장음표시 사용
201쪽
quamvis illam dependentiam alii, e iam docti, demonstrasse sibi visi sint. Sicut ergo docti viri suis demonstra tionibus nihil profecere contra Wolf-fium, nec molitius contra ipsos; ita nihil prosecisset Pontifex contra doctos, etiamsi methodo scie itisca ipsius molf fit usus fuisset. - . Non ego D. moissi demonstrationes ita dictas trahere cupio in hane solam partem, ut OMNEM Dotanta-rm DEt excludat. Ne enim hoc face. rem , usus si hypothesibus, de discruminationihus dc spatium libentur ei peris
mitterem, ut in partem commodiorem se ipse interpretetur, modo sanam de offencliculo non ita patentem. Sed hoc tamen inde colligitur, doctum virum demonstrare sic, ut ad honam applic tionem harum demonstrationum disce nendam ab applicatione mala, otus sthomine aeque Gocto aut sorte doctiore rouia, nisi cloctior sit Domino Wolffio, AI eurior ab errore, sicile iterum producet tales alias demonstration , quae ancipites sint. ' 8. Igitur videtur pronuntiandum, nullam unquam fieri posse definitionem
de re morali diffficili ac recondita, si de finitio sumenda est a doctrina Philol phica nuda; minime vero si definitio
menda est a doctrina tali, quae dependentiam a voluntate S auctoritate Dei, consequenter etiam ab omni alia, amishiguam proponit. Conini vero poss-hile est de necessarium, ut definitio talium fiat ah ahqtia auctoritate. Culinpe Docti semper inter se certant rati nihils de imaginariis demonstrationibus; di, si summam divinam auctoritatem respuant vel ambiguam faciant, semper cortabunt, nunquam definient; quia mira principia nunquam poterunt ad unum determinativum metisaretim reis duci. si autem deciso facienda esse duceretur ex magnitudine doctrinae, in aeternum anceps manebit, uter doctus' si altero doctior ac certior. Contra utra auctoritas altera auctoritate se
potior, non adeo perpetuo in ancipiti est positum. Nam nostri v. g. Cath lici, cum inter Pontificem dc D. Wolf fiu:n comparatio auctoritatis institueri. da est de doctrinae, facile se expediunt. Nam quantum ad doctrinam attinet, dicent, se rem in medio relicturos: Dominum quidem molirium edidisse ii bros multos, a Papa malum esse edulum 1 sed hoc, inquient, nihil probat reum etiam doctissimi nihil stripserint, ut Socrates ; dc eum ipse Dominus molisius praeseserat se coctum fuisse ante quam scriberet. Quod autem spectaret ad Auctoritatem, haud du- qi hie longe praestare auctoritatem Pon estificis. Nam Domino .cliso etiam longe his minora publice mandanti no
mo vel cerdo etiam ex suo coetu cre
Miderit obediendum, cum Pontifici tot sapientissimi viri & ipsi et in magna auctoritate constituti libenter de ex . animo obediant; cum etiam accedat ingens praesumptio, Pontificem eum suis non minus esse doctum quam Wolmum Atinet, tametsi nee Geome- .r atra esset, nec Analys infinitorum i structus, nec Ontologiae aut Logicae Wolitanae unquam studium adhibuis
set. Sicut ante centum annos fuere
doctissimi quidam viri, tametsi Libres
Wolisanos non habuerint. Them. VII. D. Wolfius videtur matre Iromissum de Juventute in altum tolia proauintaenda, non omnino implevisse.
quosdam, qui juventutem a subtilita iem sublimiatibus inolmanis abstracturi sint prodi dorum terra, ut placeant eidem iuventuti, hmmi repere , quam adeatis se a terra usi re inuti. Persuadet ergo sibi subtili ob luialia. rates suas ad hoc valituras, ut humi repens hactenus juventus altius attes
sint subtilitatis de acuminis expertes, abun ut avidissima etiam iuventus non e plere sitim uberrime valeat. Quid , quod heterodoxi, de ex nostris etiam non pauci accusent scholarum in his
quia subtilitates: imo non raro utiles ullas doctrinae per hoc ipsum reuuum . tur inutiles, quod acuantur subtilius. ρ
Tristi, id loquitur multorum CXperien thotia, qui Rhtilitate nimia civerunt hein suis. Expa. heseere dc sana mente deflectere. Veri eientia. .
teres quoque Philosophi, quod S. Αugustinus in Joannem dudum nota la, ce virtutibus, de Summo Bono mulinsuhtilissime diviserunt ae discursus ac tissimos nexuerunt. Pauci tamen it: rum altius extulere muniem, aut tu, utilitatibus suis ad coelum evecti fiant.
videtur D. Wolisi promissa altitudo Uomi po. in praeeipitium de scarium volatum sa- testola abire posse apud inultos juvenci, si eius doctrin asti utantur, maxime ' circa hanc inipeuintiam leg ε natuam sive naturae humanae a volucitata DLI. Neque poterunt a vertigine Iuherare sese, nisi se receperint ad n strorum ab antiquo doctorum semen.
tias, dc secundum ha rectili ueritie 'doctrinam Domitii ψohia.
202쪽
f. Vertiginem illam colligere est ex supra dictis Themate IV. & V. & insta ex Themate de Atheo Cap. XVII. ' . Them. VIII. n. q. &α ubi per haec Primcipia concedi debet Atheo , non dari
legem naturat, utque adeo nullum omnino peccatum ne Philosophicum quidem committi ab ho ne molfliano posse. Quae luxurioia iuventuti de
avarae senectuti valde commoda sunt istia foret
molita. Trem. HIL D. moissius non est
. . derexIt inventor multorum novorum in doctri--ha in Iure na Juris naturae.
tii iis i 3- lyraesertim in prasatione Iuris na M. ω' η'' turae Morali , Germanica lingua exarati , multa enumerat, quae ipse primus hic prestiterit; inter alia, se in.erenam insolem liberarum actionum , hactentis os dira cognitam , in omni clara
Lee posuisse r demonstrase se id, cujus demonseratio antea imposiladis haliam
tur, nempe, inimisi dilictionem use rem venientem rationi , odium vero eidem eontrarium t Reperisse se novum intims Agimi , nempe quomodo pasones sectus reprimi deleant, re tando φνα- missis i stogismi ad mestim inelinantis rinυenisse te se eertas regulas Heori ha ctenus ignoratas e Neminem se claritis Osredige disreimen inter opera fratia natura r Neminem fuisse, qui tiberitatem Desumtatis magis ipse in usum ν duaerit ; eLritis e demonstraverit, gummodo /x luero arbitrio virtus fiuinae φυιeritudinem , Ee ritium mitietuν Damturpitudinem μ.mae tamen a a. Non hic in singulorum istorum intimaria du- ventorum discussionem intraverim r. Ti I quorsum enim abducerer Seti appello salvum eos omnes, ciui in Doctorum Catholicorum libris saltem me iocriter versatio sunt, num haec aliaque . Domino molLsio inventa in iisdem libris desiderentur ξQuodsi enim tot doctrinae morales h ctenus desderatae fuissent, quam mis rem ante Wolflii libros genus humanum tam felix futurum erat post illosithros a multis jam eius discipulis lectos, S ut existimant, amplius etiam demonstratos. Quam felicitatem cum experientia in hune diem nondum confirmaverit, posteris nostris experiendam libenter permittimus, si ea est possiabilis. - m. IX. Convenientia actionis
est Principium discretivum iuris mis
is PAae . h. Principium discretivum dicimus pham in vi rationem aliquam , ex qua perpensa &scret orem idi applicata , discernimus obligari Da m . ad Me ves illud ex iure naturae. cnon ex alio. Adeoque istud principium non est ipsa lex naturae, non est ipsa obligatio , sed est indicium seu argumentum obligationis non cuiuscunque, sed obligationis naturalis. De quo nos in Jure naturae uberius. a. ut ergo de Convenientia rite sta- noti in onori. tuamus; certum est non quam nytie bet sensu. Convenientiam haberi posse pro genuino discretivo ; nisi velimus quidlibet ex quolibet inferri, idque in re tanta, ex qaa , omnium consessione, summum hominis bonum pendet. . Deinde non potest admitti convenientia actionis cum natura humana quomodocumque spectata. Quia hoc quoque licentiae & desectioni a Summo bono portam apperiret: cum talis comvenientia sit etiam in maximis peccatis
quae Certe conveniunt natura creatae
quomodocunque spectatae , nimirum ut desectibili Sc. 4. Convenientia ergo niari , cere- ς monialis quasi, & quae non habeat in se oti,ihi odi rationem suo ientem imponenda NE- gationeae. .
DUIM; talis non est illud Principium
discretivum genuinum. Nam si cui r praesentetur Ecce debes abstinere mendacior quaerit utique cur deleo abstinere Θ Ais ipsi quia non convenit nais aturae humanae. Dicet ille r Cur non Tu rursus ipsum urgebis sic Quia natura humana imprimis ex se apta est ad veritatem agnoscendam e dei de quia voces per se institutae sunt ad significandos mentis conceptuS. Rursus quia omnes homines volunt sibi uiciveritatem a quia denique tua quoque
naturae ita est comparata, ut nolis ah
aliis decipi. Quilibet in his aynoscit convenientiam inae Mi sed alia
quis sorte non maiorem deprehendet, quam qualem inter se servarent duo auiatici mutuis ceremoniis certantes. Nam
dicet sorte aliquis: Intellectus humaianus aptus est quidem ad verum, sed etiam ad falsiim inveniendum id quod multis contingit per accidens ; multi etiam id ex institututo secerunt. Vo- eum deinde institutio facta est ab limminibus mei smilibus & antiquis, quihus nullum , ne dicam naturale, in me ius suit. Imo etiam sancti homines
utuntur interdum vocihus ad mentem
suam cellandam. Homines quidem &ego ipse nolo decipi; sed per hoc tamen ego non possum ipsum naturaliter olligare ne me decipiat; sicut nec ipse me naturaliter potest oblisare ne eum ego decipiam e riserim enim ipsum o ligare me volentem. Hoc ergo peto , ut mihi probes Convenientia Isa me OB.
203쪽
u,que 3 s. Praeterea actio debet convenire cum natum hunuina non ut nuda , sed tit determinata, nec quomodocunque determinata, seu ut determinista ab ense torentiore M Dperiore oIIerviendum ;1cu debet considerari tit pen. bns ah imperio. Sic enim convenientia continebit in se rationem ti selinton OBLIGATIO VIS quae utique obligatio consistit in potestate trahendi aclδbsequium
x una parte, dc ex altera parte in debito seu necessitate obsequendi. In t ta vero natura nulla existit potesas na-Potestis ori toralis trahendi nos ad obsequium om-:igηnui est in nium nostrarum actionum , nisi DEUS, vel quocumque nomine dicatur ens L Miutim omnitim resa tim , statuatur pro
ultimo γ timoresisti omnium hominum impellente, es imo compellente; salvo, libero arbitrio e libero , inquam , sed
6. Nam quaenam est illa potestas unia versiliter sti ingens ad obsequium Omnes , in omnibus actionibus , S exempli causi in veritate dicenda 3 An N, cura humanar id eli ego ipse me constringo ad veritatem dicendam ξ Hoeuutem est in quaestione, ut alunt. Ut coeteri, enumerandis suu silper eam, aio , id vile institutionem aliquam omnibus naturis ac essentiis creatis potentiorem. Nam imprimis si cocant omnes reges, omnes exercituS, omnes sapientes , omnes homines, omnes de- . nique creaturae, in illorum omnium p . tellure nunquum sitit nunquam erit ut
veritatem ullam ipsi effici. nt; sive ut id, quod verum cst, faciant esse non verum, aut quod est salsiuin siciant esse vci um, aut aliqua alia circa veritatem reipsa immutent, cumque sibi subiiciant: ded quod est verum, etiam rapugnantibus omnibus hominibus de creaturis est verum; & quod est salsiuri omnibus creaturis repugnantibus est salium. Ex quibus luce meridiana clarius omnes homines docentur , si modo attem dant , veritatis determinationem factam esse ab ente ipsis omnibus potentiore ac Domino, cuius servi sint homines, quorum adeo non est, veritatem jam pro- serre iam supprimere. 7. Et quamvis existimem , ista esse
clariora omnibus mathematicis demo strationibus, iasten iuvat, ad deprimendam fiduciam humanae argutationis, exemplo palpabili rem explicare. Ter Ta ista, quam pedibus calcamus est om-' nium maxime Crudum elementum, &videtur non attentis esse plane in pol Ilate nostrae eam coloni tractasit velut
s an . Fant autem coeantque homines omnes, & vectes omnes, omnesque machinas Philosophiae experimentulis S technicae adhibeant per omnia sucula, Ex toto hoc labore ausurant mihi climi diam partem terra. Nec peto ut ita auferant, ut nullibi amplius extet, sed tantum ut non amplius extet in hoc globo ; aut faciant de novo saltem unicum arenae granum i multaque alia quae de
hoe sbio dici possi int. In his ad populum & ad sese explicandis , utilius, credo equidem ) desudarent ingenia
Doctorum hominum, quam in serendis subtilitatibus, quibus probent, humanam naturam esse sua et regulam lim dependunter DEO.s. Quodsi aliquis veniens dicat, tam obiecti .lia ideo non posse ab hominibus mutari, quia liue est usuria istarum rerum. Si essentium sumas tanquamEns a se, id est determinans omnia cum si in s terminabilis ipsi, habemus Atheissam aut Naturalistam , aut Epicuruum econtra quos iam non vacat plura disputare. Si Essentiam sumis tanquam L determinatum, limitatum , hoc est ensab alio; iam habemus illud ens aliud determinati, um, universale; quod qu cunque nomine appelles licet. s. Dices: Haec necessitas est Physica obi siti tantum : ergo non est criterium obiugationis moralis. Respondeo. Est physica tantum, quam itu non intenditur pro fine actionis deliberata; concellor Est Physica lanmin, cum a voluntate intenditur pro eo; nego. Lapis n cessario agit secundum necessitatem a prima causa sibi impositam, eius actio sicut ipsa necessitas est Physica tantum. Quod ii lapis posset agnita necessitate imposita eidem se litu re consci mare ita ut pro fine lisberet S app teret libere parere Domino hanc necullsitatem in ponenti , tum stitim actio lapidis esset moralis, & naturaliter justia r quia voluntarie satisfaciens iuri ac Dominicinaturalis Domini. T inti x inconsequens est D. R. . . olssi doctrina , aso. 2sq. tici Cloriae dum asserit, Hominem lege naturali Driothgari ad repressentandam gloriam DEI, si ille statuit independentiam eiu deni lcgis h voluntate DEI. i. Unde enim oriretur ista obligataol Mise nie, aut cuius Dpl gloriam deberet TCpraeis ter imponi. si niare 3 an DEI vnkntis, imp.rantis, tur a movideterminantis 3 Sed DEI volentis nulla ia-.stifficiens ratio reperitur in lege naturae aut in essentia humana, si essentia est independens a DEO volente, S si auterum non cst de conceptu attritus.
204쪽
et. Unde coalus est D. Wolfitus ra-. tionem sussicientem rep sentandi gloriam DEI in alio medio ' quaerere rnempe in obligatione ad periectionem suam , ad quam homo ex essentia sua tenetur. Eccur hoc quia homo per
ipsam essentiam suam obligatur ad committendas actiones intrinsece honas S. 228. Actiones autem intrinsecae bonae quae sunt resipondet, eas esse intrinsece bonas , quae per se ad perfectionem nostram tendunt S. Io3. vel aliter, eas esse intrinsece bonas, quae per ipsam notionem actionis bonae sunt;
de illud ipsum explicat, S. Π sic: ρο- satis iis, Me quibus actio concipi nequit, ponitur ejus bonitas intri e . Potest autem actio Concipi sine voluntate DEI, aut sine DEO volente, & ipse Wolia fius revera ita concipit actionem illam, quae per se ad periectionem hominis tendit, quia in nota par raphi Io3. ubi de actione ad perlectionem hominis per se tendente loquitur,expresse tamquam necessariam cautelam addit, &cavet, ne quem subeat cositatio de v luntate divinar sic enim ait: Nemo non
Oidet, nos hie pbiIUobari de actionibus,
quatenus Jectantur tanquam actiones Ibbera hominis citra respectum adsuperiorem, erius potestati Jbjectus es bonis
Probe autem hac notanda, inquit, is niunt, ne circa bonitatem intrinsecam actionum hareat, qui prajudiciis occupatum tenet animum , ae ut intrinseca
bonitatis demonstranda principia suppe
3. Ex hae dissertandi ratione appanem honem rei, ultimam rationem, cur actio fit quia est Intrinsece bona, esse hanc, quia es adfro, seu quia habet notionem actionis; hoc tamen sollicite ex luso ne in hanc notionem ingrediatur respectus ad Superiorem. Nisi enim hic respectus exclud tur , iam non poterit suppetere Principium demonstrandae bonitatis intrinsecae , iuxta molFam. At bonitatem intrinsecam habens actio est ipsa actio perficiens hominem, ut eodem g. IO3.ltatuitur ; Igitur ab actione perficiente hominem debet sollicite excludi resi, eius ad Superiorem cui est siubjectus homo, id est ad Gum volentam aut imis perantem. Adeoque in actione hominis, in essentia ejus, in lege naturae, inhonitate intrinseca, in persectione hominis nulla includitur ratio sufficiens ad repraesentandam gloriam DFI vel aluquid DEI: imo potius inest in actione, di in persectione hominis rario sussiciens excludendi omnem respectum ad DEum cum enim hunc sollicite iubeat excludere Dominus olffus, crediderim, hoe tantum philosophum non sne suis ciente ratione suci stet ipse enim stem rus est se in his decipi non posse.
4. Dato etiam, DEum non excludi 'per Wolisum , parum tamen apte Videtur asserere obligationem repraest tandi gloriam DEI. Equidem hoc potest prohare, hominem esse aptum ut ex illius natura appareae majestas DEI: ostigationem tamen moralem ei ad hoc inesse, non prohat, quia neminem ostin-dit , qui hominem ad id tiget, adigat. Nam & culex , & pulvillus quilibet est
aptus ad manifestandam gloriam DEI, quod microscopia vel sola nos docere possunt: nunquid ergo culex oh id est obligatus ad hanc repraesentationem 3 Horologium ex essentia sua est aptum ad repraesentantiam silentiam artificis sui iobligatum autem ad hoc non est: maiaxime si Horologium In persectione sua debet excludere omnem respectum ad artificem; scut Wolfsus ab actionibus perficientibus hominem exclusit omnEmtespectum ad DEum. s. Ceterum gratis dedimus illud se positum. Non enim hoc uno loco citato, sed saepe alias excludit molis respectum ad DFum in prohandis obligationibus legis naturalis. Certe g.as . monet: is Probe autem notandum est, is obligationem ad manifestationem is gloriae Divinae hie ex ipsa hominis is essentia atque natura suisse dedu
,, ciam, INDEPENDENTER a Vo A LUNTATE NUMINIS. Ademque in ipsa essentia humana excluso ν Dectu ad D m Stiperiorem debuit esse iussiciens ratio obligationum ac dependentia. Irabem. XI. Quae D. moissus in suo DE DEO
iure naturae de DEO & de obligationi auinis imbus erga ipsum loquitur , loquitur in consequeu consequenter , & more Pussendormi eratra rem cogitur repetere, tanquam impertinentia ad Ius naturae.
i. De Pugendoriso , quomodo is ut Puren-DEum non ex suis Principiis sed alium do, via. de repetere de at, alibi nos in Larva detracta Cap. XIII. Them. XII. Item . iam de Womio, in hac tamen hyp thesi, si is independentiam te is ri natura voluntate DEI OMNI inteuligit, ut supra aliquoties monuimus, &ut S. Io3. paulo ante excusso sollicita videtur iubere. a. Ait quidem g. a 4. DEUS legem inum .s
naturis hominutis rutit. Prohationem ratauiaciem eius petit ex Theologiae naturalis S. 989. Part. I. quae Theologia est iuris naturae extranea secundum ipsum. Deinde prinhat hoc ex obligatione committendi actiones , quae pur a tundunt ad pers ctionum
205쪽
ctionem nostram. De his autem mox VLdimus, quomodo D. moimus ab e rum natura exesa iubeat DEum. Quomodo ergo ex illo, quo i DEum excludit, potest probari & inferri DEustan. quam auctor ipsus S praeceptor
- 3. Rursus ad DEum legis natura auis chorum prohandum utitur hoc medior Quia lex natum nos obligat ad manis
stationem gloriae DEI. Sed de hac propositione ostendimus, etiam ipsam esse inconsequentem & impertinentem ad legem naturae Wolmanam. Praeteris quam quod sic in circulum eatur.
4. iterum quidem s. a s. statuiti obtigationis naturalis octor DEM as. Id autem probat per hoc, quod in stulogismum reduco r Obligatio naturalis est ipsa essentia hominis ac rerum I a qui essentia rerum & hominis oritur ah auctore DEO: Ergo ohligatio natur iis oritur ah auctore DEO.s. In hoc argumento propositio maior vel sumitur in sensit Wolffii vel ire alio ὶ Si in alio sensu sumitur, nihil pr hat ad intentionem molmi. Si in sensu molmi sumitur propostio , se ea
sonati Ohlisatio naturalis est ipsa ecsentia hominis ac rerum excluso DEo ε' Mel a d pondentia ab ilio tanquam Superiore. Id quod supra mox ostenis
6. Si iam pergas ad propostionem minorem , ea rite sic sonare dehet exmolvit mente alibi ab ipso explicatag. Io3. nempe r Atqui euentia rerum
ac hominis tanquam exeludens DΕum independens ab ipso tanquam Superio-H oritur ab auctore DEO. Haee quidem proposito constat terminis implicantihus r aliquid non dependens ab hoc quoad essentiam dependet ab eodem quoad essentiam. Ut si dicerem horologium independenter ab arte artificis monstrat horas aequales, & tamen ab arte artificis oritur ejus necessitas monstrandi horas aequales. . Concluso, quae ex Mahus praeis
missiς legitime deduci potest, haec solumasti Ergo obissatio naturalis non ψolcfiana seu iuris naturae Wolmani non
propria eidemque non conveniens, sedasa longe, oritur ex voluntate DEI,
seu ah auctore DEO. Alias enim esset illa implicatoria consequentiar Ergoohligatio independens a DEO est os pendens a DEO.8. Subolfecit D. mol g hane ditacultatem , sed eam ex Principiis sui iuris naturae solvere non potuit. Hinc in nota ad s. a a. subjungit hete i At Maris rater, DEO NON ADIMI PO TESTATEM letistitoris , tires lex R. P. Desine Ara L
naturas a natura essentia humana νε-
quam naturatim appetiamtis. Advertit
sane acutus Philothphus idemque M thematicus , ex suis Prineipiis indepem dentiae a DEO non posse deduci depen
dentiam a DEO. Unde angorem mirimi sui denique lenire quaesivit hoc cataplasmate imposito, nempe N ONO,
ADIMI propterea potestatem DEO, fra leni quod lex naturae derivetur ah essentia hominis. Et quare non adimitur Quia, inquit, non obstante hoc nempe non obstante, quod lex naturae sit apsa essentia hominis se independos a
potestate Superiore ) DE sgMUS neae prohar.
agnoscere DFum legislatorem. Et qua
re DEBEMUS 3 Hie altum silet Wolsa
fius. Sumit sibi tantum hoc, quia aliud effugium non patet, & ne petit qui dem probare. At ego ex Principiis pmbam molnati haudquaquam nos A is, imo cunuarium rassipe quidem hoc nos agnoscere es ceDo. Delemvis , inquit, id est, MI
eamur. Haec obligatio estne naturalis naud dubie. Et omnes obligationes naturales continentur in ipsa essentia hominis ut independente a potestate smperiori i igitur ex ipsa essentia tali inis dependente , in qua consistit Jus natuis
rae molmianum non δε mus nee possu mus agnoscere potestatem Superiorem aergo lex naturae molmana & ejus p sitio in ipsa essentia hominis, ob at,
quo minus agnoscamus, voluntatem
DEl nobis priaecipere, & nos ab illa ut
s. Deinde frigidum hoc est, per i Nongem naturae molmanam DFO non ML DEC Mami ρου rem legislatoriam. Si enim p D. Wolfius vult, homines per legem naturae obligati ad Dpum, quod pluti ει bus fg. prodit, non sussicit dicere r in iure naturae seu essentia humana nul la est ratio sitffciens, cur DEO adimatur a nohis potestas legislatoriar sed
oportet probare, in iure natura esse sus.ficientem rationem legislatoriae potestatis DEI, seu quod est idem, dependenis . tiae nostrae voluntate DEI. Nam ubi non est ratio sussiciens obligationis, non potest adstrui obligatio. Stetit, si do Eae tuae
cerem ego , legum Franciae esse coesiacem Ludovicianum independenter a v luntate regis Franciae: deinde vero di cerem , Gallos lege Franciae teneri ad
Iarendum regi pranciae e S si Galli mi
i reponerent, tu constimisti legem Franciae in eodice independente a rege , quomodo ergo nunc vis nos dependere. rege eique obudire; Rectene his ego α - . Y a vesponis
206쪽
responderem: per hoc quod ego Aridiem legem Franciae a Codice Ludoviciano
independenter a voluntate regis, ego
riam Franciae regi; quia hoc non o stante agnoscere de tu, regem Ludovicum hanc legem vobis tulisse , quem codicem Ludovicianum dicimus i Alἰud lis . Io. sed uno hoc lenimento , non mentum adempta DEO per paragraphos suos Oim. potestatis , non contentus Doctor Wolfius & adhue animi aeger, mitiis gare dolorem verbis quaerit. Hactenus enim semper statuerat conceptissimis formulis, legem naturae ESSE U-fam essentiam tamaram ae rerum, eaque
II ad ullum ens Superius, ad ullum Superiorum i nunc remittit ex hoc alto tono , & dicit, i gem naruris DERAVARI , Usensis hvm a d quasi vero lex naturae Wolmana minus seriretur objectionihus si tantum derivatur ab es.sentia , quam si est ipsa essentia. Sive enim ipsa essentia eii ipsa lex naturarisve ab ipsa essentia tantum derivetur lex naturae, semper verum est, in esia sentia debere inveniri susscientem rati diem dependentiae a DFO, s statuitur , obligationem colendi DEum esse obligationem legis naturae. - llud II. Rursus aliud lenitiost emcaei lanimentum. nihilo maioris hoc est , quod additi debemus agnoscere , DEum nobis tulisse eam legem , quam nasurasem APPELLAMUS. Quare modo essentia AAPELLATUR tantum lex naturae, qua
re non est ipsa lex naturae 3 Fortasse ratio sussiciens dependendi a potestate DEl, quae i. ipsa Sul antia legis naturae non est utpote hinc exclusa per D. Wolfium ) reperietur denique in v ealias & oppessutione legis natum sed fit io Ia. Nec plagam istam sanant fg. se gem natum quentes , praelertim a '. ubi statuit ros. -- Lae natura est ETIAM diuina. Ra- divinam i tionem reddit hane i sitiis s ΓΕ o ολ figamur ad fervandum legem natura , mequenter ad id, ad quod lege natur Ii olligamur. Enimvero η υoluntate DEI Othgamuν ad id, ad quod I Re n turali os laser , Idae nasti SIMUL es liae dioina. Rutet itaque legem Baapinis es ETIAM IPgem Titaniam. Haec D. molisus.. I 3. Ex his coniicio interim, mois. tam duis viiν utra legis eruas inter sed in s 9 as i irem independenti
statuerer identitatem autem admittera non inter ipsas, sed tantum inter earum legum materiam & obiectum via , subjectum. Nam inquit, legem natu ratem esse simia divinam, esse etiam duvinam. Non ait, Iegem nasuralem apias m esse divinam , sicut alibi dixerat, ullam humanam ipsam esse legem n turalem. Quo dicto omnimodam ille litatem asseruit inter Essentiam huma nam & inter legem naturae, ita ut una de altera praedicaretur & altera cum ea converteretur,dicendor ipsa essentia humana est lex naturae; S lex naturae est ipsa essentia humana. Si enim tum di xisset , essentia natura humana es
ETIAM tes of SIMUL lex natura,
nemo non ex eo argueret, Wolf mdicere, Essentiam humanam & legem naturae posse quidem esse SIMUL, aue duas leges eme simul obligantes e non inde argui poterat, legem natura &essentiam humanam esse idem. 4. Hanc autem ηλώ orem, non ve Inite ro identitatim legis naturalis ac divinae Ex mollEi doctrina sequi, iam ostendo. pendentea Aspiciamus primum propositionem eius admiroti majoremi δ LEO, ait haec, obhe mur ad fer ndum legem natur . in se usu M ollisano haec non aliud signi
os mandam ' sentiam ac naturam n
frum: cum lex naturalis Wolmana ni hil si nisi ipsa essentia nostra. Hanc autem pro stionem negare debet ipse volvius. Quia in essentia nostra nutila est sessiciens ratio , cur haec oblis tio a Dpo oriatur i cum essentia nostraue MI, ανδε excludat DEI volunt tem. Ut ostendimus halienus ex imis. Omissa autem sequela , quam praemissae majori adnectit, consitiere. mus jam eiusdem minorem, ne pa
Iane minorem Et interim negemus, ut res magis in apricum veniat. At ille
robationem iam dudum paraverat,
Iso. quae nos cogit responsionem magis diffundere & postulare sectorem. patientem.Sic autem ait S. I s . Si volum
207쪽
Ba. Et , A vestititare hominis osti .mων ad id, ad quod ιν Ortirati OB Eamur , hae naturis ABIT in hum nam, seu SIMUL es humanis. Haec quoque si ei negamus, adducit proba
tionem sequentem, quae deinde examinanda erit. sic autem ait discursu informam reducto a Lex naturae nos obliἀD 3 ad ea, ad quae per ipsam hominis essentiam obligamur e Sed possibile est ut DEus vel homo velit nos obligare ad eadem i Ergo possibilia est obligatio profecta a voluntate DFI vel hominis ad idem, ad quod obligatio proficisce-hatur ex lege naturae. Subsumite Arvero lex a voluntate DEI aut hominis prosecta est lex divina aut humana re o Lex divina vel humana simul erit
. 36 in hoc ratiocinio Dialectices se.
riti plura desiderabunt. Nos propositiones singulas examinemus r Majον propositio est i. tautologica. Lex nais . lunae nos obligat ad ea, ad quae peressentiam humanam obligamur. Nam in sensu molmano lex naturae & ess-- U 'umana sunt converti hises, & pro di amphibo. positio consequenter ita sonati Mentia g humana is ea nos offigat, ad qua per, am ebretiam ιυmanam ostigamαν. a. Eadem propositio maior recipit plu- . res hypotheses, nec ergo sine excepti ne concedenda est nam sumitne Wolfhus hac essentiam humanam ut pendentem a DEO Si sic, frustra conglomerat probationes in contrarium t sufficiebat dicerer Lex naturalis obligat nos ad ea, ad quae per essentiam ip/na
intim a DEO obligamur, seu ad quae
obligamur obligatione orta ex volunt
te DEI &e. Quods D. Wolisus intelligit, lege naturali nos obligari ad per essentiam Ad penanum Iobligamur; tune videat D. si lius, quomodo probet minorem Damquae sic senat, Atqui possibile est, UEum vel hominem obligare ad id, ad
re es . Ipse D. M olfius suamet viis o neta ce ere, & hane suam minoremn gare ui her. Nihil enim est nossibile apud Wolmum, nis cuius ratio sus
Ciens continetur in eo de quo agitur r. at mi in lege naturae, id est in essenisi a humana ut indepem ute ab omni si periore, non datur ratio sufficiens deis pende 'e a stiperiore , consequenter nec Obligationis ab eodem imponenda .
Ergo in sege natum seu in vitenia humana non est possibilis obligatio a DEO
vel homine deducenda. II. Nec juverit argutari, possibilia in o vinae.
talem hanc non deduci ex essentia hua utile. Lmana utpote independente , sed ex eia
sentia divina , In qua susticiens ratio contineatur hominem dependentem Hisciendi, contra enim M. Si inessentia divina debet esse sufficiens ratio ad hoe ut possit DΕus imponere activam obiugationem; debet etiam in essentia tinamam esse sufficiens ratio ad hoc ut es.sentia humana recipiat vel haheat passiavam oblisationem Qu dependentiam DEO. Si inest in homine talis ratio dependentiae sequitur, essentiam humaanam esse independentem, & corruit rota Machina inestrina. 18. Cetera ad hunc syllogismum pertinentia eadem distinctione admito tenda vel recipienda stant; Hoc se per nimo manente, quod, fi lexa DEO, in tota Iege naturae nulla ra olunacaens inveniatur cur homo sit ullo modo naturaliter obligatus ad Dpum Et hoc modo verum quoque manet D minum motrium neC demonstrasse nec in suo iure naturae demonstrare nos
Atheo oportunam esse hoste. Ououmox amplius probandum. Interea ancipites locutiones
Mare in ea ιonem lc3is naturalis in diavinam. Altera significat, aura revera esse legeς ab inVrcem non pendentes,
a, On eusistincta ab obligatione per Essentiam seu sestem Rςque erit distineta .
ipsa vis obligationem imponens. Ata haec utraque est distincta cum altera consistat iuxta oti m in eclantia humana & altera in actu volun-
vii. . S DRN denique ab ip. ometti interuietera resolvitur ultimato in DEI intentionem d ' 'unis seu p ordinacionem . quae nisi Alloe φ ηι est DEI imperium quoddam. Non ergo stetit promisso, Atheis demonstrandi estis Λ, k- 2 P g πet dentei a DEO. oe V., i, i) Rem ex ipsemet probabimus, permissi Soraten re genuo Wolfili vestigia ab ultimo usque ad primum. V
208쪽
mmo obligatur ad actiones legi natum conforme, per moti . S. II 8. dcc. Mori sunt Bonitas inerans ea actio. num S.II7. Bonitas intrinseca e sistit in tendemeia ad persectionem hominis S. I 3.
Tendentia illa datur, si actio Ithera
per easdem rationes Inales determin tur , per quas determinatur etiam actionaturalis seu non libera. g. 49. Actio libera determinatur po eas dem rationes finales tune, cum ideo agitur, ut actu consequatur eum usum faetitiatum anime ae corporis, quem
post e habere. S. s. Usus autem, quem possunt habere facultates, sunt FINES d DEO IN
Ergo homo obligatur ad actiones imgi naturae eonformes PER FINES a
Nolillus Ergo D. molitas obligationes legis
riti ei pro' naturae demonstrat per antentaonem
DEI: Ergo non independentur a DEOrErgo contra promissa Atheis tacta. a. Sed pollet D. moissius reponere, se istas vocillas intrari a LEO fines , tantum addisse alicuius explicationis causa; potuisse se eas omittere. Sive,
sensum illius paragraphi esse huner in fis Iratum stine Mes Impliciter abstrahendo a DEO; S sic qua simpliariter fines jam sussciunt ad movendam Voluntatem ; non autem quia a DEO intenta, reduplicative.
3. Respondeo ad haec primor si ita iuvari causia D. moliui potuisset, is haud apposuisset intention/m CD in illo maxime Paragrapho, qui statuit quasi sontem moralitatis , seu iuris aelegis nempe Enem. Philosophus qui longa Disputatione tam sollicite ac la
pius cavet, ceterosque etiam cavere
ιubet, ne ad DEt aliquod statutum aevoluntatem recurrant aut eius memunissent , is certe hoc maxime ipse ea. vere debuerat in ipso quasi Principio disputationis suae, a quo cetera pende te debere vi methodi stientificae probe
agnovit. 4. Respondeo ado ex explicatione etiadem parasrapho subiuncta a moliso fit
clarum , illam LM intentionem non immere fuisse adiectam. In ea enim explicatione proborim sumpsit, non
Iod usus sic ultatum sit finis; sed Dia)tas infenderie usum illum tanquam finem. Sive quod CD insontio dederit usui illi Or, eo finis: Intellexit emgo D. molimus, usum ipsum facult tem non habere rationem finis in semet, sed rationem is esse in intentione DEI.
Intentio autem est volitio s. sis. ergo per D. Wolflium ratio suffciens
finis totius naturae de usus humani est unice in istinente DEI.
s. Respondeo 3. Ipse D. missus di es tigisti f. 48. sibimet praecludit omne invii met Pet giu m per distinctionem finis r duplicativi. Nam 5. 48. docet, usum de se nullo modo esse finem, sed esse medium tantum ad aliud, quod revera finis est. Aiti Organa vitalia simul
sumpta hune habent usum, ut per eo rum functiones ista corporis conserueritur; consequenter cum confeν-rio in
iis corporis si Inis δ mo intentus, g. 46. functiones organorum vita di is euntra Irim - per conservationem vitae corporis tanquam rationem finiam de- ῆ terminantur g. ii 3. Ontol. Unde patet, apud ipsum D. molimum usum 1acultatum non esse finem neque ρυι neque qua , sed tantum medium ad snem. Ita per eundem etiam conseris vatio vitae corporis per se non est finis, sed rationem finis habet in voluntate DEI. 6. Ex quibus omnibus se deniquε arguo r D. Wolfiliis rationem sessio e tem honitatis adtionum ultimato posuit in sim seu ratione finalii At is ipse non potuit rationem finalem alibi reperire quam in voluntate DEI. Igitur per ipsum ratio ultima Bonitatis es votam Os LG, ex his g*. Et tamen per ipsum eadem ratio bonitatis non es volunsas
LG, per ceteros g*. Quodsi tamen D. Walssus aboleret suum g. 46. & 48. aliosque super his
aedificatos, & deeerneret, aut Vfum di. a. usum faetitiaetim, aut obtinendam per hunc usum conseruationem Ditis esse
in se ac pὸν δε Mem, exclusa intemtione DEI, per accidens sorte, aut nutilo modo concurrente ad rationem finis; ne se quidem D. Wolfsus evadet notam perverse doctrinae, aut contraductoriae. . Peversa doctrina statim videtur pH. ma. sensui communi haec: usus facultatum det doctrina animae ac corporis sunt regula rectitudinis actionum humanarum omnium:
atqui usus iacultatum is larum adest in actionibus etiam iis , quae sensu cominmuni pessimae habentur r ergo usus f cultatum est regula rectitudinis, qua applicata prodit etiam curvum; unde s elle quisque sne multa mathes ac merita physca inseret contradictionem hanc, nempe r illum istum esse regulam rectioc non esse resulam recti. g. Minor seu secunda propositio ex ia . .pmmissis patet ex hoc; quia usus L. auitatum adest in multis c iminibus,& si
209쪽
& saepe exquisitior ae intensior in istis,
uam in bonis. Ut qui fraudes, men. acia, haereses, atheismum &c. ador
nant, quanta non utuntur contentione
ingenii, adeo, ut fortis Diritus a multis dicantur Corpori; quoque viribus& organis non magis pii ac probi utuntur quam improbi. Si erso usus Acultatum est regula bonitatis, actio mala erit bonae seu discrimen honi malique nullum erit: seu utius erit regula honi, ει non erit regula boni; erit regula &non erit regula.
s. Frustra distinguet D. moissius rusum facultatum non quemlihet esse regulam, sed usum honum, legitimum, id est fini congruentem. Nani haec diis 1linctio contradictoria est: usus enim facultatum est regula prima boni, ex
illa supposta doctrina Wolffiii & idemusias non est resula prima, quia induget alia priore seu ulteriore. ro. Si autem usus falcultatum regu-Iandus est per eonservitionem vita eo poris, sequitur intrinsece honum esse mendacium factum Oh conservandam vitam corporis. Item sequitur, nulloeasu vel caul. bonum esse, vitam corporis exponere vel etiam amittere; quia quod est ex natura sua contra primam regulam bonitatis, est intrinsece
malum: amittere autem vitam ex na
tura sua est contra primam regulam conservationis ; igitur amittere itum esset intrinsece malum. i. Si D. moimus Acit excepti nem, vitae corporis conservationem esia se finem cum exceptione, ostentiit, exceptionem esse sortiorem regulat quod in naturalibus indubie prodit regulam ulteriorem. Si non facit exceptionem,
incidit in absurda praedicta es in contradictiones. Et ostendit praeterea, linsius ius natura: smillimum esse Pusiam dorssiano, pro corpore tantum sollicito, animae vero negligentiori. Triem. XIII. D. mohsus S. a s. Atheo non Atheo sic argumentanti: Non datis potest pro- ΓΕ Ergo non datur lex natura,
. i. Psy' seu Migatio nataratis: Concedit an
tecedens, negat consequentiam, sue potius ait, etiam concesso antecedente. tamen inde non sequi consequens. Id
Dominum Wolisum secundum sua propria principia facere non posse, &dehere ipsum consequentiam Atheo concedere, ostendendum iam est ciccu
Bellus in 1. Ante vero notandum est aliquid Athere ia Atheo, idque ex Boelio, qui in hac
. ἔ la re sumendus est, eo quod ab aliis accusa tus Athoismi. ab aliis Assicorum par numphus dictus, aliquot scriptis se do.
stridit eo maxime argumento, quod accusatores male perceperint naturam
Atheismi: Hic igitur Baelius melius PI d cliquam alii intelligere debet naturam Atheo non Atheismi, quia alios de hac disserentes corrigit & docet. Is itaque Baetius as ..i.s, firmat, vix esse ita Atheum quemquam, ut neget, aut agnoret an ID DEUS
id potius Unorari, quid sie DE US. Jam impossibile est scire, DEUM esse,
quin ahquid saltem de eo sciatur, etsi pleraque lateant; hinc etiam aliquid saltem de DEO dehet esse cognitum iis, qui de eo argumentari volent, quem-atimodum Atheus cum Wolvio facit. Non enim voce sola materiati potest uti is, qui negat clari DEUM: sic enim negaret clari hoc vocabutam DE US. a. Rursus Id, quod per hoc vocabulum DEUS signiticatur non est qui Atitit , neque inuM negans quidlibet negat, sed aliquid determinatum suu notione aliqua a ceteris diversa praeditum. Ut enim qui DEUM admittit.
non utique admittit Jovem Graecorum, aut Frayam Germanorum, aut vitulum
AEgyptiorum; Ita qui negaret DEUM,
hoc negando non utique negaret procise Jovem, Daram, vitulum AEgyptiorum : alias nos omnes Europaei essemus DEI negatores & Athei. 3. Quam ohrem cum Atheus Deum QMid manegat, negat dari id, quod in commu- UpUM ia. ni omnium doctorum ac rudium accepia inuig nultione per hoe voeabulum intelligitur, etiamsi cetera pleraque lateant. Intelligitur autem per vocabulum, DEUS, ah omni ius ens Hiquod determinans omnium rerum essentias. Quamvis de eo quid praeterea sit, seu quas habeat proprietates aeque docti ac rudes ignorent plurima, A in altiores discussiones ingrediendo, ipsa rei universalitate, immensitate, sublimitate velut visam perdant, & aliquando vertigine corripia tur, ita ut alii casum, alii satum, se tunam alii, rursusque noctem, aut his moniam praestabilitam, aut systema ea sarum occasionalium excogitaverint ad liberandum se ab angustiis, quas in conincipiendo hoc infinito patiebantur. His ergo suppostis faciamus ab Atheo DI raso suum argumentum proponi in testitima Athel λαsorma; quia agendum est eum illustri Wiasso. philosopho, qui se agnostit etiam doctos docuisse novam ac certiorem infalis libilium demonstrationum artem ac me
thodum scientificam: quod illi sne omisni invidia concedimus, eo iube tius, quod ejus ars ac principia in iis, in quihus sunI vera ac hora, non dicitant a
210쪽
m. Neg. A. Legia Npristinis. Sic ergo progrediatur haec disputatior A. Non da, s. Arheus e DEUS est ens determitur ens Me nans rerum omnium essentiam. Fni ferum essem Vero ens determinans omnium rerum iis, essentiam non datur: Ergo non datur
m. Cun, 6. C. momitis Concedo tibi totum, ced. hac tamen conditione sola, ut mihi ex hac concessione aliquid demonstres comtra legem naturae a me stabilitam. a. Non da- 7. Atheus. Ex principio tuo praeclatur ratio cur ro, clarissime molis, omne illud non
ἡ 'tu hi: ti, potest concedi, cuius non datur ratio quam tibia fissiciens, cur potius sit quam non sit.
Enimvero ex modo concessis, moliti clarissime, non datur ratio suffciens, cur lex naturae potius detur, quam non detur. Igitur ex concessis non potest concedi lex naturae. m. Neg. 8. C. Wol tis. Nego minorem. A. Legi. N. Aueus. Cuius non datur neque non clatur causa neque enectus , illius non datur causa ratio suffciens Sc. Enimvero legis naturae non datur causa neque essectus. Itaque legis naturae non datur ratio susficiens
M. Causa determinationis rerum estens aliquod determinans essentias, seu determinatione hac essentias limitans concessi Sc. Enimvero ex concculi non daturens determinans re in cssuntias. Emgo ex concessis non datur euhsa quae sura. Ergo ex concedendis non datur lex
neque essec. I a. Prohatur ado de fit 2AE . Em tus tus determinationis rerum esset lex naturae, vel obligatio naturalis. Sed lex naturae non datur, titit hic saltem est
in quaestione, di per Dominum Ix olf
fium erit probanda alii, in diis, ne idem ergo nulla probetur per idem. Igitur non datur istici sus esse s legis naturae. igitur ncque cai scieμε. sa neque effectu, hoci est nulla ratione sufficiente, existente, non potest per D. molitium concedi ius naturae, concesso semel non clari DEUM.
Am 1 mem I 3. dum assiumentum posui Atheus tum Athei se brevius intenderer Lex natumae est ipsa essentia i crum ut determinata, seu cum determinationibus suis. Atqui concesso, quod non detur ens determinans sientias rerum, non datur ratio sus ciens e terminatatum essentiarum; STatione sitfficiente non data non potest . concedi determinatio essentiarum. Ε
go Concesso quod non detur DEUS non potest concedi quod detur lex na
Atheo ne- Them. XIV. D. moissus retorquet
DEUS: ergo milta datur serie ip ind et violi. nota eiusdem s. et s. Sed ne hunc conce quidem consequentiam potest ipse ne q*x gare, in suis principiis. i. Quod Athum sic ostenderet. VNritas . si daretur, rationem susscientem haberet in aliqua causa determinatrice, cur potius sit veritas quam non sit. Sed causa determinatrix nempe Deus ex concessis Wolfili non datur: Ergo ex Wolfili concessis & concedendis non
2. Non respondebit, opinor, D. is fius, Veritas rationem sui icientem cur potius sit quam non sit, habet in semetipsa. Num hoc de nulla veritate potest esse verum, nisi de veritate prima, vi incommunicata, id est de DFO. Atque hoc modo molisi retorso haberet hunc sensitimi Notantur LEUS: e go non dissιν LLI S. II . XV. D. molisus neque Cone muAtheo neque cuiquam Hieri potest sarc ullam cons eventiam absi dam&improbam, concesso, non dari ULUM. s, Quat uuis tua negas.
a. Non datur DLUS, dicat e. g. alia quis: Ergo non datur iustitia, non praernium boni, non poena mali, non anima, non liberum arbitrium. Quia haec Deducit omnia aut habent rationem sussicien i convadi. tem, cur potius sint quam non sint, in se ipss, aut in aliqua causa omnium
determinatrice ξ Si in se ipsis habent, sue sibi ipsis sitiit ratio stafiiciens u ei di & exiitendi, stant ipsa entia divina; quod est contra molisi conccssa, nouisuri DEUM. Si autem illa rationum
susticienteni habent in ullo ea d termia nante, & illius negat hoc determianans duri, hoc ipso negat rationem eorum sussci teme negata ratione lusificiente iustitiae, animae, liberi arbitrii
ac ceterarum, non potest negare consequentias praedictas i non dari julliatiam Sc. a. Respondebit aliquis pro D. molL Fg um emfo : Justitia, liherum arbitrium, anima, Itit in incinpinnae Sc. rationem susscientem nonium habent in se, sed in alio, non tamen in DEO, sed in essentia humana ac rerum,
independenter a DLO. Sed hoc modo responituretur id quod est in qu stione; & reditur in circulum, tali se re ratiocinio: Datur Justitia etiam inia dependenter a DEO, quia datur iustitia independenter a DEO. . Deinde s urgeturi an ratio ses.seiens iustitiae si in ipsa essentia hum na tanquam sui ipsius determinatiua Simparticipate , redeunt dissicultates s