장음표시 사용
191쪽
si superis placet, qui in praefatione sui
uris naturae Crotium adeo miserahilem invenit , ut ne sanari quidem ullo modo posset, sed ex intesto abiiciendus fuerit, ut alibi ostendimus. Affendo ius in P fat. Pur. Nat. 6. Pussendormo, sussrasantur Thomasioque refistunt multi alii Protesta tes, nequid de catholicis hie dicamus, nam hi Balotica sunt pecora & in antia quo ignorantiae errore adhuc voluta tur. Salmasius magni inter Protesta tes nominis, Grotium sic deseritati
dum suscepit quidum Prostior alma D-
IM , qui amaris aliquot, quos vicit, adis
marit, δε os Murtim ess , NULLAM PAGINAM VACARE INSIGNA
HUS ERRATIS. Hic ergo Grotius Primariam illam quaestionem de usii r
tionis naturalis non potuit dirimere. Ad hoc enim opus esset homine rationis visumma pollente, quippe ad rem quam multorum seculorum in toto orbe docti homines conficere non potuerunt, rimque ipsa adeo magna duo orbis iamianaria Lutherus ac T.inglius. Quomodo ergo illud conficeret Crotius, quo nemo minore eum vi ratiocinastirpet am ab τ. Quomodo porro nuperrime Hei-Heindicio neccius Crotium , Puriendorsinum , Thomasium unaque omnes Ante se alios
laudet, quamque nihil confusionis tib his sublatum fuisse contendat, in superioribus iamiam ostendimus Vid. Cap. VII. Them. XIV. 'Quamquam etiam haec putita sit iactantia, nihil sint, nihil eum fundamento ratiocinatum esse omnem reliquum mundum donec Abincedarius Hemeccii lihellus ohstetricante hoc uno homine progigneretur. Vid. - Cap. XIV. Them. IV. n. IC. GS. Pamim 23his. XIV. Sancti Patres Ecclesiae cim Christiandi essi onter traducuntur a Pr restantibus tanquam Juris naturae nari & corruptores. Thomasius lepidum animal. per arbe . I. Barheyracus , qui semihastare cum . scriptum PutiendorMJus naturae in Gallicum sermonem transtulit, P fati
nem ei prolixam praemisit, in qua hoc sere solum eidem propositum est, P trum illorum ignorantiam generatim sugillare, sed , & maxime , quid in iure naturae peccavetint, lingulis o
scere. quem eas1. a. Equidem huius mendacem superagia P. cin σν biain castigavit R. P. D. Cestieν mon
chus doctus Ordinis ala dictitii edita
Parisiis An. ig. libro pro Morali D, cti ina SS. Patrum adversus Barbeyr cum. Cui tamen hic oppositi eavillatorium Tractariam Theologia Moratis Hesia Puerum. In quo quam mala fide ae dolo quantaque ignorantia sit Bar meus, nuperrime R. P. Conrina in Theologiae Christiana Tomo VI. Dis . . sertatione protegomena Cap. II. claae, docteque ac summa cum fide demo stravit. 3. Joannes Clericus famosus Bel si Grammaticus critico dente D. Augustuno praecipue minax fuit, eius diatrianam contempsit, oh Puris naturis Q sentiam succensuit, ex eo maxime, quod Augustinus probare contendat, haeretia eos poenis Coerceri posse. Pro Domenim sua perorantem aut latrantem Cleoticum quis miretur ξ Verum hunc qumque D. Ludovicus Antonius MURA q. Nutae TURIUS eeleherrimus in orbe literato vir refutandum suscepit in opine de
Ingemiorum moderatione γα contra Dereponum, nam hoc Phereponi nomen 1ihi circumposuerat Clericus, Da rurali saltem adhuc pudore prohibitussis proprio nomine cauiam suam proiafligatam contra Augustinum tueri. . Sed iuvat antini saltem causa au- Cis,ssdire adhue in hoc suggestu perorantem tres vitupe Christianum Thominum, quippe lepi- tem heu indum prae ceteris animal. Uti His, doris riam duris naturae texit, capite tertio dicacitatis sitae periculum etiam in Samctos Patres iacit; casside sane ac pruindenter pro filio tenebrarum. Quom do enim non nigros facere Patres labo. raret homo Lutrieranus , ab his omnia hus uno ore tanto ante damnatus Huia ergo Thomasio spes erat, quoniam a te Christum ignorabatur, Naturae jus , ut saltem ab ortu Christi tanquam Imstitiae solis naturalis luminis ustis revia visceret. At evenisse mox, ut errore pristini S confuso luminis naturalis ac 'supernaturalis etiam viventibus apost 1is revivisceret, illis vero extinctis omismium Christianorum se animis penitu infunderet. Causam eius rei per lepudam affert. Nimirum quamdiu Chrissidoctrina haesit cordi hos idiotarum, pselcatorum , tamdiu eam fuisse puram stimul ac ethnici eruditi nomen Christo dederint, dilutationes optas, phil sophiam irrepsisse, dissidia esse exeu
s. Multis momini is repidum mihἔ-
cinimal Thomasius est. Non enim assi Thoma avertit, se sibi maxime nocere haec iis hentem. Vix enim erit quisquam im , ter Christianos . quales per D LI graa ' Eam in Europa maxima surnus , ira
192쪽
obesa nare, ut, tum ex ipse Thomasit c IITI DOCTRINA AD Vm calamo intelligit, Christi ecclesiam in- NATURAE OUAM MAXIME
de ab ipsis apostolis aliter de religione PERTIMI, atque spes melior Juris& natura iure lensisse, aliter usi retin- naturae in Christi doctrina reposita etiam uisse quam nunc ientiat usiaque teneat te ipsio iudice est. Sic nempe tu sume Thomasius, non statim ic cum ipse dicabas, cum rationis qualicumque
statuat i Ergo malim ego cum tota re- scintillae in te obsecundabas r at simultro ecclesia atque apostolis sentire, atque passioni laxasti innum, conre quam cum hoc 'Γhomasio. Apostolos dicere tibimet haud te pucluit, S con- novi, novi Patres, qui quantique sinit tendere, ense Christi Aoctrinam d y Ηie Thomasius quis sit, liceat mihi re uatu- debere, pet eam hoc corrum. ignorare ἔ heri natus, nec nomen ha- pi, perturbari, in miserrimum statumhens apud avum meum. & insanabitum redigi: Non igitur omni. ratione vacuus & orbus Thomasius est. e iterum te 6. Quam porro lepidum illud: Gaudet enimvero ratione, agnoscit Fidi . masius instituit scribere iuris naturae enim Christum ad Jus naturae aliquid Historiamr nunc vero enarrat, quo valerer sed hoc fere dolendum est,
modo Doctrina Christi corrupta siti quod pro una scintilla rationis toti rogi Estne Doctrina Christi tibi Thomasi inus perturbatarum passionum , ct irratio. natura si est, cur eam semper jubes nabilium hoc cerebellum exusserint. h naturae Jure separare Z Si non est, quid illius Historiam texis pro Historia luris P. Lepidum denique hoc est, quod Naturae e homo , ursatilis , qui Lutherum &Z inglium depredicat, quod coepe hintinoue V. Lepide ait Thomasius, spem sui G tint ostendere , lumen naturale nonis ut cum Christo naturale lumen ori- prorsus esse excludendum a Religione, vetur. Quis illud siperarat Thomasius nunc Primos Christianos & haud dubie Thomasus sexdecim seculis post Chim etiam Paulum Apostolum Gipat, quod sium natus in ortu Christi sperabat, aut naturali ratione seu Philosophia usi timctat, aut flebat, aut quidquam fa- sint in doctrina Christiana. Deindε
eiebat i Equidem non omnia mentitus Volebat Thomalius ostendere, ut lusest Thomasius, sipes erat dudum ante naturae corruptum fuerit, illata in i Christum, ut hoc nascente lumen natu- lud religione et cum vero calamum rate ac Jus naturae perficeretur. Ita chartae adhibet, scribit, ut religio enim optavit Plato & Socrates , ut de Christiana corrupta fuerit a Philos ultimo fine hominis melius edocerentur phia, in eam illata. Adeo male imia . quodam ex Divinitate orto. Quod- perat calamo suo homo ubique lepi que optabant, credo eOS etiam spe- dus. Sed ego tandem horum finemeasse. facio, ne leporibus opprimam lecto. rem. Quamquam hi mihi lepores 8. Verum serione agis Thomas t eliciant amaras lacrimas. Quod mul- Tibi sipes erat, eum Christi doctrina ei in talibus magistris Ius natu, qua
etiam lumen naturale meliori in luce rant, rem tam Sanctam.
D. Wolstii Principia I. Naturae admodum
lubrica sunt in Parti L Philosophiae practicae.
videtur ad in in tum disciplina multaptiemuti disserere , ad insiturum meum p res
non admodum spectaret. quia ego de I. Institutum meum presens fieri,pem , sis monere homines de multis periculis ,rrone. εω iuventuti maxime nohili subna C atur, si variorum authorum intu
rodoxorum scripta de iure naturae ei dem pracipue pro schola praelegantur I
h varias rationes , quas in praefatione ac reliquo opere identidem significavimus e maxime quia sicilibus promita sese insinuant, quamquam non pra, standis. a. Dominus autem ramissius ab hoc mors
periculo creando est certe quadam ra- non videtuT
193쪽
m DoLFUI PRINCIPIIS PURIS NATUR E Ue. 1 s
multum peis tione remotior. Nam primo ipse sat rItali exeate. tur in praefatione Philosophiae practicae, ubi iundamenta Juris naturae tradere profitetur loe enim vero hie utemur ratera m Pseposita scribere se Doctis; iuvenes autem, ad scholam Juris naturae accedentes, ordinario dota non sunt; nec adeo ad iuvenes & scholas ejus opus pertinet. Item fatetur rNeque base iusto imperito ferisuntur , nee iis, qui in moralibus haud altius
Φulgo si iant: SED HIS, QUORUM
AUCTORITATE D us, eodem non altius sapiunt, STARE TE.nentur. Iuvenes autem non sunt hi, quorum auctoritate S vulsus & ceteristare tenentur ; Igitur ad juvenes Do- .mini molliti labor non spectat. a. Deinde in ipsius operis decursi1 non semel idem D. Wolmus sere eadem ingeminat; nempe sam doctrinam non es la perviam nisi aetitis, S in Geom tria , in methodo matbematica, in meis taphusea valde exercitatis E & quidem in metaphysica non alia , quam a D. Wolmo conscripta , ait enim ipse in praefatione Politicie Germanicae Dom
o lae scientia mora tenetras fui e ritaque peν lujus tenebras non potuisse Iumen ac niu in retinis scientiis. Severo easdem plane dispulisse, apud eos corte, qui capacitatis satis habeant Talus autem rarissimi sunt iis , qui iuvenes scholas accedunt, nobiles cum di dJffusis primis. imma ,heos 3. Quia ipla traciatio D. Wolfili, moliri ve satis praeseseret vera esse ea, quae is fas. ut meaeotiam fuerat nimirum valde doctos eum vi tutibus, lectores requirere; idque ideo maxime i. quia valde dissula est: at iuvenes hodie eo maxime seducuntur, quod aliquot mensum auscultatione Juris naturae peritos ipsos fieri promittitur. a. quia ut Scriptionem D. molitii intelligat iuvenis, opus ei esset non tantum alias in toto Philosophiae ambitur esse multum exercitarum; sed instiper ut methodum ipsam molisianam apprime perspectam habeat. Praeterea ut
omnia huius Philosephi opera teret verit, Logicam, Ontologiam, Psychologiam, Theologiam naturalem Sc. omnes eadem methodo scriptas. Nu sim autem videtur perieuiam , ut iuventus properans in tot volumina imia pendat quatuor aut sex annos ad hoc, ut apta nat ad Jus naturae molisanum di cula eius intelligendum. 3. Quia tractationes
et - omi taedium multum parere 'ημ' possunt, quo radio alias plena esse s
let iuventus. Taedium autem parere potest TUM Dequentissima demonstra. tio rerum rartarum, de quibus in moaralibus maxime aliunde nemo dubitata TUM per singulos passus iterata r missio non tantum ad multos param phos ejusdem libri, sed etiam ad alios complurium aliorum librorum; in quiabus paragraphis iterum ad alios; & in his rursus aci tertios ac quartos redire iuheris aliaque, quae ob prolixitatem hic recenseri non possunt, & oh nullam necessitatem non debent, sed ex- .perientiae relinquuntur, & in Dia νLia d. methodo mo Iana a nobis expenduntur. TUM illud non parvum est taedium, quod post tam fastidiosum laborem devoratum is, qui haec didicit, denique advertit, se non aliis didicisse, sed tantum aliter & ambagibus maioribus, quae alia methodo facilius p terat discere , aut fortasse iam sciverat. Iterum hic provoco ad exoerientiam, ne in vastam solitudinem per sentes abure cogar. Juvenis autem hominis non resert adeo, quomodo discat, sed quid; praecipue in moralibus i imo illius refert
ut modo faciliore discat, ne tempus actioni dandum vepreto implexarum speculationum comburatur. T UM post haec omnia taedium hoc manet e
pitale a 'uod securus esse vix queas , num intellexeris ac penetraveris: ipse enim Dominus Wolfius prodit , haee intelligi posse tantum a iam doctis,
acutis &c. Ceterum de implexa m thodo inoffliana oriri am nos storissim edidimus. ΜΠ m. II. ipsa incommoda, quae odi. moissimam Philosephiam moralem dηm potest comitantur , possunt non parum emia Mognum modi habere tam apud iuvenes, quam Lum udum apud alios. sume 4 . . Nam posito etiam, quod D. in l. m.lafius in Jure naturae admisceat reVera sinu eius νaliquas doctrinas non sanas, aut pr dostinis clives ad errorem , illae tamen minus non est 'spossunt ad certum assensum trahere M 'et asseutiri ldentem, & ob hoc ipsum minus illi ,
periculum creanir commodum autem
est, periculo carere, aut periculum minus habere. Sicut Avicennae, Aver rois &c. scripta minus periculum o ant , quia minus intelliguntur id quod commodi loco habetur. a. Ad intellistendum enim scripta, Cum nemo haeed Domini Wolssi opus est viris tertiis st. vis iam doctis, qui ceteros auctoritate eas
ducant; acutis; verbo opus est viris si Domini molisi similibus. Quali, autem sit D. Wolmus iam ab am Wolffua d, nis aliquot & ao. depictum ipse deia citidit in libro Germanico . de Iure na
194쪽
tum, seu Philosophia practica in cinius prooemio g. II. sic habet. Θ neminudicio ου eum evitate in Ieripta mea incidit, inveniet, VERITATEM
ESSE, QUIDQULD HIC SCRIPSI. DIU ESP qui DEI e Dus I QUOD A DECEPTIONE MEI IPSIUS INE'USMODI IUDICIIS SIM LUMUMS; eo quod rem ex fiuis inter nis prine piis dijudicem , nihilque miri t rei eum externis. cui prasertim Loeteam meam Latinam legerit AT-
lure me, quid facto opus M, ut v
mum EX FUNDAMENTO COM coMPREHENDATUR, ω quantum
opus sit perpendere rem, donee securis esse possis, our te adeptum esse certit
3. Nisi ergo quis sentiat, se simile Domino missio ingenium nactum esse& se aginta annos omni contentione ad Philosiphiam Golam incubuerit ut D. istius, atque ut iam decipi in iudicandis doctrinis non valeat, is vix ulialam doctrinam tot aliis libris implexam adeo certo assensu recipiet, ut absolute tanquam veram recipiat. Adeoque si etiam ponatur, in doctrina morali messsiana esse quaedam non sana, aut
alia ad malum applicabilia , iudicare Lector D. Wolfisi debebit semper, a
sorte non recte intellexisse aut ad fit eum non penetrasse. Ex quo sequitur,
talem STUDIOSUM HANC UOLF FII DOCTRINAM ΝUNQUAM PRO REG ULA SUOR UM MORUM STATUERE POSSE, quod
commodum non est exiguum t PAGCISSIMOS enim existimo futuros, qui sibi certo persuadeant ranis se ingenio scientiaque essis praeditos, quanto Illustris hic Philosophus 2 credit excellere, ut decipi non possit.
Utis non no- 4. De non iuvenibus eadem multo Vi-εebit ois dentur esse planiora. Nam viri aut otiosi sunt, aut negotiis Occupati. Oti
sis sitis quidem est temporis; sed ii pis. rumque laboris sunt impatientes, qui 24V dis tamen plurimus requiritur a & nisi suc caltatem ficiens labor adhibeatur , Omn certiis unanti rudinis fiducia aufertur et nec eossunt incena pro regulis morum accipi etiam ab otio . Demus autem, virum oti
sum vincere se, & satis studii in D minum Wolfium impendere, is, si etiam imbuatur aliqua doctrina non Gna , sibi maxime soli nocebiti nec enim otiosi doctrinas laboriosas solent in alios propagare r quin si id facere te Larent, nemo eis adhiberet fidem; quia nemo nescit doctorem aliorum debera esse laboriosum, non otiosum. s. Si vero vir negotiosus est, ut lunt Nego saaulici, milites, Doctores, alii; vix ei sufficit tempus ad tam longinqua& anfrachiola pervestiganda tanquam indagine quadam. Apud hos enim axioma prudens receptum est i Quod tris fiseri paueis, non diaet Iisi mistis. Et s vel maxime satis temporis ceteris negotiis sustirati, illud studio molcfano sacrificaverint, ne tum quidem securi erunt, nis ad Domini in olisi i inne ingenium accedere sese perspedi rint, & omn1hus eius doctrinis suerint valde imbuti, praecipue Ontologia. Them. IV. D. Wolssius Regulam actionum humanarum facit esentiam γ :
nataram stimanam ac determinatrones M-m tam harum, qaam omnium rarum ad iamcnwm humanam eoncurrensium. Dic cursus super hoc, quomodo verum aut
falsiim id si ri. Hanc esse doctrinam D. moissi, sla Menia videor mihi legere in plurimis paragra- colligi ex phis tomi primi Philosophiae practicae. ambiriosa VIDEOR, inquam, non enim fortasse:ppm P sum certus, an sunditus comprehende rim. Adducerem aliquos *3. nis praelonga series esset adducenda ad hoc, ut lector posset mentem ejus rite deprehendere. Igitur, Paragraphos quidem ipsos in decursis dii putationis suis locis reseram; Nunc vero, nequid temere
affingam viro Jllustri, statuam ahquoth Heses, ex quibus aliqua ad ipsius
mentem erit. Praemittam tamen breisuem totius argumenti explicationem
methodo nostris ustatiore , Reiliore, ut nobis quidem videturi ouae si & aliis videbitur talis, conducet forte, ut ipsum etiam molisum lecturi sacilius
195쪽
H επω di. Osdriptio areumenti haec erit rmenti de. A ESSENTIA dicitur . nostrissi. - h.' Irincipium quod essendii id est illa ea tio aut vis, 'ira ipsa sum. R. ESSE duplex est, possibile & AGE quida tuale seu existens. Hic de solo existente erit sermo; quia quaeritur. regimia seu lex natura non postibilis sed acia
Nisara C. NATURA dicitur principium, operandi, seu ratio illa ac vis, qua ipsa ultra nude existendum potens stim
' Num haec in una re distincta snt, an tantum modo nostro concipiendi s parantur, huc iam minime spectat; m/ trum enim horum supponatur, Memtia ac natura limi regula Woliliana. Ipse certe Wolfsus ista nec re nec ratione distinguit, dicens in nora g. Nis risentia d Natura distinguitur ita, in μν nataram vie 6sentia fila me gentia una rara natara INTELUGA
TUAE mirari tua D. DETERMINATIONES a n
ιι- quidi strig dicuntur Limitationes seu constrictiones ad certum tantUm, non qualemcunque modum tam efnda quam
operoni. Quae limitationes ideo di cuntur necessariae, constantes, seu per petuae, S i utabiles, quia certae sunt, quia essentia & natura illas nunquam potest egredi. miectam E inter determinationes maxime at-m tenduntur O inuti ac Finis, cuilibet natura fixus & immutahilis. Ostendi tur Eramplum hortim omnium ostendo xem in Homine. Eius egentia est ipsum my ius esse ae existere corpore & anima. Metira est ejus vis ad operandum compore & anima. Determinationes si tΑ eonstrictiones seu limitationes necessa. i. Hae ad sic non aliter essendum, ad sic non aliter agendum. Precipue adstrictus est intra certos fines & certa ob m. Nam intellectus v. g. non potest aliud obiectum formale habere, quam Herum; Voluntas non potest non ha- here pro objecto sonum; facultas loc motiva non potest aliud hahere quam ' titionem talem. Et sic porro de omnibus. Rursus etiam ipsis rebus aliis, quae ad amonem hominis concurrunt, tales sunt determinationes variae, qu litatis, quantitatis, modi, finis &c. His ita breviter descriptis quae pe multis g3. 4 D. Wolfio dicuntur a
redimntur, nec tamen clare exponum
tur, ponamus hvpotheses de doctrina D. mollisi. θμῶ. I. mpoliasis prima. Si D. Wolnuata potest fius vellet, E sentiam & naturam hominis nudam, sne suis determinatioά
bus esse regulam primam seu legem 'naturalem hominis, haud dubie saltero tur, & in hoc sensu eius doctrina non potest accipi. Quod probatur sic. Regula duplicis potest esse modi vel est
regulans seu determinans tantum &non regulatai vel est regulans quidem, ' , sed regulata aliunde ac aliunde dete minatat sive quod idem est, Reguia Regula Q;a alia est vere primis, alia est seiandu t acta At vero Essentia humana nuda sne ii IMAE με. mitationibus non est νguti PRIMA, alias esset ens illimitatum, & conse- Αquenter aut DFUS aut nihil determia natumr quae utraque c9ncipi non pos. sunt, quod prolixiori probatione non .' . ..
eget. Praeterea Essentia humana absia . .
que determinationibus non est retula
SECUNDA; quia neoue est regulata
seu determinata, cum supponatur ah que determinationibus esse ; neque est regulans seu determinans, cum in essenis . :tia tali nuda indeterminata non instioeteiens rasis ad alia determinanda seu regulanda. Itaque essentia & n tura se sumpta potius exspectant re gulam, quam ut ipsa sint regula.
vellet, Ipsas has Imitationes seu deteris ιI. ueter. minationes esse trimam regulam MN minationealute nempe regulantem tantum non et euentiae iam regulatam, a quihus nempe deteria minaretur essentia, atque ah essentia sedeterminata seu regulata deinde reM-larentur actiones humanae r in hoc senissu iterum salleretur, neque spo in hoc
sensu accipi potest, quia ipse scit se non fulli.
Eum autem hoc sensu falli, probatur sci Aut enim limitationes illae, dete minationes , ac necessuriae constricti . nes essentiae sunt a riser S cc sint - is suis alia molisana manifeste esset Atheis i-θμ.ca, quod absit; quia tali modo id, quod essentias determinat , limitat &c. esset
primum omnium determinans omnia de non determinatum , ut supponitur a ditamen non esset DEUS, sive non esset primum omnium determinans tantum
quin sit determinatum ab alio. Aut vero limitationes illae sunt usia .hais alio limitanter & sic istae limitationes sitque sunt jam non sunt Iimietativum primum, ne regula tanque adeo regula absolute pνimi sed ram μα potius limitatum ab alio, S rursus limitans alia, qui est conceptuS re uia . .. . frenda. Istitur tali modo D termin
tiones ψolmain sunt regula tantum secunda habentia priorem. Sicut v. g. s ista constrictio natum humanae neces iasaria ad modum, obiectum, finem, proin ditet a motu sideri , motus stariun
196쪽
b tiae, quam naturae humanae, quam do. terminationis rerum omnium ad actio- a nes humanas concurrentium. In sum
do ergo D. molitii determinationes est sent regula prima, ut ipse stapponeret;
& non esiunt prima, ut probatum est.
esu stati es ad hoc ut sit rcgula, non tantum sumilem . quam debere tanquam conjunctam & combi- aetermina natam cum illis determinationibus,tion diis quas patitu . sed tanquam illis subie .e iubesitatam di ab illis regulatam; rursus au celeiat, tem determinationes illas non esse ali Barai quid aliud, quam leges & necessitates ab aliquo ente priore praescripto, princeptas, & conlutulas; quidquid sit illa lud ens prius: Tum vero recte sentit D. molimus, & in hoc sensu tuto roeipi debet eius regula. Mupe ut tamesentia, quam natura, atque determi nationes sint regula secunda, regula a tem prima sit ens illud primum, dete minationes istas necessarias imponens, seu hominis ac Essentiam ceterarum re rum constringens ad haec tantum obj cta non alia, hos fines non alios Sc. Quid autem si illud ens prius teguislans , aut quo nomine appellandum, huc non pertinet, modo constet, illud, qualecunque sit, esse regulam necessariam, quae ista determinando Albieteidi essentiam naturam hominis, &. . actiones inde proficiscentes r S quae consequenter sit ens superius ae domu num non humanae duntaxat essentia, sed omnium omnino rerum. nnod pro. Veram autem esse hane mentem , shalis. D. olmus illam habet, se ostendi- , . . tur. Probavimus supra, Naturam ni dam non esse primam regulam ceter is
rum , sed regulari a priori, nempe a limitationibus illis. Probavimus, Limi- tationes istas non sese esse, sed ab erute priore. Atqui quod probatur regulari ab alio priore , illuci probatur tale
regula secunda tantum. Ergo probavimus, Essentiam, naturam , ac doc . minationes seu limitationes illas, s sunt regula, in tantum esse regulam, quia inuantum omnia ista sunt regulata, o inata ac praecepta ah cnte si aperiore sive esse illa omnia regulam tantum μ
an im natu- γ δ m. IV. Lex naturae est indepem dens , ac anterror voluntate Dujusque: istare entis iuperioris r Sive lex naturae, SDEI. obligatio ad illam vitur abstruhendo a . voluntate DEI. Quomodo haec D. molini doctrina possit racipi, aut d heat respici pr. Suppositio pν m. si se sumere Disas διtur sententia D. molssii, ut Mensa , ut esseolis natura ac determinationes saepe dictae - . sint a se ipsis, de nulli praeceptioni viatius entis superioris subiectae, falsa esset sententia & vel Atheismum docens, vel ipsam essentiam a sese determis
Uum constituens pro ente summo. 1. Praeterea esset surda sententia. surda est
Quia istae limitationes, si supponuntur esse aliquod ens, di inctum ah es.sentia humana, essent longe n hilius ae sertius ipsa essentia; imo omnium . sortissimum, eum per illud non tantum essentia humana determinaretur, sed omnium rerum, quae unquam possunt ad actionem humanam concurrere: cum tamen in ipsus essentiae humanae pote state neutiquam si rebus ullis limitationes praescribere alias, quam quas aliis unde hahent: unde apparet, tales determinationes longe ipsa essentia humana sortiores suturas esse, si ita intellegeretur D. Wolfili sententia. 3. Si viso determinationes illae non sunt en distinctum ab essentia, sed tinia essentia; sequitur essentiam deteris minari a se ipsa, necessitati a se ipsa
itaque esset necessitans secundum esse tiam, & secundum eandem essentiam non esset necessitans sed necessitatum.
4. 'potbessseundis. Si D. M ois fius sentiret, quod non sentit, Esseim g ntiam illam determinatam, tanquam reissulam, dependere a natura, sortuna, mineasu, fato, necessitate; istam tamen d lii, n. naturam, fortunam &c. non esse ens superius distinctiim ab entibus omnia hus, se incideret in naturalismum, Epi- rismum, Stoicismum, & Αthcismum. . Si vero per naturam, casum, satum &e. Iri diui .
intellisit aliquod ens distinctum deter uam.
minativum omnium & h nullo determinabile, hoe ipso inultigitur CEUS, D ab ilio non asstrabitis, sed is vere pro
regula natura prima statuitur quam optime , scut dehuit statui Clara sunt haec, S multis argumenistis fierent tantum obscuriora.
s. Suppositis torris. Si D. Wolf . 1 tra fius admittit quidem Dependentiam es h Esenti e regulantis a volantate aliquis' uin DEI, di tantum quaerit a qua DEI v luntate pendeat λ Sic recte resolvi d. vini, te ribet, distinguendo duas voluntates suu praec tiones DFI. Um ae PRIMA
. VOLUNT AS DEI est praeceptio
DEI, qua essentiam humanam constituis, Eique hos limites immutahiles
proponit, ut voluntas bonum, intellectatus verum, ceterae facultates alia tam
tum possint M debeant attingere; &
197쪽
se etiam in determinatione aliarum re Tum, quae omnes subordinari debententi primo, aliae quidem tantum dire te & ah solute ut cetera; aliae etiam re flexe & cum intentione ut homo. Et tali modo regula seu i a natura est offensi Iiter pendens a voluntate lae DEI prima tanquam is sua Iugeriori rigula, nee ab itiis ahstrahi potest; cum aliquid secundum qua subordinatum non possat concipi sne subordinante. Suhordinans
enim ingreditur conceptum subordin ti, vel habet in se rationem suffieientem &c.
6. Altera ac SECUNDA, & quoad nos posterior VOLUNTAS DEI est imperium aliquod DEI, quod seri inessentiam humanam, quae per anteri rem suam voluntatem iam erat regula a voluntate ta. Ah hae voluntate lex naturae post da DEI ahstrahere; quia talis voluntas si IIII eunda non ingreditur conceptum esse
heie. tiae humanae ut per primam voluntatem determinatae r nec in natura hum na fimplieiter considerata per actum istilum primum regulata continetur ratioi sussiciens, cur talis actus secundus 6-rat aut extare detiat, hene tamen quod possit extare. . Nam ab actu ad potentiam est hona argumentatior In nostra essentia ut regulata per voluntatem primam DEI continetur ratio sufficiens actus divini otantas. Ergo continetur ratio suffciens ad puse extare etiam aliorum actuum aeque divinorum.
SECUNDA dicatur praeceptio seu LI. X DIVINA POMI IOI VO LUNTAS autem PRIMA dicatur
quam prima formatrix naturae ac re
trix ; apparet sussiciens ratio CUR
LEGE NATURAE OBLIGATI SI MUS ETIAM AD LEGEM P LTIVAM DIVINAM SERVAN
DAM, dummodo cognitam. Id quod nos in Jure naturae nostro uberius in culeavimus. Nam ille DEUS, qui prima voluntate sua constituit essentiam nostram δε νυam sui imperii primi, non potuit nos ab imperio secundo immunes reddere, nisi essentiam priorem adiis meret, & novam dive sani daret, ita ut non essemus tidem. Hoc autem reis pugnat enti primo, ut recte de his D. Olmus allegat Theologiam naturaialem. Quae tamen non tantum tra tanda erant in Theologia naturali, ut
pote mere speculativae sed omnino in Iure natu , quod debet docere praxiniominis erga DEUM.
fius contenderet, essentiam humanam
luntatem autem primam DEI solum de bere dici Dram diuinam: ita ut esseniatia humana sit regula prima in ordine naturali, voluntas autem prima divina esset tantum ν*via prima in ordini
SUPER NATURALIL contentio ista
explicatione vocum dirimi potest, &dehet reduei ad modos loquendi est amtiquo jam usitatos. Cum nomina b
na recepta mutari non conveniat, ob
rationes passim notas, & ob perieulum erroris, quod periculum etiam hic imesse statim ostendam. o. Nam NATURALE hactenus Gala dica.diximus omne illud, quod fluit secum aratra
dum ordinem creaturarum prima creatrice DEI Doluntute constitutumr a quo Ordine DEus non excluditur neque excludi vel abstrahi hic ordo aDEO potest; quia DELIS est huius oris dinis principium essentiale. Principi tum autem tale a principio tali non potest abstrahi, quia primum contine, tur in eonceptu secundi qua secundi. Tali modo Voluntas prima DEI deter- Voluntasm;natrix ordinis hujus est VERE NAE DEi mina
TURALIS LEX DIVINA Anminio m. L UTE PRIMA. Contra essentia hu-' 'mana est VERE NAT ALIS LEX SECUNDA: potest tamen respectivi
diei etiam prima, sed prima creata, aut participata, uti nos in nostro iure naturae secimus, secuti Patres nostroseum S. Thoma.
11. SUPERNATURALE autem inld dies.solemus dicere id, quod in illo ordi- xlem
ne primitus per DEUM eonstituto non iura icontinetur, sed serando DEI decreto imperatur & fit extra ordinem, ad λeundum imperium manifestandum aut
exsequenduin utatur ordine creato primo tanquam instrumento, medio ec .
Sic peccatum grave seu averso totalis voluntatis humanae a DEO ut summo bono, non potest per solum ordinem naturalem primo decreto stabilitum rostitui aut aboleri; quia in toto ordine naturae quem DEUS imperando constutuit, non invenitur peccatum, alias mus peccatum imperasset, constitui L. seir ergo neque in eodem ordine in venitur peccati remissio M. Qua vis DEUS imperio secundo adeoque summaturali volens remittere peccatum, utatur creatis progressibus tum ad remissionem illam manifestandam , tum ad conserendam. Sic usus est humanitate Christi, in ordine natura ii quoad substantiam iam contentarSic utitur aqua ad baptismum, m
198쪽
.. tiuus volvatatis ad poenitentiam &e. De his quoque nos plura in Jure nostro naturae, ubi de fide supernaturalium , de spe, de poenitentia egi
m. με ιι ia. Ceterum monere hoc loco h R'. mines convenit, presertim illos, qui QP aura naturae docere alios vomi aut debent, duos este scopulos in hac d ctrina aeque evitandos, quemadmodum Scyllam & Charybdin, aut quemadmodum Symplegades Poetarum. Nam
luris naturae doctor ostendere debet. lominem obligari NATURALITER.
- . . Debet etiam , nisi Atheus sit, ostem
Tullin. m. s multum lahorat ad ostendendam o lenitiduco ligationem NATURALEM, corrup- re in m a ta discipulorum indoles pronior fit ad se ma sentiendum, omnes obligationes esse mere naturales. Experimento enim constat, animam lihenter esse praecipitem ad universalia concludenda ex quibusdam particularibus. Iline habuimus homines, qui semel isto senam abrepti magnos conatus adhibuerunt, ut ostenderunt, omnia quae duvinitus revelata credimus, mere nais
turalia fuisse: & hi proprie Naturali-stir vocantur. Hi iterum in duas Hasses pro sua libidine abierunt, quarum . altera DEUM in per habet, & di. cuntur Atheir altera DEuM ad ordi nem naturalem qualemaeumque impe sectum refert & hi mistae sunt. D. Wolf in inter istos non referor istamen valde timet, ne, s legem naturalem divinam esse admittat, ipsa sitispernaturatis. Vide notam e usdem
in g. Ia3. ψ .alde Contra si Doctor paulo sellicitiorem . etDEum se ostendit in DEO adstruendo S obligatione erga illum; tum proni ad exorbitandum discipuli induere incipiunt hune sensum, quas Obligationes, erga DEUM maxime, essent ordinis supernitaratis. Quia enim DEUS supra natu tam istam creatam est, hinc volunt sihi persuadere, quidquid ad DEUM reser
tur, supernaturale esse. Hoc autem utrumque facit in ipsis eonsuetudo quaedam a uoluntate contracta, quam contraxit 1 epe obtemperando sensui S carnalibus appetitibus. Nam animus sensualitatis captivus prae ceps fit ad omnia sensualiter consiti randa, aestimanda, ac sequenda. I ines audit, obligationes nostras esse natu νatis, concludit, omnes tantum esse naiar rates. Cur hoc ξ quia sibi blanditur, se cum natura, quidquid ea sit, facile compositurum; cum natura aut ipse mei sit, aut saltem nihil supra ipsum. Unde cxvir timorem, exuit pudorem, S pecudis more vivit. Quodsi contra homo sensualis audit, Potes obligationes oriri a DEO. reserri ad ansam . mDEUM ineompetensibilem γα id ru sum pro se arripit, & concludit, se his G1e.Λαε. obligationibus satisfacere non posser dia tanquam sis.
vinas enim eas esse, adeoque supra n per τουν turam, er viνibus naturis non implenis das. se autem turic confitebitur hominem infirmissimum, longe imparem ad recipienda , speranda, implendaque supereaturalia; ideoque sibi nihil posse
imputari. Ηine nota est doctrina haeretica r hominem non posse mandatami servare. Ex quibus patet, quam cautus esse debeat Juris doctor, & quam necessurio nos inter talis doctoris dotes numeraverimus, ut si Vir Bonus. Vid. Ius
Them. V. Doctrina D. Ita, quod D'eri:
Bonitas actionis consistat in ipsa esse, cu
tia ac natura hominis ac determinutio. inthus, indcpen senter a Noluntate DEI. Item quod obligatio ad Bonum et amerga DEUM si ex ipsa ementia homi nis independenter a voluntate DFI S. aso. Et id genus aliae eius doctrinae.
nude sumptae perieulose sunt infirmis; in Ie io
in certa hypotneli ac nostra explicatio 'Mni o ne sunt honoe . Sed necesse erat addi explicationem tal em, quot videretur non magis tribuere essentiae huinanae a
DEO abstractae, quam Voluntati DEI.
I. Si enim ita nude accipitur, honia Periculum talem intrinsecam & imutabilem aeter a bonatate namque consistere in ipsa essentia hu- μ..tigo mana etiam sne respectu ad DEI v luntatem, periculum est valde propinquum , ut mox antea dixi, ne homo sensualis ex hoc praesdium sibi sumat ad naturalismum: Si enim essentia mea, argutabitur ille secum) est ratio in trinseca honi eaque immutabilis, ego quidem semper ero bonus; quia nunquam ego aut actio mea erunt sine ecsentia sua. si h re eligam quod libet, hene eligam, quia libertas mea est de mea essentia, , cetera id genus. Re- Nee recla. clamabit 'nidem in aliis paragraphis D. motrius; sed homo sensualis di- uti: cet; hanc priorem do uam esse na- hic Cui ituralem S intelligi hilem, steriorem autem esse initelligibilem, aut mel p sicam, aut planu supernaturalem. I. In certa hypothes autem sumpia inino odotae hoe doctrinae, & sobrie explicatae, ut supra coepimus, bonae sunt. Nempe i 'Bonitas actionum intrinseca sita est in ematia ac determinationibus rerum in-
199쪽
ὰ tendenter quidem a Doluntare SACUNDA ω Meraisiainaria DEI, sive independenter a lege POSITI PAEQuo sensu idem amrmarunt dudum no siti Theologi. Attamen honitas intrim seca non est sta in essentia rerum in dependenter a voluntate mi prima &ordinem naturae seu determinationem essentiarum constituente. Omne enim
Bonum participatum seu quod non est Uri non consistit in semet independe ter a primo ac summo bono ; quod non est aliud, quam voluntas D EI sve DEUS ut auctor omnium bonorum,
aut sonum ipsum comunicabile ac non. communicatum aliunde.
A iam pre 3. Hoc equidem indubitatum est, Deri' in ' ' Musim per se aut inerius m non es.' 'se . DEO; quia nec in ordine constutulo per primam DEI voluntatem comtinetur, nec continetur in ordine conis stituto per secundam ac positivam DEI voluntatem; nisi per oppositionem ac negationem. i. e. DFUS utraque hac voluntate coestituit meras res & facta. tates bonas, & inter has facultates p suit etiam liberam voluntatem, capacem ad agenda hona a DEO instituta, capacem etiam ad deficiendum ah eis,& ad convertendum se tentative extra hunc ordinem rerum positivarum h narum ad nihil, ad non- na, ad subis Iationem honi Sc. hoc est ad ordinem negligendum aut pervertendum. Si voluntas se continet in ordine illo ure
que , non potest nisi hene facere, quia facit scut cohstituit Dominus ordinis qui dominus iuhet tantum, iuberi autem non potest ipsi a quoquam. Si v luntas ordini utrivis se opponit aut eum insuper habet, & alium sibimet constituit, qui nonis es, quia ab ente primo constitutus non est; tum vero nihil honi sed malum tantum est. Η mo enim , si designando constituendoque aliquid extra ordinem quem DEUS 4nstituit, posset bonum facere ae constumere, sequeretur, ipsum esse auctorem alicuius boni DEO non pendentis,
atque adeo homo esset creator novi
honi non aliunde habentis reale esse, quam ab ipsa hominis voluntate. Quod longe abesse debet etiam a superhillimo. Nihil igitur boni cum possit per hanc aversonem facere homo, sequitur eum tali modo non nise mesum facere ς quod autem non ni 7 maum est, revera est pres & intrinsece malum. 4. Verum s D. Wolitas se intelli, git indepentiam legis naturalis h lege sitiva tantum , frustra tantum appa- intum metaphysicum adhibuit, quasi rem novam demonstraturus & mori libus incognitam. Nemo hactenus nescivit, legem postivam esse naturali o steriorem, atque adeo illum ab laetrahi non posse. Potuisset, ac, ut fideis lem doctorem ageret , debuisset clareae sepe edicere, non simpliciter indvipendenter ad voluntatem DEI lesem consstere in Essentia humana: hoc eis nim luhricum esti sed, legem DEI G . sstere in essentia humana ut indepem dente ab lege posti DEI. Trem. n. Issae locutiones , Lex naia lax na rem ture est voluntati divinar conveniens r& siquae sitiit id genus aliae, in hyp -. . thesi stini accipiendae aut reiiciendae. . Si intelligitur voluntas D Fb I prsma, & tamen dicitur, legem natum 'esse mera ae nude eonformem eidem v
luntati sine do dentia ab eadem, salsa est hypothesis. Lex enim natu increata est ipsa DEI voluntas primae
Lex natum creata est e sentialiter pe dens a voluntate eadem, hoc est lex naturae creata totam essentiam, ac se mam unice accupit a sela eadem v luntate, independenter a qua nec esset nec regularet. Sic autem convenio cum voluntate DEI, non est nude eonis
grvire , sed unice depodere; Sicut lex principis non est nude conveniens v luntati ei dem, sed ab ipsa procedit,
pendetque unice. a. Deinde haec expressio nuda conis & dat eo venientiae cum voluntate DEI sine dri cepium pec.
pendentia a DEO posset esse oceaso cati philos existimandi, eum qui peccat contra legem nain , non tamen peccare con rea DE i ex nucla enim convenienistia leges cum voluntate DEI sne pum dentia , non videtur posse probari misessem sorandi DEO : vhi nulla probatur necessitas parendi DEO ibi nullum datur fundamentum iudieandi, DEUM suisse otiansum; quia offenditur silum
per inoti fientiam ae violationem dehiisti. Consequenter daretur peccatum contra legem natura & tamen non conistra DEUM. Id quod est proscriptum
ab Alexandro Vn1. 24. Aug. an. I 69α ut post videbimus. Exemplum rem Aiaciet claram. Lex statutaria Saxoniae vetat aliquem contractum i Eundem contractum vetat etiam lex Persarum.
Qui iam in Saxonia observat hane legem, is asit consormiter voluntati Ducis Saxoniae, & smul conformiter voluntati Regis Persarum. At regem Persarum non offendit, offendit autem regem vel Ducem Saxonum is, qui eam transgreditur. Quamvis enim lex Sa-
200쪽
xonum si consormis voluntati regis Persarum, tamen ab ea non pendet. Reducitur 3. Quodsi dicatur, ex nuda illa comad contrad, venientia sine dependentia nosse de-m im monstrari necessitatem parendi DEO debebit in nuda convenientia sine deis
pendentia inesse s in is ratio necestitatis parendi DEO. Si convenientiae huic independenti inest sussciens ratio parendi DEO, inest eidem sussiciens ratio dependentia 4 DEO quia parere est dependere. Ergo inest tali convenien tiae dependentia a DEO S non inest dependentia a DEO.Sententia 4. Sententia damnata haec est rdamnata de ti Peccatum Philosophicum seu morale peccato p is assiis humanus disconveniens na isto in o. k-- Ahis & rationi. Theol ,, gicum vero mortale est transgressio M lihera divinis Ietis. Philosophicum D quantumvis grave in illo. qui DFumis vel ignorat, vel de eo actu non co- ,, gitat, est grave pehcatum, sed nonis est offensa DEI, neque peccatum ,, mortale di luens amicitiam DEI, M neque aeterea poena dignum. Hie
patet consententiam te is naturae cum voluntate DFl non excludi r depend metam tamen ab eadem excludi, cum possit violari lex naturae, quin viciatur voluntas DEI; ut fundamertum peceati philosophiei si Ita pendentia legis
naturae a voluntate DFl. Quods igitur his in terminis versatur D. molia fius, struxit fundamenta peccati phil sophici. Si non versatur in his terminis, debet reduci ad illos terminos, quos posuerunt patres nostri: ex quovisbile fit, male tuta esse iura naturae novorum S Clarissimi etiam Domini molisi, quando profitentur se ab ignorantia Patrum longe recedere. Quod pee. s. Quin imoWD. sententiae tam detis versatur in his terminis, longe deteri Hug sequitust ra sequunturi nempe peccatum philo- h ο i sedihieum dari non tantum in ignoran-
eo tante. Nam in Casu Alexandrino, ut mihi videtur, peccatum Philosophicum constituitur in deor inatione sim plici a natura rationali, nihil cogitando de convenientia huius legis naturalis cum voluntate DEI: quia talis pse dophilosophus fortasse nescit istam comvenientiam & ipsum DEUM. At in
C,so D. Wolfili suppositis terminis praedictis) philosophus apprime intelli.
geret demonstratamque haheret convenientiam legis naturae cum voluntate
DEI: ergo indirecte demonstratum ha heret DEUM ipsum eiusque volunt ' tem. Et mihilominus iste philosophus non peccaret contra DEUM etiam coisgnitum , fia nescit dependentiam a voluntate DEI, aut potius pro demonstrato accepit a molfio, honas& malas actiones esse ex ipse natura humana hoc est ex ipsa lege naturae iis pendenteν a voluntate DEI. FINmiter ergo sibi persuadebit, se legem
quidem naturae offendere, non tamen
voluntatem DEI: nisi forte per indeiseentiam & incivilitatem; quia egerit
aliquid contra renuenientiam nudam simplicem, non autem contra necesssitatem & obligationem suam ae depem dentiam. 6. Non credo ita inhumanum fore Num Potis.
D. vos sum, ut dicati quid ad rem si is sit In iacit Alexandri Papae declaratio aut phi-hphra proscriptio in materia philosophica ξ inor ali Demonstrare debuisset . Nexander, & 'methodo scientifica uti, S mathema. ticum eum fuisse oportebat. Nam sa-cilis ad ea Materet responso aliar sed visissiua id nos ex D. molisi sontentia responde. negare non bimus. Is, ut initio cl ximus, admit potestitit, in iure naturae agnoscendo ac dis. eernendo fiundamcntum esse γλ ν
ratem, quum s Q TENEANTUR& vulgus & vulgo nihil altius in. do trina morali sapientes. Igitur Alexander Papa nihil fecit aliud, quam quod D. molistis postea Pontificihus tamquam viris auctoritatem habentibus praescripsit. Ut autem Pontifex pro doctis aliquam demonstrationem edein nocti doriret, nec patitur eius auctoritas sine tuis demo istia. Ii demonstratione vigens; nec rerum t ori te. a, ac heminum eonditio. Nam tibi est e net tale sin
isse vir doctus, qui, nisi humilis 2 tes: Ihi
auctoritati obediens sit, demonstrati ne se patiatur superari ξ DEUS-ipa certitudo S csseutiarum essentia ex nihilo secit omnia hona idque secit sua voluntate ut agnoscit volmus, ab eadem voluntate sectum totum id quod est. Dominus moimus quin sit doctus, ego neuticium dubito, siminec ipse dubitat, securus utique duia dum, se falli in his rebus non posse ἔid quod stipra Them. Il. num. 2. X tulimus. Jam vero D. Wolffus ita. secutus suae doctrinae, operosus serit
argumentationes, quihus videtur comfutare alios etiam doctos viros, qui bonitatem intrinsecam actionum huma. narum etiam ipsius D. Wolfsi oste, dimi dependere a voluntate DEI. Αω . que ipse contra hos doctos viros orti nem Geometriam, atque Metaphysticam suam iungit S intendit ad pr
handum, Bonitatem actionum humanorum non dependere a voluntate Dei equam-Di iri so