장음표시 사용
61쪽
Nntlpium n m. n. Tala principium Indic Ina a tiruta tivum seu promulgativum Juris natur L N. non est ii, non P Uu tantum. I. Quia Dpo non potest praescribi,
ut uno tantum modo significet voluntatem suam.
a. Si unum est & obscurum, quis itilud deprehendet, inter tot dictaminabomini occurrentia. 3. Si unum est, & illud evidens, unia de tot dubitationes de Jure Naturae 3 Hahemus Decalogum manifestam: cum xamen ad applicationem venitur, mille modis dubitamus, num hoc num illud sit voluntatis divinae r Ergo preteterdecalogum requiritur aliquid 4. Infirmitas Cotiniatis , obscuritas msessistis nostri , tumultus p --, rura Asius se est retrahunt nos & impediunt ab audiendo verbo DEI sive intelligenda silpremi Domini voluntate. Decet inter tot nehulas non unicum radium luminis ab auctore nostro emiis
s. Experientia docet, doctos , aopios homines saepe non deprehendere oluntatem DFI. Quod fieri non pos
gnum voluntatis divinae. Hi ne docti ac pii solliciti sunt ad piso Ana conquirenda , nec ob id vituperio digni
6. Experiendam praebent Juris naturae Dociores maxime Heterodoxi, qui
in hunc diem burgantur de hoe UNOLDDENTE principio , iurgaturi &, deinceps. Ergo me lamnus inventum est illud unum, nee deinceps sorte invonietur. Ergo miserima adhuc fuit, de semper erit misera generis humani conditio , re tam neces laria semper carens: aut potius rei huius inventio non est ita necessaria, ut vulgo iactant. . Dici nequit, alia via devenire nos in notitiam ipsus DEI, S rursus alia in notitiam Imperii ae domini divini. At via, qua devenitur in notitiam DEI, non consistit in uno medio sed multis , nempe in omnibus effectibus, operatio. nibus &c. Igitur etiam via perveniendi in notitiam Imperii divini non coninit in unico medio, sed in pluribus. Bnum fg. Them. VII. UNUMsignum non potium non ius test si ficere generi humano. r. Quia unum pro omnihus datum debet me senerale. sed de generalis huius principii applientisvi infinitae dubitationes oriuntur. Hae dubitationes non tolluntur per ipsiam senerale principium , cum circa illud ipsim nascan- . tur. Ergo debent tolli per aliqu4d aliud fgnificativum voluntatis DLI pro cas. hus particularibus, cuius iudicii adiumento: fiat applicatio nempe gena. tale smum S particularia con irent. a. Neque hinc sequitur processus in oblectra. infinitum, ut detur signum ad signum. Experientia suffragatur. In Jure civili signum unum habemus codicem: ubi de ejus applicatione duhitatur, quid fit Usus, Consensus interpretum , arbitrium boni viri, ratio temporum s corumque S alia vocatur in consilium; S se demum statuitur de voluntate te. gislatoris , absque metu processiis in infinitum. Vid. Cap. IX. Th. I. TI . VIII. Neque deveniri debet si titii nad illud signum, quod ex pluribus prin- dhbes Q. eipiis vel signis est omnium primum, ad omnium in
quod velut sundamentum cetera redu- mum.
cantur. Vid. Cl. P. SCHIVARZ S. J. Juris Nat. Tit. Il. Instruct. III. S. I
Quaest. Il. Res oras. II. num. 2.I. Non constat, utrum DFus smia scationes voluntatis suae ita sibi inviacem subordinet, ut omnes cetera poseriein quandam fluant ex una.
a. Quodsi etiam constare hoc posset, nihil interest Jutis naturae, devenire aclprimum; sed haec sorte Metaphysici aua Logici posset esse cura. Jus natum practicum est , in quo nemo desderat prima omnium principia, ceteris omisiass, adhiberi. 3. Jus naturae phares tangit rudeaquam doctos. Ergo maximae hominum parti dissicultas servandi Juris insuher bilis insceretur, si necesse foret ad prumum deveniri: Vid. Them. XI LXIV. &c. infra. 4. Doctis limi nondum potuere rati ne pervenire ad primum, cum de eo assi huc itissentiant, interque se certent.
Ergo duris naturae nihil attinet. Imo nocet ; quia Labyrintho nos horum i bor includit. Ttim. IX. Illi omnes, qui in Iure na- mne o Iturae abstrahere volunt a quaeumque reis re elatione
velatisne DEI, impossibile est ut vel ad DEI ad nub
primum vel ad qualecumque indicium Pi I
voluntatis divinae perveniant, pristivium Indietum enim voluntatis DEI, & itiis velatio CEI quiseumque, idem prorsus sunt. Ergo qui alterutrum excludit,
Thm. X. Omnes, qui in Inquirendo sed nec sine principio indicativo voluntatis DEI plaia revelationane abstrahi volunt . Aoetitione forma. ii, quae vocatur extraordinaria et ne hi quidem unquam ascendent ad pri
I. Percurrat quisquam omnium genistium historias ; omnes gloriantur ultumo seu primo tempore doctrinam Samctitatis & Jultitiae se accepisse a Diis, vel ab hominibus, qui Deo familiares su
62쪽
me, aut Deorum filii. Qui locus amplio est, quam ut hie tractari possit uel debeat. Sensilis Ergo communis hominum per . cipit, voluntatem DEI tandem & ultimo non nisi in ipso .DEO immediatesgnificari. a. Quis est, qui in re duhIa non opistaret, lihi immediate a DEO silnifieari' voluntatem suam 3 1line ad DEUM severtunt, oculos quoque & manus adsdera tollunt. Qualibus sermulis pleni sunt etiam poetarum libri. Et Te tollianus iid familiare imo tempore gemtilibus suisse scribit in i Libro de T Amonia anima. Repu3nat igitur appe- ltui communi generas, revelationem plane excludere ab indagando iure na
Ad primum Ttim. XI. Est contra sensum cor h. . . Peis: munem , ita deliberanda et echea fiscim se esse de mire ad principium scientifi
i. Qui in deliberatione sunt, illos exispe ur non suo tantum flictamini o
dete, sed iam hune iam illum vocare in
consilium. Vixque unquam venit in quaestionem, quodnam ex propositis a gumentis ceterorum omnium sit primum, ex quo cetera deriventur scie
tifieer sed potius quod si optimum, gravissimumque ra. Rursus perraro quaeritur, quo sis
nam propositorum si generalissimum de maxime ahliractum a casu 3 Imo potius exquiruntur particularissuria & calui a
3. Ergo sensul communi non saecur runt, neque iuvant aliquid ad Quaesti nes Iuris naturae solvendas, qui tale principium statuere volunt, aut multum laborem ad hoc impendunt.
Ei raso Id ri/m. XII. Ratio etiam prohibet, prohibet. prineipium inveniri vel adhiberi,
t. In scientiis spe lativis tale quid
necessarium est, ut conclusiones parti lares reducantur ad principium universale, v. g. M vel non est quia scientiae sunt universalium, & partia
tarthus abstractorum. Jus autem omisne in actionibus situm est, ouae omnes sunt contingentes & particulares. Et si redueantur, reducto est metaphysica non practica nec Jurisprudentialis. Iurisprudentis enim est, regulas, quas etiam habet, generales applicare ad agendum in particulari; non vero e culiare reducere ad universale. Ηoeposterius sicile est, & possunt illud maiaxime otiosi illud prius dissicile, & non
postunt nisi experia. I. Actio moralis non requirit certiutudinem Physicam, aut demonstratio nem Metaphysicam, vel Mathematicam; eum eam ne possit quidem habere, qui pe quae versetur in contingentibus i sed ad agendum lassicit tertitudo moralis, id est talis, qua maiorem nune non posisum habere. Imo sepissime ne tanta quidem certitudo requiritur. Tot enim sunt negotia & actiones humanae levi ris etiam momenti, ut homo ille, qu1
ubique certitudinem maximam aut maiaiorem vellet sectari, vix non necessa rio stupidus fieret; nisi prorsus extra ordinario sumine divino adjutus esset. Videatur etiam Cap. IX. Them. I. Them. XIII. Prineipium indicati- Slenum non vum voluntatis divinae seu legis natu semessa
quoad nos, bene autem debet saltem quo
aliquod esse insallibile quoad se. I. Quoad se debet esse infallibile, alias DEUS eonditor, & obligator noster falleret nos; sicut salleret Imperator proponens legem talem, in cuius verum sensum nunquam posset perveniri. Si t fefellerunt oracula daemo num , v. g. Croesus Halym penetransmunam prevertis opum Dam. vel Asio, e. Aeaeiri Romanos vincere posse.
a. Non debet esse in fallibile quoad
nos. Id est, nos non debemus esse inasallibiles in attingendo principio agendi. Experientia certa est ignorantia nostrarergo experientia constat, DEUM n his in eo statu, quo nunc nascimur, non abstulisse ignorantiam per legem natu rae , perque eius promulgationem. Sisignificat o , intellectui nostro a DE
facta, esset nobis evidens quoad omne iustum, auferret ea significatio omnem ignorantiam nostram. Sic quia evide ter nobis Indicatum est a natura, T tum esse ma1Mμνte seorsim, nulla ignorantia hic locum habet. Vid. Cap. IX. Them. I. & Cap. III. Them. V. n. 4. Ttim. XIV. Haee sententia, quod Plura signa plura snt signa voluntatis divinae, nonncti faciunt facit perplexos & irre lutos, sed eo, se Pimina. traria perplexos facere potest r. Nemo propterea quod ultimam rationem invenire non possit, cessat ab agendo. Cessarent autem multi & dmherent cessare, si existimarent, ultimam
esse necessario inveniendam, quam in men vident vix inveniri a flores. a. Nec agens manet dubius, qualom pluribus signis si hie vel ibi adhuhendum ad hoc , ut per rationem solum demonstretur, hane vel illam actionem divinae voluntati esse consentaneam. Vid. P. schisarae J. Nat.Τit. u. Instruct.
III. Qua st m. Resp. v. n. a. Nam
63쪽
Demonstratione, inlli morali, non opus quod principium vulgo reserunt ad I est. Deinde non est tmesarium ere. risprudentiam civilem t nam tale distinis turae rationali, ut ex folia ratione pro- ctum principium verum Juris Civilis cedat, rejecta revelatione. Denique si non datur; sed verum principium Ju- dubium remanet de uno Omnium' pri- ris civilis est ipsem principium Jutis na-mo, manet id dubium salva iustitia ac- turalis Them. XXXIII. Cap. III. tionis a modo adsit motivum sussiciens 3. Non debet hoc signum esse disti nec NMI proximum, non primum; quod proxi- ctum necessario a principio TMOLO g mum nisi adesset, salva neutiquam esset G , sue per quod nobis innotestit justitia actionis. Quod si vero primum revelata DEI voluntas. Quia volunis
requireretur, nemo unquam in sua acis ratis divinae significatio per ordinariam cone posset acquiescere, quia nunquam aut extraordinariam vium differt tam est certus, an primum adhibuerit e tum quoad modum : S eadem praecein Εt s esset obligatio naturalis invs ta naturalia, quae DEUS revelavit petniendi primi, totum genus humanum in naturam, revelavit etiam per inspu hunc diem esset miserrimum, pmsedi tionem extraordinariam & miracula.
tim a tempore, quo DD. Heter ori Ergo ad intelligendam naturalem Mais stribunt; quia hi illud primum semper gationem, seu voluntatem DEt non beri magis incertum suis disputationibus ne requiritur suis , modis fgnificandi reddunt. naturatis, reiecto supereaturali. Vid. Thm. XV. Qui statuunt, actiones Cap. X. Thcm. VIII. n. 4. iustas ad unum primum principium am 4. Qui volunt Jurisprudentiam Naissere e
dicativum reducetidas esse, remota inia turalem persectam traclere, & talem. IV men revelatione, periculosam humano ex qua genus humanum secure dirim-hui,
generi sententiam dicunt. tur, illi debent non tantum irnperfecta I. Cum enim quilibet istorum dicit, principia sectari, reiicere persecta. Αtamum esse principium, consentiunt in principium revelatum, Due revelati quaestione πιὸ & ita obfirmant legem DEt indicans quid sit naturaliter ju-tes 'vel audientes. Deinde eum alius stum, est persectius: ergo ah eo omiti dicit, Principium illud esse tale, alius non dehet, qui Christianis prasertim tale, viam faciunt, ut distipulus eligat populis jus natum perfecte tradere pr ex his illud quod sibi commodius est, mittit, quo jure sese ac res suas publi- v. g. Conservationem sui, vel Socialia eas dirigam practice. Latem: modo non eligat Revelationem, s. Ajunt, nisi Jus natura proprium Ouinis. quam omnes isti Excludendam aiunt, principium habeat, omnes scientias comi. Nara. qui gloriantur, se verum ius natum d fundi, Jus natura cum Ethica, Politica, α ιδ attere. Theologia morali, iure positivo So. a. Masti, autem infirmi ad despera--Magnum scilicet Gencri humano P . .etitiae eorutionem, & per hane ad noxiam litari, riculuin imminebit, si ludimaaistrorum iitiden M.tem possunt seduci. Si enim tot doc- termini non satis subtiliter deliniti sint. tores, verum ius naturae a se selis in- Antequam doctores ita inter se partia ' disinctio ventum gloriantes, nondum invenerunt rentur speculationum fines, tame Ju, siqntlaxum principium illud evidens, quomodo ego natum cum proprio principio 3 Imo infirmus illud inveniam Z Vid. Cap. . olim solum ius natum suit, & toti shis Them. XVIII. n. 4. Ethicae, Theologiae, politicae Sc. idem natu,
23 m. XVI. Principium illud pri- suit principium. Ergo, ut ludis littomum & unicum indicativum non uehet rariis serviatur, conturbanda simi iura necessario esse Propritim, id est, signum DEI; & periculoss abstractionibus ab indicans voluntatem obligatoriam DEI illo alienandi mi tam sortes spiritus non debet esse plane diversum quam infirmi; & genus humanum, marii. A signo per quod significatur, acri ximeque Christianus populus auxiliotionem esse HONESTAM, sive ten- seo unico S spe firmissima, revelationadere in DEUM tanquainitianmtim im inquam divina, privandus num , quod fgnum vulgo assignatur 6. Ad extremum, qualecunque prim Ethi Nam signum hoc ipsum indi- eipium Juris natura proprium aliquis eat voluntatem DEI obligatoriam, seu doctor deprehendisse sibi videatur, si γ ΕΝTEM nos tred ira adsti reum eidem obstaret significatio DEI per reis
onum. Ergo Jus natura non habet velationem, esset omnino salsum & a
proprium signum diversum a fgno iiciendum. Ex quo patet, Haec Iuri
Ethicae. prudentum principia non esse prima, α. Non debet hoe fgnum esse plane lud regulanda secundum regulam alti distinctum ab illo sgno , quo nobis io rem, nempe revelationem. Qui ergo
dicatur esse parendum legi CIVILI, primam & propclam inquirit, cubet in.
64쪽
uirere revelationem, potess M.' scandalo sumus gentilibus & bar haris, s hie intellisent, apud nos Christianos naturalem sustitiam agnosci, quasnguli restamur, qua univeis; ad illam tamen iustitiam definiendam nihil vaialere Doctrinam Christi nostri, quae non pro terris sed pro solo caelo data siti quas etiam praeter legem Christi vive
tes nihilominus aeternam salutem consequi possint i aut quasi alius esses finis ultimus hominum Christianorum, alius civium Christianorum; ita ut homini-hus quidem vivendum sit secundum Christum, civibus autem secundum Pucsendormum, aut alium. Videatur e iam infra Cap. IX. ef Cop. XI. Trem. XVIII. num. Cap. A. Ttim. IX. TLm. XVII. Principium indicativum Juris naturae primum & utii cum non est amor sui: minime vero amor sui super omnia. Nam si hoc esset verum, illud solum iustum esse, quod ex hoc amore inseri mus, non dabitur justitia erga DEUM, nec erga homines. Sed sequetur hellum omnium in omnes.
Tr/m. XVIII. Neque hoe principium consilit in opera a Socialitatis e
sive, ut melius interpretemur, in amore proximi solo.
tantum manantihus cons steret iustitia hominis, hominis totum ossicium csset impletum per societatemr ergo pur societatem fieret perfectus, obtineret per eam finem suum ultimum, & esset he vis r Ergo Beatitudo hominis absolveretur in hae vita; quod & flendoria fius docet. Hoc a)tem repugnat iustitiae ae providentiae DEI; quod alibi
demonstramus, Cap. XI. I. Haec sententia nulla potest agno rere ossicia erga DEUM. Id quod iam Lethnitius, etsi Luthermus, in hac Pu D sendormi sententia damnavit. Vid. Cap. Xli I. Them. XII. & alibi. 3. Ex hoc peccarent illi, qui societatem declinantes vitam eligunt solitariami qui tamen ab omni aevo & populo habiti sunt sanctiores & justi
4. In hae sententia satisfaceret Iustitiae is, qui nium externa sua ordinaret ad socvitatem; nam principium s cialitatis. imum internum non ligat. Hoc ipso vero non potest constare fides socialis, cum nemo sit securas, num socius suus, externe lihi promittens aliqua, interne se liberum sorte nullisque
promissis obligatum sentiat. Vid. Cap. XI. Them. XUIII. n. 7. . s. Pussendormus Lib. II. Juris Nati Pussendorsa Cap. III. g. 14. Socialitatis prindipium de i'ciesita.
deduxit ex aliis tribus conditioni hus tu misera naturae humanae, nempe ex amore sui super omnia seu maximo et ex egestate omnimoda r ex propensione omnium ad nocendum alteri. Quis autem non videt, ex primo sequi, ut homo soci tatem omnem prae se parvipendat: ex autem rursus, ut societatem non alterius sed sui unius causa requirati ex tertio ut iocietatem omnem, nocituram utuque, potius abhorreat. At haec nos a curate refellemus Cap. XIII. 6. Tandem 6. I s. advertit id ipsum Pu mendo risum, amorem sui super omnia constare non posse cum secietater quare ait haec duo ita temperauri .esse, ut ne per illum haec perturbetur, aut evertatur. Sed unde, a quo , aut ex quo principio sortiore haec temperantia sint, altum tacet. Tam subito ilialum statim in limine ita destituit suum principium, ut coactus sateatur, suum
principium alia sortiori indigere ; illud autem sortius nescit ipse. Igitur Soci litas quidem ab eo statuta non est principium: & alterum Ilii vcndorvius ignorat. Itaque in eum cadit, quod Hei-neceius de Antecessoribus suis dixit: eos ius naturie milis principiis inaedi casse. Vid. uberius Cap. XIII. Tpem. XVIII. Principium unicum sἰgnum unuprimum inclicativum non est Usretia his mana, praelertim indepenter & ante DEI Thiia i ta
sus Philosophiae practicae Parte i. g. il n et a Iaa. I 3I. Quamvis lonsissimis de m
re circumlocutionibus alio loco mitigare quaerat.
i. si enim potest concise aliquod principium iusti independenter a DEO,
poterit etiam concipi principium honi, pulcri, entis &c. a. suam doctrinam Atheis profuturam silauet D. mistisius, quia his demonstrari possit aliqua iustitia, etiam non demonstrata existentia DEI. At vero hoe ipsum aptissimum est atheos in errore confirmarer quia hoc modo DEI e istentia haberi potest pro superis flua. Contra Atheum potius demonstrandum est, nullam clari justitiam, nullam bonitarem, nullam veritatem, quae non pendeat ab essentiali prima iustitia, essentiali honitate. Hocque medio semis per usus est Plato. Vid. intra eap. X. Them. II. 3. Cones, Stoici, qui ponebant primeipium hoc: Nntinam se quere, co gruens huic Wobsatio, pur hoc prim
65쪽
cipium ad multa absurda seducti sunt, ut quod homo sibi ipse sit lex, ipse fianis, ipsa beatitudo, ipse DEUS, adeo
ut sapientem aliquando etiam DEO meliorem iactare videantur. Vid. Lipsit Manuductio ad Stoicam Philosophiam, A ejusdem Paradoxa. Tale seducti nis periculum potest etiam ex Wolf fimo principio creari aut imbecillis, aut nimium subtilibus, aut pravis r laiameia D. Wolmus id non intenderit. Vid. Cap. X. Them. VIII. n. a. D. Wolmum Cap. XVI. excutiemus ac
Ne eisquMν Tlem. XX. Qui amorem in genere in xene ς pro principio statuunt ut Heineccius; aut Amorem DEI, sui, ac proximi, ut
Cl. P. SCHWARZIUS, sime quidem
sentiunt, & apicem tangunt. Hi tamen pro principio cognoscendi legem ς ponunt ipsam legem. Namque amor. hie est ipsium emtum iubentis DEI, seu α'ipsa lex cThem. I. hoc Cap. cum nutilum sit ossicium hominis, quod non stpars aliqua vel obsequium hujus amo
i. miscumque tamen si hic error, non est opus illum impugnare, quia est, mere scholasticus, nec noxias sequelas, si rite applicetur, habet, sicut habent alia principia praecedentibus Thematubus reiecta. a. Incidunt autem sepe dubitati,nes, an & quid obstringat charitas Τ Εκ quo videre est, hoc principium, amoris
non esse tale, quale Auctores existim runt, nempe unicum, primu , evi
a. Deinde hae quidem lex certa est sed testat quaerere ex quo inricio agnoscimus, hanc legem natum nostra ima
Iositam esset aut eam hic & nunc obiaigarer . Franc. T3em. XXI. Magnifieus P. Sehmiis S MI vir sane doctus & Cath IM licus, & Serenissimae mentis quae in indagatore Juris naturae turbida sit.
fientis plurimi sunt facienda) tum inurisprudentia sua Canonico - Legali, tum in Iurisprudentia publica univer sui Dissertat. praeamh. Sect. II. n. 42. luculentiora prodit principia indieativa
i. Unum a posteriori r nempe DACALOGUM, ubi omnia pracepta n turaliter iusta sunt, si cireumstantiam Sabhati excipias. a. Alterum a priori hoer Juris natura est, quidquia is heiων eo die .se heseum aut sitieirum ad feticem sumana natura satum.
3. Tertium, unde, quid ad hane se. licitatem expediat, cognosci valeat, est proprium euius regis hominis Acta m/n, si in satum mane inin renum femnae, 9 β ipsum examinis, quid Amctori Natura, de Betra ves ili ita aerione ante omnem casum pisti Iurem quarenti, eos Lissee. 4. Has regulas in casibus obveniem si Mitiatrihus nunquam a se repertas esse salta bona ani. ees, est Doctis imus Auctor. De tertia tamen id tum demum crediderim,s in animam tam illustrem inciderint, qualis fuit P. Francisci. Sunt tamen Non tarna. aliae animae carni immersiae, crudae, de libra. beneres, refractariae, quas sortioribus
indiciis praestringi saepe est necesse. Π m. XXII. Cicero Lib. I. de LN Oeemnis gibus Cap. V. largior est, & bene, .insigna quin designandis iuris natum cognoscendi que, principiis. I. cuid sit bomisi tributum natuis: a. quantam vim rerum optimarum mens humana eontineat: 3. jus muneris colendi inciendirue camis nati ae in turem editi semusr qui AEt conis vetio bominum : s. qua naturalis Arietas intre ipsis 3 His e. nim explicatis fons legum in juris inveniri potes. Hanc sententiam partim lubentes amplectimur, uberius deinceps capite sequenti explanaturi, addituri etiam, quae libenter amplexus fuisset Cicero, si homini Ethnico contigisset ea quoquam audire.
Tiam. XXIII. DEUS revera ipse DEUS Ipse
constituit notus plura sisna seu princi- conlurimpia, seu media, ex quibus cognoscere pi possimus ejus voluntatem. Incassum vitur laborem confirm-munt, qui unicum idque primum e quirunt. Ita DEUS iussa cua naturaliter nobis cognita, iterum eadem et
iam seripta dedit in lapidibus clectomo populo Judaeorum: dc iterum misit
Christum qui eadem omnino voce viva humana promulgareti rursus Eva
gelistas qui seriptis codicibus expon renit Denique constituit Ecclesiam imuictam , cui dedit spiritum suum invicium, ut eadem perpetuo, Clare, ac palam omni creatum denuntiaret.
S. I is s. fatetur methodum Jutis natum docendi ex pisti laritas irarminatis ascendendo ad unum principium esse meliorem, in ea se usurum fuisse, nisi tonsiaetudo eum alio rapuisset, & respectus humanus. particulares veritates multae sunt, & ex his, secundum Gundis lingium, rite ac melius agnoscitur lex natura, quam si posita generali veritare
66쪽
pincederetur ad particularia. Cine in practicis moralibus aliter fieri non potest.2- XXV. Sacrificate neri iam FUSTI Tm sperate in Dominc. Me iussit Rex David, Palmum 4..1 ε tum canens l. s. statim vero Mutii dia
BONAs sive unde intelligemus, quid
sit justum, quod sacrificemus DEO F Etlμ 3 respondet illis rexi Signatum s supersta ne M. nos i meu vultus tui Domine. S. Tno est fig. mas hoc explicans sic habet: Quasi dianaen Iuris reret Psalmista timen rationas, quod in nobis es, in tralumpotis suis estem dera bona, D' nosram votantatem re is Iare , in quantis es Iumen istius tui, id of ὰ ouisu tuo Ariuatum. I. a. QU. XIX. M. IV. in Cor. Dein . 7- XXVI. Non o dilhet Ratio. Is apparens lumen est Recta ratio: sed illud tantum est recta ratio , quod est ra-gius eo unitam intemtam &hominem sive quod Dis proficiscitur, & homimini DEum ostendit. Quod moueautem D m non ostendit, non est luismen vultus DEI. Unde monet Christus r Viri ergo, ne lumen, quod in te es, tenetra sint.
c. m. i. 3 s. unde reiiciuntur omisvia principia juris naturat, quae non ex se tendunt ad DEum, ut secialitas, conis servatio mera sui. aliaque silpra reiecta. Item quamcunque obviae ratiunculae ex proprio cerebro natae, & spiritus priva. tus, ct ius aliquod cerebrinum. ire, hoε. Tiam. XXVII. Omnis voluntas dia.
dans a rari sordurus a ratisne is rectusve errante semper es mala. Confisentia stilia Hiides, quam a
sti eis Mentia ad aliquem actu . Seientia autem in Rarione es r Dotantas ergo discordans d ratione erranee si atra constantiam. Sia omnia talis, voltinstar si matur di ραν enim ad Romula
est, quod non persuasum mihi est tamquam bonum precatum es, idess, omnee des eanfra Veiensiam. Hae S.Ira mas I. a. Quae XIX. Art. U. latius ea
stabiliens. Uno . XXVIII. Quamvis autem an
quando non iterat voluntati discordare ratione etiam errante i ex hoc LMmen non sequitur voluntatem, quae ita Eoncordat rationi erranti, esse hunam seu iustam. i. Ut VH-ras oecidistium ABU Ios erat matur sed tamen concordalat rationi oranti ipsiram, Ireundum illud Plan. XVI. Venit hora, tit omnis qui interficit D8s, arsim tur asse a m δε
/- νε DEO. Eetu volumat eouo dum rationi erranea potis esse mala. Haec rersus s.Thomas Arriculo M. quicum paucis sere totum hoc argumen tum exhauriat, non debeo Studissem lectorem fraudare iis quae ibidem
I. MDlcendum cita perstit) quod λDeut o missa quaestio eadem est cum quaestione, qua quaeriture inrem e - Eunctisq, entia σν ra figet ρ ita ista quaestio ex S. Ἀωti eadem est cum illa qua quaeriture Ra. ,, Utrum consciretia errosea EXCU
3. aec autem , postetior quaestio dependet ab eo , quod supra de Im serantia dimam est Qu. M. ML VIII. MDictum est enim supra , quod ignora istia quandoque causit invitantarium .
. Est enim ignorantia ta volunta. De Ienom, tem antecedem, quando voluntas nihil fa --rcintribuit ad illam ignorantiam a cuius o. antecedentiae signum hoe est , si volva. as non ageret, quando si iretur res aliis ter. v. g. squis diligentia adhibita nescit aliquem transire per viam, & ita proiicit inittam, qua interficit transeuntem. INon enim voluisset proiicere, si scivisset transeuntem. Et haec ignorantia Deila esse involvi tarium, seu contra volun
ς. Altera Ignorantia est conmmi an Aquando sic volumus aliquid quod igno- --, ratur, ut vellemus nihilominus, etiamfisciteturr e. Si quis habens animum occidendi inimicum perlustrat syli as, de
sorte occurrens inter Frustra animutanti catur, illudque traiicita cum re vera id, quod tutahat seram esse, sit ille inimicus. Haee ignorantia non rucit actionem in oluntritam, seu convitra voluntatem esse a Sed his enti h misidium non ontumarium; quia nos
potest se acta volitum, quod ignor
g. Tertia ignorantia est Consecures, o sis in quantum ipsa ignorantia est volunt tia i ue dupliciter; uno modo intelle. Eius posset aliquid repra sentare volunt
ii, quod tamen voluntas non admittit ne retrahatur . peccato, ves ut excus tionem putatiliam habeat e. g. cum
quis stit, Christiani vitam dirigendam ex Decalogo &Εvangelio, tamen docet haec ad directionem vita non adhibe da, ne displiceat his aut illis. Quae ignorantia ascivir assisara, & est plano
voluntaria. Altero modo ignorantia consequeris est, cum aliquis ves expansone vel ex habitu actu non consderat, quae consderare posset & debereti a
67쪽
que laee ignorantia est voluntaria sitit in in causia, quia vovitas posuit ha- . hilum impedientem rationis i Aut umro voluntarie omittit media,quibus tolli posset ae de rei ignorantia. e. g. cum quis dubitans de proposito suo omittit Querere consilium et vel cum quis ex negligentia ignorat praecepta generaliter
7. Post haec de ignorantia voluntaria aut involutaria, S. Thomas pergit die rer isSi igitur ratio vel conscientia e
Dret errore voluntario δα. tunc talis e seror rationis vel conscientiae non exem sat, quin Voluntas concordans rari seni vel conseientiae sic erranti sit mala. Si autem sit error, qui causet involun- ,,tarium, tunc talis errar rationis vel tonscientiae excussit , ut volimrusa, On Ordans rationi erranti non sit
RHomo Them. XXHILIL. Ratio igitur eum
nec est, possit errare, dc non recta tae, non est nec Bhren indicium Iuris naturae, sed eidem
nta is, opus est regulis, qum ipsa ratio imn
lues, N.ε. diate attingat, & quihus mediantibus attingat voluntatem DEI; utens, iis tanquam speculis aut specillis. V. Cap. X. Them. VIII. Atque hae sunt demum regulae quas
m seu re, Traem. XXX. Regula rationem im Maonti talentes, ae significantes voluntatem. DEI sunt duplicis generiar INTER E
NES in ipsa hominis natura sitae sunt.
Qua de re S. AMELMUS Monologii
Cap. LXVL vel LXIV. eleganter dissurita sectita, inquit, nihil de divina natura possit percipi per tuam propri istatem, sed per Liud; certum est, quia .per illud magis ad eius cognitionem Baccedit, quod illi magis per similitu ,,dinem propinquat. Sicut sola est
timens rationalis inter omnes creaturas,
sequae ad ejus investisationem assurgere rivaleat; ita nihilaminus eadem est, perriquam maxime ipsemet ad eius invenia, donem proficere queat. - - - Quid igi- tur apertius quam quia mens rationa. lis quanto sudiosius ad se di endum -,.intendit, tanto efficacius ad illius eo segnitionem astendite & quanto seipsam Mintueri negligit, tanto ab eius specu- ,,latione chelcendit 3,, .. Videatur &AGUIRRE Cardinalis commentarius in hune locum. Modo ne imiteris rem dorsum de molnium, qui in tota n tura humana nihil inveniunt de Dgo, sed alter nudam & inphannem, ut ita dicam, esentiam, alter studium vanum commodorum ab hominibus solis r portandorum , appetitum nocendi, dicetera misera. VIAICap. XIII. de XVI
NES sitae sunt quidem extra naturam' xiv hominis, eandem tamen assciunt, ut post apparebit. . T m. XXXI. Praeter interna autem requiruntur etiam principia ea terra Oh--et
I. Quia homo ad multas veritates duritur per sensus, Ol ad exteriora suis .
runturr ut constat experientia.
a. Quia alias a prineipio de regula Iuris naturae excluderetur DEUS. qui
est extra naturam hominis. Quo ta. men excluso nullam esse regulam sustinuitumque iustum, contra dissendorsitam ae volssium contendimus. 3. S. Paulus Romanorum Cap. I. docet, Gentiles propterea in reprobum sensam Ae in peccata conrea naturam
proruisse; quia, eum per visibilia, adeo. due EXTERNA, cosnovissent DΕum
e DEI sempiternam virtutem, non ta
tius evanuerunt in eo lationibus suis, Ae interioribus abstractis figmentis, quaacti de summo bono confinxerunt. sq. Experimur, multas esse veritates elatissimas in se, quas non agnoscimus ,. nis exterius admoniti. Item alias aeque claras etiam admoniti non perspicimus, sed tum demum iis afficimur, cum eaeisdem nobis . quopiam explicantur; ita ut deinde miremur ipsi, haec tam clara nobis ante admonitionem non incidisse. Quod manifeste probat, quam eme de saepe necessaria sit nobis regula exter ria aci cognoscendas veritates natura. ' iles, praesertim morales. Ly. Ex decem hominum partihus M. vem sane erunt, qui interrogati, e
hoc, quod agunt, bonum ac iustum existiment respondebunt primo; quia
est rationi consentaneum. Rutilis i , terrogati, undι hoc sciant i provoc hunt ad sensiam mmmunem aliorum ho minum , ad doctrinam receptam, ad libros, ad leges, ad publieam auctoriatatem & traditionem, aut omnino ad auctoritatem unius viri prohi de sapietM AEtis. Novem i itur humani generis parates principio Iuris nauarae discendi pii
vant isti, qui externa principia reiiciunt. Et dissere risus Huinecciusque, qvi iactam, se ius naturae tradituros, ad quod omnes gentes etiam adigi possint, de eui refragari nemo, nisi qui olbrutariis,
valeat, coacti tamen sunt moX recepiami canere, & populum saltem rudi rem , id eu novem hominum partes reis linquere auctoritati externae. Vid. Cap.
IX. Them. IX. n. p. dc alibi de
68쪽
De Principiis laternis Iuris Naturae Indicativis.
ron est animus, nova invenire in moralidust in quo multi nupernestio quid gloriae quaesiverunt. Semper enim novitas in erincipiis minium iaspecta est, quamvis titillet curiosiores, at non meliores. Ergo ea promemus, quae fit ab omni aevo cognia in fuere, & nuperis demum sit Milit tibus altereandi vincendique studiis, prava etiam sorte voluntate, prope obtrita fuissent. Siquis erit fit btiliter doctorum, qui haec multa, quae damus, Volueri qua eumque methodo ad unumsolum ae priamum puncti instar mathematici reduc re, per me licet. Subialias la Iloe tamen illum ut spectet & rogo & moneo, uti labore tuo faciliorem I gis agnitionem efficere contendat. V reor enim, ne multa subtilitas rebus j stis potius offundat nebulas: Et Vercoriane, ne in hac ipis opella mea plus adhibuerim subtilitatis. Quod vero non sponte mea feci, sed aegro animo, omisiturus pleraque, nisi loliis per heter uoxos sparsis repursandus hic ager esset ante, quam profuturo , quou spero,
Leclari autem considerandum relininquo , an is, qui haec principia veteriobus tradita & a nobis mox tradenda rite
possidet, dici possit RECTAM RAETI EM habere ac sequi, maxime si
accedant ea, quae postea de fine dire tur. Quodsi vero ne haec quidem recta ratio erit, paratus sum eam a quolibet meliorem monstratum avide ediscere.
l. N. , -- attingendi cupiditas, quam homo naturaliter habet in se, est aliqua via imsterna ad legem seu ius naturae ac volum talem naturalis domini agnoscendam. I. Nam Veritas nostro imperio non
subest, sed immutabilis est per nos, u de manifestum nobis fit, strinsi nos ivi evitabiliter ab eo , qui veritatis est a etat & Qns, & qui hanc veritati potestatem in nos fecit. a. Idem experimur in cupiditate Veriri , quam a nobis abdicare non possi mus, nec assentiri salsio, nisi saltem spe. cie ae similitudine veri obducto. 3. Unde fraudcs, mendacia, perimria , fimulationes & id genus agnoscum esse extra porestatem nostram, seu uos haec patrando servituti ab auctore
veri eonstituere a re contraria, adeo que refractaria, illicita, rebellia. Them. II. Altera via ad legem na-Π s aviael, tum agnoscendam intona est No Dotem rem R
. Non possumus velle malam seu amare ut m amr sed si eontingit nos malum petere, aut sucum boni assimimus, aut malum propter aliquod h num petimus. Inde manifestiun nobis fit, nnem actionum nostrarum non esset in nostra potestate, sed ab altiore i mutabilique eum nobis fixum esse. A gnoscimus hinc rursus iamros nos esse huie fini velut glehae adscriptitios, cui seu velimus seu nolimus, serrimus in men. Melius autem esse volentes seria virer igitur necessarium nobis esse Mule servire. 2. Hinc generatim inrethglmus vetiista nobis omnia, quae mala eaque vera reputamus. v. g. resistere, eui resisti noti potest, nempe veritati ac bonitatii Cona temnere honar negligere finem nostrum,
subsistere in solis mediis i aliquod num destruere, nisi propter ultimum seu summum bonum i S milia alia. rim. III. Naturalis propenso ad III. flammAUXILIAχuaerenda tum ad depre 's. iahendendum verum , tum ad obtinem 'ν dum bonum seu finem. Cui respondot rerum naturalis pro hso ad ea auxi
lia, si ipsi obtinuimus, aliis imperis
. r. Eaperimur eos, qui incipiunt ra-R Impeditione uti, infinita quaerere, quid; qua- He -lia, cur ita sint Experimur item hiis, ardoisque rebus ultro nos in hiate consiliis & vi aliorum , dc maxime supremi aliculus entis emetendae lac vicissim pronos esse ad contilia opem
que aliis prehenda. Non faciti es imvenire, qui quis seiae ipse, aeon tradat alios Ista non festim as A en π, ρν pens sumas, verum etiam ad docendum. Cicero III. de Finib. C. XX. a. Ex quibus fit manifestum, A CTORITATEM esse unum ex princ pila luris naturae, mecipue divinam rsed Ee humanam illam, quae DEO ' pinquior. Propterea Plato plus tribuit
veterrimis r & omnes maiorem fidem
habemus morituris a quia illi propiores DEO Principior hi vero propiores DE. Mi sunt.
69쪽
3. Illae vero, s prior. Mul atten dimus , manifestum nobis fit, homines ab invicem iuvari posse ad obtinendum
iuum finemi quodque ego' ab altero p tere possum, id a me etiam 'alterum posse exigere,si necesse si ad hunc finem. Ex quo multa sine iuris naturae officia
Demis. IV. Conscientia infirmitatis
IMPO TENTIAE nostra i Et POTESTATIS alicuius SUMMAE
I ia nos, ct omnia. I. Non est in potestate nostra proin pria modus eo oris, non valetudinis, non somni, non animae vis, non dentiaque tota vita aut mors vel ad unicum momentumr Nee est in potestate nostra conservatio speciei a quis enim coniux potest esse secutus de sterilitate, aut qui impadiet homo, ne merat masculae aut merae s minae proles nascantur e a. Haec igitur no ne est manifesta promulgatio legia divinat, quae omnia maxima nostra atque minima summae
potestati subium, subordinataque esu
3. Omnia hine In Dpum ossicia, omnis religio, praecepta esse intelligunturioc quidquid Gie iuri DEI in nostrum
corpus cc animam advorsum est, vetita
Agnoscuntur. Ex hoc quippe intelligimus, intellectum male impendi, s non ad DEum quocunque modo quaere dum. Nutrimenta ius ad servandoaaos DEo illicite sumi. Dolores patiem ter serendos, dum id ad D m reser tur. Necem shimet illatam iniuriam esse DEL Corporis animaque actiones omnes esse abusiis rei uim viae &piacula, si fini a DEO constituto adversenturi DEI enim possesso fumin, inquit Plato. In ipso vivimus, mo D muν ω sumus , inquit meza. Ex eodem fluunt omnia sere ossi. cia iustitiae erga alios homines t in quos nulli hominum competere potest imporium, nisi aut immediato DEI iussu ιώ- participatione ultronea hominis a ut necessitate relationis ad finem ubtimum
s. Rursus hinc fluant osseia hominis
in usu rerum, quarum tantum admini. Irator est & oeconomus, non dominus.
Nec pro lubidine sed pro fine aliquo, qui ab Oltimo alienus non si, potest eas consumere. Ita Spartani mortis sententiam dixerunt in iuvenem, qui sola petulantia eomicis vivae oculos
TURAE humanae a pecuina indicat n his , multo aliter nobis quam pecuduhus vivendum, alium finem, adia m dia spectanda. ra autem iust nitudo tum in tribus primis Thematitas eonsistit, tum etiam in his & aliis, quae Cicero de Lesibus elegenter exsequitur, aliique Philos pha. Primo in Imperio an mis seu rationis
supra multas corporis actiones & appe litus. Contra naturam ergo est, .anu ,
mam serviliter in his obedire corpori. Ttiis. VL Cognitio ordinis rerem, cis ad O. ascendendo, sue NEXUS CAUSAE mi cinis. RUM , quo homo potest aliquo modosererum attingere primam originem cc sontem rerum. Unda habet sensian intimum suae ab illo dependentiae; & esse se ens rospectivum. 23em. VIL Cognitus nexus rerum, D Miso
descendendo a seu finium RELATID ad MAD ULTIMUM OMNIUM FI ri . . NEMO Unde iterum intimum sensiunhahet homo tendentiae ad finem; & esse
se ens respectivum non absolutum
qua omnibus naturaliter inest, etiam rem suas. qui supprimere eam laborant: quae luberrime indita est; quia cogit nos quodammodo ad finem ultimum inquio
em. IX. Naturale desiderium ad BONUM non qualecunque, sud SUM MUM. Quid non excogitarunt homines, ut
possent pervenire ad summam scientiam leu veritatem Nemo non optat sun mam tranquillitatem, summam voluptatem, summam beatitatem. Quod summorum desderium nec ipsa proeli ti necessitate extinguitur, qua in me diis ac inferioribus consistere cogimur.
Iriem. X. Hine sequitur DES E - 46 .RIUM AETERNITATIS, quod na /ortae aur turaliter inest homini. Qu. Quod desiderium assistit impedimemta removere vitae etiam corpore, quod tamen an aeternum esse possit, ratione . non statim attinsimus. Animam Voro multo ardentius cupimus aeteream .esset unde & impedimenta ejus remo vere sortius obstringimur.
ex male facto, & poenitentia ; contra 'GAUDIUM quocidam & tranquilli
tas ea hono. Quod etiam erga alios locum habeti quis enim v. g. homimagnitum veritatem neganti potest die re; recte fecisti, aut illi gratulari ad congaudere 3 Ceterum virtus & in M. ne probatur. Quae duo sunt pars illius animu cognati sensus, quem Conge mitiem dicimus, quam pro iuris natum princ seo manifestativo Philosophi v Lutea plurimum lata runt.. ι- nem
70쪽
AE'--ι TURAE omnium hominum. ιI. . qualiter nascimur, & qualesu.. nascimur, tales sumus. Nec, ut Cicem recte loquitur, Hia est desinitis istius hominis, alterius alia, sed omnium ea
a. Ex hoc autem mus ossicia homunis in hominem intelliguntur. Ita, sThema IV. obtusis non suficit ad haec ossicia agnoscenda, subsidio erit hoc Thema XII. 3. Illud autem aeque servit subditis ac Dominis, divitibus & pauperculis. Pauperculis solatium est & magnum ad
iustitiam incitamentum, Cum perspiciunt, etiam sine auro & purpura esse se aequales regibus, modo bene ad bonum summum tendant. Divitibus criustae defluunt, considerantibus auro se tantum, non autem veris, humanis, summisque bonis esse superiores menis dicabulo.
4. Regibus praecipue hoc debet poni adversus insustitiam & tyrannidem
munimentum. Unde peccant in genus humanum, . inque ipsos rcges, qui in suis de jure naturae libris regum 'pot statem prope infinitam faciunt, taliaque dicunt, quasi iure naturae repugnaret qui infinitam negaret regum vim. Si lapiunt & eruditi sunt qui iudicantie rati .r tales libros tanquam sibi prae cet ris noxios damnant & exstindunt. s. Neque aequalitati huic obest, alium perspicaci esse ingenio, alium o tuso r hunc memoria praestare, alium prope carere. Haec enim sunt quidem praeclara instrumenta ad finem optimum sed non praecipua et praecipua a tem sunt distretio iusti, & animus pr nus ad virtutem & bonum summum. Haec autem aeque inest rudibus aedoctis ς & rudibus plerumque magis exercetur, exercendoque ab his saepius obtinetur ultimus finis. Non multos
nobiles, non multos sapientes, sed quaebii infirma fiant mundi elegit DEUS.
mari . NIS sive instinctus generalis hominum
potest esse manifestatio legis naturae seu voluntatis DEIr quando est thematiabus praecedentibus consormis. r. Quod enim hominibus per diverala terrarum spatia, per diversa long que distantia tempora, in diversissimis moribus & circumstantiis & tentationubus semperiit visium iustum ac bonum non secundum camem sed secundum partem nobiliorem , secundum causam priorem & finem ultimum: illud tuto potest teneri. I. Si totum genus falleretur, falli possent & omnes creaturae caeterae r si& hae omnes fallunt, impossibile est
agnosti verum. Ergo nec causiatum aliis quid erit nec causa. Them. XIV. Nec excIudendus estum.
Ut enim Summa ratio quibusdam raridiis se communicavit omnibus hominiis
bus ; sic potest aliquibus modo aliquo exquisitiore sese pandere r quod & e
a. Sperari autem posse instinetium specialem, probat sensus communis p pulorum , qui in rebus arduis illumianari a Dis petunt precibus, votis, i iuniis, lacrificiis, bonis operibus & suis& aliorum, sublatis in caelum animis manibus. Socrati visus est adesse instinctus specialis, ut mori mallet, quam de DEO doctrinam dissimulare. Sy billae aliique etiam Ethnici instinctu speciali videntur instructi fuisse. Miramur in Platone, Seneca de aliis quae dam specialia lumina ceteris non communia. Ipsi Apostolo extraordinarium
villim illud Poetae de DEO i In it oviυιmus movemur in sumus: Item illa
3. Num autem in cassi particulari imstinctus talis adsit, examinandum est
ad alia themata. Probate spiritius, fleae DEO sint I. Joan. 4. Q. Sed hac de re Theologi nostri locupletita
CAPUT VILDe Principiis externis indicativis Iuris Naturae. Vnde disci aut non disci possit Jus Naturae.
Omnis enim hie rerum tam varius, tam in varietate conspirans ad unum
apparatus s sensibus humanis, ac per hos intellectui offeratur crebrius, fieri non potest, ut non in ligat homo subiaiecti F tema m. Ttim. L. Tiam s homo sua spon-
vj. R. u re oc obligatione sua tramen etiam per ea, quae extra ipsim sunt , non permittitur ignorare.