장음표시 사용
121쪽
dum de via Romam tendente ; quia xx illo non percipio evν haec via rem dat Romam, sed tantum quod tendat. a. Quamvis ergo Philosophia, Geometria, Astronomia, Iter Romanum Me non ideo vera sunt, quia ab Aristotele, Euelide, veredo pr duntur: tamen ex Aristotele, Euclideae Veredo ista perhelle discuntur. ita prorsiis, quamvis aliquis infidelis existimaret leges naturales non ideo
veras esse, quia in s. Scriptura referuntur; tamen etiam hule summopere conducet Scriptura ad legem naturae discendam; quia sicut Euclides in Geometria, ita scriptura in iure naturae tradendo gravissimas, optimas, S sundamentales doctrinas assere prae omnibus gentium libris. Id quod Helia neceius S Gundlingius non ignora
De Fine Ultimo Naturae humanae a
finem suu et ac proprium tendit. Hoc habetur in axiomate: Bonum ea taeegra ea a, malum ex quesitie deis festi Finis hmna, Them. II. Finis humanae naturae. nus 'premus nisi summum aliquid, c δε-- nempe Verum Ac fumum B nun . Them. IX. Cap. VI. Alias di. citis finem esse iuris, Bonum eommune. Agnoscit autem Aristoteles I. Ethic. Bonum commune esse id, quod omnia appetunt. Atque hoc esse bonum du
Actio stim. Trum. III. Actio humana ad utrumis movet ten. que ordinata, nempe incipiens a sumin dena ino vero & desinens in summo hono,
recta, justaque dans cuique suum, Τ origini & fini. Actio vero proficiscensa sulso aut desinens in malum curva estes iniusta; qui
que, Cui essenti est prud/nter, qvii audire de summo bono potistfimum vitier Me enim eonfia' Deo in Psilosophia, eonstituta sunt omnia. Nam referis in νι s de prate missum e u ratum est quippiam, non plus inremmodi es, quam quanti quinque earum rerum est , in quilus vim sum
es aliquid: SUMMUM AUTEM BONUM SI IGNORETUR VIVENDI RATIONEM IGNO
tantus erroν eonsequitur, tit, quem inportum raripiane, scire non posne. Oeritis aurem rartim sinibus, eum im
mum malorum, intensa vita via es,
OFFUCIORUM. Idest obligationum
hominis sive Juris naturae. Cicero de Finibus. Lib. V. cap. VI. Omnis ratio vitis desinitio, summi
DISSIDENT. Idem IV. Academic tum cap. XLIlI. . A tiochus dirabat, dira esse hine maxima in Halosophia, judicium veri γfinem bonorum; nee sopientem posse a se, qui aut cognoscendi initium ignoret, et
aut extremum expetendi, ret , aut unde
prine eatur, aut quo perveniendum seis,
nescian me autem ιabere dulia, neque bis ita considere, ut moveri non pos- me, abborrere δ siapientia plurimum. Cicer. IV. Acad. IX. TNm. IV. ruffendormus & omnes Reredemesuui S. Scriptura recedunt, cluin p., S Scripis. tant se sequi rationem naturalem , tau luntur, & ignorant summum bonumη mumia, ut Igitur ignorunt omnem ratisnem vitae ni . ore κ se sub hem -- S Jus naturale verum ac solidiun. Ias rurae. liter obstringitur. I. Statuit enim sinum hominis h ' num in tranquillitare huius Vitae per societatem obtinenda, adeo ut in Pr fatione luris naturae sui etiam religi nem naturalem, seu iure naturae imia postam, de qua alibi abstrahit, cum hac vita linem habere asserat. a. Α paragrapho enim I s. Cap. III. Sratu a s. I ib. II. usque ad S. ai. nullum finem sum homini DEO propos um memorat s b,e nisi ad quem per societatem peronis Vita tuta &S. 2 . omnia praemia & poenas violatae legis naturae constituit tantum in bonis aut malis huius vitae. Et ab immortalitate animae abstrahendum dicit in jure naturae. & f. I9. alium scopum iuris naturae, aliam indolem dicit, quam Christianorum, qui miserrimi essent, si in hac tantum vim
Merarent in Christum. Et passim ira L 3 Pro
122쪽
mem non re lata non essueta virtu .
Esset autem vera iuxta P jffendor a montra Sin
profano sensu loquitur, ut vel ex plerisque gentilibus melior possit idea summi honi atque ultimi finis hauriri id quod post docebimus Them. XVII.
3. Haec autem talia asserens, neglecta S. Scriptura, potetine dici sum ianum attigisse, quod in Scriptura tam clare exponitur ξDem. V. Ex Naturalistarum lari torum systemate sequitur, Justitiam veram virtutem esse, etiamsi ad ultimum finem non seratur; cum in horum semientia ius naturae furatur in commoda huius vitae, non subordinata ulteriori fini a natura intento. r. Hoc ita siqui satis est expeditum. Vera enim virtus haud dubie est, per quam summum bonum adipiscor, at per iustitiam, ad ultimum finem etiam non relatam, obtinentur commoda huius vitae Puffendormana a Continuus progressus molmanus in actionibus essentiae & naturae humanae conVeniem tibus ; Conservatio sui Nohhesiana; incrementum generis S multiplicatio Pa-genstecheriana Sc. Ergo sequitur J
stitiam etiam non relatum ad ultimum finem esse veram iustitiam. a. Est hoc contra Catholicorum Patrum non sine ratione doctrinam. s. Augustinus de nuptiis S concupiscentia negat, mictim veraciter diei, qui
tes, potes VIDERI esse justitia: Fia
eum quaritur, quare sat ρ es , espondetur, Ne pias pretinia tirutis pereat; quomodo jam hoe nctum veris poterutas justitia, eum serviat avaritia IVid. Natalis Alexander Theolog. Dogmata Tom. I. I ih. I. Artic. IV. S Tomo. II. Lib. III. de Virtutibus Cap. V. Ita iustitiam servare, ut commoda a quiras, ne alii tibi noceant, ut quietus
es, estne haec iustitia an potius cupiditas, & studium ejus quoὰ interest λ3. Ratio quoque S sensus communis adversantur. Omnium enim moralium nitas fine desumitur: ergo S justitiae. Nec temperantia Est vura, nec sortitudo, nec prudentia sne sito fine vero. Falsa temperantia est, quae tam
tum corpus non animum regit; animum autem non regit, quae verum fi-mem, rem animae humanae proPriam,
insuper habet. Falsa iustitia est, quae
solum consociata corpora regit in qu licunque pace, animo vero non imp
nit vinculum illud, quo solo denique ligari potest, nempe DEUM. Nee
enim in latronibus, nec in tyrannis est iustitia, tametsi rigide facerent leges etiam optimas & societatem observa, Ti. Amor mundi, quo fissis amicus .st Abus msndi, non es a LEO: a vir se, fruendi guttus,nquae creaturis M
Iulianum Pelagianum haereticum. Sic etiam iustitia erga creaturas sine ii stitia S subordinatione erga Creatorum non est a DEO Sc. non est vera iustitia. Christiani hanc justitiam Pu L .sendorssanam ac molmanam nesci
q. Idem S. Augustinus Lib. XIX. de Civit. DEI Cap. XXV. pronius ad institutum se habet. Gomtiset Dade tur animus eorpori γ ratio vitiis lis.
imperat. nam quatis moris atque viliartim poros esse meus domina, --
PER E stini; θ' iso non Ciritis sita vitia judieanda itini. Stetit exim non est a ras, sed super earnem, quod earnem facit vivere; μ nos est ab homine Ita super hominem, quod lo -nὸm facit leate vivere. s. Non tamen ob id asserimus, ho- Non tamen minis opus ob pacem externam factum, pecc sine alio meso fine, sine superbia &c. tyi
esse PECCATUM. Sed tale esse dicimus, quod non conducat ad Uti mum finem naturae, sed tantum ad intermedium. Imo si reflexe ac d liberate aliquis cognito fine ultimo e iam ut naturali, vellet tamen sit hiastere in hoc intermedio, hic etiam peccaret. Ad ita autem sithsistendum egregie conducit Puisendormana & c terorum alistrahentium ac religionem a Jure excludentium doctrina. s. Imo
123쪽
6. Imo ex his sequitur, peccata quoque gravissima ei tu naturaliter justa. Naturaliter iustum, saltem permissive, est id, quo pax publica Societatis stahi ialitur & commodum sine ulteriori fine. Sed apud Persias pax promovcbatur connubio cum matribus: apud AEgyintios cum sororibus, apud Spartanos submersione parvulorum debilium, &suris occulto ac mendacio; apud Scythas devoratione parentum ; apud Indos defloratione virginum & combustione uxorum &c. Ergo haec Omnia erant naturaliter iusta, quia ex Principio Pustendormi fluentia; & adpune dorssii finem apta. Ita praeceptum erit hominem innocentem occidere, si tyrannus min te. Ur excidium, ni fiat. Ita licitum erit & praeceptum mentiri & peierare ad salvandam rempublicam. Tolerare obscoenaS Comoedias, ne populus commoveatur; aut admittere idololatriam, si Princeps armatus tu.
- Π m. n. Socialistas & Naturalistas non iuvat si dixerint: Ultimum fianem & Summum bonum non constare nisi per revelationem Supernaturalem tergo ea non pertinere ad Jus naturae,
sed in hac disciplina posse praeteriri, aut ex alia disciplina supponi.
N. i. Fallere istos, clamant unor e Philosophi veteres, qui cum re vclationem supernaturalem non haherent, de Summo Bono & ultimo fine agnoverunt plurima, tametsi alia errarent ci ea ejus determinationem. Vid. Them.
XXI. n. q. &C. N. Clamat idem omnium hominum innatum desiderium ad Summam felicitatem, qualiscunque illa sit. Quam tamen Summam felicitatem in nulla hujus vitae possessione qualicunque consistere, suteri vel inviti coguntur omnino omianes , saltem in illo articulo ultimo, in quo, qui possederunt plurima, minime
contenti sunt.&ratio nata- R. q. Ratione naturesi constat, eum
c. dem esse proh tum finem legis DEI qui est legislatoris DΕlr Sed LegislatorisDEI finem non posse esse alium quam se ipsum, constat ratione: ergo & rati ne constat. I egis divinae finem proe. prium esse ipsim DEum. At vero Lex Natum est ipse lex divina, idque rurissus 'onstat ratione, ut concedunt S
eiblime & caeteri, nisi Atheismi velint esse rei r Isti Ir ratione constat, legis nurum finem proprium non posse esto
Π m. VII. Nihil iuvat Socialistas, An scietatistu
dicere , ipsbs finem ultimum non ex- finem ult cludere, sed aliunde supponere. Nune' tum aliunde autem de Solo fine intermedio loqui. ivppin mi N. r. Id ex eorum scriptis non liquet. Sinpius autem legasiator pro teri
tigerit, con eruor, quod volo ἰ sin minus, futurum ess ut Merrem a scopo. Plato. Lib. V. Legum. Si igitur bonus esset legis naturae rogator aut Scriptor Puissendorificis, siastem semel diceret, sc pum suum esse, naturam ducere ad ultimum eius finem, DEum. Quod cum non iacit, aberrat a si po S alios a errare facit. N. a. imo liquet contrarium. Τ tum enim ius naturae deducunt ex solo principio Socialitatis humanae aut simili, ceteris omnibus Principiis exelum velut ad naturam non pertinentibus. Ex Socialitate autem hominis cum homine nullo modo deduci potest finis ultimus DEus: ex aliis autem principiis , ut amore DEI super omnia, se vitute DEI, conjunctione DEI dcc. quae tamen principia naturalia sunt, posseptatis ultimus finis, nempe DLus, deduci i Ergo exeludunt politive DEum ut inimum finem. Qui enim politive excludit principium & media ad finem,
N. 3. Socialistae etiam Religionem veram ac revalatam subjiciunt ac sub- ordinant fini Societatis , eamque non nisi propter pacem & bonum civitatis tenendam docent r hinc Principibus omnem in eam potestatem aliqui admitatum, idque cavere jubent, ut semper serviat. Vid. Cap. X. Them. I. N. 4. Nec mi icit siupponere tantum finem fiunc. Jus enim habet DEusexi. gendi ut omnia in ipsum referantur, de homo est obligatus hoc facete. Non sussicit viatori Romam tendenti Romam tantum supponere, sed omnes passus ad illam dirigere necesse est.
N. s. Quid si aliquis Socialistis in.
sponderet: Ego suppono finem naturae esse secietatem, interim dico jus naturae conlistere in Scudio Physces, quod miro lumine & voluptate assicit animum omnium incumbentium: faciunt qui contra rationem ii, qui huic se non dedunt Trum. VIII. Socialium aliorumque id genus Naturalistarum opinio Valde Philosophia propinqua est errori illorum, qui admita tuae. xunt peccatum Philosophicum , seu actum btimanum diko euisum natura rationali Er rectis rationi: qui actus in eo, qui mum vel ignorat, vel de eo actu non cositat cMῖ, grave peccatum,
124쪽
neque aterud poena dignum. Qui ta men error est damnatus ab Alexam
a. Nam revera Pugendorsius non statuit, imo non agnostit poenam qualem cunque arhitriam aut aeternam a DEO statutam in transgressores legis natura.
lis secialis & turbatores societatis r sed omnes poenas ab hominibus infligi asse rit; nempe odium , invidiam, privationem commodorum. a. Neque potest reatum verum ne
que offensem DFl , neque dissblutionem perpctuam amicitiae DEI admittore, qui semel ouidem loquitur de Religione naturali sine suhie tione ad DFum , statim autem dicit, eam cum hac vita finiri. Si quis ergo in ipsa morte sua, ut sapissime fit, violat imgem Societatis , is juxta Pussendois
sum transgressias esset legem naturalem, poenae tamen reus non esset; quia non potest ullum amplius incommodum ab hominthus experiri.
3. Aliter se ostenditur. Justitia mentior Eana & molmana consis itin observatione socialitatis etiam ab Atheo praestita, seu ab homine de DEO non cogitanter ergo Speccatum seu imiustitia I flendomi a consilit in tu hatione secialitatis, quamvis nullo m do cogitatus sit DEus; aut saltem non tunC, quando transfrestio est facta. Item observatio legis natura potest etiam ab Atheo impleri, ouin DEO sit grata, aut praemium h eat: igime etiam transgressio potest fieri , quin DEus ostendatur ex horum quidam principiis. q. Fortasse obiiciet eorum aliquis rQuid Pontifici eum iure natura, ut i les sentcntias damnet Cui respondeis must Et quid Puflendormo, quid Hei- neccio cum Jure naturae nunquid ipscaput sunt alicuius E esse , aut
pagi qThem. IX. Socialitas non iuvat, si metendanti Has esse subtilitates, quae
non snt ad omnium captum, sed tam tum ad acutiorum et adeoque non peristinere ad ius Naturae, quod pro omni-hus aequaliter valere debet. N. i. Ergo nec Jus Putandoris
num fieri potest, cum ipse profiteatur, suum jus non esse pro populo, sed pro
Philosophis: Fatetur enim , populum Jus natura discere debere ex instit tione maiorum &c. Vid. Them. IX. Cap. IX. Si ergo licet Puffendorsis tradere Nobilibus S acutioribus P
cipia juris naturae subtilia quidem, ad salsi, susspecta , periculosa ; llectit
etiam vera Ecclesiae sina que doctrintealumnis tradere ejusmodi principia plana quidem, sed contra Rhtilitates fausas vindicata si1htilitatibus veris ae sanis Raro enim Alsitas devastat genus h manum , nisi aliquo veritatis colore aut similitudine subtiliter vestita.
N. a. Hanc nostram subtilitatem f cti na adsendor sani resciscere possunt a quocum captum Gin que docto & indocto, qui in extremis nium. constitutus idoneus testis erit, num
ipsi subtilitate aliqua petiuaderi possit,
observata socialitate se perfecte impleis visse totam obligationem suam, & finem suum ac beatitudinem omnino obtinuis. se Quin contra omnes moribundi valere iubent totam socictatem, optan que meliora, ab hominum opinione non pendentia. Legatur Phae o Platonis. Plerumque etiam poenitet eos societatis,& aiunt. Cur demens servivi es placui hominibus Dicuntque cum Gundia lingio, Quo mili Pus natura, quod mori/ns relli uere debeo 7 .FIH. I N.
Ttim. X. Finis Iuris Natum non est, non debet qui non tamdiu durat, quamdiu durat esse bre. o. ac durare potes ipsa natura , sed aut per- . accidens aut necetario creat, non ces ante natura: Est enim finis ex omnium sapientum notione sonum , in quod tendat agens , ef quo obtenso cessat in res bus. . Socialistae hoc peccant. Nam so- socieres est cietatis pax & commoda ab hominibus na cessant in homine ad desertam insulam t*ς eiecto, aut in eremicola ἔ cum tamen adhue in istis duret natura humana, adeoquem Jus naturat igitur sotietatis haec hona non sunt finis iuris natura. a. Haecque suit causa Puffendorissio De monasti. in ahsurdum incidendi r nempe ait ra- conatu contioni repugnare, atque adeo contra ius a natum peccare instituta monachorum t uot
ac selitariorum Lib. II. Cap. IV. g. g.
Quamvis enim contra agnitainueritatem
mentiatur,instituta haec societati proclea humanae nihil tamen & si vera esset crim, natio Pinendo B, absurda est & secum pugnans. Si enim selitariorum institutaliant contra ius natura, carent sne i ris natum , nempe felicitate huius viatae , & commodis S honore & favore, ceterisque Pumendorsit idolis. Si vom haec instituta istis carent S ita inse-licia sunt, cur tantopere invidet illis Puffendotatus, eorumque divitias &commoditates exagitat, cum commoditates sint finis iuris natura & heati tuis do ex mente triassendormi An invidiosum est carere fine iuris naturar An
125쪽
ntra naturam est finem iuris . naturae possidere acemne 3. Cicero non ex revelatione sed ex cottisitur ratione locutus est, cum Pustendormisententiam tanto ante repressit. Magna autem intervallo superat naturalis sa pientia Ciceronis meditationes Pumenis dotisi, in salior. Sic vero sapienter ac serio loquitur Cicero, quippe scri mde dogmata statuens filio suo unice dile cto, quem prudens pater ut decipereti, nec aeris cupidine nec certandi pruritu, nec captandae aurae vanitate decipi potuit; quomodo tamen deceptum esse Pusi dormum suspicari licet; qui ideo salso asserit, veteres omnia ignorasse, ut nempe sua valerent: Mitati utilem biunt γ fuerunt, qui tranquillatialem ex petentes ii negotias pulta As remaυerint, . ad Otiumque serfugerint. IN HIS
ET NOULISSIMI PHILO MILONGEQUE PRINCIPES, ET IDAM HOMINES sEVERI ET
GRAVES me populi nee principitin
num an agris, delectati re sua familiari.
o D REGIBUS , ut ne qua re ege stentibus naturis 3 Aut Ius naturae cor. .
poribus Scriptum est tantum, non ani-
mis Rut animae iustae quidem possunt
esse, quamdiu in eorpore 1 int extra coria ι Fpus justitia vacuae, es felicitate carum res lune tet. Si ergo admittit aliquis Turca ,
dubitante Pulyendormo, animam a rnoris . te superesse annos trecentos aut mille, postquam in corpore suit annis quinquaginta ; talis anima tuisset Juri naturae Loxia annis quinquaginta, annis reli- . quis mille nihil ad ejus naturam spectilia . . hit Jus naturae. i Huie longaevae naturae 'mille annis carendum crit felicitate, , nempe commodis hominum ; etiamsi 2 '
toto vitae corporeae tempore multa per- - .pessa sit, paraim vero latata, & ag nietaverit pro iustitia usque ad mortem r' Tbem. AL Finis proprius iuris natura non potest constitui in aliquo, quod plam l. N. est indifferens ad honum S malum, ho- nestum & inhonestum. Tatig autem xl l d u Lucest selicitas secialium Juris naturae do.
r. Justitia non est, quae non est vere bona es vere honestat Vera honitas actionum a vero fine manati Verammene, ne cui parerent, tibertaretis rem honitatem emanare non potest finis in eum uuare eam Me eommo/ se po- st indifferens ad bonum es malum: igi tentia expidorum cum iis, quos dixi,
otiosis , alteris adipisi id sol aes
transuri δε opes magnas haleant; alteriri eo thnti sine γ tuo e parvo. In quo
NEUTRARUM OMNINO COM. TEMNENDA EST SENTEA TIA. Sia ξ Deitior, γ eurior , γ M N ALIIS GRAVIS VITA EST OTIO.
SORUM; Iructa ον autem hominum generi, ad claritatem ampli intis. e aptius, rerum, qui se oci remptisi eam γ ad res magnas gerend. s accom- . modunt. Lib. I. Cis ior. Cap. XXI. Etianili ergo nihil ad DEum resere dum esser, atque adeo in Pu ndorffii profano syssemate, tamen iuri ex am. . tali prosano naturae congruens est sinistus solitariorum etiam otio serum. . Asbile est, humanam naturam rare etiam post mortem seu re suti inem corporis. Et nullus est etiam
Atheus, qui possit ostendere contraditur Justitiae naturalis finis non potest 'constimi in indisserente. a. si felicitas ista & pax non est in- ν,
disserens aes honum vel malum , omnis es iud fi qui eam obtinet, erit bonus, ε' honorem. sius. Hoc autem est contia sensuin
communem, ni dicam contra 'divina .
praxepta. Fuere enim tyranni, irijusti, cqui pacem in sua re hs a servarent lx i Cum xii cinis, non minus quam iustillimi
Them. XII. Finis naturalis luris na-j N turae debet esse in potest ite naturae &In mediis ad illum finem praeseriptis. 'Mη MPax & silicitas huius vitae hori est in po 'mussi a
testate neque singulorum neque Omnium hominum. Ergo ea felicitas nou .
est finis juris Natura . i. Nulla mira pntest esse obligatio
tendendi ad finerri, 'uem consequi ne. que in me est, neque in mediis, ouae mi hi postribuntur. Ut si Rom ira tendens ctionem, aut invictis argumentis pro . nec ego vires laaheam ilhic eundi, nee hare, animam delere interire cum coris duces mei, nec pessus, nee Ipsi via In Pore. potestate sint.
phaebh. in I. Quetro iam ex Puisendormo, vel 2. Huius antem vitae clicitas adeo humanam ex Atheo aliquor si istud possibile rea noti est in potestate nostra, ut quolia naturam dis vera si, si anima superest, estne iura het pollimus impediri, a sere, fi verme. -.- notμη -ὶ ergo iuris Et quomodo felicitas vitae si in potesta naturae finis non est huius uitae cicietas --& felicitas. Si non esti Ergo jus na
turae cessat non cessante natura. Quis
autem sustulit illud ius , adhuc subsis
le, cum ne ipsa quidem nuda vita stin potestate, quae singulis momentis A snere etiam nolentibus potest ρ Finis autem iuris naturae non debet au rei
126쪽
nolentibu , Mias 4niuste obligaremur eum velle di siverere. is non est Al obtinendam autem huius viis cilii: a, P. felicitatem pdiaesdribunt ii, qui putants dorm- se bonos moderatores generis hu- 'μ' . . mani, poseribunt inquam ainorem
minum tanquam aequalium, ahstrahen.
do ab annote DEI: Praestribuunt poenas temporales stas m hominum odio,
multa pecuniaria, aut etiam mortis. Verum enim vero neque amor hominum ut aequalium, non relatus ad. DEum; neque illae poenae praedicte tam. tum habent potestatis, ut per se sint
. apta ad obtinendam felicitatem etiam tantum Puslendormanam. 4. Nam primo plerumque . qui maxime ad hoc tendunt, minime obtinenti. Ne vivere quidem est in nostia potesta. te, adeo ut in momenta non simus securi mortis. Quanto minus in nostra polo. state est hoc modo Puflendorssiano selia citer vi, eru seu aliorum favores & auxii 4ia cogere.
mam lasci s. Imo qui iustissmus esse studet, talem illa O hae felicitate Pumendorisanam n minimam partem obtinet, imo secundum sapientem Platonem ne potest quidem obtinere. Platonis Lib. II. de Re. publica seu de Iusto, profundiore meditatione expendendum appono , pro- . lixum sane, sed omnibus Nocialium ilh- Platonis it, simul longe meliorem. ,, VLraiis d. iv M tam utriusque Iulli videlicut &.im
.uo. D sti ita plano diiudicahimus, si iussis- ,, mum virum seorsum & iniustissio mum distinguemus. Sit autem
is haec distretio talis, ut nihil ausera. , is mus injustitiae ab iniusto , neque quiis quam ab iusto sust hiae. Primum igi-
- tur injustus tanquam optimi artifices . ,, faciat; videlicet quemadmodum gu. . hernator silmmus v I medicus , quae
is in alte sua confici possunt & qua D non possunt , sentit i & illa quidemt ,, aggreditur, ista relinquit: oc siquti Iesust;Gratia ,, praeterea in re ieccaverit, corrige, di, es. re potest. Ita es iniustus recte inius et Em . is mas aggrediens lateat , si maxime di i litus iniustus futurus est a Sin autem de--- 4: is prehensus fuerit, iners existiniandusti est. Extrema enim iniustitia est, ia- ,, sium videri eum, qui non si iustus. ,, Danda est igitur perfecte iniusto per. . o set illima iniustitia, neque auferemis dat sed permittundum, ut is, qui est iniustissimus, apud omnes iusti,, habeat opinionem ς & siqua in re s peccavit, corrigere possit; sique MD persuadendum idoneus , squid dodi, ipso mali facinoris nunciatur; Et ad , ,, vim, si opus fuerit, inserendam, se M titudine di robore , & amicorum , ,
is Cum hune talem finxerimus, iuxta IustIsimis insum virum ponamus Justum, sim debetis plicem hominem & ingenuum, quiis ut striptum est ab AEschylo , non vi. 4 AG ,, deri, sed esse bonus studeat. Re- D movenda quippe ab eo iustitis omnis ,, opinio, ne iustus cuiquam videarunis si enim videbitur iusius esse, adsti runt illi honores, & p inia I im
,, certum igitur erit, iustine an hon rum munerumque gratia talis st. . . se R ivandus itaque rebus omnibus, ,, praeterquam iustitia , atque ita po- nendus, ni superiori contrarius sit. se Nihil enim injusic agens iniustissumus,, csse credatur; ut quasi quodam exa- is mine M iustitiam si probatus, ex ,, eo, quod nee infamiae , nec his re.., bus, quae eam sequuntur, moveatur ,, aut labefactetur, sed usque ad momo tem immobilis perseveret, diun peris omnem vitam injustus existimatur, , ,, est tamen iustus ,, Cum utrique ad extremum perve-- nerint , iudicetur, uter eorum si .is beatior λ li, qui prae laetitia in iustitiam Plato de. laudant, dicent, quod ita assectus tu si psi
,, stus cadetur, torquebitur, α vi ε. e liis Cula patietur , eruentur illi oeuli, ,, atque demum omnia mala perpessiisse suspendetur, ' atque cognoscet, non . . se esse, sed videri justuiti, concupi- scendum csse. Injusto autem perstetἰssimo orno nia contraria evenire dico et Pri tonuent se.,, mum quidem magis bratus capere t cita. Pus,, in sea civitate , cum iustus appa s domum
is reat e deinde unde velit uxorem . . ' . ,
,, cere, & suas cui velit elocaret cumri quibuslibet longredi S communica x, re, atque ad haec omnia utilitatem ,, capere, quaestum faciunton, cum imo tu iam inseriae minime vereatur e in es certaminibus tum publicis tum pri- se vatis Superiorem evadere, plusque . - emolumenti quam adversarios inderi excerpere ; atque hinc essici divitem unde & proiit amicis, & inimicis ' - b, obsiti Deos autem Don riis de sacri vi ficiis cumulate & magnifice colatr,, & multo melius quam justus Conci. a
,, tiare tibi possit quemlibet vel homi-
,, num vel deorum, ex quo consenta-
. En imaa neni iussissimI: ut agnoscit illustissimus Bo et iu in inationibua .d Haem
127쪽
D neum esse volunt, DEO c - , , vior sit quam justus. Quam P to 6. Ecce Beatitudinem Juri Puta sola ratione dorisiano propositam, quae a Justitia v agnovit ob lut toto cado aberrata plato sola ra' tione ista cognosicit & describiti Pusisendorisius ne tot quidem revelationi. hus adiutus id agnovit. Ιmo agnovit, scis dilexit magis tenebras quam lucem. Illi quidem merito suo inflicta est coeciistas, curvae in terras animae r sed ut iis, nam non tot alios incantasset, traxissetisque in perniciem ἔ quod iam ipsius tempore Sehendorisus deploravit ac alii etiam Heterodori r Vid. Them. XV.Cap. X. quam cti- 7. Contingit tape ut tota aliqua re nea corrum publica pace incerna fruatur, per am Pit. rem & cialitatem parta I veniunt autem asoris barbari totam devastanteS, aut pcilis, aut fames,.aut incendia, aut diluvia, aut term motuS, gran- dines, cicadae, murra, eruca, prui' nae, aliamve innume, pestes. Haec
' Pessendormus non negabit lumine n lunae nota, nec fastidiet haec, quia descripta sunt in sacris literis. Igitur fateatur necesse est , Justitiae naturalis
finem non esse eum, quem tinea CO
rumpit i quod si istum doctorem ratio sua docere non potuit, docuisset quilibet obvius Evangelii locus. P re laticlis. 8. Imo ea, in quibus saltem partemtia Passem felicitatis constituit Pinendorisius nemdorm g pe divitiae & potentia , sere repugnant alteri selicitatis parti, videlicet bono animo. Audiat & discat ex Platone
Lib. V. de Legibus et se Viri civilisis mentem habentis non ea voluntas est,
,, quam in legumlatore optimo esse d is bere multi affirmant, ut quam mariis I Abiis is mam & ditii am esse velit civit, animo bona ,, tem , auro & argento resertam, ac is terra marique plurimum dominania is remi quibus addunt , ut quam oro timam etiam ac felicissimam esse velit,
is si recte leges laturus est. Sed ha- ,, rum quidem alia fieri possunt, aliati minime. Possibilia igitur volet te ,, gislator, impossibilia nec volet, nam is vana esset cupiditas neque aggr is dietur. Felices emo & probos esse, ,, quae simul necessario serrae fieri lent, volet quidem; divites autem. is valde simulque probos , est impocquem di sibile. - - Quia acquisitio tam in
'is itiste quam iuste iacta plus quam duia '' ,, plo eam superat, quae solummodo iu- is ste fit: & impendia, quae nec ho-
is neste nec turpiter impenduntur, duis. R. P. Ses et Pars Lis plo minora mi illis, quae honesiari sunt, honesteoue impenduntur. Nun.
is quam igitur illo, qui duplo plus a is quirit, & dimidio minus erogat, diis is tior is erit, qui contra facit. Estis autem alter istorum probus, alter ,, non malus quidem quando duntaxat ,, parcus est ; nonnunquam vero maiari ius omnino a bonus aurem, ut m
is do diximus, nunquam. Nam quiis & iuste pariter & injuste pecunias
,, cumulat, neque iuste impendit neque ,, iniuste , dives fit, quando est pari. ,, eus. Sed qui omnino malus, quoisse niam ut plurimum impos & prodi- gus est , valde pauper fit. At quiri honeste expendit, & iuste solumae M quirit, neque facile divitiis meellet
M unquam , neque premetur inopia. se recte itaque sermo noster asserit, valia de divites honos viros non esse: clim justitiari quodsi boni non sunt, felices quoque non comm non erunt. - - - Quapropter opporis uun .se tere dicimus, nec aurum nec amemis tum esse in civitate, neque quaestum se insuper multum in mechanicis operiis is bus , cauponationibusque & foeno- re, nec ex pecoribus turpiter, sed Ande Gati ab his, quae agricultura osseti ae prae Plato excla.
,, cogat ea negligeH, quorum ratio quis runtur pecuniar hare vero anima γM corpus sunt. o Ecce Philosephum
insgnein acuta utique ratione se re
publica hona statuentem , sed plane contraria Pussendorssio. Forte repones , h flendorssio non negligi animum. Respondeo r Imo loquitur de animor sed quae et pracipit, quemadmodum totum sium ius naturae, tam tum refert ad hona societatis & eo moda huius vitae tantum. s. Commoda Pussendormana non Commoda posse obtineri, docet experientia. Clia Passendors vitates ait ideo institui debuisse , ut re seno primerentur iniuriae malorum e nam aniate eivitates quiliber, si volebat S pote- ci, itates. rat, capiebat aliena, percutiebat &e. unde inquieta omnia. Igitur civitates institutae sunt. Verum quid fit etvit
tibus institutis r Nihil rapitur ξ nihil
caedis occulta publicaeque patratur Quot fraudes, periuria. veneficia, criminaque patrantur magistratuum maximeque principatuum obtinendorum causa r iisque obtentis, quae pauperum oppressio quae iudiciorum , as quietem servandam institutorum , perversitas Deinde ante civitates sngulis sorte eripiebantur oves, triticum, Ve- M a stis i. Inno . vel silla iustitia Pastori
128쪽
sti se nune civitatibus instimus pro suratis paucorem successerunt maxima latrocinia, id est, multorum inter se populorum bella, totas provincias late depopulantia. Et cum ante civitates parva furia flagitia haberentur, post illas magna haec latrocinia habentur ingeniati decorat & non solum arsest, homines turmatim occidere & eruere provincias , sed omnium artium praecipua. Haec enim sola nobilitat artificem suum
etiamsi pessimus sit civis ; haec sola gloriam reliquam omnem excedere a civitatibus existimatur, iis enim qui plures occiderint, plura vastaverint, ere- ω fimi triumphales arcus , tropharatriamphioue splendidissimi decretir conistra viris lanctis, qui virtutibus & legi-hus instruxere rempublicam , Soloni, Platoni, Catoni Censorio, vix bipes le saxum memoriae ergo locatur.
Io. Q tanto iustior etiam in his est civitas DEI, Ecclesa Catholicar quae
non re hus hellorum ac caedium causa, sed privatis maxime viris, iisque in viista contemptis templa , festos dies de aeternam memoriam consecrat; oui seu
sibi solis sancte vixerint, seu doctrina, exemplis, benefactis rempublicam i verint, quo melius finis sui ultimi ad
moneretur, ad eumque obtinendum proinveheretur.
i. Inquies, scelerum in civitate commissorum non est eausa civitas seu societas, sed voluntas prava hominum, quam societas non emendat, sed saepe accendit. Respondeo, hoe ipsum est prave illud a Paeliandorfito cominissum in statuendo Iuris naturae principio peccatum i quod & Principium fit finem eum statuat, quo animus non fit m
lior seu felicior, imo quod est instruis
mentum aptum ad eum corrumpeniadum. Statuisset ille nobiseum servit tem DEI pro principio, S DEum o tinendum pro fine, nemo posset et o licere , per haec duo animum unquam
a. Demum advertere & hoc & pluribus aliis locis iuvat, omnes civitatum institutores operam vanam lusisse, etiam cum huius tantum vitae pacem ac commoda pro fine ac meta collocarunt. In nulla enim humana republica, per nullas humanas leges obtineri potuit pax externa , nisi mutis & sertasse plu- ,hus inquietudinthus turbata: neque obtineri potuerunt commoda, nisi imcommodis pluribus consectar neque imiuriae & incommoda arceri potuere a quoquam legislatore , nisi per media , quae rursus aliarum iniuriarum & quidem majorum non occaso duntaxat, sed di illicia essent. Igitur natura ipse re rum Ac tam longa aliquot millium anno
rum experIentia docent nos, quam male tetigerint scopum, quotquot in commodis hujus tantum Vitae tanquam fine suo ac humanae societatis acquieverunt
aut in his Mem yum bonesique esse
stolide existimarunt. Thma XLV Finis verias Iuris mi Finis vetus M nullo fine alio ultra intento sissicit ad mmcit, ut actio ponetula sit iustar cuia Oxotiem ius vero Contrarium sussicit , ut actio bon n is ponenda sit inius a. Finis autem so o 4 u .cialium plane est diversus. Non est l. tur is verus finis. i. Nam a fine desiimitur actionis bonitas; si igitur finis non sumit ad acti nem bonam faciedam, non est finis verus. a. Si Pax ex amore de societate sius. ficeret ad actionem justam ponendam, & vicissim; iustum esset necare inno--nium centes, peIerare dcc. propter pacem ci ad hoc obtinendam. Vide Thein. U. n. IV. Contra calamitas oc bellum S discordia avertenda iussiceret ad omittendam veram religionem &e. Ab em 'Fini Iuris naturae non Flias I. Reli cliverius a fine singaeorum hominum. es idem qui Singulorum autem hominum finis non sngulorum
est ista tranquillitas de felicitas socialis, b Mi quae potius singulis gravis est. 1. Nam si singuli spectentur, pauci Sotialitas lunt aut nulli potius, qui hunc Socia- singulta estium finem asse uantur legatur. Horatii gr. i. Satyra I. Lib. I. quam perpetua experirientia invicte probat. Qui ste Moerenas, ut tum, quam sibi sortem Seu ratio dedit, stea Hrs obiecerit, ilia Contentus vivat; laudet diversaseruentes O fortamati mereatores, grari amis Milus ait, miato jam fructus membra
Cetera degenere Me iam sunt multauloquacem
Dela ore valemi Halium. a. Deinde ii qui maxime pro eo fine
acquirendo laboraverant, dc illum etiam acquisiverunt , denique eodem rursus privantur sine ulla siua injustitiat neni pe Cum mors Venerit, quae omnem hane tielicitatem uno ictu nuccidit. Idque patiuntur naturaliter omnes iusti, nullo
Preterea ii, qui maxime hanc a epti sunt pacem, in eamque suum finem maxime posive iit, gravissime puniun. tur in ejus amissione per mortem. Ita hos enim cadit illud: O mors quam amo ra es memoria tua homini pacem habenti
infita antiis suis. Eccli 43. Q. I. . Ut publica quies se et , singulide sua felicitate debent multa remiti re, multa etiam infelicia pati, quae ipsis
129쪽
eausantur . nocietate; Quid patiuntur is Ud omnium vaestarum & insani eoniuges , se & filiis 3 servi a Domi- res mendacium limites , atque ibinis r cives a vicinis 3 aulici a regibus beatam vitam poneret, ubi vere est, rustici a nobilibus, militibus Hinc illae M Beatus, inquit, populus, cujus D
multorum lacrimae detestantium sozi D minus DFus ipsius. Hoc nobis vetatem, dc in desertis habitare optantium is limus, hoc civitati, cujus cives se ni dura necessitas cogat persistere. In is mus. Non enim aliunde beata civi. gravi autem duraque necessitate finem D tas, aliunde homo, cum aliud ci- ungulorum ponere non est justum. , , Vitas non sit quam concors hominum s. Plaret hie exscribere doctrinam is multitudo. Itaque si omnis pruden. S. Augustini, ut eam boni Viri conis is tia tua , qua constitere conaris rebus rant eum domina Putandormi serant- is humanis; si omnis sortitudo, quaque iudicium de iudicio Bar vinci tan- is nullius iniquitate adversante terreris; topere I ustendorssium prae Augustino is si omnis temperantia, qua in tanta depraedicantis, ut offendi etiam Turcae is labe nequissimae consuetudinis homi- possint, si modo hi suspicarentur, Bam is num te a corruptionibus abstines, si heriaco aliquid seni knsus, cum talia omnis justitia, qua recte judicandostri heret, superfuisse. Instruit autem is sua cuique distribuis, id laborat se id aiata ei. -. S. Augustinus Ma donium Afri Ui- is nititur, ut hi, quibus vis, ut bene timi fii p., Carium ViIum potentem , ac regia pro- M sit, salvi sint Norpore, & ab omni alia . qu.m pe dignitate ἱ nequis existimet ad ml- is cujuSquam improbitate tuti atque pagus tantum pertinere ista, regum Vero is caci habeant Filios sicut novellas occ. majorem esse apud Dtam resipectum. ,, nec litigantum clamor persenet in pi Sic ergo Macedonium alloquitur Epistola M teis eorum; ita non erunt verat vi CLV. n. 7. ,, Quoniam Vero te rei ,, publicae scimus amatorem, non alium, is esse beatum hominem, aliunde eis D talem Vide quam sit in illis sacris lita
M teris clarum. Nam quidam in eisis Sancto Spiritu plenus haec loquitur, D orans r Exime me de manu ritiorum
., alienorum, otiorum os Iocutum es omi, nitatem-dextera eorum dextera AL
se rum plena, eructantia ex hoe in hodio Oves eorum fecunda, misistie resis in exitibus suis. Boves eorum erassis. o Non es ruina maceria, neque gransiis tus neque elamor in plateis eortim. se Beatum dixerunt populum, mi hae
is funer BEATUS POPULUS, Cui 'US DOMINS LEUS IPSIUS
,, tutes tuae, scut nec illarum beati ,, ludo. - - - Si quaelibet adminittra- ,, tio tua illis , quas commemoravi, is instituta virtutibus hoc intentionis is fine determinatur, ut homines se. ,, Cundum carnem nullas iniquas m
,, lestias pariantur ; nec ad te existimasis pertinere , si ISTAM OUIE.
O.TEM, QUAM PRAESTI REO NITERIS, REFERANT; id est
D quomodo DEum , verum , ubi est ,, 'uietae vitae omnis Ducius a colant a
NIL TIBI PRODEST AD VATAM VERE BEATAM TAM TUS LABOR.
Graphice, ni fallor, depinxit sapientinimus Augustinus societatem , quam hac vita circumscribit Puflendors.sus filius alienus mentires nobis, si mihi permittuur phrasi divina in eum
s. Si Dpus naturam humanam ad A Psalm i 3. Vides exaggeratione --- is terrenae selicitatis beatum populum nullum alium Finem condidit, quam is non dies, nisi a FILIIS ALIE- ad haec terrena , secit illum miserum iis NIS, id est, non pertinentibus ad nempe infinite cupidum fiammorum, &,, regenerationem , qua efficimur Filii
is se eximi precatur, ne ab eis in hane M opinionem atque in peccata impia D pertrahatur. Loquendo quippe v D nltatem beatum populum dixerunt, ,, cul haec sunt, quae supra commem ,, ravit; quibus ea selicitas constat, is quam solam dilectores huius mundi pria, quae esset sana S integra, qu inquirunt. Et ideo dextera eorum lem explicat Plato Lib. I l. de Justo seu is dextera iniquitatis; quia haec praepo- Republ. Consisteret ea in paucis ii M suerunt, quae fuerunt postponenda, que oppido necessaliis. Veste hi uten Bona sos ,, sicut snistrae praeponitur dextra. - - mr smplici; nutrien tir ex Miare senu
tamen ab earum adeptione sine eulpa necessario ac ne emo exesusum.
Them. XV. Non pollunt designari Nan pinantilla bona huius vitae, quae sint tanquam B. finis . iure naturae intenta, tametsi senta ' hv v τμsibilia sint. Quod est signum, Sociali- fitil.
llas in aere aedificare. turae
i. Illa hona sitntne societati tali proia
130쪽
. humen, rim quidem pingendo, partim adiuto de tvmitu mento stiligentes placentas egregias p nesque super calamis aut stiris fotiis imponentes , in lectulue ex herbis mil. - atque orto factas dis mi ntes eo--s.atin υν i meorum silii, libretis vinum oronati, ω DEOS Lia era,etitae AmtiI Divent, nee iatra censim Aios generabunt, caventes paupeνtatem e sellum. - - - Oblitus O hue eram, Dod basi tiri es ne obsonium, Irsem vi- desiere 9 oleas, BN casum 9 sessos, irreterea olera e si agrorum piamentaeo ent, D' leliaria ipsis apponemus μctium , cicerum ae falartim , ω siseras murti D' fetineas Hodes prunis toriss ebant, mode se bibent/s, qvi quiete γDIiariter viventes, se μν es, 'nio remfecti aliam ejusmodi sitam posteris suis ratis ene. . Estne jam haec, a Socrate descripta felicitas. quam ius naturae socialist Tum decernit orbi S omnibus gentiuhus Τ Αt credo pleraeque nihil magnae hic felicitatis odorabuntur. Audiam quid Glauco responderit Socrati. a. Si nibus, d Socrates, ervitalem
non enim urbem, ut videtur, cons Arm
QUE MIHI CIVITAs ESSE VIA DETUR OVAM DIXIMUS, TAM
Merems. ω - - ri Thori addentur, &,, mensae, & alii apparatus, di vasa &,, Obsonia , unguentaque & QEtus, is scorta, aromata. condimenta, Mi ,, ctamenta; singulaque horum omnisti generis. - - - Addenda rursus pi ,, rura & varietatis artificia, aurum ,, Sc. Nonne igitur maiorem civit at vitiosam se tem oportet constitui Ilia .nim sana ,, non amplius sessiciens esti sed molari quadam & multitudine replenda esta, Corum, qui non amplius necessit tis causa in civitatibus lunt; quales,, sunt venatores omnes & mimi, imbm latoresque partim circa figuras a M 'ue colores, partim circa muscam M Sc. actores, cantores, saltatores, ,, operum publicorum redemptores NM apparatuum instrumentorumquh vainis riorum artifices, tum aliarum Ieru M tum eorum, quae ad muliebrem
D mundum pertinent. Quin etiam is ministris pluribus indigebimus, pa dagogis, nutricibus, educatoribus, ,, Comptricibus, tonsoribus, & iis qui
se obsonia S culinam parent. - - - &,, medicis indigebimus - - - Atqui &is regio, quae tune eos homines satis D commode alehat, ex copiosa parva ,, erit. - - - Nonne igitur de finiti- & is justam. ,, morum regione nohis aliquid ularuis pabimus, ut satis agri habeamus ad se pascendum atque arandum; dc fini- timi ouoque de nostra, si & illi ad
,, cumulum divitiarum se conserant i se finitum, necessitatis terminos ex M,, dentes ὶ - - - Pugnabimus ergo, velis quid agemus t Pugnabimus - -
,, Igitur & majore civitate opus S ad
se exercitum maximum comparandum,
,, mi ob ea, quae dicta sunt, incurre ,, Ubus hostihus obvius sit. Sc. Ecce huc demum cedit Oetalium folicitas , eam civitatem constituens, quam Putandor sus heatam laudat,
Plato vero ait tumentem, S ulcer iam , minimeque sanam sed sanat comtrariam, itaque assectam, ut plura e iam hinc mala quam hona consequan
Deinde s maxime in sensbilibus constituendus est iustitiae sinis, quo iudice dirimetur sis de modo deque ipsa stantia huju selicitatis Alius deiscem iugera. agri divitias putat, alius pauperiem. Caesar aliquis mallet inter paucos agrestes esse primus, quam in maxima koma secundus. Alexandrum Persae devicti laudabant, detestahantur iidem Macedones, qui victoriam pepererant. Pacem expetunt coloni, miles horum videt isnaviam, & Suevi gloriae summam existimabant, fines habere latissime vastores a se. Them. XVI. Neque effugiunt staciales , si dixerint, Finem Juris naturae non consistere in his rebus, neque in quocunque earum usu, sed in usu recto id est virtuo . i. Virtuoses usus ex intentione deia Ex Purimbiti finis, & actione ad finem tempe-dor fio. oes
rata consistit. Sed secialium finis in- ' l ῖε tentus sunt ista commoda, & actiones Iciviles ita temperatae ut haec Commo- ji, o
da consequantur. Ioitur ex secialium principiis hoe ipse est aliquis virtuoses ruod si ita selix. Ille ergo erit viti us, qui non erit ita felix. Malus ergo erit as, qui propter iustitiam odia &exilia patietur, pessimus autem cui etiam morte adscietur propter iustitiam