장음표시 사용
71쪽
llectionem suam in rebus plane omniis
vis r ac praecipue, se mundi non esse dominum, nec totum genus humanum
hoc imperio gaudere, sed alienum funis dum colere. Quae sola cogitatio capistrum ingens est ad retinendos rehelles
appetitus, & ingens calcar ad obeunia iam strenue cum reliquis omnibus cre turis servitutem. ex isdisinia a. Atque utinam locus patereturinum ousu. ampliorem hic excursum. Sed remi timus omnes homines ad frequentem
istarum rerum contemplationem, & ad libros Sanctorum Patrum aliorumque piorum virorum. S. Augustinus belle ait: Calum ρο terra elamant, Domine , ut amem te. Quod pluribus locis repetit. Legantur eius Confessones j
xis naturae verum spiritum continentes.
Haecque sola sanctisIimi hominis atque doctissimi sententia potior est pro iure
naturae discendo & exercendo, omniis hus hesternorum Naturalistarum libris, ut Pussendormi, Thomasi &e qui con- contenti DExura semel aut bis frigide nominasse, deinceps nullam amplius actionem humanam ad DFum reserunt, non amorem sibi, non proximi, sed in huius vitae solius miserabili felicitate putide conquiescunt. Quin & officia
erga D m aut ultima vilioraque , aut plane ulla iure naturae constituta ne gant, & Societati post omnia ponunt. Tt event ε Them. II. Praetor ordinarium rerum kxtraordina' euissim optimus Pater noster DEUS
EXTRA ORDINEM quosdam EVENTUS tum statuit, tum admisit,
Digeiu busi iam moniti, ν non rem neredit s. i. Id nohis clamant ea, quae omnibus temporibus & nostris etiam contingunt, si circumspicimus. lia ubi contingunt, omnihus bonis ga dium nascitur , fiuntque ad iustitiam promptiores; malis incutitur timor &ignoratio depellitur. vi sunt supta. a. Quis non bonus adoravit DEumtia malorum. in supplicio etiam posthumo Cromia elli parricidae λ Absolon lanceis traiectus, Core igne terraque hiscente haustus, Judaei Solymis incenss divenditi, magna sunt iustitiae servandae documenta pariter & agnoscendae rudimenta. ia rega Trem. III. RES ADVERSAE, ea rebus. lamitates, magis ira nobis sunt justitiae,& admonent, ut vias nostras consideiarantes cognoscamus aliqua nostra iniusta esse, quae antea videbantur iusta, aut generatim , aut quoad aliqua capita. Horatium ah Epicuri sententia dimoiavit fulmen Lib. I. Carminum Ode 34. Claudianus de Providentia DEt adduia bitans statuminatus est poena Rufini: Alios aliena, alios sua damna secere eam ει Maιι tos & justos. in erviis. Triem. IV. Non raro cum aliud n his iustum Deique voluntati placitum
Juamvis ordinarius in contrariumucit. Rerumque non vore de eiso, non per prophetam , non per revelationem via
Iomnii via Metastis mentis, qui disitur exta A., sed rebus ipsis Meldensitas , D ad alis j quam Rotueremus vocantibus,eMima, ain cree DEI soluntatem esseritiam quam erat nosera, ait s. Augustiis nus Epist. LXXX. alias 5s. ad Paulianum, quae tota disserit de modis, quihus agnoscatur voluntas DEI.
Thm. V. LEGES CIVILES saepe Il Signum
indicare possunt jura naturae, praecipue praetrium leges Romanae. IasHae enim longo usu populi prudentis constitutae; a multis praeterea gemtibus honae sanaeque habitae usuque re tentae , ah Imperatoribus catholicis editae, propositaeque; ab Ecclusa catholiaca in paucis correcta; ah hodiema tota Europa morum ac iuris acutissima iudice publice receptae in scholas, in sera sunt. Quod aegerrime aut nunquam fieri posset, si naturiae adversarentur. Quomodo enim id fugeret tot cultisti mas nationes tanto tempore λ Christi,nas 3 adhaee studiis aliis inter se pugnacillimas , ut vel ex solo omnia carpendi innovandique studio, heu nimis iam adulto, I eges Romanae iniustitiae nar
resis ac laruntur, siquam Eae contineis
LIA tum provinciarum tum Gen 'A.
Haec sine insgni impudentia & eL fronti arrogantia non possunt respui praerogativa indicii legis naturae. De his enhn non solum eadem dici 'ossunt, quae de Lege Civili Romana, sed multo maiora. Constituta enim sunt Jura Canonica primum k Pontificibus maximis notestatem sigandi solvendique a Christo amplissimaan nactis ; quorum permulti vitam pro ea doctrina , quam
sanciverant , inter dira tormenta profuderunt. Comprobata ea fuerunt non a plebibus modo per orbem terrarum sparss sed . sapientissimis sanctissimisque tot antistitibus, quorum magna pars regum ac principum filii, fratres parentesque fuerunt, & alias ἡ sumn a nobilitate. Concilia tot nationum, ulli adversiarii ad disputandum contra adiamissi succuliuerant; haec aliaqtie s a lindagandam iustitiam naturalem nihil
72쪽
omnino eonserunt, aut minus quam alia
quot heri scripti privatorum ac pros notum libelli, actum est de omni iuris naturae indicio, & miserabilis in hune
diem usque suit gentis humanae conditio , re tam necessaria adhue earentis; carentis etiam spe accipiendi meliora,
si ab his iustum inveniri necdum p
lv. stetitiae Πem. VII. Aliud indicium sunt rite num SANCTI E CCLESIAE PATRES,
Ss. Panei. Irenaeus, Cyrillus, Chrysostomus, Am-hrosus, Augustinus, Gregoriusdsidorus, Beda, Anselmus, Rhahanus, Bereardus&e. Illi quoque qui Christianam Do trinam Gentilibus demonstrarunt apia prime rationabilem, ut Iustinus, Athenagoras, Origenes, Augustinus in Civitate DEI, S. Thomas contra Gentes Theodoretus de erroribus Graecorum, dic. . Hi enim non tantum ea pertra
tarunt , quae fide divina tantum credi possunt, sed quae legis naturae sunt, ut
virtutes morales & praecepta Decalogi piosissime elucidarunt. a. Neque id intra meditationem tantum. Nam plerique eorum erant Episcopi, ad quos olim non animarum tanis
tum sed civilia Christianorum negotia deserebantur iudicanda, quique ampli simis provinciis ac populis, aut toti e iam Christianae reipublicae in plurima regna diffusae inter gravissimas tempestates maxima laude, fructu & justitia praefuerunt, aut qui a principibus populisque oraculorum instar habiti sunt, ct ex eorum consiliis administrata respublicae & maximae. Cum ex hestionis Juris. naturae aliquot scriptoribus nullus fuerit, qui vel pedaneum iudicem aliquando egerit. Expertis autem plus quam rudibus conccd; ratio j
V. signum ' Ttim. VDI THEOLOGORUM nia T CATHOLICORVM plurimi, Indices
'' sunt idonei iuris naturae. I. Plerique enim aut sanctitate vitae emiuuerunt; aut totam vitam in his indagandis consumpserunt ; ingenio prasiantes; voluntate honi; experien-.tia etiam adiuti fuerunt. His enim homines Christiani omnis ordinis arc hissima sua & eonscientiae intimos reis cessus semper denudarunt, eorumque consiliis, decretisque steterunt. At quae soris fiunt, sape ius naturae dissi mulant, in intima autem conscientia
nemo se vel sbi ipsi dissimulare potest. a. Putasne iam tales viros Jutis naturae saltem micam aliquam simul omisnes tenere 3 Negat He eccius; cui a
mo vel equum suum claudum curamdem crederet, ne dicam animum pecca
tis saucium. Id quod de Luctero mlim Erasmus dixerat.
3. Quid quod permult; Theologorum etiam iudiciis publicis praefuerunt, aut
populos rexerunt tanquam episcopi, aut regibus principibusque regendi vivendique normam tradiderunt ρTrem. IX. Idem indicium praehent VI. signum
homines expertissimi non in pulpiti tantum declamatione sed in ivleiis & ε ι ris maximis, S oraculorum instar habiti. I. Certum est, hesteram naturalistas nihil scire, quod non ex his maiorihus, tuos hactenus numeravimus, didiciLent. Aut dicant nobis, unde illa de eo tractibus, legibus, Legationum iure Sc. didicerint i a se ipsis de coelo cidere Catones De his adeo verum est, quod nonnemo helle dixit in infideles Naturalistas, omnia sela sua ratione metientesa Eos, rem omnia ex δε-
era seriplura didicerint , inde e deis prompse me, quis ipsi Murent, de nilo en dicere, se hae ratiocinandu in. venisse. . . a. Fallunt. Quilibet enim sine omni periculo vel capite certaret, nullam sussabam de omn)bus Grotii, Pussem
dorssi, Thamasti, Gundtingit, Hobhesii, Het ccii, Wolssii, aliisque id genus li-hris hodieque appariturum fuisse, si ea la isti scribere debuissent, quae non ah filiis didicerint, sed per semetipses inve
dentur in praeceptores, quibus omnia debent. Nec adeo idonei ad iura n turae docendum, quae ingratitudini tan-ve velut fundamento incassum superis struunt. Tlem. X. Indices Iuris naturae sunt vll. Signum
etiam VIRI .lii PROBI, SAH te umTES, experti, quamquam literis nihil ipsi commendaverint. Et horum mul 'ερ clucruti inveniuntur meliores illis scriptoribus ιti Jure naturae magis euini
Ammo hic locum s. Thomae I. I.
fune in humanis actilus e aio expliciis ea, quia satim eum modiea eon remtione possist approbari vel ramosari positi remunia ex prima principia. si is dum vero fune, ad Oorum Iudicium ν iritur multa eonsideratio diisMammeire Mantiarem, quas eonsiderare non .s euiuslibet, sed sapientum. . . . N eos ea, quod omnia pracepra moralia periimane ad Ietem natura, sed diu'.
Amori. Quadam enim fuit, qua δε-
73쪽
II. f., riem. XI. Ad hoc indicium faciunt etiam PHILOSOPHI veterest sed non δε ιι. ' sne circumspectione. 4τ ' 1. Faciunt inquam propterea, quia revera multa iusta ac bona habent, ut Plisti in Republica, de Legihus &α Ciereo in Phalosophicis, alicubi Semen, Epictetus , Legislatores veteres apud Malisiam Aristiteles.
diversa tempora sparsi eadem justa ammverint, argumentum est, hane eorum doctrinam a summa S uniformi proficisci. 3. Circumspecte tamen legendi, quia aliqua contra naturam admittunt, aut abrepti consuetudine prava, aut superis hia, aut contradicendi novitatisque studio, aut divinarum rerum ignorantia. Ut quod quidam necem sibimet illatam honestam ducerent; quod omnia didanimum, hunc autem aci nihil ultra re serendum putarent Sc. I signum Trem. XII. POETAE quoque u Oremum teres usum aliquem praebent, Quamquam non parum anticipitem & lubri
I. Primum, quia multa ad mores h nos foectantia docent, qualia aramus, Hadrus, AE pus, Catonis qui circum seruntur versus, & Orphei. Sunt enim S ipsi testes, nullo non tempore scintillas quasdam clariores veri juris naia ., tum a vultu mI in nos emicuisse. eum ciste. a. Sed alii, qui repurgati non sunt, in adeo nihil ad ius naturae discendum conserunt, ut manifeste noceant. Ceriatumque habeo, unicam venenatam sti pham in eiusmodi poemate lectam ab infirmo plus mali procreare, quam omis es omnium poetarum talium libri se
3. Homerum, quem Plato damnavit, infodum, Virgilium Homeri exscri torem, paucis exceptis legere iam pocsumus ; nulli enim periculo nobis iam est illorum deorum stulta multitudo, &insana eorum crimina, quae execratus Plato erat. Quin excitant animum ad
gratias soli DEO Ieserendas, qui nos ab his tenebris in claram lucem ed
riom. XIN. omnium patenti si1- X Serum mus clarissimus ae prosi dissimus sons, xternum ex quo Ius naturae hauriatun. est I Dpu in
Testamentit ex quo solo, si omnes alii libri, voces, indiciaque cetera delicerent, hauriri totum ius naturae poc LI. Nulla in orbe gens tribra habet librum a. Nulla ullius gentis lex tam paucis tanta suntamenta Juris prescribit,' de ossicia. 3. Neque est spes, ullum deinceps melius naturae ius etiam per revelati nem divinam proditurum. 4. Decalogus paucis verhis exhaurit sere omnia. Plurima sigillatim exponit salomon in Prouethais S recteli
ea , qua diluenda sunt, que admodum diligenda sitius, ditie rυν,iae Ui m in F proximus. Hie Logica, quoniam Μωerrras lumenque Mima rationalis non-ni DE US est. His etiam Iutidissilis
quod summum ae serismum DEUS est-; atque in ino inoirem sitireri me sediligunt ismines, rem propreν ilium sedi Ciant, eum, qua animo datigant, omeestare noa popίat. Epist. CLXXXVII. alias III. ad Quaestiones Volusam. n. I p. Trem. XIV. Qui ante Heineccium μυν-,ἰ ex heterodoxis ius natura scripserunt, . Ηmne inepti sunt, ut ex iis ius naturae etiam f
a gentilibus distatur. ' Tm in
I. Huius thematis confirmationem l 1 tratur WHe eccio faciendam demandamus. Isin potatione lui Juris natum sic ha- re probatbet: IHorum tibris utι ad prilegendum Hel eccius. in f ola, adeoque vitam ad audie dum discendunque cx iis jus naturae, admoduM rigetis esse: Srpe enim talia furit auctoris euuasdam, quem interpre
74쪽
pterque sine ordine etiam CONFUSE PERTRACTANT, UT NIHIL SIT IN LIBELLO, QUOD VULUTI CERTAM SEDLD AC FLXUM DOMICILIUM HABEAT
a. Sed habere mili usu sem, ita pergit Hein cius, θ' alias causa' sua me adscribendum mn modo invitarent, sed
dividaeti ETIAM IMPELLERENT QUACUMQUE ADHUC IN PDGCHERRIMA ILLA DISCIPLINA
tium, Puct ndorssium, Thomasium aliosisque Heter Oxos intelligit; nam C tholicos negat omnino ius naturae scire
eo in ut alii δε ivra His dies NULLI CEM eri To ATGE INDUBIO PRINCL ' PIO supersi uxerunt, veritates O RIAS easque utili ars velut UNA FASCE COLLEGISSE eontenti; in idoneo acri PRINCIPIA PARUM IDλNEA AD MISERUNT; vel δε-nique eam longe ex SUBTILIS SAPhmo sunt, MIS, GLAS ME TAPHYSICA
suppeditu, notionibus petierunt, ut
di discit. DATA VELUTI OPERA: L T TENEBRIS OMNIA INVOLVERE
3. Nuic Nemeccii in suos antecesso. res edicto lubentes subscribimus B num factum. Quod felix, saustumque sit, & reipublicae salutare. Qui tamen 4. Id modo advertat prudens iustualoriati sum que studiosus lector. Antecessores illi ma magnis clamoribus cum Omnium sere . Hererodoxorum choro edixerant, omnes ante hac Theologos atque ICtos Catholicos ius naturae plane ignorasse, se solo. . lna aut confusum quid effudisser se porrove se lua omnia non tam emendasse, quam Gen g-vo invenisse, atque ὰ spinis vetustae Ignorantiae renebris in elaram Iuram eduxisse, firmissimis sundamentis solam esea inaedificasse Jus naturae, quo qui non utantur brutae pecudis instar snt. At nunc exurgit novus Juris naturae ' doctor, illorum ab unguiculis iustipuis. Quos emen. lus, & COACTUM se agnoscit ab il-ς εαε lis inventoribus & Populorum omnium distibulis. Judicibus siccesssionem sacere. Et hae Helaecciva quidem de causa coactum, quod illi om
hes & OUICU UE USOUE ADHUC NULLA CERTA PRINCI PIA habuerint; aut INEPTA PRIMGHA; aut PERMISCUERINT omnia; aut SUPTILITATIs Us METAPHYSICIS quod nostris
theologis ipsi inexpiabili crimini veristunt) impediverint, adeo omnino, ac si omne studium ad hoc unum contu
RA consulum, Ineptum ae numam tot linerent.
s. Nemo iam erit qui nos in set NMeam partium studioses , aut odio quopiam a 3 et
hererodoxorum insemri Juris natura illos seriptores. Amore id facimus min men voca nocentum, iuventutis, nobilitatis & p - .puli Christiani. Cui non horrore stenteomae, si talibus magistris actiones Bas, intimamque conscientiam & omne iis. Mirat a. stum substernat 3 Quis non metuat re bus publicis, populo Christiano & Primcipibus , normam rerum suarum ex tali quodam auctore mutuantibus Τ Quid ad a . .
e Catholici parentes Vid. Cap. IV. em. VL a II m. XV. Heineeeius ipse ineptus in is es est ad jus naturae gentilibus trademaa dum di. i. Hoc ipse de se probare Hetaereius nobis debet. In eadem enim p fati ne sua docet, illos ineptos este ad ius P harae in natura docendum, qui talia fundamin sine xa ponant, a quibus possint aliqui populi aut homines dissentire. Atque hoe ex capite rejicit omnes, qui argumemtis ex D. Thoma, Patribus, iure civili, & ipsa Apostolis utuntur ad ius natu ostendendum. Tum pergiti In promptu esse oportet pra pra Dei lem
OMNES GENTES QUANTUM HIS LINGUIS AC REGIONIBUI DISSITAS eonstituerit, 2 UIBUMQUE SE POPULI OMNES,
QUI NON PLANE OB BRUTUERINT, OBLA
GARI FATE TUR. Atque t les se daturum putat p mittitque. 2. Liceat nobis obsecrare bonum VLrum, quae sit aut ubi sedem habeat
IPSA RECTA RATIO p An in in nubsolo Heinrecii sincipite Certe nec in Patribus nec in Apostolis, hoc enim pa- e t. rum est; sed nec in ipsis adeo illis Sumismis viris Grotio, Mnndoinio, ceteris. Nam si in his omnibus sederet IPSA recta ratio, utique posset ex illis distatus natum Nunc autem ex illis discinon potest i lago in ipsis ipsa recta ratio non sedet. Quodsi in his non rudet, quomodo persuadebit Heia clusTureis & Sinensibus, IPSAM rectam rationem in ipso solo Helne io fixisse domiciliam stabile dc inconcussum VH. Cap. lII. Them. XlX. 3. Antecessores ipsius eadem de se promiserant, & tamen deceperunt. lnvenit enim, ne dicam quisquam ex Sinensibus acutissimis hominibus, sed
75쪽
ipsorum anteeetarum discipulus, prR- Iah. XIV. Cap. II. 4 e adtin eepto es suos N ULg A & INEPTA Cap. X. Them. VII. principia posuisse, & ex illis ius naim Ttim. XVL Neque I einereius nexae conssisci non posse; atque adeo II: Mue antecessores eius apti sunt, ASAM Hlyam ration/m illis defuisse, quibus Jus naturae Europaeam ac G - tia, neaue. quae obligaret omnes populos: necesse tium seu Christianis populis commme uni discere tute adeo se eoachium aliud Jub exsculin & perseetiam Uisci docerique possit. Ira n rae. sise ex ipsa recta intione M o v mc. cui subiici omnes debeant.
Verum quanti timores CCrripere Mevis ea
I. Europai C stiam populi sunt in
statu non pure naturali, non pure Civili societatis etiam complexae, sed sunt
haec, quam ut his secum in rerum sum 4 ma pu nantibus committi generis hu-- mani salus pollici' s. o DEO autem suas tantum Hel- 'δ neecio non vero veterem doctorum, aut Romanas aut Apostolorum leges manasse, quo tandem argumunto deis' monstratum dabit Imineccius ξ6. Deinde quis est Hellaeccius, ut IASAM rationem rectam doceat Sinisus legesque iis scribat, quibus ni se lub iecerint, bruti lint Credo siquando 'Hei ccii librum sinensis quispiam logerit, risurum ipsum, de multis dubiataturum; praecipue postquam antelignanos ramistros, IIei ccii decer tos suisse Gicerit ex ipse hini coo discipulo. maerodori In istos ergo plane convenit, quod se mutuo ite veterum philosophorum pugnis seriinsit Eusebius e Enimvero Plutonem im arriintem ; tum otiusmi Protonis frictatores atque succissores altis vapulavres. Rufus quemadmodum ε Halonia
Sc. Cap. La. Huic autem Statui competit ius naturae cum certis sibi convenientibus restrictionibus. Vid. Cap. II. Them. XXX. &e. Cap. III. Them. X. Sie naturae nud:e congruit, nulli praeter DEUM ob iter Societati familia ob dire marito, patri, heror Societati cuvili magistratthus, aut legibus, aut moribus. Societati complexae conis ventionibus, moribus, necessitatibus: εSocietati Christianae competit o dire'; v. Apostolis, rivisae. In nullo tamen
horum statuum cessat status naturalis, neu ius naturale; suam tamen cui a
propriam faciem sortituri S ipsum lusnaturae mandat, ut, si in statu civili sis, morem geras legihus; si in religi so, religionem veram colas ac serves. 3. Pro hoc igitur Statu Ius naturae aliud convcnit, quam pro Iaponibus aut gentis thus. . M isti antecessores seripserimi ius naturae vel promiserunt scribere tala . quale conveniret statui non- Christi,no. Igitur ipsorum ius naturae pro Ε ropae populis est ineptum; quia omnes utio ore excludunt omnem doctrinam Christi & Christianorum a suo naturae jure, solique claudunt oculos. Da has rimvmisana. Praeparasi Evanges. autem Vid. plura cap. X.
Objectiones contra Principia indiemtiva Interna.
Π. I. Apitis sexti Themati primo
u seu principio primo indieativo luris ex NOTIONE VERI sumpto. non juvat Oppon re Academicos, Scepticos Ac Purrhoniis flacti Quorum illi nihil nisi simule veri;
bi ne simile quidem admittunt. Quippe i. Qui veritatem negat esse, negare debet omnes res; quia omnes
a. Qui autem negat nobis adesse mistiones veri, ille debebit vorare scenum ro pane sibi. oblatum: aut irruenti ine laevo tauro non poterit decedere devia, quia nesciet, an sit verum pericu lum. Utrumque hoc contigit duobus antiquis Philolophis, veritatum nega tibus ; & talia multa fieri possunt in eos, qui adhue sorte uesania
76쪽
ong TIONES CONTRA PRINCIPIA UL 3
3. Qui autem verismile ali iocos telato, homines exercitati in utroquucedit, dehet concedere verum. Non mempe ira consileratione rerum de menim datur simile, nisi detur id cui se Rhiuratione camis facilius distingnunt mile est inter bona. quam desicles S carni se Sed Academicos oppugnavere cie, vientes. Ergo vel haec ipsa qualiscum να S. Aiuiolaus contra Academicos. que ' difficultas discernendorum hon Et S. TI Mas. late auit cle veritate I. rum admonet hominem ossicii sui. &parte, Qua l. XVI. & XVII. Haec paucis. Nam cui talia obieetant , iis non opus est libris, sed elle
Neque quod TDU. II. Neque contra idem the verum. d es tria iuvat Hiceret Veritat m esse im ale in emu ventu dissicilem: id qutid etiam phil rati sophi Q erundar. Etenim aliquae veritates sunt dissicules, sed non omnes. Et si omnes essent difficileς, tamen non 'sequeretur, nullas nohis esse veri noti nes. De luna collectioi Dis ille est: e go non est. Imo, ergo est; quia non entis senus sunt qualitisses secundum axioma tam Jurisconsultorum quam Philosophorum. Cupiditas autem veril eniendi ex dissicultate augetur pomtius, quam minuitur. Apparensa Ttim. IV. Contra Thema prioris Non enervat eapitis seeundum de Notione & AA
dum sit aliuis vertim, aliud apparens; ideoque ex re ancipiti non possit fieri principium indicativum juris.
Relpondemus enim I. Regulas m rates nobis in hoc nostro staria non posse. eruo nee debere esse infallibiles Th. Xlu. Cap. V. U. a. Nahemus multas certissimas notiones hcni, e. g. Nullam rem existentem S contingentem esse honam a se, sed per participationem. Esse sum mum aliquod di originarium ae infletariens homum, A quo cetera participent. Illa esse certa bona, quae participenthoe immutabile, eique non repugnent. Vid. S. Thomas, parte I. Quaest. U. de Bono in communi. S. AQVinus Lib. de Natura honi. Item certo tenemus, bonum aliud a- si praestare, seu per maiorem participationem boni primi, seu per.masorem a clinquationem ad honum ultimum rona quae ab anima seu ratione apia petuntur meliora sunt iis quae appetu tur a sensu; quae magis ad DEUM r seruntur meliora his, quae minus. Fausum istitur est, hoc principium esse amceps, si anceps dicatur id quod in utra lihel partem aequaliter pendet. U. 3. Apparentia sola boni vel omtur ex obscuritate rerum, vel ex negligentia rationis non exercitatae, vel ex
prava consiletudine, qua sensui imporium admittitur supra xation . Idis servit adeo pro principio indicativo Juris naturae. Si enim homo carnalis ex eo quo i aliqui cibi appareant honicum non' sint, alii vero sint re vera honi, nou statim aequiescit, neque dicit se carere gustii aut discretione cuborum; sed coquos artesque adhibet, ut
habeat cibos quas optimos e multo magis homo rationesis ex clivositate ho- .norum rationalium non debet abnega-
re si hi discretionein eorum, sicut Ohi ctio haec illam ahnmat. Trim. IV. Contra Thema XIlI. Q osm e m.
tuitur, male puenat Basius, saepe in serens, Gcntes in pauca consEntire, inplerisque Kntire inter se pugnantia. Igitur sensu, ille communis non est a natura, aut potius plane nullus est. I. Baelius Cum conceptis verbis eontis M. dicat se DEUM profiteri, pro Atheista sum Atheci.
Tum tamen argumentis omnia tela caiarum para
villatoria ubique congeest, ut de eo cli R Uuum. ci possit, quod de Epicuro Ciceror I His relin uis, re tritie DEU M. Pulsime tamen, pro mala causa pugna
innumera sophismata serens. a. Tametsi in multis non dareis tur, s tamen in aliquibus argumentis datur sensus communis, iam Dahem sincipium indicativum iuris naturae,unc ipsum sensum. v. s. Si in hoe s lo consentit, nullam rerum istarum v riarem esse a se, sed esse omnes respe tivasi hic unus sensus nos susscienter doceret essentialem & indispensabilem obligationem nostram. Hunc autem sensum eum nullo modo evertere B lius possit, non sine piaculo laborat in eoacervandis pugnis lententiarum, quae maxime mocios respiciunt, non rem ipsam.
N. 3. Non leve etiam hie est sophi
tu, qua consensum gentium sumit sedum pro sensu communii &.dissensum pro dclinituncarentia sensus communis. C, resis ac d usus est ex delibe- senium s ratione, proposito, aut certe libera vo- mentia praluntate cum indifferentia ad onosiiamus, αtum: sinus communis est, qui inest et iam indeliberato. Ita sensus communis est amor vitae, pido boni &e. quis enim unquam de liberat, an vitam suam, sanitatem, hinnum amet Τ Donatistae tamen disseti runt a sensu communi, ac eos enserans
77쪽
ticulari ad uni male. Peccandi g.
hido non e vertit senissum commu nem
inter se in odium vitae contra sensum Communem, ex deliberatione & liberi, te voluntatis, qua potest homo resst re veritati etiam sibi manifestistimω, &contra suu et sensium facere i scuthomo nulla alia causa movente statim hoc momento se potest praecipitem e tum xi, cui minit, date. Pr me hoc, sensum
etiam. V. Ninis etiam valet milius, cum dicit, multos multa agerc, quae contraria snt illi insit eommuni quem nos statuimus t & videri tamen sbi bene agere et ut Spartani sobolem debi iem undis demergentes &c. N. Crande hoc est Sophisma B ii, quod a particulari ad unive, sale collugati Sunt hi & illi homines inter sedissentientes in mulsis r ergo neque in his neque in illis neque in tinti est senasus idem. Quod aliquibus montanoarum incolis videatur ad pulcritudinem hominis pertinere straamarum par in ectus & humeros propendens, quis ine colligat pulcritussinum humanisorporis communem hane esse ε aut communem hune esse de pulcritudine sensum 3 Quod plures homines mali snt quam boni, non sequitur honitarem non esse, imo sequitur, esse in aliquibus honitatem, alias omnes essent mali. Titidi VI. Eiusdem sursuris est illud i omnes homJnes experimur peciscare si his r sed qui peccat iacit contra legem natu e ergo omnes homines faciunt contra sensum communem, per quem lex natura innotescit. Eraio non datur sensus communis. Autrrgo sensus communis sertur in peccatum ; sic enim sere colliguntur cavillaiationes eorum, qui sensum communem ex peccatis impugnant. K. I. Sophismata, utcunque sormes ratiocinium, multa his insunt. Nam primo est vitium non causae ut causae; quia statuit, ex lensu communi sequi Hecatum, cum sit contra; quod patet ex Themate M. Capitis VI. tibi pudor & poenitentia excipiunt pecca
a. Fit transitus 1 genere uno in aliud. Peccant, adeoque habent facultatem Ssensum mali r Ergo non habent faculatatem seu sensum boni. Cum sit tamen certum, homini esse facultatem adum que oppositorum, di sensum tam
honi quam mali 3 hoe discrimine ut semsus boni sit oblisatorius, quia responiadens indispensabali dependentiae; semius mali vero nequaquam sit talis. U. 3. Sophisma est a privatione Mistus ad privationem potentiae, vel a pruritione essems ad pHvationem causae. Ex eo, quod omnes homines, cum C in los claudunt, non videant solem aut lucem, non sequitur, homines carere visur neque ex eo, quod omnes homunes quotidie dormiant, aut in spelui eis S sodinis totam vitam agant mulisti &ei Neque sequitur ex lus, lucem non esse principium senshile manifesta. tivum vis hilium ; nam praedicta ocul rum concluso, somnus &cr per accidens sunt. Ita de sensu communi lo quendum, cui per accidens contravenis
m 4. Sicut autem ad effemm tu cis 3 et tollendum multae possunt per
accidens occurrere cause, manente cauis
salitate ae vi lucis; ita idem fit in semsu communi & aliis principiis indicatia vis iuris natum. De hoc audiamus Ciceronem, ne suspecti simus Baesio ales que Heterocloxis, si aliquem sanctorum testem advocemus. Arturiat nos, ait Tullius, opinionum variet s. somi misque dissensi. o. Et quia non idem cautio'eie in se stas, hos uisurd cerem puta
mus ι ilia, qua aliis e , aliis ictus, nee iisium semper vino modo virintvr, ficta ose dicimus. Quod es longe alitis.
Nam sensus nosνos non parem, n- rem, um magiser, non socta, non se vi depra i , non multitudinis eonsensitis Adueit is inror Animis omnes tendum ριν insidia, MI A iis, quos modo en antravi, qui teneros-rudes cum aera rount in iunt sectunt ut volunt ἔ-I as ea, qua penitus in omni sensi --φnealis in det Doluptas, malorum a rem mater omnium, e vi Mandytiis es
νυti qua natura Ana sum, quia Ale . . laeqseolis earene, non remima satis. I. de Legibus Cap. XVIL Vid. lupi a Them. III. 3. Quemadmodum igitur sol manet v rum principium manifestativum eia rum figurarum & omnium visibilium,
tametsi nube, interveniente luna, te ra superstante, manu oculis admota, aut palpebris obductis, aut cataracta, aut febre, aut spelunca aliisque modis plurimis impediatur muteturque esse s , idque quotidie a Sic omnino sensus communis manet dux vitae, ta meis alios vis adhibita, alios consislium, alios exemplum, alios voluptas, consuetudo longa, ruditas, aut omnino deliberata voluntas excludat. Quippe hos novi dereliquit sensus communis,
sed ipsi sensum communem a se a iecerunt. Conset Cap. X. Ttim. ra
78쪽
ae. s. Sed ne se quiuem subterfugere Imperium sensus communis possun sicut nee silum, qui et xlaudunt oculos. Iterum loquarer nomo gentilis, ne Chri- .stiani suspecti simus heterodoxis, ex ore
Christiano loquentes. cuis es enim, aut, quis tin uam nil ita Cicero ) aue
amaritia tam ardenti, aut tem estirenaris pidita istis , tit eandem iliam rem,
quam adipisci scelere quovis velit, non Utiliis, partis ur male ad I se, etiam omni impunitu&yrososta, suefacinore, quam illo modo perrinire ρ Anumerastatia diei pugisnt in hane sintentiam. Sed non es nee P. NAH es enim, de quo minus diatori possit, qua, D' lenesis experendo per se, D' eodem modo turpia pers esse fugietidis. Ill. de Finibus cap.
XI. opponatur Baul o Etiam Lockius de Intellectu humano, Lib. IV. Cap. XX.
I IInat s In TNm. VII. Nec evertit sensum malum non communem aliud Bailii argumentum,. dicentis r non tantum per accidens h hotium manum sensum ferri in malum, stu per se id est . nativitate usque in senectam naturae vox intra nos est: Me lise, tuis, fac omnia , qua corpus expetit. Cui
consentit mus ipse in s. Scriptura teia status 1 Sensu b eo tutio Amni eo dis in multim prona iunt as ades centra sua. Genes VIII. ai. Saphiuina t. Iterum redire sophisma. Ex
Baui. hoc cnim quod homo habeat incitamemta ad unum onpositorum, non sequitur ipsum non habere incitamenta aci alte
tum oppositorum. Imo hoc ipse quod si ii Ar, dehet ad utrumque habere iniscitamenta. Quae vero ex his oppositis inclinettionibus iit rectior, potior & iustior, eadem S. Scriptura, S ipsa vox naturae docet, Genes. Cap. IV. Q. 7. cum DFus Caino homicitiium in orheprimum meditanti dixit: Quare iratus os ρ ω eur concissit faries tuis ρ Nonnes leve egeris, recipies: sin autem male, salim in faxisis perestum atrit ρ SH
SUB TE ERIT APPETITUI EIUS, ET TU DOMINABERIS
ILLIUS. . Cain autem revera non e minatus est appetitia malo , cui potuisset dominari per asperitum honum ; &per eum appetitum, qui rectus erat, seu' diuinae voluntati consormis, potuisset regulare appetitum irrectum, seu vo latitate DEI discedentem. l. τὸ Fortiorem autem in universum esse sensum recti prae cupiditate peccati, experientia docet. Pro iustitia enim sola sine cupidine alicuius mali egerunt
ac passi sunt sancti stupenda. Pro malo autem & peccato solo sine spe sic ushoni nemo ne potest quidem aliquid agere aut pati. 3. Ex veterrimo Philosophorum Solutum a Platone non inclegantem sentitiam eY Platon cerpendam existimo, apud quem S crates ita loquitur in. Phaedror stare oporter, duas in uno oque nostrum formos , isse iseries ess dominantes atque durentes, quas sequimur quo Stie δε- eunt. AItera quidem es innata nolis voluptarum cupiditas: Hiera vero Aci
si IIISITA OPINIO Optimi issct m
ariae. His autem in nobis quisnique Uentiunt, quandoque inseditionis D Ascordia fine, D' modo lue modo ait ra pervinci . Quando igitur opinio ad id, quod optimum es, ratione ducie ne . superat, hae ipsa vivendi solesus temisper eici nominarer. quando vero cu-Diutus usque ratione ad Douptates trais
hie nobisque imperas, imperium loe ILlido is fur. Listri autem cum ratis tibi missi multarum epartium, mutistas uti e apsestutiones sis tr γ inrtim formarum, quis maxime in aliquo es inordinaris , sua illud appellatione nomina tum redit; nee Humuis eortim aut dia i num trisuit eos nomentum. Circia ei
os enim superatu rationis . - - ingluis . tvies vocatur, D eum, i su e balet. hoe ipsa appellatisne n ou eam re idit. Rursus qua circa Aristitem ora idem exercet D e.
Cum his si Bassius coniungere voluinset doctrinam Christi, & ecclesiae sensum, non potuisset tam lustica de se
se communi ac turbida dicere, ut aistheis patrocinaretur. Sed hoc evenire
solet iis qui suis argutiis confis reses
sibi rationis videntur, & aliorum doctorum auctoritatem spernuat, velut soli sapientes.
Trem. VIII. Prineipsis istis non ol, sensu Com. stat aliud Baesit haec non esse ab ipsas: ' lo ηοης'
natura, sed ab assuetudine, ab educ tione. Imo posse esse inventa illorum primorum hominum, qui in posterit tem hos sensus ac doctrinas propagam
verint. Ex. I. Si cetera omnia darentur, qu
ritur, unde primi illi homines istam do ctrinam hau tunt 3 An ipsis congenita suit 3 Ergo sunt
haec principia vox naturae i O auctore suerunt ipsis revotita Z laso sunt vera ac certa An ipsi industria studioque ea acquusverunt ex contemplatione rerum ξ IN so habent haec principia sundamentum
An casu illa inciderunt primis homunibus i Cur non aliis homini hus casia incidunt contraria, ita ut Constantes as
79쪽
ongcTIONES CONTRA PRINCIPIA IURIS μ. 4
rum vero malum; tum quia malum opinpostum hono est; tum quia appetitus ille mali non tendit ad nnem naturae, sed ab ipso deficit, eique repugnat, dc si posses praevalere, totam naturam de
strueret, ut v. g. appetitus occide di. &C. N. s. Denique hae notiones recurrunt animo etiam repugnanti. Exemplo potest esse Comes ille Roffensis angliae, qui Atheismum palam prosessus, non potuit extinguere igniculos veros ς & leiacto Isaia plene est conversus. Vid. MN morres revehane Pan IVV-t cimi. d. ROAeseri a viretic. p. l' an. I743.
Quemadmodum isitur in artihus cum nomina, usum, & instrumenta ah ho minibus quidem didicerimus, ipsa a tem principiorum veritas ex thesauro rerum S actionum per intellectum d
prompta est; ita doctrinam iusti atque honesti, quae in disciplinam est redacta,
monentibus praeceptoribus didicimus ex ipsa natura obtereo da Ttim. IX. Frustra etiam obiiciunte'nfusione his principiis, per ea confundi limites silentiarum , Ethices, Theologiae mor,
lis a & disciplinam 'si Hi Honesti,
ae Cereri non distingui. Atque hoc etiam O. P. schmaretio tanti momenti visum est, ut multo labore patrocinaiari Pussendorssio haec sentienti conatus, assi aret , omnia in e fuse intimebam eon tum iri, nisi obiecta iuris naturae distinguantur ab obiectis Reli gionis , Ethicae , Theologiae moralia &Jurisprudentiae civilisi quorum illa comssiant in ratione Pii, altera in rationensi D e. Vid. supra Cap. V. Them. N VI.Qasram di- N. 1. Et quale periculum humano est h. .ci' generi lincubuit, quando ista distinctio et aecov. eariit 3 Num fortunatarum insul eum incolae deteriores fuere; aut v teres Romani, quos laudat Sallustius; aut veteres Germani, quos describit hostis Tacitus, laudatque ructos homines, non qui scientiarum distinctarum sere Minem confarserint, cum etiam literas ignorarent; sed qui iustum , honestum decorum omne pro recto habuerint. R ctum illis erat non surari, rectum seriatia agere, rectum hospitibus bene sa
M. a. Si necessarium fuisset generi humano, ista non tantum intra se cogutando subtiliter discemere, sed etiam alterum ah altero separatum docere iuventutem , sitisset id etiam necessarium ante Pisendo riuum, qui se iactat prumum inventorem rei adeo necessariae, ut sine ea quasi nihil sciatur de Jure naturae. Reae queritur Lethnietius Pra
latione Codicis Juris Centium Diploma 22, P. Usu. Pura Llicia Iuris dominis, eretis d natura inises a timitibus, hum O inrenis in imis monsim diffusa es.
N. 3. Neque ad sciendum est hocn cessarium. Nam quisquis haeret in eo scientia de aliquo opere faciendo, aut quisquis alteri ad hoe eonsilium debet dare, quid quatrit 3 hoe nempe quae
rit : Quid mihi uere factis p aut, quia
debeo Deere ρ v. g. An licet mihi nam fragum natantem in tahula permitte mori, si possiim eum sine propriae vim periculo extrahere An Ohligatus sum graviter, illum eripere 3 An obligatus sum saltem leviore obligatione, illum severe calore, cibo, veste 8 An obligatus sum saltem ex charitate eum etiam solum aliquamdiu, turn se recipiae domi meae servare,tametsi aliquo incommodo meo 3 Omnes hae quaesti nes qua mihi re tui, quas adeo scire desidero,
sunt de omGATIONE. Ubi que autem est obligatio, est aliquod ius ahoe tantum discrimine, quod strictum. aequum aut benevolum siti istiqua sapientia nilia esi,d quam vendast si tandus e pier ε' tune Ange meliore/renne viri. A quam docti prodierant, soni istine. Simplo enim dura siritis in Q -- ω grex Ietem eiam Dorsa es, docemus e disputare .
non vivere. Seneca Epist. 9s. . A Philosbphis moralibus sa-sa tua ahil. pientis limis omnes virtutes morales δε--ad ora agnoscuntur, & pertinentes ad Jusn- η dunaturae: Ad jus naturae autem pertinent omnia quae obligationem dicunt a Iaitur omnes virtutes morales habent obligationem. Nam s non essemus ungues ad vi
tutes morales, non possemus contra eas graviter peccare. Peccamus autem graviter non tantum aliena rapiendo, sed etiam nostris utendo , imo nostra aliis non impertiendo. Pereamus per intemperantiam , peccamus per tristi
clam , per gaudium, per amorem , per scientiam ipsam. Quid autem est peccare, nisi contra obligationem nostrum naturali aut Q. pernaturali Jure impositam quae uir que conspirant) aliquid aut agere aut omittere Ex quo manifestum est, bene illos docuisse, qui in omni actione bona su stitiam inesse agnoverunt. Et Cate chismi nostri caput quintum asens do omni genere peccati & de omni opere
bono, inscribitur de 'usi in Christi mna. Et acutissimus philosophus Plato. Lib. V. de Lestibus & Lib. IX. ait: Pusilia enim F Iustum Honosum si
Et, ut Aristoteles V. Ethie. cap. I. agri scit, illa virtus, quae 9mnus virtutes
80쪽
atque adeo omne honestum exercet, est
persectissima de admirahitis Pusi iis, de qua proverbio Graeco serature Pusilia
in sese obstites continet omnes. Quae
LEGALIS dies solet. De qua vid. Ecf. Thomas II. a. Q. LVul. Et haec proinprie ex disciplina iuris natura disci deis bet. vid. Cap. II. Them. XXXlII. est K. s. Idque ipsum pluribus potest r iam ha I tionibus commonstrari. Nam quidquid voluntas DEI iubet est naturaliter imstumr Iubet autem omnem virtutem somnem honestatem; igitur omnis virtus
est naturaliter iusta. Ruti is. Omne quod ad ultimum finem refertur, iuste resertur & ex dubito i Virtutis autem omnis actio resertur ad ultimum finemiergo iuste refertur. Id ipsum loquitur definitio officiorum , Juris naturalis a neminem laesere , honeste vivere, ius filum cuique tribuere r unde patet, J ris naturalis obiectum esse Honesum ut honestum. Vid. Aquilare in Aristo. telis V. Ethie. C. I. num. 17. Id shm loquuntur pulsentati Α, Heine ius &cmnes novi Juris naturae doctores, uno Ore docentes , Iuris natuνα este non tantum stricte & sub poena praecepta aut inhibita, sed ea etiam , qua bene vole tantum largimur aliis ; aut quae patimur concedentes aliquid de jure nostro vid. infra Them. XIV. n. 3. P cipue hoc sequitur ex Pussendoris primcipio socialitatis. Jus naturae a nobis
exigit omnia, quae ad societatem homi. Dum conservandam fiant necessatia. At vero ad hanc societatem non tantum
necessaria sunt connubia,& furti poenae sed liberalitas in egentes, hospitalitas
in viatores, comitas in vicinos, revere tia in seniores , & quacunque alio n atram me pus mine pia, lovistis, decora Levntur, sunt
end fit tamen ex Pumendor mi etiam principioseisitat L naturalitur iusta. Idem plane sequitur ex Heincccii principio Amoris r Amor enim non tantum postulat . nobis illa,sne quibus nihil constare posset, quaeinoue sunt plane absolute indispensabilia; sed & multo leviora , dc non coniuncta cum tanto rigore, ut sunt ea quae statim ex Pussendormi sontibus derivavimus. vid. Cap. XIV. Th. VI. B is Clam Consentit his Cicero I. Ossi stanis ae P. ciorum Cap. XIX. Nuti enim honestitis schisaraii. eugepotes, quod Juintia saeui. Consentit etiam CL P. schisaratus,
Qui Jur. Nat. Instruct. L. S. IV. in Pr legomenis , sbi haec obiicit: Mque quis iuras, Principia honesi. irari es' susti
gX IPSA DIVISIONE .sse praei e
id est per fingentis intellectus ahstractionem ) Iulum opposita, a ΔΗ e M.
άpectu, fia illa quoqu/Iit justum, is via ei ; HAEC EADEM PRINCIPIA
mrispodentiis notarati sunt propria atque inrein ea. Rursus Cicero de deeomi ge is omnia decora sunt; injusa eontra titturpia, se indecora . - - o enim putidum, Ostie intelligitis in omni visis. te , suos deceat; quia cogitatione misgis a virtute potest , quam re separari. I. Olficior. Cap. XXVII. Accedit S. Thomas i. a. Quae. LXV.' ID Art. I. probans ex S. Augustino Ae Aristotele , virtutes morales veras ita adinvicem esse connexas, ut altera sine ab tera esse non possit.
adeo Ratio Honesti est ratio praecipua
duris naturae , ex mente Gundi iugii. . N. 7. Nimium profecto prolixus sim, si omnia, quae in hunc locum dici pos-4;siues.sent, eongeram. Istud certum, si tot tolerabilia. novas disciplinas scholis inserere velis mus , quot ahstractionum xias intellectus invenire potest, intolerabilem e Liriiram si rem, & omnia in cons s limum Mos abitura. vid. supra Cap. V. Them. XU. S nostrum Pus Naturae.
Tiam. X. Causa diversas disciplinas Ca' ' fvee- in scholas introducendi non est diversa' ratio alii ractiva foecundi in lectus,
sed necessitas, specialis utilitas, aut abstra. saltem aliquis egregius decor. Hl.4 8te I. Neutrum horum reperatur in tali neces.
Jure naturali. Quippe non est meus his
seorsm doceri, quod totum aliunde in RCatholicis universitatibus docetur, in his autem docetur , quidquid novi Naiaturalis . habent. Id quo/ infra demota.
stratum dabimus Cap. XIV. de XV de alibi saepe.
I. Utilitas specialis non adest, imo neque si detrimentum nora leve; quia cum in Ju re Naturae idem doceam, quod in Cuvili , aha tamen metiodo , ohoritur diis scentibus confuso ac tenebrae. Praeter pericula animae, religionis ac reipublicae inde metuenda. Vid. Them. I. 8ce. Cap. IV. . Decor qui nune in his quaeri s, neque de Olet, ventosus est , dc sere imaginarius.