, minus suspectum s cialthus, Discouri uber das inmunisti secte Cap. I. g. 2 39. Fingamus, ,, me esse solum, absque arhitro di quod se fieri facile potest. Mevius reposuitis pecuniam et eam esse Mevii haud meia fugit. Discessit Mevius. Ego vero mecum: Insanus sim, s hane illi re ,, stituam. Me id tulisse is resciscereri haud quaquamIotest. Quid me hieis moveat, ne pecuniam retineam Habeo praesens commodum; nihia est imeommodi ; Dirgis non cadar cum Ioleam omnes. Ospn it mili quispiore ex algr
his H quod Putandorssius uit sibi persuaderi non posse) κοlisque leges natur se les non solum ob id esse servandas,quod is utiles sunt, sed quod λ DEO impera-- tae, & nisi servaveris, DLUS te e se traordinarie puniet. Quae haec do- moralis, ubi nihil est quod
,, quemquam deterreat, quo minus im., iuste faciat 3 Multa utioue ab ho- is minibus clam patrantur, & cum non- ,, nunquam secta in apertum produ. Cantur, saepius manent occulta. Pimis ra horum exempla dari possunt. Finge esse aliquem Principem. Huicis deerunt motiva, ne hoc neve illudis faciat. Cumprimum noverit utile, , shi fore, omnibus te spoliabat. M nebis illum, abstinendum esse t RGes spondebiti Eccur abstineam 3 res mi-- hi conducit eommoda est. Reponesis eir a Populo eum traduci. Dicet, ipse: quid mihi eum istis homini.
s 3 - - - Atheus veritistes legum se naturalium potest agnc icere, seu ea, si non discit nisi sub specie utilitatis. Illa vero qui leges natural/s Itis haeis taurum ratisve iustine, Orant fortiti vis uti, Mia regit Ir resonte cιm- ,, modo pose feri Iransgressionem. Ino aliquibus quidem apparet satis gra-
,, Vis mctus, ad servandum adigens; ne destruas corpus. At sunt pecca- ,, ta, quae Corpori non officiunt. Illis furtum non vitiat stomachum, nec se viscera inde deteriora fiunt. - - -
Bona domina Moratis, Antim Pusis retiatuνis omni momento dilet se ap- . . . se tum, vi δεῖ omnittis peccatis retinent. Migitur de sententia Gunulingit malum est Jus I flendormi, quod nullas poenas
arbitrarias ac praemia a DEO agnoscit, omniaque tantum commodis & incommodis humanis metitur. Et frigide solum adjicit, istas poenas humanas 'IDEO constitutas esse. Unde enim Meia monstrahit, se Ego decretum esse odium, exilium, mulctam capitis, proscriptionem bonorum ξ Vid. Cap. IV. Tn. III. & infra hoc Themate n. 7. a. pussendorssius, Heineceius, mossa Getis libus fius instruendos summunt Turcas, Ni non pliades nensus, Japones, vel alios homines, qui de aeterea vita post hanc tempora. lem nihil, ut ipse quamquam salso Existimat didicerunt. Quomodo his persuadebit, ut usque ad mortem certent cum pallionibus S appetitibus sitis; ut inimicum sibi insidiarum non auferant clam e medio; ut ad obtinendas divitias non omnia impendant; ut O tentis his divitiis S commoditatibus non in illis tanquam in fine ultimo com
quiescant si enim justum est propter
haec tantum commoda amare socios,
ille iustitiam totam implevit, qui amando socios haec assecutus est. Qui iustitiam implevit, illi nihil superest obligationis. Si autem consequendo haec commoda non implevit totam iustitiam, salsum est in his commodis esse finem iustitiae. 3. Produco huius rei testem genti- Pisonis do. lem, qui naturaliter saltem tam doctus 'rina tu. suit quam Pude ordo i isus es Hetne ilion eius. Plato is est rursus. Vir multo rigidior. Quippe is etiam hanc clo trinam pumiciosam S e republica eliminandam asserit, quae admittit pc nasiniustis non tantum tib hominibus, scietiam a diis, γ qui Δω post bone υι- tam infligi; si tamen ea doctrina timui admittat, Deos ad remi tendum adeo siciles esse, ut re quavis obvia placet,
tur etiam animo malo noti m flato.
134쪽
Quid dixisset Plato de Iis, qui sibi persuadere non possitnt, premit aliquid aDEO promissum esse iustitiae, iustitia
que ultra hane vitam non porrigi, sed omnia intra hominum laudes S saxo res stare se Praecipiunt sane Patres filiis, at- ,, que omneS, qui . curam aliquorum es habent, oportere iustum este, non, ipsam iustitiam laudantes, sed eos ., qui inde sequuntur honores; ut, quies iustiis habetur, ex ea opinione ma-- gistratus S connubia & cetera asse- quatur. Quin etiam gloriam quo . ,, que illi preteterea adiungunt e nam
se commemorant et deorum henevolen-
M tiam, surrum referre possunt a diisse benescia sanctis viris collata. Quod ,, generosius Hesiodus Homerusque tu- ltantur. Ille enim iustis Deos hoe,, concedere perhibet, ut quercus in rari mis altioribus glandes serant, in m ,, diis apes; & oves luna onerentur, se multaque alia generis eiusdem bona.
Ilis similia dicit & alteri Quom se do, inquit, probo regi, qui qua Deoia similis suis reddat Jura, serat terra. nigra triticum atque hordeum, frucis tu onerentur arbores, foecundae pe-
,, cudes facile pariant, mare pisces subo,, ministret. Musaeus item atque eius D filius excellentiora etiam bona iustis is ab ipsis diis tribui volucrunt. Apud ., inferos enim agentes, ipsosque in
se sanctorum conviviis collocantes co. ., ronatos faciunt magna semper in v luptate ebrios vivere, existimantes se pulcherrimum virtutis praemium a B Lernam ebrietatem &c. Et malos,, quidem divites potentesque facileri honorant, privatimque ac publice ,, beatos appellant; eos autem con- temnunt, qui imbecilles & pauperesse sunt, quamvis concedant, ipsos me se liores ceteris esse. Horum vero M omnium maxime mirandi de diis &,, virtute sermones circumseruntur ris Deos plurimis honis hominibus inse I, licem vitam dedisse, malis autem
,, contra Sc. - - - Quid putamus a se turos haec audientes animos corum
iuvenum, qui solertes ingenio sunt, se & ad omnia dicta comode celeriteris, que conversi & quasi convolantos ,, ex iis, quae dicuntur, ratiocinari posis sunt, qualem eum esse deceat, &M quam viam ingredi, qui optime vuis tam aget 3 Consentaneum est, iuve- ,, nem talem Pindari illud animo voliari verer tItrum iustitiae conscendam ,, alta moenia 3 an obliquas doli viasti ingrediar, meque ita fulciens vitama, agam ξ - - - Ex omnibus iam dictis, o o socrates, quis erediderit, eum hori minem iustitiam velle colere, cui sit
M aliqua vis aut fortunae aut opum, aut corporis, aut generis; ac nonis potius lubrisurum, si laudari eam se audiverit 3 Quinimo squis falsa os-
,, tendat, quae diximus, recteque no-- vit, justitiam optimum esse, vel, se menter ignoscet, neque irascetur in- ,, iustis; cum intelligat, nisi quis divi ,, na quadam natura iniquitatem ode
is rit, vel doctrina abstinuerit ab inimis stitia, neminem sua sponte esse ju-- stum, sed prae timiditate vel senec ,, tute vel alia quadam imbecillitate se vituperare iniustitiam, cum eam exeo qui nequeat. Quod quidem eae eo patet, quoniam, ut primm quas potes tim adeptus es, primus pro Uruus Diei distri HORUMQUE ORI. NI UM ΝULLA ALIA EST CAUSA, UAM EA, UNDE HAEC OMNIS ORATIO MIHI ET HUIC, O SOCRATES, M.
Nemee quod aut huius tantum vit. praemia poenaeque proponuntur; aut si alterius quidem vitae seu non tamen nisi externa & corporea; aut si praemia etiam excellentiora poenaeve a DE O inisseruntur, ille tamen placabilis creditur muneribus, absque animi conversione in melius. q. Fingamus iam aliquem gentilium, Turcarum, Japonum, aut etiam Atheo- P ae etcati. rum pro quibus heterodori Jus natu. datis amarrae scribere profitentur legere eius ex doctrin. modi librum, ut Hobhesii, Thomas; P .ffendors
ne ille poterit ita secum cogitare: Iste 'homo loquitur mihi primum aliqua de
DEO; eum tamen mihi non demonia strat, sed tantum est. Ille ipse conte dit, secundum rationem naturalem fio iam non vitam modo, sed & religi, nem exigendam esse. Rationem autem
de DEO cum mihi nullam dederit, nuniam etiam .de religione aut DEI timore amoreve dedit. Igitur in his quae ad DEUM sunt, per ipsum relictus sum soli meae rationi. Haec autem ratio DEUM mihi non ostendit: igitur ignota est mihi illius existentia, illius providentia , illius legislatoria vis. Imo Oissius conceptis vel his docet ius naturae obligare ante DEI voluntatem, S etiamsi concipiatur DEUS non esse vel non obligare. Pustendo us veris his quidem dicit, obligationem oriri ex DEO, rebus tamen idem negat; quia iacit anceps, an DLuS praemia poenas
135쪽
me, id est vinenis nini initelat. Id Constatque his libris & doctrinis sa
luperest omnes die x me iustum CD pientissimos Graecos, potentissis os Ro- . ., quamvis Atheum, aut de DEO in- manos, barbaras etiam nationes mulis scium, aut ait DE III non tendentem a tas ae tota regna subiecisse se, iustam iustum autem esse per hoc, si studeam agnoscentes hanc doctrinam. Non pa- . Conservare societatem hominum. rum me haec tanta experientia vellia Vero fine conservena 3 non metu DEI
aut amore, qui nihil praemii iustitiae
meae proposuit, tanquam rem vilem existimans. Sed cur tangem 3 ut comismoda ah hominibus accipiam . incommoda declinem QuIs autem est is qui mihi haee commoda, hure in ommoda 3 DLuS est, ait Pullcn8ornius, DEUS eit mos s. Sed vesta sint ista i &isti canes Christiani latrant f cum pugnauitiali alter dixit, I DEO non statili premia pro ipsus D l a
bitrio , seu pr inia ex hominibus ve- cereros imo etiam in hoc turpiter eris niunt: nunc sol, pcenas ab homini- rase, quod existimaverint, in illo et hus venientes imperari a DEO, quem stamento veram iustitiam inveniri, quae tamen DFuM rario illius & mea non . mlhi Tureae conveniat, aut qualis de invenit. Haec adve santur rationi r em erat ullam pentem quae ncm plane br cat, ut cupiam illud testamentum evouveret serie enim ibi latent, 'uae me . Harius edoceant sed Puffendorvius ecis .ee de molisus de aliqui alii ejusdem Chiliti diseipuli sunt, icientes hoc t ' .stamentum. dicentesque se inelius ce- - . eteris omnibus discipulis hoe scire, Ec ipsam veram eius sententiam tenere' . '
quasi ex ipsis ore magistri acceptam: ἰ . iui dicunt se scire veriun justitiam quae
mihi Tume, mihi Atheo conveniat, ceteros arae se omnes illam ignorasse a
ceteros imo etiam in hoc turpiter eris aras , quod existimavertim, in ilic m. . stamento veram iustitimn inveniri, Viae go in his non invenitur ius natuine. is sit εc helinina. Prohibent me hi . . . v Alter dixit, obligationum consistere in ipsi, ne Ius natura ex illo testamenta essentia hominis ', & eam dari ante discam; neve ex ullo eorum, qui hu- , voluntatem DEI igitur di ro deis jus testamenti fuerunt periti; neque ' . . huit, etiam poenam a DEO non esse . ex his etiam, qui pro huius testamenti 'et statutam in naturali iure. & tameri doctrina truciatus & mortes pertule. ' . mox dicit contrarium, nempe poenas runt. Video insuper, esios Christianos. mag η- λ DE O auctore esse. Huius ego ex veteribus illis descendentes, qui se -- doctrinam illam sequar, qua me docet, Catholicos dicunt, nunc assentiri his, rationem meam se ui; doctrituum eius' quos ego lego, ut PussiendorisO, Wiant... H. - . alteram , qua mihi de DEO si lam Eo, Heli eccior video illos Catholicos m. inspergit, suae non cohaerent, missam horum libros avide legere, In diversas nun &c faciam. Video autem hisce oculis, tum imguas traducere, in suis scholis expli p me faciam. Video autem hisce oculis, iusii nihil aliud nraemii in hae sita tria hui quam iniustis r inro contra iniustis potius evenire illκ eommoda, quae sint nnis Ac felicitas iustitiae. Igitur milii .ni potius per iniustitiam properem aut guas traducere, in viis scholis expli- 'n piet4ea care publicu: meorum nobilitarem suos liberos certatim ad Heincccii sthim iam mittere, ut ibi iustiti uri discant, quan ex veterum libris testamento illo hactenus nemo discete stitust. - trita nihil docent me illi Christiani iiivo sarentur ipsi, animae immortalita. cere; qiua etiam illi veteres, qui a se rem nihil pectinere ad incitamentum tendecim amplius seculis justitiam dia iustitiae, neque ad finem, sed finem iu- dicerunt ex illo tellamento, nunc via litiae esse in mone. Equidem cita dentur fateri errorem summa iustitiam perget Turca, Atheus & Tartarus) auia enim non amplius ex illo testamentakivi multa de quodam Evangelio aut discunt, sed ex his recentioribus. Triadem videntur isti recentiores vera dia
Testamento, tanquam rerum horimam,
divinarum humanarumque praeci aristia amo quodam & antiquissimo eodice mi rabiliter tradito, S de mi se ae Chri . Bo duobus doctoribus lapientissimis.
go prope certus sum, justJtiam ex illo testamento non posse condisci; n hoe enim iam prope omi es de veteres de
novi consentiunt. Rursus autem e crucior animo , considerans, illos r N a cenis . mois Philosophis piau. Tom. I. s. Irp. IV. di .. Idem p. ISo. . . laevi 3. 34s. α
136쪽
eentiores Inter se vehementer conflige Te r quorum alius iustitiam hine alius illine repetit, huc alius, alius illuc traia, hiti & qui ex illis recentiores luntrem-ι pore, ceteros aiunt a principio ortisse,
ineptosque esse. Ex quibus denique ego iustitiam agnoscam s. En tibi candide lector, rixam antimi, quae ex ista heterodoxorum doctrina concitari potest in illis, quos sibi diccipulos fore ore professi sunt isti , cum re ipsa Catholicos discipulos venenoer. Quas risus descripsi simplici oratione,. Qualis esse solet, cum intus nobis ipssappeteret summum bonum praesertim eiura cogitare possit, PusTendomum. pon serio praescripsisse mellia ad illud vconsequendum di aut eum fortastis in . mediis praescribendis errasse, sicut erravit in aliis: praecipue cum media ah ipso praescripta sepis lime fallant, pluresque haric beatitudinem obtineanas audibus quam pietate 38. Unum etiamnum testem Gunda lingio stupra n. i. adducto hic addeseopportunum. Vereor enim ne Pusidii-ὰors ianis etiam sodalis Gundlingius sa- . spectui si, ut qui taIem sententiam .
mocinari intra se possint, cum viderint, parentes suos cloctrinam iusti ab antiquo traditam ineptam judicare ideo, rhd ex Christi testamento sumatur; c relictis propriis scholis mitti se ad jus maturae discendum ex t ust dors- o, He eccio &c. quod horum ius aincus creditur ideo, quia Turcis & Tar- tim asyue solutar Nostὸν quidem bis nataris conveniens. S a DEO, Clui sto, turi. i. e. DEO) μufus Dir ae sonus e immortalitateque aninaae, tanquam re-. ἡ eos o fur, bu sit, in Diam id hus ad justitiam naturae humanae inutia cet. Is vero, qtii nilis aeterius cosalibus ahstrahensi ceteraque talia, quin iueit, ρο metitur suis ecm odis omnia, . ia iam Plato suis gentilibus metuebat: υ iris, credo qui sit ne tirtis. Quoli. nolim ego latius diducere, ne ullis pa- ne sit f. EI, Citum erepturum is na- ' rati a diari videar, aliis etiam pestia Ytim Aiaturum, n-quam ob eam euu- sera Iuggerere. Nonne iure ego dixe- fam neentit, quod ia natura turpe ju--rim politico illi viro: das iit Don diret,sed quod initiat, ne emanet, ad est, nen su)lessit. ara multim habeat. O rem dignum, in Vinctatis V. Denique doctrina socialiurri potius qtia non modo docta, Oertim etiam agra principiam ad evertendam societatem nata est. Si. seri eruiescaries
promittere fidein, & ex hoc line ut bo
na ac commoda temporalia consequa
tur; tollitur omnis fiducia, omnis ambestia unicum constantis societatis xi culum; quae amicitia semper credita est in animorum potius quam corporum societate consistere. Nui aque si sit sortior causa, quae societatis incommoda superet, facile distatuetur. Hine Tametsi sero hie Cicero motivum bilinendi proximum videatur conliutuure ita amore socii, de Pughndoris illud repereis ex amore reipublicae, , inem tamen est Societas iti respublica. Item Cicero vitullerat eum, qui fias commodis omnia metitur; fuste ors.fius quoque eundem vituperat, laudans . eum, qui reipublicae causa facit. T: men nee Pullendormus difflerur , rei publicae commoda non esse potens mois . est ut figulus figulum o serit, & inter . tivum, nisi intelligeret homo, ea quae similiares arctiorique societate iunctos rei publicae prosunt, etiam sibi prodes- iurgia sint promptiora, quam inter existeros. Nihil autem ad s, siluendas ami-.citias impellit sortius, quam id, quod sociales pro fine iuris ponunt, nempe
acquisitio commodorum huius vitae. Q. Cap. XIII. n. 7. & hoe Cap. XI. Them. XVIII. S alibi saepius. Pusse dotisus ergo, qui hanc cupiditatem nocendique appetitum probe agnovit, cum eum dehuiset restinguere, accendit vehementius, seceniumque non orisid caudae alliga it. Quis enim non se. Natura ergo, id est DEO, hono . tam & ad finem ultimum aptum do . bet esse iis quod potenter moveat h
naturalistae, si dicunt, se non velle, ut . homo ad actiones suas moveatur a commodis humanis; sed illum moveri .clebere ab ipsa natura sociali, quae sit . principium legis naturae , ortor a DEO.
137쪽
I. IIo ius enim pro fine Ju Hs na- turae constituit conservationem stimet in hac vita; pro mediis assignavit omnia ad hune finem necessaria , Pulse Moessius autem pro fine constituit co servationem sui in hac vita, se tamen ut aliquando erium socii vita sit preserenda ; item addidit utidis conservatio- . . ni commosa quaedam in hac vitar pro imo est da mediis. autem constituit ea , quae ne- M. . . cessaria essent, s ipsa illa commoda, icia. Igitur peccavit primum contra rationem, finem constituens in mediis. . 3. In hoe etiam pejor est, quod Ho,. bius hominem jubeat esse contentum 'nec riis tantum mediis, & nuda eo , servatione vitae: Pussendorcius autem delicatiores facit homines, nec contem
s . rum conti exenturi - - - quid autem
minus eo Graneum est, quam cognito summo bono, reυeν i ad nuttixam, tit ab
. . , ea, petant amuri Principium, V UI os feri ρ Nos /nim Mylonis otis ostrii ratio pessit ad ea . ytiis seundum natura ' sunt, an Duilae sed A bis c appeteto quibus alias finem Juris reposuerat.
dis nimirum, sive a summo bono M- . -- peririo ου ne io, rammoin thr. Cice- ria Lih. IV. Frin. cap. 17. Nempe filius 'movet voluntatem ad agendum, non actio movet finem.
29.itit a. Sie igitur Cicero in Pussendor
do, HSo. fundorvium pugnate Aut agnosci, Pus- - .ς in φ iamloessi Summum bonum, aut ii, no- Os Wortu, mclulget, imo lubet quae tas 3 si ignoras; apage a Jure natura . reae commovi huius vitae, . tanquam m. si agnoscis bonum suininum, omne on nem totius justitiae naturalis.ficium naturale hominis & omnem oba is . De Hobhio Chumherlandus intaigationem voluntatis ab hoc selo eius consutatioue Cap. I. g. XXIX summo hono repetere debes, Universm hse, erius inesti nesci- , ' . i , quaquam aliunde. Socialitas enim tua. quod is primo se Uert consederandum , , ' est naturae conditio. Naturae autem innumera nolis Appeditae, eum adpria a. conditio non impellit ad agendum, missua cause eognitionem ae bonorem seil impellitur a bono appetendo, id est animum sinaei aut , D' , si nosmet fp a summo hono. Igitur debes ostende- Nemus , mentium plo risissus inferiste non socialitatem, sed stimimum ho- .siunt λ. cim autem hae ex osserva num , quod impellat ad agendum. iovi innofessior absia, ' aio tis Hoc
Commoda autem huius vitur impellere sitim lutere non mM ; FACILE QUA quidem posunt, sed non constanter I LIBET CONICIAT, QUAM OB . cum infirmos potius moveant, fortiorι- CAUSAM I URI LEGDU DE hus aureiniastidio sint. Si autum aliud NATURAE FINEM ASSIGNAKIT . agnoscis honum summum, ab hoc de- , Nox AusLI EM, QUAM ea. 'het movo i voluntas ad ossicia iuris p - Δω l.vsee sita conf/ν tronem e tuis standa, non 3 quocunque alio. Ex qui- rari. Λὼ ob imηAm EXIGUUM bus conficitur, distendor Eum 1 ratione ADEO FIAo omnia unisuiqu/ d, ummi boni exclusue inmma quippe die tamquam me4Dria. Hio a tem alias hunc, nou carnem , stamisset pro tantundem in ex ossu preMυie, 'quam fine movente totam naturam humanam rem ibi is desinu. Me unquam stire vir ad agendum ossicium. Certe in sanam precari potest a quo visin eon νυ vem m. rationem M philosophiam peccavit, rationem, in FINEM OPTIu . - cum pesncipium iuris agnovit originem GECLIGENDs, B impem δει δερα. in DEO habere, finem autem reposuit m iis neceDνiis raptitando. Haec ille, I. in ipso homine: nam si iustitiae finem quae certa mensura &in eommodos hos x l. leposuisset in DEO, invenisset DFum, Soeias istas Piusendomano conveniunt. motorem voluntatis & in hac Vita, & Tbὸω. XYI. Pussiemlorssius satetur, Pu os etiam post hanc vitam. am etiam secile Genisset, si perspexisset, alium esse hominis , alium pecudis. finem. Vid. Cap. XIII. Them. XII. n. s.
Thm. XX. socialium Iustema parum dissert ii systemate Hobhii, quod
expetientia S sanorum iudicia deinonstrarunt esse noxium. Inio est non nihil deterius. . .& contendit, legem naturalem uia γ' Dgo eum saniatone latam non esse rania Miae potestatis, iat ho nibus ista coimi Amocia procurer, sed in per vel mari me opus esse civitatibus de civilibus te gibus atque imperiis. His ipfs autem legibus vina tribuir ex pacto leu voluniatate Sociorum : fuemque rursus nullum alium constituit, quam bona huius vi-
138쪽
. . ' ..tae comparanda, malx autem avertem utinara Milias, exastsem is strepitis '. illa, quae absque societate timeri Eche. E bexiguus nobis aheniat, una nolisin ε . . ' . bant ex imprudentia pari lin, partim cum eisilaum Θ' exstruaturus. in ex malitia hominum. Vid. Lib. VI L. Veniat opto. Deinde di ucate, eas non v j ur. Nit. Cap. ll. s. s. Sc. eisse vere respublicas , in qua stim duae P . . . . Ses se, IIo aut m & alia quae ab Ilo io partes, ultera se iis , altera domi- i didicit quaanquam in luvioribus ab eo: nans. Quodsi tamen civitas vere diis . . 'hon1m ad disco, det profana int, ct rectae ra-' cenda sit, ubi est unius partis verum ,. tioni advelisa, quia quiescunt in re Va-- dominium & alterius xcrum servitium, ... v - pa & intermedia, cum rauci facile ul- non aliam talem civitatem existere teriorem duprehendat. Ad haec Iuluem quam civitatem DEI. qui solus creatu- - . . . rientiam mi opus bonum ac iustum de- nae rationalis verus ej Dominus. Verba, . nique adstribunt humariis viribus, quae Platonis huc rusero, interius utiquc in in . . . est haeresis Pelagii, quae haeicus in . telligenda fi ex libro ipsa cum anteceή. yV ἰ- quo nilversatiir Revelationi ae Ra- . Mentibu & consequentibus legantur.' -- .rioni. ' qua auteω modo voinruata sunt, mu. Ex eae re a. Legissici saltent Imp aloris com Hs blica, sed urbium babitationas qua p. Q d Iti stitutionem novellam CIX. Pro m. Missum, in quibus pars tum servit aA. 'UNAM nobis ese in omni Q in re rari dominaria; D' d portis . intuosis. ' . .' . subfieis in Imperii cit . I V DEo potestis toto nomen arei e gubernatio. '
Pectorei γ MEUM DEI Nisi ira. turam nationesem neque in hac viis nec uesine in Iuli, in Suncti Pisues cim quo in altera proflue habere tuum vom- ' . Roterant. D optimo runt. Iniim aDqdum; sed tantum aut pro medio stu. I. Pa autem alliceret Impei astirem, qui nutrimento in vita hac aut pro mere . i Hiceret, eum tales iuri condere dcoh- ue, in vita nempe altera. . U. . : . ' strvaro velle pro eorporum tantum s. imam rem de legibus ulterius eY- dore in sa.' .' '' - ilhuius vitae commotiis, non item pro plicati sabula. Ubi fabulam non sumitteri uaditi ' . . . t fine ultimo. Stolidus vero ille est, qui pio figmento, sed pro veteri Sermone με aerus ο . .' . diceret, hunc finem rectae rationi repim aut traditione: quod eruditos non laa ' a. . Marea quod tamen dicerea'visundoaι tet. Matio an e halitariavis ursium,
mam immortalum, neque Christi d P .. ctrinam admittendam esse. in .st pla. 4. Piniendo us potuisset etiam ex tisa Platone veriora de legibus humanis codi noscere , non ad mortaliratem ordina- in ' tis, neque ex mortali derivatis. Plato enim Liti. IV. de Legibus cum ad ipsam civitatem legibus initruendam progre- . . gredirur, ait: DEum imprimas ad conis
intelligerae Saturum nullam homi nil naturam res humanas ita rubera are
139쪽
que non repleatur 2 eum hae, innuam , non ignorarer, non homines , moris prinsantiorisque generis da mones
id est Spiritus seu Angelos) eisita Lltis nosνis reges principesque Ir erit. God noa in ovium gregistis asoriantique cieartim armentis facimus ris Non enimis bobus boves , nec captis capras prae- ,, ficimus, sud nos ipsi, genus melius, o dominamur. Similiter DEus homi
nes amans genus daemonum genereis nostio prastantius nobis , praesecit, ,, quod summa tana sua quam nostrati sacilitate nostrarum rerum curam hahebat, pacemque & pudicitiam, liis bertatem & iustitiae copiam praehens, is procul a seditione , ct solix homi
,, num reddebat genus. Hic utique M sνmo veritate usus asserit, civitati bus omnibus , quibus non Dris, sed ,, mortatis Hiquis dominetur, nullamis unquam maiorum laborumque fora ,, quietem: Sed omni studio imi ariis nos juhet vitam, quae sub Saturno se fuit, & quantum in nobis est , ira.,, -νtalitatis, ipsi obtemperantes, priis vatim & publice Domos civitate is que gubernare ipsam mentis in quao libet re dispensationem legem num D cupantes. Nam s homo unus autis paucorum aut etiam populi potestas is voluptati & cupiditati deditum ani is mum habeat, hisque repleri desides rei, cumque id minime assequatur, is inexplebili inextinguibilique ard te & insanabili motho veicetur, doti minetur autum civitati aut privatis ,, nonnullis, statim sprotis lusibus noliis est, ut modo dicebamus, spes ulla ,, salutis. 6. Haec qua ille expenderit, videbit, quantum sufficientiae si in legibus h manis hominum voluntate ' pacto statutis, nisi reserantur ad DFum; quamve sint nullius momenti, quae Pussen-orssus dicto libro VII. Cap. II. admodum verbose & confuse pertractat. V. debit etiam , quam propior sanae rati
ni Plato prae Pussendormo sit, dum ille Dtam Principium & finem facit, hie vero Principium DFum faciens, finem autem Litim statuens hoc etiam Principii rationem auseri. 7. Quoque plus in ruborem, s seri potest, dentur Sociales illi, qui here nomen Gristranorum Himet imposisFant . attamen ii ανυ'timorum se M. eommunirine separaui, Noveli. Ios.
Irocem. proseram & alia gentilis Phi osophi verba paulo post locum supra exscriptum Sis 1sisque ad eos nempetrectae primum civitatis colonos: die retis. DEUS, ε VIRI, sevi antiqvus Plire Bllum
quoque sermo te tur, PRIMI P laeipium
PIPIUM, FINEM, ET ME sin DIA RERUM OMNIUM CON
TINENS, recta peragit secundia
naturam procedens. Hune semper iudi-eium eomitatur, eos , qui is darinis letoris virint, puniens. Cui quidem uu- disse , quietivique felix Iutarus es, ad haram sumitississe. itur atque eompo istas. Qui autem luperbia e tus es, quod pecunia vel lonoribus anterestat, vel Grporis fama polleat eri. is perieus. DEo des itur. Deseνω autem γalios ludusmodi naeus exustae omnia m
domum suam, civitatem Pe timversim
evertit. . . . DEUS PROVECTO .
NOBIS RERUM OMNIUM MAXIME SIT MENSUR mum Marres UE MAGIS DUAM 's VIVIS , UT FER DNT,
MUM, OPTIMUM, ET C93 -- MODISSIMUM EST AD BEAE TAM VITAM, IDQUE PRUE CETERIS EST DECORUM.
Malo autem contra contineunt omnia.
Impurus autem mali es animus, boni autem purus. Finsera igitur eis Γω pνWavi laborant, quod oportune faciunt omnes sancti. At i SIO NUM
quidem HOC EST UUO ACIEM DEBEMUS INTENDERE. SAGITTAE VERO AD O
ET QUASI IPSARUM IMPE TUS QUALESNAM DICI POSSUNT, s E RECTISSIMAE ILLUC FERANTUR p
Priaeipio post ealestium civitatique ρω- Mentium deorum bonos rar Addit L. V.
de Legibus 1 ANIMUM SUUM Kvae vitam
NEMO HONORAT, D IAN p 'DO HANC VITAM SUM ,st.2MUM BONUM CENSET Mam sum IMO TUM ETIAM UIT
PERAT. Nam animo existimanti, OMNIA opis inferos mala
esse, protinus assentitura ne me resimi, dorem fum atque redarguens, eo quod moret, utrum contra sua apud deos inferos sunt, omnium Muorum uobis maximassat. s. Quanin
140쪽
Nee ex sola s. Quantum haec Philosophia tradi- ratione didi' ta non ex revelatione sancta, sed, quod '. fhndorsi us postulabat, ex sis νυ tum , pugnat cum illa Socialium 3 Plauto toti hominum vitae , omnibusque ejus actionibus vclut totidem sagittis unam metam constituit D Eum, eum hoc coniunctionem & convel sationem si tuit commodorum ac beatae vitae sumniam e Foedos dicit, qui hanc vitam summum nostrum honum dicerente apud inferos seu mortuos non omnia mala esse docet , adeoque ut iam non esse ibi interitum animae x imo contra apud mortuos esse maxima nostra bona. Pus dorcius miser proculcata revela. tione ratione etiam ipsa excidit, ut
' praeter hujus vitae sumos nihil ipsi in mentem veniat, & sagittas pro ipsa me
so .lium Theis. XXII. Qui iustitiam natura-G lem eum hac vita , non potest ii iure naturae Seνιο & ex animo docere, sed illusorie a sit & seductorie. Item destruit socialitatis vim. moissimo. i. molisus aliique docent, ad aganti via in ad iu- dum iuste requiri motivum , quod le-
sitam nul gem cum actione eonnectae. idque recte. Motivum autem actionis naturaialiter iustae, legem Cum ea actione conis nectens ait esse poenam. Equidem M. mus ei hoc interim. Quaero autum rquae poena dehet esse motivum acti nis naturaliter iustae Θ An poena ab hominibus inserenda 3 igitur potentes non pusunt agere iuste, quia prena hujus vitae eos non moveta Aut mol fili motivum erit poena tantum huius vitae r Igitur homo moriens non potest aetere iuste , quia poena cum morte cestat, imo mors iamiam imminens avertit pec-nam ; iuste igitur talis blasphemanit, mentietur, detrahet, manda hit inno centes occidi, fraudabit pupillos. Ex perimur autem , homines in fine vitae plerumque meliores hahere sensus de iustitia servanda, ubi nullas amplius poenas hujus Ditis timent. Neque dicas i molisus non umirem
motivum statuit panam, sed convenientiam cum natura seu intrinsecam honitatem. . Nam Resp. neque nos vim a
umenti in hoc posuimus, quod molcus poenam statuat pro unire motivo; sed in hoc quod poenam statuat pro m livo Justitiae in hae tantum vita e ut Thema nostrum loquitur. Quare manet iam, hoc motivum molita inane esse. Quam male autem sussiciat eius dem molffii se dicta Bonitas intrins ea , Cap. XVI. suculentius docebimus.
Unde restat, ntilium motivum verum
a mollisio esse assignatum, consequem ter inane esse eius ius naturae , & nequidem cum Ethnicis philosophis comparabile. a. Puffendormus ipse se scita pug ndo II quibus motivis excitet hominem suum quoque ovi. ad agendum iuste. Pronior tamen est lum. in partem mois fio adversam , nempe homines moveri per eammias, sed tam tum ab hominibus speranda, modo ne a DEO. Verum ita jussu non potes agere , qui est pauper di statuit in ego iam jeput. state manere S in servitute, quia non sperat commoda, nisi talia , quae vix
mereantur hoc nomen. Experimur a tem pauperes & qua multa patiuntur,
plerumque esse iustiores i iustiores igi-
Lur minus haberent motivorum ad imstitiae observantiam. Rursus si commoda huius vitae tantum movent, D
mo in morte potest habere motivum tuoste agendi v. g. cum ob crimina perpetrata poenitens est & plectitur capite. Vel cum iniustus moriens divitias male partas iubet restitui fraudatis aseenim commodum huluq vitae speret ex restitutione in morte & ex capitis a seissione Z . Exemplo rem illustremus. Ad- mmpstim dixit nonnemo servitium hero, stipui
latus mercedem dignam laboribus , quamquam non definitam. Servit a curate ; praeter necessaria tamen ali menta accipit perparum, idque multis taediis intermixtum. sera it tamen poris ro , tum ob fidem, tum ob spem re cipiendi. Interim calcaneum premit
mors. Quid hic solatii misero At
enim herus mercedem dudum promis, sam nunc in ultimo articulo exsolvit totam. Quo mihi haec merces, inquit ille, quae utinam soluta suistet, cum me iuvisset; nunc cum non iuvat, datur quidem sed non solvituri morior enim sne accepta mercede. Ita recte
Gundlingius Quo mili illa Psi ι-sbia, illud Ius natura, quod moriens
relinqueri itis Τ . Ilassendorisus admittit, homi- Pro patHanem ex ipso fotishfatis principio obli- aut ulla vim pari per luges posse, ut ad bellum proia tutem Hra. sectus mortem in pugna subeat pro pa--distria. Sed hoc apsum destruitur per aliam eius sententiam, finem Juris na- ω. tura esse in hac vita , abstrahendo aduratione vitae post resolutionem eo potiS. Finem iuris naturae inten/hre vel non intendere, non est postum in arbitrio. humano e quia finis a lege statuitur nona subdito legis; homo autem est subdutus legis naturae, non eius auctori igitur neque in ipsius potestate est finem statuere. Neque eit in arbitrio licito